II FZ 638/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. W. w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 1939/10 w sprawie ze skargi R. W. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 1 października 2010 r., nr [...] – [...] w przedmiocie określenia wysokości należności z tytułu niedobranego podatku od wynagrodzenia pracownika za 2005 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. 1. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2011 r. o sygn. akt I SA/Kr 1939/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek R. W. (dalej: Skarżący) o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 1 października 2010 r. o numerach: [...]-[...], wydane w przedmiocie określenia wysokości należności z tytułu niedobranego podatku od wynagrodzenia pracownika za 2005 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Krakowie podał, że w dniu 4 listopada 2011 r. za pośrednictwem Dyrektora IS wpłynęła skarga Skarżącego na w.w. decyzje z dnia 1 października 2010 r. 2.2. W w.w. skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: 3.1. Odmawiając wstrzymania wykonania w.w. decyzji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w świetle art. 61 § 1 i § 3 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od zasady, a w konsekwencji tego przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Potrzeba wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powinna być przy tym wykazana przez Skarżącego, gdy weźmie się pod uwagę fakt, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pozostawione jest uznaniu Sądu i może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego. Pozostawienie przez ustawodawcę uznaniu Sądu zasadności wstrzymania aktu wiąże się w związku z powyższym z koniecznością szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia przez Skarżącego wniosku wykazującego potrzebę wstrzymania wykonania aktu, zwłaszcza, że na tym etapie postępowania Sąd nie bada merytorycznej zasadności skargi. W szczególności Skarżący powinien wykazać, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi zatem o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m.in.: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, niepubl.; postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, niepubl.; postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05, niepubl.). 3.2. Żadna z w.w. przesłanek mogących uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie została przez Skarżącego wykazana. Ograniczył się on jedynie do sformułowania prośby o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bez podania jakiejkolwiek argumentacji potwierdzającej zasadność tego wniosku w kontekście wystąpienia przesłanek z art. 61 § 1 i 3 p.p.s.a. Za taką nie można bowiem uznać lakonicznego twierdzenia o trudnym położeniu materialnym. 4. Stanowisko Skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: 4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na w.w. postanowienie WSA w Krakowie Skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – doradcę podatkowego) zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie. 4.2. Uzasadniając zażalenie Skarżący stwierdził, że w jego ocenie składając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji działał samodzielnie, bez dostatecznej wiedzy i rozeznania obowiązujących procedur postępowania przed sądem administracyjnym. W przypadku wykazania, że złożony wniosek zawiera braki, w tym także w postaci nienależytego uzasadnienia, poprzez brak wykazania okoliczności, na których wniosek się opierał, WSA w Krakowie mógł wezwać stronę lub jej pełnomocnika do ich przedstawienia, zwłaszcza że okoliczności te, tj. trudna sytuacja majątkowa oraz zły stan zdrowia Skarżącego w pełni uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Za takim postępowaniem przemawia też fakt, że okoliczności konieczne dla uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji zostały w ramach prowadzonego postępowania należycie udokumentowane w toku przychylnie rozpatrzonego wniosku o zwolnienie Skarżącego z kosztów sądowych i przyznanie prawa pomocy. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy, stąd podlega uwzględnieniu, a zaskarżone postanowienie WSA w Krakowie jako nieodpowiadające prawu podlega uchyleniu. 5.2. W rozpoznawanej sprawie Skarżący sformułował lakoniczny i ogólnikowy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych do WSA w Krakowie decyzji podatkowych. Kwestia ta jest bezsporna w świetle treści w.w. wniosku (k. 3 akt WSA w Krakowie), w którym Skarżący stwierdził, że jest "inwalidą II grupy", "rencistą nie mającym żadnego majątku", oraz zażalenia Skarżącego (k. 113 akt WSA w Krakowie). Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta nie mogła w sprawie przesądzić o niemożności uwzględnienia w.w. wniosku. Należy bowiem mieć na względzie, że w tzw. postępowaniu wpadkowym, wszczętym na skutek wniesienia przez stronę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, o którym to wniosku mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany ocenić, czy zostały spełnione przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu w oparciu o analizę wniosku strony oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Powyższy obowiązek wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a. Na mocy tego ostatniego przepisu artykuły p.p.s.a dotyczące wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych znajdują odpowiednie zastosowanie do postanowień tychże sądów. W myśl zaś art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie w.w. przepisu dla postępowania wpadkowego, które kończy się postanowieniem dotyczącym wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu. Rozpoznając w.w. wniosek wojewódzki sąd administracyjny nie może zatem pomijać w swoim rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swoje odzwierciedlenie w postanowieniu sądu. Poprzestawanie tylko na treści wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wniosku jest niedopuszczalnym naruszeniem obowiązku wojewódzkiego sądu administracyjnego do rzetelnego rozpoznania danej sprawy zgodnie z wymogami prawa (por. postanowienie NSA z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). 5.3. W rozpoznawanej sprawie WSA w Krakowie nie wywiązał się należycie z w.w. obowiązku rozpoznania wniosku Skarżącego w oparciu nie tylko o samo jego uzasadnienie, ale także informacje zawarte w aktach sprawy. Przede wszystkim WSA w Krakowie pominął ocenę wyrażoną na gruncie wcześniejszego postępowania w zakresie prawa pomocy. W postanowieniu Referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 1939/10 stwierdzono, że "Obecna sytuacja R. W. nie daje zdaniem orzekającego możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych oraz kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Otrzymuje on wprawdzie stały miesięczny dochód w postaci renty, świadczenie to jest jednak w całości wydawane na opłaty, lekarstwa i utrzymanie. R. W. nie posiada również żadnych oszczędności czy przedmiotów wartościowych. Ponadto podkreślić trzeba, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W sprawach o sygn. akt I SA/Kr 1927-50/10 łączna suma wpisów od skarg wynosi 2.400 zł, co stanowi kwotę kilkakrotnie przekraczającą dochód strony skarżącej a tym samym i jej możliwości płatnicze. Stąd też konieczność uiszczenia zarówno tej kwoty, jak i tym bardziej kosztów wynagrodzenia doradcy podatkowego wraz z tą sumą, zagroziłaby realizacji podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy" (k. 39 akt WSA w Krakowie). Powyższa ocena została oparta na analizie dokumentów źródłowych nadesłanych przez Skarżącego (k. 27-35 akt WSA w Krakowie). Rozpoznając zatem wniosek Skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji podatkowych, w którym Skarżący jako uzasadnienie wskazał swoją ciężką sytuację materialną i zdrowotną, WSA w Krakowie powinien był odnieść się do w.w. okoliczności, które udokumentowane są w aktach sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji nie zawiera oceny w tym zakresie, co należy ocenić jako uchybienie przepisom p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym uzasadnia uchylenie tegoż rozstrzygnięcia. 5.4. W odniesieniu do dalszych argumentów zażalenia, nie można podzielić poglądu, że Sąd pierwszej instancji powinien był wezwać Skarżącego o przedłożenie dodatkowego, pełniejszego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych w.w. decyzji. Zdaniem Naczelnego Sąd Administracyjnego, nieprzedstawienie sytuacji faktycznej strony w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, w którym to uzasadnieniu strona jest zobowiązania wykazać zaistnienie w jej sprawie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest brakiem formalnym, uniemożliwiającym nadanie pismu biegu, o którym to braku mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a. Sformułowanie samego wniosku jest już podaniem minimalnej treść osnowy wniosku, która w połączeniu z innymi elementami wniosku (pisma), o których mowa w art. 46 § 1 p.p.s.a., umożliwia rozpoznanie konkretnego wniosku konkretnej strony w określonej sprawie sądowoadministracyjnej. W związku z powyższym należy stwierdzić, że wojewódzkie sądy administracyjnej nie są zobowiązane na mocy art. 49 § 1 p.p.s.a. do wzywania stron o uzupełnienie wniosków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., w sytuacji braku ich należytego uzasadnienia przez strony. Jeżeli bowiem w oparciu o całokształt wniosku (pisma) i akta, którymi dysponuje wojewódzki sąd administracyjny, można nadać w.w. wnioskowi (pismu) dalszy bieg, czyli przekazać je do merytorycznego rozpoznania, art. 49 § 1 p.p.s.a. nie będzie miał zastosowania (por. podobny pogląd – zob. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 157 i n.). W rozpoznawanej sprawie wniosek Skarżącego zawiera minimalną osnowę, która wskazuje okoliczności faktyczne, które zdaniem Skarżącego uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. Dokładniejsza rekonstrukcja tych okoliczności była możliwa w drodze analizy akt sprawy, stąd brak wyczerpującego ich przedstawienia w uzasadnieniu w.w. wniosku nie może przesądzić o jego bezpodstawności. Prawidłowa ocena wniosku Skarżącego wymaga uwzględniania w.w. okoliczności, co też WSA w Krakowie uczyni ponownie rozpoznając sprawę. 5.5. Znajdując jako częściowo zasadne argumenty zażalenia oraz brak wykonania przez WSA w Krakowie obowiązku uwzględnienia materiału zebranego w aktach sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.