I GSK 777/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek Protokolant Jarosław Poturnicki po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt III SA/Gd 572/10 w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. P. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w G. 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn, akt II! SA/Gd 572/10 oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego. Sąd i instancji orzekał w następującym stanie sprawy, [...] Sp. z o.o, w Gdyni (przedstawiciel bezpośredni [...] ) dokonała w dniu [...] listopada 2009 r, zgłoszenia celnego, nr [...] , którym wniosła o objęcie procedurą wywozu poza terytorium Wspólnoty Europejskiej (do S.), towar w postaci opon używanych stosowanych w samochodach osobowych i ciężarowych, dętek gumowych oraz felg staiowych o łącznej wadze brutto 21.540 kg. Naczelnik Urzędu Celnego w G., tego samego dnia, zwrócił się do Wojewódzkiego inspektoratu Ochrony Środowiska z wnioskiem o przeprowadzenie oględzin towaru. Wojewódzki inspektorat Ochrony Środowiska w G., po przeprowadzeniu oględzin towaru stwierdził, że oceniany towar stanowi mieszaninę używanych opon do samochodów osobowych i ciężarowych, dętek oraz felg. Ustalono, iż w kontenerze znajdują się opony samochodowe używane z bieżnikami w różnym stanie, w tym opony z bieżnikami wymagającymi poddania ich bieżnikowaniu - czyli poddania ich procedurze odzysku odpadów. Opony spełniały warunki definicji odpadu o czym świadczył również sposób ich załadowania do kontenera. Zatrzymany ładunek został zgłoszony do wysyłki drogą morską do Senegalu i poza zgłoszeniem celnym nie przedstawiono dokumentów wymaganych przy transgranicznym przemieszczaniu odpadów, a więc była to próba nielegalnego transgraniczneao przemieszczania odpadów. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] ustalił, że towar objęty zgłoszeniem celnym stanowi odpad w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - o odpadach (t.j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243, dalej: ustawa o odpadach) i zobowiązał skarżącego do zagospodarowania odpadów opon na terenie kraju w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia. Następnie, w wyniku niewykonania obowiązków nałożonych powyższym postanowieniem, Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] nakazał stronie Sygn. akt I GSK 777/11 zagospodarowanie odpadów przez ich przekazanie do instalacji odzysku na terenie kraju. Naczelnik Urzędu Celnego w G., decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. unieważnił opisane wyżej zgłoszenie celne. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że warunki przemieszczania odpadów do krajów nie należących do Wspólnoty Europejskiej ani do OECD są uregulowane w rozporządzeniach Wspólnoty Europejskiej. Zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 Rozporządzenia nr 1013/2008/WE z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE Nr L 190, z 12 lipca 2006, s. 1, dalej: Rozporządzenie nr 1013/2008/WE), jeżeli państwo nie przekazało potwierdzenia na piśmie, że odpady mogą być wywożone ze Wspólnoty w celu poddania ich odzyskowi w danym państwie to stosuje się zapis zawarty w ust. 1 lit. b), a więc wymagane jest stosowanie procedury uprzedniego zgłoszenia na piśmie i zgody określonej w art. 35 (jak w przypadku wywozu odpadów do państw EFTA). Taka procedura winna być zastosowana w przypadku wywozu odpadów opon do Senegalu, natomiast w rozpatrywanej sprawie skarżący nie podjął próby jej zainicjowania. Dyrektor Izby Celnej w G. decyzją z dnia [...] października 2010 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżona decyzja dotyczyła wyłącznie unieważnienia zgłoszenia celnego, nie rozstrzygała natomiast klasyfikacji towaru zgłoszonego przez skarżącego do procedury wywozu, pod kątem wypełniania definicji odpadu. Organ powołując się na brzmienie przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. - o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2007 r. Nr 124, poz. 859, dalej: ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów), wskazał że organem odpowiedzialnym za wykonanie Rozporządzenia nr 1013/2008/WE jest Główny inspektor Ochrony Środowiska. Po przeprowadzonych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku oględzinach towaru, zaklasyfikowano go, na podstawie przepisów ustawy o odpadach, do kategorii odpadu o symbolu Q2, jako produkt nie odpowiadający wymaganiom jakościowym. Z uwagi na fakt, że skarżący nie posiadał wymaganego pozwolenia na transgraniczne przemieszczanie odpadów, organ I instancji zawiadomił o nielegalnym międzynarodowym obrocie odpadami Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w Warszawie, który decyzją z dnia 24 sierpnia 2009 r., opatrzoną rygorem natychmiastowej wykonalności, nakazał stronie zagospodarowanie odpadów przez ich przekazanie do instalacji odzysku na terenie kraju. Sygn. akt I GSK 777/11 Podsumowując powyższe rozważania Dyrektor Izby Celnej orzekł, że zarzut skarżącego podniesiony w odwołaniu dotyczący nieprawidłowego ustalenia charakteru przedmiotu objętego procedurą wywozu poza terytorium Unii Europejskiej nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem skarżący powinien był skierować ten zarzut do właściwego organu, który ostatecznie w drodze decyzji zakwalifikował wyżej wymieniony towar jako odpad. