II SA/Lu 522/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie ukarania grzywną oddala skargę. Postanowieniem z dnia 27 maja 2010 r. L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia S. S. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 12 kwietnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie: 1. uznania za bezzasadną odmowę okazania do oględzin przez S. S. budynku mieszkalnego, położonego na działce nr ewid. [...]3, przy ul. G. 5 w B.; 2. ukarania S. S. karą grzywny w wysokości 50 zł - utrzymał opisane postanowienie w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało w związku z pismem z dnia 5 czerwca 2002 r. J. i A. małżonkowie S. – właścicieli działki sąsiedniej o nr ewid. [...]4, położonej przy ul. G. 7 w B. W piśmie tym J. i A. małżonkowie S. zawiadomili Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., że M. i S. małżonkowie S., naruszyli przepisy prawa budowlanego, gdyż obniżyli poziom posadowienia budynku mieszkalnego w znaczny sposób (około 1,50 m), w wyniku czego doprowadzili do zalewania przez wody gruntowe piwnic tego budynku. W budynku wykonali podpiwniczenie, czego nie przewidywała dokumentacja techniczna, stanowiąca załącznik do udzielonego pozwolenia na budowę. W piwnicy tej wykonali saunę, która również powoduje zawilgocenie budynku. W 2001 r. powiększyli, bez pozwolenia na budowę, garaż, w ten sposób, że do istniejącego garażu dobudowali ściany i przedłużyli go. Do budynku mieszkalnego, w odległości około 1 m od granicy ich działki, dobudowali pomieszczenie, a następnie wykonali na nim taras. Woda z orynnowania budynku ścieka wokół budynku, wsiąka w grunt i przesiąka do piwnic, ponieważ M. i S. małżonkowie S. nie wykonali odwodnienia deszczowego z dachu budynku i nie odprowadzili wód opadowych do istniejącego rowu. W toku postępowania w sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. pismami z dnia 16 lutego 2010 r., nr [...], działając na podstawie art. 50 i art. 51 k.p.a., wezwał M. S. oraz S. S. – właścicieli działki nr ewid. [...]3, położonej przy ul. G. 5 w B. – do uczestnictwa w oględzinach wyznaczonych na dzień 2 marca 2010 r. i okazania do oględzin budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na tej działce. M. S. odebrała wskazane pisma w dniu 17 lutego 2010 r., a zatem zachowany został termin, o którym mowa w art. 79 § 1 k.p.a., stanowiącym, iż strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Z treści wezwania wynika, że przeprowadzenie dowodu z oględzin jest niezbędne w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego. Podczas wyznaczonych na dzień 2 marca 2010 r., a następnie na dzień 8 kwietnia 2010 r., S. S. oświadczył, że nie wpuści upoważnionych pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w B. na teren jego posesji, ponieważ działania organu pierwszej instancji są w jego ocenie przestępcze. Organ drugiej instancji podkreślił, iż działania S. S. w omawianej sprawie uzasadniały nałożenie na niego przez PINB w B. grzywny w wysokości 50 zł na podstawie art. 88 § 1 k.p.a. Skargę na powyższe postanowienie do Sądu złożył S. S., wnosząc się o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz "potwierdzenie zasadności jego wniosków nr 1 i 2 zawartych w zażaleniu z dnia 20 kwietnia 2010 r., skierowanym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego". Skarżący zarzucił, iż organ drugiej instancji nie ocenił jego zarzutów podniesionych w powyższym zażaleniu. Zdaniem skarżącego organy nadzoru budowlanego w toku postępowania w niniejszej sprawie wielokrotnie łamały przepisy prawa i dopuszczały się rażącej bezczynności. Podkreślił, iż nigdy nie sprzeciwiał się ani kontroli, ani oględzinom przez pracowników nadzoru budowlanego, pod warunkiem dopełnienia ustawowych obowiązków i nienadużywania uprawnień przez uczestników postępowania. Dlatego wymierzona kara grzywny jest nie tylko kolejnym zaprzeczeniem obowiązujących zasad postępowania, w tym zasady dwuinstancyjności, a także świadczy o nadużywaniu przez organy swoich uprawnień, gdyż do chwili obecnej nie został powiadomiony ani o wszczęciu postępowania, ani o roszczeniach (interesie prawnym) strony, na żądanie której wszczęto postępowanie. W dniu 10 stycznia 2011 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe, w którym skarżący wniósł o: 1. uchylenie pkt. X zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 sierpnia 2010 r., na podstawie art. 165 i