I OZ 997/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. G., M. G., D. G.-J., B. D.-C. i T. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1380/10 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. G., M. G., D. G.-J., B. D.-C. i T. H. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 27 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1380/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. G., M. G., D. G.-J. i B. D.-C. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 19 sierpnia 2010 r. odrzucono skargę J. G., M. G., D. G.-J., B. D.-C. i T. H. na decyzję Ministra Gospodarki z [...] czerwca 2010 r. jako wniesioną z uchybieniem terminu. W dniu 1 września 2010 r. wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. We wniosku podniesiono, że wysłanie skargi bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zamiast do Ministra Gospodarki, nastąpiło na skutek błędu popełnionego przez jedną ze współskarżących tj. T. H., na którą pozostałe osoby scedowały kwestię zaadresowania skargi i za której to błąd nie powinny ponosić konsekwencji. Ponadto, T. H. w okresie składania skargi znajdowała się w bardzo złym stanie emocjonalnym, ze względu na ujawnienie u jej męża choroby. Trudna sytuacja rodzinna T. H. stała się przyczyną zaistniałej pomyłki w zaadresowaniu skargi, a o błędzie w zaadresowaniu skargi skarżące dowiedziały się dopiero z postanowienia Sądu o odrzuceniu ich skargi. Oddalając wniosek o przywrócenie terminu, Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna uchybienia terminowi istniała przez cały czas, aż do momentu jej ustania. Skarżące dochowały 7-dniowego terminu do złożenia wniosku, ponieważ z ich oświadczenia wynika, że o uchybieniu terminu dowiedziały się 26 sierpnia 2010 r., a więc w dniu otrzymania odpisu postanowienia o odrzuceniu ich skargi, a przedmiotowy wniosek został złożony 1 września 2010 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). Z akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika, iż każda ze skarżących została prawidłowo pouczona przez organ o sposobie i terminie złożenia skargi. W ocenie Sądu, w świetle regulacji normującej instytucję przywrócenia terminu, przedstawionych okoliczności nie można potraktować jako przesłanki uprawdopodabniającej brak winy w uchybieniu terminowi. Działając czy to samodzielnie, czy też posługując się osobami trzecimi, skarżące powinny dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich czynności w tym zakresie. Oznacza to, że nawet w sytuacji scedowania pewnych czynności na jedną ze współskarżących - nie są one zwolnione z obowiązku starannego ich wykonania. Tym samym, nie można uznać przedstawionych przez skarżące okoliczności, jako nie dających się usunąć przeszkód uniemożliwiających wniesienie skargi w terminie, wynikły one bowiem z zaniedbania działań przez jedną ze skarżących. Brak kontroli nad prawidłowością wykonanych przez współskarżącą czynności, należy uznać za nieuwagę lub zaniedbanie, których nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. W zażaleniu z 7 października 2010 r. zaskarżono w całości postanowienie sądu pierwszej instancji i wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Warszawie. Zarzucono, że postanowienie zostało wydane bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia przyczyn z powodu których nastąpiło uchybienie terminowi do złożenia skargi. Skarżące nie zgodziły się z twierdzeniem, że "brak kontroli nad prawidłowością wykonanych przez współskarżącą czynności uznać należy za nieuwagę lub zaniedbanie, co wyklucza przyjęcie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi". W uzasadnieniu podkreślono, że sąd administracyjny nie ustosunkował się do wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznać T. H. w celu weryfikacji twierdzeń pozostałych skarżących. Ich zdaniem, nie istniały żadne przesłanki nakazujące sprawdzać T. H. w zakresie prawidłowego zaadresowania korespondencji. W ten sposób można byłoby ustalić rodzaj choroby jej męża i czy mogła mieć ona wpływ na zdolność skarżącej do wykonywania zleconych czynności. Skarżące nie miały świadomości, że w czasie składania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, T. H. znajduje się w złym stanie psychicznym. W odpowiedzi na zażalenie, Minister Gospodarki wniósł o jego oddalenie. Zdaniem organu, skarżące nie wykazały, że nie tylko mąż T. H. ale i ona sama znajdowali się w stanie uniemożliwiającym prawidłowe wysłanie skargi z powodu choroby. Tym bardziej, że skarżąca nie znalazła się w sytuacji, która uniemożliwiła jej wysłanie skargi, skoro nadała ją w urzędzie pocztowym, choć nie budzi wątpliwości, że popełniła błąd adresując kopertę ze skargą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), postanowienie o przywróceniu terminu może zostać wydane wtedy, gdy strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo przyjął, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Ponadto wskazać należy, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności (por. także postanowienie NSA z 15 lipca 2010 r., II OZ 708/10). Jeżeli skarżące powierzają dokonanie określonych czynności konkretnej osobie, licząc na jej dokładność i staranność, ponoszą także ryzyko związane z zachowaniem tej osoby. W niniejszej sprawie uchybienie terminu do wniesienia skargi przez upoważnioną przez pozostałe skarżące T. H. wywołuje skutki wobec pozostałych skarżących, skoro nie wniosły one samodzielnie skarg. Dlatego też nie jest zasadny wywód skarżących, że skoro powierzyły wysłanie w ich imieniu skargi innej osobie, to działania tej osoby ich nie obciążają. Nagła choroba może być uznana za przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminu, jednakże nastąpić to może jedynie wówczas, gdy choroba ta stanowi niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu. Z zażalenia nie wynika, że opisane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności mają charakter przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (np. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10). W niniejszej sprawie skarżące nie określają nawet rodzaju choroby męża T. H., ogólnie opisując tylko stan emocjonalny, w którym się z tego powodu znajdowała. Słusznie zatem ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny, że skarżące nie uprawdopodobniły braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi. Sąd nie był również zobowiązany do przesłuchania strony. Podkreślenia wymaga, że jeśli strona powoła środki dowodowe na okoliczność wykazania braku jej winy w uchybieniu terminowi procesowemu, to mogą to być wyłącznie środki mieszczące się w ramach art. 106 § 3 i 4 p.p.s.a., a zatem dowody z dokumentów oraz fakty powszechnie znane, podczas gdy wnioskowany dowód nie podlega przeprowadzeniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z 21 listopada 2006 r., sygn. akt I OZ 1546/06, czy z 21 września 2010 r., sygn. akt II OZ 912/10). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.