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalając skargę powołał się na szereg przepisów Rozporządzenia nr 1013/2006/WE oraz ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów przyznając rację organom celnym, że jedynym organem uprawnionym do wiążącego prawnie ustalenia, że określony towar jest odpadem był Główny Inspektor Ochrony Środowiska. Sąd I instancji wskazał, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska dokonał takiego ustalenia w decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...]nakładając na skarżącego obowiązek zagospodarowania odpadów w postaci zużytych opon, dętek i felg, znajdujących się w kontenerze opisanym w zgłoszeniu celnym - poprzez przekazanie ich do instalacji odzysku na terenie kraju. Decyzja ta stała się ostateczna na skutek utrzymania jej w mocy przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska decyzją z dnia 5 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wywóz spornego towaru z obszaru Unii Europejskiej wymagał wykonania obowiązków nałożonych Rozporządzeniem nr 1013/2006/WE oraz ustawą o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, których skarżący nie dopełnił. Organy celne bezskutecznie wzywały skarżącego do przedłożenia wymaganego pozwolenia na transgraniczne przemieszczanie odpadów, W ocenie Sądu, skoro właściwy organ, decyzją podlegającą wykonaniu ustalił wiążąco, że towar objęty zgłoszeniem celnym stanowi odpad, to w konsekwencji rzeczą organu celnego było wydanie decyzji unieważniającej zgłoszenie celne w oparciu o obowiązujące przepisy prawne. Zdaniem Sądu I instancji, dopiero ewentualne zakwestionowanie przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w sprawie zobowiązania do zagospodarowania odpadów - mogłoby stanowić podstawę do wznowienia postępowania w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego na podstawie art. 240 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm., dalej; Ordynacja podatkowa). Sygn. akt I GSK 777/11 [...] wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego zmiany i zawieszenia postępowania w sprawie, ewentualnie jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenia kosztów postępowania. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niezawieszenie postępowania z urzędu do czasu rozstrzygnięcia postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie ze skargi na decyzje Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 5 listopada 2010 r. oraz 24 sierpnia 2010 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku zagospodarowania odpadów. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w sprawie zostały spełnione przesłanki zawieszenia postępowania z urzędu określone art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skarżący stwierdził, że pomiędzy sprawą dotyczącą unieważnienia zgłoszenia celnego, a sprawą o nałożenie obowiązku zagospodarowania odpadów istnieje ścisły związek. W jego ocenie, rozstrzygniecie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska będzie miało wpływ na ocenę decyzji dotyczącej unieważnienia zgłoszenia celnego, bowiem jeżeli okaże się, że sporny towar nie jest odpadem to zgłoszenie celne dokonane przez skarżącego zostanie uznane za prawidłowe. Dyrektor Izby Celnej w G. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta, wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a., oznacza, iż to podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, określają zakres jego kontroli. Naczelny Sąd Administracyjny, poza przypadkami nieważności postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie występuje, nie może z urzędu kontrolować Sygn. akt I GSK 777/11 orzeczenia w celu ustalenia innych, poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej, wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Rozpoznawana skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu przepisów postępowania, które zdaniem autora skargi polegało na niezastosowaniu przez Sąd I instancji art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skarżący upatruje naruszenia tego przepisu w zaniechaniu zawieszenia postępowania, w sytuacji gdy jego wynik zależał od rozstrzygnięcia w innej sprawie (z jego skargi na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 5 listopada 2010 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku zagospodarowania odpadów). Przechodząc do oceny postawionego zarzutu przypomnieć należy, że zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Jak podnosi się w doktrynie i judykaturze