I OSK 1121/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie NSA Leszek Leszczyński del. NSA Teresa Rutkowska (spr.) Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1809/10 w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. I OSK 1121/11 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 lutego 2011 r. w sprawie sygn. I SA/Wa 1809/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu wyroku, Sąd I instancji wskazał, że decyzją Burmistrza Gminy B. z dnia [...] maja 2010 r. (znak [...]) umorzono postępowanie z powodu jego bezprzedmiotowości. W dniu [...] maja 2010 r. W. K. wniósł odwołanie od tej decyzji. W wyniku rozpatrzenia odwołania organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie przed organem I instancji musi zostać skasowane, gdyż postępowanie to zostało wszczęte w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu w formach przewidzianych w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Kolegium kwestia odcięcia sygnału telefonicznego, z jaką zwrócił się W. K. do Ośrodka, nie stanowiła sprawy administracyjnej, a tym samym nie mogła być podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie. Uwzględnienie prośby skarżącego nie wymagało wydania aktu administracyjnego, ale podjęcia działania, które stanowi czynność faktyczną. Wobec powyższego Kolegium, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie przed organem I instancji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. K., wnosząc o jej uchylenie. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego wskazał, że zakresem dokonywanej przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie kontroli objęta jest prawidłowość uznania przez organ odwoławczy za bezprzedmiotowe postępowania wszczętego w wyniku wniosku W. K., a w konsekwencji uchylenie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji organu I instancji kończącej to postępowanie i orzeczenie o jego umorzeniu. Zdaniem Sądu meriti, zgodnie z art. 104 § 2 k.p.a., decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części. Jednakże stosownie do brzmienia art. 105 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Sytuacja taka może wystąpić wówczas, gdy w oczywisty sposób organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty. Zdaniem Sądu I instancji w niniejszej sprawie zaistniała ww. przesłanka. Ustalenie, iż wniosek W. K. z dnia [...] kwietnia 2010 r. dotyczył kwestii faktycznych, tj. ustalenia braku sygnału telefonicznego spowodowało, iż organ administracji w ramach swoich kompetencji nie miał podstaw prawnych do merytorycznego działania. Dlatego, w ocenie Sądu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie prawidłowo rozróżniając powody bezprzedmiotowości, uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie administracyjne prowadzone przed tym organem. W skardze kasacyjnej, pełnomocnik W. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4, art. 3 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a., art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 151 ustawy p.p.s.a., skutkujące przyjęciem przez Sąd I instancji stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne niezgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną, a więc niedokonanie przez Sąd I instancji prawidłowej kontroli decyzji organu administracyjnego, a przez to zaakceptowanie naruszenia przez ten organ przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 64 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało nie ustaleniem jaki powinien być przedmiot postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, pełnomocnik skarżącego przywołał szereg orzeczeń sądowych dotyczących art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. podkreślając, że wynika z nich obowiązek dokładnego zbadania okoliczności sprawy oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Zarzucił, że organy administracji zaniechały takich czynności, jak dokładne zbadanie, jakie było żądanie skarżącego, czy też wezwanie go do uzupełnienia braków pisma poprzez doprecyzowanie żądania po uprzednim pouczeniu, a Sąd I instancji usankcjonował powyższe naruszenia. Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane w ramach prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: p.p.s.a.] Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skargach kasacyjnych. Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie przez pełnomocnika skarżącego zarzuca wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyłącznie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, przy czym w pierwszej kolejności wskazuje na naruszenie przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8,9, 64 i 77 § 1 k.p.a. Zarzut ten należy uznać za uzasadniony. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Uzasadnienie Sądu I instancji jako przedmiot rozstrzygnięcia wskazuje natomiast decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2010r. nr [...], która uchyliła decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] umarzającą postępowanie ( w sprawie wystąpienia W. K. o wyjaśnienie w Telekomunikacji sprawy jego odłączonego telefonu ) z powodu jego bezprzedmiotowości i umarzającą postępowanie przed organem I instancji. Tymczasem, jak wynika z załączonych akt administracyjnych, w dniu [...] lipca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołania skarżącego od dwóch decyzji Burmistrza Gminy B. z dnia [...] maja 2010 r. wydało dwie decyzje: 1/ nr [...] w sprawie zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na oddłużenie mieszkania , 2/ nr [...] w sprawie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wyjaśnienia w Telekomunikacji sprawy odłączonego telefonu skarżącego. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji dotyczy jednej z tych decyzji a uzasadnienie drugiej. Należy także zauważyć, że przedmiotem skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja SKO w Warszawie, gdy tymczasem rozstrzygnięcie Sądu dotyczy postanowienia tego organu, a takiego rozstrzygnięcia SKO w tej dacie i w tym przedmiocie nie podjęło. Jedynie postanowieniem z dnia [...] września 2010 sprostowano oczywistą omyłkę w decyzji Kolegium nr [...]. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Nie ulega wątpliwości, że uzasadnienie wyroku wyjaśniać powody i podstawę prawną rozstrzygnięcia na tle wskazanego w nim stanu faktycznego, a zatem powinno być spójne z sentencją orzeczenia. W rozpatrywanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazanych wyżej wymogów nie spełnia. Przedstawiony w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie o innym numerze i o innym przedmiocie rozstrzygnięcia i nie pozostaje w związku ze sprawą zasiłku celowego, o którym mowa w sentencji wyroku. Brak spójności między treścią sentencji wyroku, a jego uzasadnieniem czyni w pełni uzasadnionym zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8,9, 64 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny winien zatem w pierwszej kolejności ustalić przedmiot skierowanej do niego skargi i rozstrzygnąć właściwą sprawę. Nie jest natomiast uzasadniony zarzut naruszenia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zgodnie z którym kontrola przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1 art. 3 § 2 p.p.s.a). Zarzut ten mógłby być skutecznie podniesiony w przypadku, gdyby sąd I instancji odmówił poddania kontroli zaskarżonej do niego decyzji, a nie w przypadku, gdy kontrolę tę wykonał nienależycie i gdyby skargę rozpoznawał z uwzględnieniem innych kryteriów niż kryterium legalności, a taka sytuacja mimo naruszenia przez Sąd przepisów postępowania nie miała miejsca. ( patrz np.: wyrok NSA z 12 lipca 2007 r. I FSK 1067/06, wyrok NSA z 28 października 2008 r. II OSK 973/07 – niepublikowane). Z powyższych względów, uznając że skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Odnosząc się do żądania dotyczącego zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wskazać należy, że przepisy art. 209 i 210 ustawy p.p.s.a mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 ustawy p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258 - 261 ustawy p.p.s.a. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.