I OW 180/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch del.WSA Stanisław Marek Pietras (spr.) Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody Małopolskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą Małopolskim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Nowym Sączu w przedmiocie rozpoznania wniosku Lasów Państwowych Nadleśnictwo G. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] listopada 2006r. orzekającej o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954r. znak: [...] w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w gromadzie Z., stanowiącej własność T. D. postanawia: 1. uchylić postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...], 2. oddalić wniosek . Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 22 § 2 k.p.a. w zw. z art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a. oraz art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Nowym Sączu poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku Lasów Państwowych Nadleśnictwo G., reprezentowanego przez Nadleśniczego J. L., o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] orzekającej o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. nr [...] w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w gromadzie Z., stanowiącej – w dacie przejęcia – własność T. D. W uzasadnieniu podano, że żaden z potencjalnie rzeczowo organów, a więc zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, jak i Wojewoda Małopolski nie uznał się za podmiot właściwy do podjęcia decyzji w powyższej sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco. Otóż w związku z wnioskiem Nadleśnictwa G. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. nr [...] w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w gromadzie Z., stanowiącej – w dacie przejęcia – własność T. D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...], stwierdziło nieważność tego orzeczenia. Następnie pismem z dnia [...] maja 2010 r., Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. wystąpiły do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], uznało się za niewłaściwe w sprawie i przekazało przedmiotowy wniosek Wojewodzie Małopolskiemu wskazując na zajmowane obecnie stanowisko w orzecznictwie, według którego sprawa nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. nr [...], powinna być przedmiotem postępowania przed organami administracji rządowej, zaś w związku z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206), organem administracji rządowej właściwym powinien być odpowiedni wojewoda. Ponadto Kolegium powołało się na pogląd przedstawiony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2010 r. sygn. akt I OW 39/10, według którego przeniesienie kompetencji z jednego organu na drugi winno obejmować wszelkie postępowania prowadzone w trybach zwykłych, jak i nadzwyczajnych (chyba, że przepis prawa wyraźnie wskazuje, których trybów postępowania przepisy o zmianie własności nie obejmują). Natomiast Wojewoda Małopolski nie podziela powyższego poglądu, bowiem zgodnie z przepisem art. 157 § 1 k.p.a., właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 k.p.a. jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, ten organ. Zdaniem Wojewody, Sąd przedstawił swoje stanowisko w innej sytuacji i podkreślił, że pogląd według którego przeniesienie kompetencji z jednego organu na drugi, winno obejmować wszystkie postępowania prowadzone w trybach zwykłych, jaki i nadzwyczajnych, ma swe szczególne uzasadnienie w przypadku trybu wznowieniowego. W przypadku jednak zastosowania interpretacji zaprezentowanej przez Sąd okazałoby się, że właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest Minister Infrastruktury, jako organ wyższego stopnia, o którym mowa w cytowanym art. 157 § 1 k.p.a. i tym samym, w ocenie wnioskodawcy, wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu kompetencyjnego jest zasadne. Pismem z dnia 21 grudnia 2010 r. sprostowano, że chodzi o Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W odpowiedzi na powyższy wniosek, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o wskazanie Wojewody Małopolskiego, jako organu właściwego do rozstrzygnięcia powyższej sprawy i w uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podało, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, zmiana przepisów o właściwości rzeczowej po wydaniu decyzji ostatecznej skutkuje przeniesieniem kompetencji w zakresie wydania rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 150 § 1 k.p.a. w zw. z art. 149 k.p.a. na nowy organ, który zyskał swe uprawnienie wskutek zmiany przepisów i Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zmiana właściwości miejscowej lub rzeczowej po wydaniu decyzji ostatecznej, skutkuje przeniesienie uprawnień do orzekania o wznowieniu postępowania na nowy organ. W postanowieniu z dnia 8 czerwca 2010 r. sygn. akt I OW 39/10 wyrażono pogląd, że przeniesienie kompetencji z jednego organu na drugi winno obejmować wszelkie postępowania prowadzone w trybach zwykłych, jak i nadzwyczajnych (chyba, że przepis prawa wyraźnie wskazuje, których trybów postępowania przepisy o zmianie właściwości nie obejmują). W dalszej części podkreślono, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przepisów szczególnych, które wyłączałyby przeniesienie kompetencji do orzekania o stwierdzeniu nieważności decyzji objętej wnioskiem z wojewody, na inny organ i w związku z tym wniosło o wskazanie Wojewody Małopolskiego, jako organ właściwy do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Natomiast w myśl art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy, sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór kompetencyjny może toczyć się pomiędzy organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. W rozpoznawanej sprawie mamy zatem do czynienia z negatywnym sporem kompetencyjnym, który powstał pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Nowym Sączu a Wojewodą Małopolskim w sprawie z wniosku Lasów Państwowych Nadleśnictwo G., reprezentowanego przez Nadleśniczego J. L., o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] listopada 2006 r. znak: [...], orzekającej o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. znak: [...], w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w gromadzie Z., stanowiącej – w dacie przejęcia – własność T. D. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest obecnie ugruntowany pogląd, podzielany także przez niniejszy skład, że sprawy zakończone wydaniem decyzji o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości na podstawie dekretów z dnia 5 września 1947 r. i z dnia 27 lipca 1949 r. – wtedy gdy istniały – należały do kategorii spraw z zakresu administracji rządowej. Wobec powyższego, przy wskazywaniu organu wyższego stopnia do rozpatrzenia sprawy stwierdzenia nieważności takiego orzeczenia, odnieść się należy do najnowszej regulacji, a mianowicie do ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206), która weszła w życie w dniu 1 kwietnia 2009 r. Jak przyjęto w art. 3 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, do właściwości wojewody, jako organu administracji rządowej w województwie należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie, niezastrzeżone w odrębnych ustawach na rzecz innych organów tej administracji, tj. organów administracji rządowej. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy, wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro zatem z odrębnych ustaw nie wynika, który z organów administracji rządowej jest właściwy w określonej sprawie z zakresu administracji rządowej, to organem właściwym w takich sprawach jest wojewoda (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt I OW 148/10 i z dnia 1 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OW 164/09 oraz z dnia 18 maja 2005 sygn. akt I OW 17/05). Jednocześnie, stosownie do treści art. 17 pkt 2 k.p.a., organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do wojewodów właściwi w sprawie ministrowie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia ustalenia organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nieważność Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. nr [...] w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w gromadzie Z., stanowiącej – w dacie przejęcia własność T. D. Stąd też należy w tym miejscu wskazać treść art. 157 § 1 k.p.a. w myśl którego właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 k.p.a., jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Zauważyć ponadto należy, że w przedmiotowej sprawie decyzję, której wnioskodawca – tj. Lasy Państwowe Nadleśnictwo G., domaga się stwierdzenia nieważności, wydało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, co w świetle przytoczonego wyżej art. 157 § 1 k.p.a. wskazywałoby na właściwość tego właśnie organu do stwierdzenia jej nieważności. Należy jednakże zauważyć również, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 czerwca 2010 r. sygn. akt I OW 39/10 podkreślił, a które to stanowisko skład rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, że przeniesienie kompetencji z jednego organu na drugi winno obejmować wszelkie postępowania, prowadzone w trybach zwykłych, jak i nadzwyczajnych, chyba że przepis prawa wyraźnie wskazuje, których trybów postępowania przepisy o zmianie właściwości nie obejmują. Nie ma zaś żadnych normatywnych czy racjonalnie uzasadnionych powodów, aby w przypadku zmiany właściwości rzeczowej organów w danej kategorii spraw administracyjnych, dokonywać sztucznego podziału na sprawy załatwiane w trybie zwykłym, zastrzeżone do kompetencji organów, którym obecnie przekazano kompetencje do załatwiania tych spraw oraz sprawy załatwiane w trybie nadzwyczajnym, gdzie właściwość pozostawałaby przy organach uprawnionych uprzednio do ich załatwiania. Przenosząc zatem powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że chociaż wcześniej samorządowe kolegia odwoławcze stwierdzały nieważności orzeczeń prezydiów powiatowych rad narodowych, dotyczących przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości, wydanych na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46 poz. 339), a co za tym idzie były właściwe do stwierdzania nieważności również własnych decyzji dotyczących stwierdzania nieważności wskazanych wyżej orzeczeń, to jednak w świetle aktualnego stanu prawnego, skoro właściwi w tych sprawach są wojewodowie, których decyzje w trybie nieważnościowym kontroluje właściwy minister – jako organ wyższego stopnia – to również ten minister będzie właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w tym przedmiocie, wydanej w poprzednim stanie prawnym jeszcze przez samorządowe kolegia odwoławcze. Przyjęcie przeciwnego poglądu miałoby bowiem taki skutek, że właściwymi do stwierdzania nieważności decyzji wydanych na podstawie art. 156 k.p.a., dotyczących wskazywanych wyżej orzeczeń prezydiów powiatowych rad narodowych, byliby zarówno minister jak i samorządowe kolegia odwoławcze, w zależności od tego czy decyzja w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia prezydium powiatowej rady narodowej została wydana przez wojewodę, czy też, we wcześniejszym stanie prawnym, przez samorządowe kolegium odwoławcze. Reasumując, postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] jest wadliwe, bowiem nie przekazuje sprawy organowi właściwemu do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i z tego powodu, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135, art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 P.p.s.a., należało w pkt 1 sentencji postanowienia orzec o uchyleniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] sierpnia 2010 r. W rozpoznawanej sprawie, wobec przedstawionych wyżej rozważań, żaden z organów pozostających w sporze kompetencyjnym, tj. ani Wojewoda Małopolski ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu nie są właściwy do rozpatrzenia sprawy administracyjnej objętej tym sporem, bowiem właściwym w tej sprawie jest inny organ administracji publicznej, a mianowicie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić przedmiotowego wniosku, który z tego powodu podlega oddaleniu na podstawie art. 151 w związku z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 2 sentencji.