ustawodawca zawarł w tym przepisie instytucję fakultatywnego zawieszenia postępowania z urzędu. W razie wystąpienia jednej z przesłanek określonych w art. 125 § 1 p.p.s.a. sąd zobowiązany jest rozważyć, czy zawieszenie postępowania jest uzasadnione. Oznacza to, że ocena istnienia przesłanek zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 p.p.s.a oraz ich wpływu na przyszłe rozstrzygniecie należy wyłącznie do sądu. Rozważając podstawę zawieszenia postępowania określoną w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należy uwzględnić, że rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej zależy od wyniku innego postępowania, w tym również sądowoadministracyjnego, jeżeli rozstrzygnięcie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem pierwszego postępowania. Przyjęte rozumienie kwestii prejudycjalnej zakłada istnienie ścisłego związku miedzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będąca przedmiotem postępowania prejudycjalnego. Związek ten polega na tym, że rozstrzygniecie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej (por.: wyrok NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 792/07, wyrok NSA z dnia 26 października 2005 r., sygn. akt I FSK 230/05; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser, M. Wierzbowski. Warszawa 2011, s. 487 i nasi; J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2006, s. 280 i nasi). W literaturze podkreśla się, iż związek Sygn. akt I GSK 777/11 postępowań, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. musi być bezpośredni, bo wtedy zależą one od siebie i postępowanie w sprawie prejudykatu musi wyprzedzać postępowanie główne. Dla sądu kwestią prejudycjalną jest wyłącznie zagadnienie, którego rozstrzygniecie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi o zgodności zaskarżonego aktu z prawem (por.: wyrok NSA z dnia 8 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 694/08, wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FSK 845/05; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy jednak podkreślić po raz kolejny, że zawieszenie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu. Ocena istnienia przesłanek zawieszenia postępowania powinna być zatem dokonywana także przy uwzględnieniu zasad celowości, sprawiedliwości oraz ekonomiki procesowej. Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., nie jest zasadny. Sąd I instancji dokonał właściwej oceny wpływu postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi [...]na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2010 r. w przedmiocie zobowiązania skarżącego do zagospodarowania odpadów, na postępowanie toczące się w rozpatrywanej sprawie. Należy pamiętać, że już w prawomocnym postanowieniu Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...]wiążąco ustalono, że towar objęty zgłoszeniem celnym stanowi odpad w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach i zobowiązano skarżącego do zagospodarowania odpadów opon na terenie kraju w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia. Niewykonanie przez skarżącego obowiązków określonych w tym postanowieniu skutkowało wydaniem przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska opisanej wyżej decyzji która, w chwili orzekania przez Sąd I instancji była decyzją ostateczną. W decyzji tej potwierdzono określone wcześniej w postanowieniu z dnia [...] lutego 2010 r. ustalenia co do klasyfikacji opon jako odpadu. Te ustalenia organów Inspektoratu Ochrony Środowiska niewątpliwie musiały mieć wpływ na podjęte przez organy celne rozstrzygnięcie w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji, przy uwzględnieniu zasad ekonomiki procesowej oraz celowości, prawidłowo uznał, że nie Sygn. akt I GSK 777/11 zachodziła potrzeba zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Odstąpienie od zawieszenia postępowania w rozpoznawanej sprawie nie wywołało automatycznie skutku w postaci pozbawienia skarżącego możliwości obrony swoich praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny, dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, dochodząc do słusznego przekonania, że ewentualne uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi na ostateczną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w sprawie zobowiązania do zagospodarowania odpadów - będzie mogło stanowić podstawę do wznowienia postępowania w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego na podstawie art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny, na marginesie zauważa że postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2010 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku zagospodarowania odpadów zostało zakończone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 6/11 oddalił skargę, zaś skarżący nie skorzystał z prawa wniesienia skargi kasacyjnej, a tym samym wyrok ten stał się prawomocny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).