art. 167 w zw. z art. 133 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; 2. poinformowanie go, czy zmierzając do pełnego rozpatrzenia sprawy, powinien wystąpić na podstawie 273 § 2 w zw. z art. 277, 278 i 165 powołanej ustawy o wznowienie postępowań zakończonych postanowieniami z dnia 15 września 2010 r., II SA/Lu 523/10 i 27 października 2010 r., II SAB/Lu 51/10, czy też skarga zostanie rozpatrzona w całości w sprawie II SA/Lu 522/10; 3. wezwanie przez Sąd organu drugiej instancji do przekazania pełnych akt administracyjnych sprawy, na podstawie art. 45 w zw. z art. 54 § 2 i art. 55 § 1 tejże ustawy bądź o wymierzenie grzywny WINB w przypadku niezłożenia tych akt; 4. odroczenie rozprawy do czasu przekazania Sądowi przez organ odwoławczy pełnych akt administracyjnych, na podstawie art. 3 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a.; 5. powiadomienie go o przekazaniu Sądowi pełnych akt administracyjnych przez organ, w celu umożliwienia mu zapoznania się z tymi aktami. Do pisma skarżący dołączył plik kserokopii dokumentów, które – w jego ocenie – winny znaleźć się w aktach sprawy. Ponadto na rozprawie w dniu 11 stycznia 2011 r., złożył pismo stanowiące uzupełnienie wniosków zawartych w piśmie z dnia 10 stycznia 2011 r., wraz z załącznikami. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2011 r., wydanym na rozprawie, Sąd oddalił wnioski zawarte w piśmie skarżącego z dnia 10 stycznia 2011 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Zgodnie z art. 88 § 1 k.p.a. kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania – grzywną do 200 zł. Przewidziana w powołanym przepisie grzywna z tytułu bezzasadnej odmowy okazania przedmiotu oględzin może być stosowana wobec świadka, biegłego, osoby trzeciej posiadającej przedmiot oględzin oraz strony postępowania. Grzywna ta stanowi środek przymusu, który służy zapewnieniu prawidłowego przebiegu postępowania dowodowego. Organem właściwym do orzekania o jej zastosowaniu jest organ przeprowadzający dowód. Podstawą do wydania postanowienia nakładającego na stronę postępowania omawianego środka przymusu jest stwierdzenie przez organ administracji, iż podmiot występujący w charakterze strony w sposób nieuzasadniony uchylił się od okazania przedmiotu oględzin, co uniemożliwiło organowi przeprowadzenie dowodu z oględzin, o którym mowa w art. 85 § 1 k.p.a. Przepis art. 85 § 1 k.p.a. pozostawia uznaniu organu administracji dopuszczenie w postępowaniu administracyjnym dowodu z oględzin, gdyż stanowi, że organ ten "może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny". Nie ulega jednak wątpliwości, iż w przypadku dopuszczenia przez organ tego dowodu, na stronach i na innych osobach posiadających przedmiot oględzin spoczywa obowiązek okazania tej rzeczy organowi przeprowadzającemu dowód. Z akt administracyjnych wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. pismem z dnia 16 lutego 2010 r. wezwał, na podstawie art. 50 i art. 51 k.p.a., skarżącego oraz jego żonę – M. S. do uczestnictwa w dniu 2 marca 2010 r., o godz. 10:00, w oględzinach i okazania do oględzin budynku mieszkalnego, położonego na działce nr ewid. [...]3, przy ul. G. 5 w B. W piśmie tym organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż przeprowadzenie dowodu z oględzin wskazanego budynku mieszkalnego jest niezbędne w prowadzonym przez ten organ postępowaniu administracyjnym dotyczącego legalności budowy tego budynku. Powyższe pismo zostało doręczone prawidłowo skarżącemu w dniu 17 lutego 2010 r. Z akt tych wynika również, iż postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczy się od 2002 r., o czym skarżący – wbrew swoim twierdzeniom – był poinformowany. W sprawie tej były wydawane przez organy nadzoru budowlanego obu instancji rozstrzygnięcia, które były skarżone do Sądu zarówno przez samego skarżącego, jak i J. i A. małżonków S., w sprawach: II SA/Lu 1001/02, II SA/Lu II SA/Lu 79/03, II SA/Lu 81/03, II SA/Lu 439/09 oraz II SA/Lu 258/10. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż w dniu 2 marca 2010 r. pracownicy PINB w B. podjęli próbę przeprowadzenia oględzin przedmiotowego budynku mieszkalnego. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych protokołu z tej czynności procesowej wynika, iż skarżący uniemożliwił dokonanie oględzin wskazanego budynku, podnosząc, iż w jego ocenie przeprowadzeniu tego dowodu sprzeciwiają się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazał, iż "cel oględzin jest dla niego niejasny i niezrozumiały" i zażądał, aby właściciele sąsiedniej nieruchomości sprecyzowali swoje zarzuty w niniejszej sprawie, a wówczas umożliwi on organowi przeprowadzenie oględzin swojej nieruchomości. W tych okolicznościach prawidłowe było stanowisko organów nadzoru budowlanego, które wobec odmowy okazania przez skarżącego do oględzin wskazanego budynku mieszkalnego, orzekły o zastosowaniu wobec niego środka przymusu w postaci grzywny, o jakiej mowa w art. 88 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu podniesione przez skarżącego argumenty, uzasadniające jego zdaniem, odmowę okazania do oględzin przedmiotowego budynku, są bezzasadne. Ponownie należy podkreślić, iż jakkolwiek w świetle przepisów kodeksu postępowania administracyjnego przeprowadzenie oględzin nie jest obligatoryjne, lecz w przypadku podjęcia przez właściwy organ decyzji o przeprowadzeniu tego dowodu na osobach posiadających ten przedmiot spoczywa obowiązek jego okazania w celu umożliwienia przeprowadzenia tego dowodu. Obowiązek ten może być wyłączony, zdaniem Sądu, w sytuacji, gdyby wydanie przedmiotu oględzin wiązałoby się z niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia ludzi, groziłoby niepowetowaną szkodą bądź też byłoby – z obiektywnie uzasadnionych powodów – niemożliwe do zrealizowania. Takie okoliczności nie zachodziły w rozpoznawanej sprawie. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący bezzasadnie odmówił okazania przedmiotu oględzin, co uzasadniało nałożenie na niego kary grzywny w wysokości 50 zł na podstawie art. 88 § 1 k.p.a. Zarzuty skarżącego podniesione w skardze i w pismach procesowych składanych w toku postępowania przed Sądem nie mogą mieć wpływu na wynik sprawy, bowiem dotyczą innych kwestii, nie objętych przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie, w której Sąd badał jedynie legalność postanowień organów obu instancji orzekających o nałożeniu grzywny w trybie art. 88 § 1 k.p.a. Sąd kontroluje bowiem zgodność z prawem aktów administracyjnych wydanych w niniejszej sprawie, a nie jest uprawniony do kontroli innych postanowień i decyzji niezaskarżonych przez stronę w tej sprawie. Brak było również podstaw do uwzględnienia wniosków skarżącego złożonych w piśmie procesowym, złożonym w dniu 10 stycznia 2011 r. Akta administracyjne przekazane do Sądu przez L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. są kompletne, bezzasadne byłoby więc wzywanie organu do ich uzupełnienia. Nie było również podstaw do uchylenia kwestionowanego przez skarżącego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 sierpnia 2010 r., które dotyczyło wyłączenia do odrębnego postępowania skargi w części obejmującej: pkt II skargi, to jest w przedmiocie zaniechania nadzoru i kontroli funkcjonariuszy organów nadzoru budowlanego i pkt III skargi, to jest w przedmiocie bezczynności (k. 2). W rozpoznawanej sprawie nie zaszła żadna zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby jego uchylenie w świetle art. 165 w zw. z art. 167 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Należy również wyjaśnić skarżącemu, iż postanowieniem z dnia 9 września 2010 r., II SA/Lu 523/10, Sąd odrzucił jego skargę dotyczącą zaniechania nadzoru i kontroli funkcjonariuszy organów nadzoru budowlanego, a postanowieniem z dnia 21 października 2010 r., II SAB/Lu 51/10, Sąd odrzucił jego skargę na bezczynność L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. w przedmiocie niedokonania oceny prawidłowości robót budowlanych przy realizacji budynku. Orzeczenie to kończy postępowanie przed Sądem w tej sprawie. Sąd, działając na podstawie powołanego przez skarżącego przepisu art. 6 p.p.s.a., poinformował skarżącego o trybie i sposobie zaskarżenia tych orzeczeń. Zgodnie z tym przepisem, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Z art. 6 p.p.s.a. wynika, iż wskazówki i pouczenia Sądu powinny dotyczyć dokonywanych przez stronę czynności procesowych na danym etapie postępowania sądowego i w powstałej sytuacji procesowej. Sąd nie ma natomiast obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań skarżącego, w szczególności nie ma obowiązku pouczania skarżącego, w jakim trybie winien on zwrócić się do Sądu o zbadanie dostrzeżonych przez niego nieprawidłowości w działaniach organów nadzoru budowlanego. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.