II SA/Po 276/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi C. J. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia; oddala skargę /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ W.Batorowicz II SA/Po 276/09 UZASADNIENIE C. J. pismem z dnia [...].10.2007 r. wystąpił z żądaniem wypłaty przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu i Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w L. kwoty [...] zł z ustawowymi odsetkami. Wnioskodawca wyjaśnił, iż decyzją z dnia [...].12.2002 r. nr [...] Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego wypowiedział mu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Po zwolnieniu ze służby wypłacono mu świadczenia związane ze zwolnieniem, tj. odprawę, ekwiwalent za urlop i jednorazowe odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia. W dniu [...].04.2006 r. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr [...] stwierdził nieważność wymienionej decyzji z dnia [...].12.2002 r. o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Po przywróceniu do służby wojskowej wnioskodawca objął obowiązki służbowe w dniu [...].06.2006 r. Wnioskodawca otrzymał w dniu [...].08.2006 r. należności ze stosunku służbowego za okres od [...].08.2003 r. do [...].05.2006 r., z tym że potrącono z nich kwotę [...] zł, na którą składały się odprawa, ekwiwalent za urlop i odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia, wypłacone w dniu zwolnienia ze służby tj. [...].07.2003 r. Zdaniem C. J. potrącenia dokonano sprzecznie z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11.09.2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i art. 87 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, bowiem nie wyraził on zgody na potrącenie. Ponadto żądana przez wnioskodawcę kwota obejmuje skapitalizowane odsetki w wysokości [...] zł, za zwłokę w wypłacie uposażenia, należnego wnioskodawcy za okres od [...].08.2003 r. do [...].05.2006 r. Odsetki zostały obliczone w wysokości ustawowej od pierwszego dnia każdego miesiąca, w którym należność z tytułu uposażenia była wymagalna do dnia zapłaty "wyrównania", tj. [...].08.2006 r. Decyzją nr [...] z dnia [...].08.2008 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w L. odmówił przyznania C. J. świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia. Decyzją nr [...] z dnia [...].09.2008 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w L. odmówił przyznania C. J. świadczenia pieniężnego potrąconego przy wypłacie uposażenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że z dniem [...] listopada 2003 r. Dowódca Wojsk Lądowych, w oparciu o rozkaz [...] z dnia [...] września 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień zlikwidował, między innymi, stanowisko służbowe strony. Ponieważ żołnierz odmówił przyjęcia innego stanowiska służbowego, Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego wydał decyzję o wypowiedzeniu stronie zawodowej służby wojskowej. Dnia [...].04.2006 r. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr [...] stwierdził nieważność decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Strona stawiła się do miejsca pełnienia służby wojskowej i została przyjęta na ewidencję i zaopatrzenie. Za okres od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej przyznano stronie zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Przy wypłacie tych należności, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, potrącono nienależne świadczenia z tytułu odprawy, ekwiwalentu za urlop. Po otrzymaniu tych świadczeń strona wystąpiła z wnioskiem o odsetki i zwrot potrąconych świadczeń. Organ I instancji wyjaśnił również, iż Departament Kadr MON pismem z dnia [...].01.2007 r. nr [...] zobowiązał organy wojskowe do wypłaty uposażenia za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą, z zaznaczeniem, że mają to być należności zwaloryzowane zgodnie z przepisami. Odnośnie roszczeń o zwrot potrąconych świadczeń ustalono, że z uwagi na decyzję o stwierdzeniu nieważności, są to świadczenia nienależne, bowiem podstawa tego świadczenia odpadła. Od opisanej wyżej decyzji z dnia [...].09.2008 r. C. J. wniósł odwołanie, domagając się stwierdzenia nieważności i zarzucając, iż wydana została bez podstawy prawnej. Odwołujący się podniósł, iż sprawa uposażenia nie powinna być rozstrzygana w formie decyzji, bowiem wydania decyzji nie przewiduje żaden przepis prawa, a droga postępowania administracyjnego nie przesądza jeszcze o formie załatwienia sprawy. przedmiotowa sprawa powinna więc być załatwiona przez dokonanie czynności materialno-technicznej. Ponadto podniesiono, iż zaskarżona decyzja była wadliwa, a potrącenie niezgodne z prawem. Decyzją z dnia [...].02.2009 r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji i wskazując, że zasadnie wydano decyzję o odmowie przyznania świadczenia potrąconego przy wypłacie tego uposażenia, jako świadczenia nienależnego. C. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję, domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w L., ewentualnie uchylenia wymienionych decyzji, oraz powołując te same zarzuty i tę samą argumentację co w odwołaniu. Ponadto rozszerzono argumentację odnośnie wadliwości potrącenia, podnosząc, iż organom wojskowym nie przysługiwały wierzytelności do potrącenia. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 Ppsa polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu o utrzymaniu w mocy decyzji Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w L. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia potrąconego przy wypłacie tego uposażenia, jako świadczenia nienależnego. W istocie żądanie zgłoszone przez skarżącego w piśmie z dnia [...].10.2007 r. było żądaniem zapłaty części uposażenia, które zdaniem skarżącego było mu należne, a nie zostało mu przez organy wojskowe wypłacone, zaś zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją organu I instancji orzeczono o braku obowiązku wyrównania C. J. uposażenia za okres od [...].08.2003 r. do [...].05.2006 r. o zaliczone na poczet tego uposażenia kwoty odprawy, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop oraz jednorazowego odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia. Przede wszystkim podkreślić należy, iż przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11.09.2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi o sposobie załatwiania wszystkich spraw uregulowanych w wymienionej ustawie, w tym sporów o uposażenie, jak i sporów o świadczenia odsetkowe. Przepis powyższy stanowi podstawę do załatwiania wymienionych spraw w formie decyzji administracyjnej, jak też przekazuje rozstrzyganie tych spraw na drogę postępowania administracyjnego. Powyższy pogląd znajduje aprobatę w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w szczególności w uchwale Sądu Najwyższego z 29 listopada 2007 r. sygn. III CZP 106/07-Lex nr 319935, Biul. SN 2007/11/10 oraz wyrokach, które zapadły w 2008 r. na skutek skarg kasacyjnych wniesionych przez Skarb Państwa - Prokuratorię Generalną Skarbu od wyroków sądów powszechnych ( vide między innymi II PK 8/08 z 2 lipca 2008 r.; II PK 55/08). Podobna interpretacja została zaprezentowana w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2006 r. I OPS 3/06 ( O NSA/WSA 2006 r., z. 3, poz. 69). W konsekwencji zarzut skargi wydania decyzji w niniejszej sprawie bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa nie może zostać uznany za trafny. Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, iż odpowiada ona prawu, przy jej wydawaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak już wskazano wyżej zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją organu I instancji orzeczono o braku obowiązku wyrównania C. J. uposażenia za okres od [...].08.2003 r. do [...].05.2006 r. o zaliczone na poczet tego uposażenia kwoty odprawy, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop oraz jednorazowego odszkodowania za okres skróconego wypowiedzenie w łącznej kwocie [...] zł, wypłacone skarżącemu w maju 2003 r. W przedmiotowej sprawie przepisy dotyczące potrąceń w ogóle nie miały zastosowania. W sprawie nie dokonano potrącenia z uposażenia żołnierza zawodowego, o czym mowa w art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, choć to sugerowałoby rozliczenie księgowe z dnia [...].07.2006 r., i chociaż takim pojęciem posługują się i organy wojskowe i skarżący. W istocie bowiem w sprawie dokonano C. J. wypłaty uposażenia należnego w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Stwierdzenie nieważności tego wypowiedzenia spowodowało, że od daty zwolnienia należało się uposażenie, a wobec tego, że w maju 2003 r. zostały wypłacone skarżącemu świadczenia pieniężne związane ze stosunkiem służbowym, a w stosunku do należnego – w rezultacie przywrócenia do służby – uposażenia były one zaniżone, organy dokonały uzupełnienia uposażenia do kwoty należnej. W takiej sytuacji odmowa wyrównania uposażenia, której domagał się skarżący, nie naruszała prawa, wyrównano mu bowiem należne uposażenie, zaś zadośćuczynienie jego żądaniu spowodowałoby wypłatę uposażenia w wysokości nienależnej, dwukrotnie za to samo. Takie stanowisko znajduje oparcie w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.01.2010 r. I OSK 1019/09, gdzie w analogicznej do niniejszej sprawie wyrażono pogląd zaprezentowany powyżej, który skład orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela. Dodatkowo przywołać trzeba także przepis art. 8 Kodeksu pracy w związku z art. 103 ust. 1 ustawy o zawodowej służbie wojskowej, który stanowi, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, iż nikt nie może "czynić ze swego prawa użytku" sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, tj. regułami, które nie będąc normami prawnymi, określają zachowania ludzi w ich wzajemnych stosunkach. Każda ze stron stosunku pracy musi postępować przy wykonywaniu swych uprawnień zgodnie z wymaganiami moralności i uznanymi regułami obyczajowymi. Oznacza to, że w stosunkach pracy liczy się nie sama "litera prawa", lecz także owe pozaprawne reguły nazwane w art. 8 "zasadami współżycia społecznego", ( Komentarz do art. 8 Kodeksu pracy, [w:] R. Celeda, E. Chmielek-Łubińska, L. Florek, G. Goździewicz, A. Hintz, A. Kijowski, Ł. Pisarczyk, J. Skoczyński, B. Wagner, T. Zieliński, Kodeks pracy. Komentarz, LEX, 2009, wyd. V.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2006 r. I PK 171/06, OSNP 2008/3-4/34). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd jest zdania, iż zgłoszone przez skarżącego żądanie zapłaty uznać należy za wykonywanie uprawnień z naruszeniem zasad współżycia społecznego. Nie do pogodzenia z zasadami współżycia społecznego jest otrzymanie przez żołnierza zawodowego zarówno świadczeń z tytułu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej jak i uposażenia za ten sam okres tak, jakby pozostawał w służbie, tj. dwóch świadczeń, które wzajemnie w tym samym okresie się wykluczają. Zauważyć należy, iż C. J., po zgłoszeniu się do służby w dniu [...].06.2006 r., został zwolniony ze służby wojskowej i przeniesiony w stan spoczynku z dniem [...].11.2006 r., na skutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską trwałej niezdolności do służby wojskowej. W związku z powtórnym zwolnieniem ze służby skarżący otrzymał pełną odprawę oraz ekwiwalent za urlop za lata 2003-2006, w tym za niewykorzystane w 2003 roku [...] dni urlopu wypoczynkowego i [...] dni urlopu dodatkowego, a więc w takim samym wymiarze, jak przy pierwszym zwolnieniu ze służby. Możliwe i dopuszczalne było więc zaliczenie przez organy wojskowe na poczet uposażenia skarżącego, należnego za okres od [...].08.2003 r. do [...].05.2006 r., świadczeń wypłaconych mu w maju 2003 r. w związku z wypowiedzeniem stosunku służbowego i zwolnieniem ze służby, a obejmujących odprawę, ekwiwalent za niewykorzystany w 2003 r. urlop oraz odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić. /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/ W. Batorowicz