II SA/Go 862/10

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2011-02-09

Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Joanna Brzezińska, Jacek Jaśkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka posiadająca ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości sąsiedniej ma przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy nie dokonał wystarczającej i wnikliwej analizy co do przymiotu strony skarżącej spółki, która posiada ograniczone prawo rzeczowe (służebność gruntową) do nieruchomości sąsiedniej. Wobec tego decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego została wydana przedwcześnie i została uchylona. Sąd wskazał, że przymiot strony w postępowaniu o środowiskowych uwarunkowaniach mają podmioty, których prawa rzeczowe mogą być naruszone przez oddziaływanie przedsięwzięcia, a organ powinien szczegółowo ustalić zakres tych praw i oddziaływania.
Stan faktyczny
Wójt Gminy wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na budowę stacji paliw na działce nr [...]. Spółka "L" złożyła odwołanie, zarzucając naruszenie prawa poprzez pozbawienie jej przymiotu strony w postępowaniu, mimo że posiada działkę sąsiednią oraz ograniczone prawo rzeczowe (służebność gruntową) do działki inwestora. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że spółka nie jest stroną. Spółka zaskarżyła tę decyzję do WSA w Gorzowie Wielkopolskim.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania odwoławczego, stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2011 r. sprawy ze skargi "L" Spółka z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej "L" Spółka z o.o. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Wójt Gminy, po rozpoznaniu wniosku M.J., określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji paliw płynnych wraz z pawilonem handlowym i zapleczem socjalnym na działce nr ewid. [...]. W dniu [...] lipca 2010 r. odwołanie od powyższej decyzji wniosła "L" Sp. z o.o., reprezentowana przez adwokata T.K., Pełnomocnik Spółki zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj.: art. 10 § 1, art. 28 i art. 61 § 4 K.p.a. poprzez pozbawienie spółki możności udziału w tym postępowaniu i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, iż Spółka "L" nie brała udziału w przedmiotowym postępowania pomimo faktu, iż posiada działkę w sąsiedztwie działki, na której inwestor planuje zrealizować zamierzenie. W ocenie Spółki, jako sąsiad M.J., posiada ona interes prawny w udziale w spornym postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania "L" Sp. z o.o., decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż organ pierwszej instancji uznał za strony postępowania właścicieli nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z działka nr [...], na której ma być realizowana inwestycja – chodzi o nieruchomości oznaczone nr działek [...] (drogi) własność Gminy, [...] (droga) własność Skarbu Państwa w zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oraz [...] własność P S.A. L Sp. z o.o. jest właścicielem nieruchomości – działka nr [...], która oddzielona jest od działki nr [...] działkami [...] stanowiącymi własność B. i M.J.. Organ wskazał, iż znany jest mu z urzędu fakt, że L Sp. z o.o. jest stroną odrębnego postępowania prowadzonego z wniosku spółki P w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji paliw z zadaszonymi stanowiskami tankowania dla samochodów osobowych i ciężarowych wraz z pawilonem stacji i polem magazynowym zbiorników na działkach nr [...] - decyzja Wójta Gminy nr [...] z [...] maja 2010 r., co jednakże wobec odrębności podmiotowej i przedmiotowej postępowań nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. Kolegium podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości ustalenia stron niniejszego postępowania. Zdaniem organu, z treści raportu o oddziaływaniu na środowisko dla zamierzenia inwestycyjnego wynika bowiem jednoznacznie, że przeprowadzona analiza oddziaływania planowanej inwestycji na poszczególne elementy środowiska zarówno dla fazy budowy, jak i fazy eksploatacji pozwala stwierdzić, że nie spowoduje ona ujemnego oddziaływania na środowisko (str. 72 raportu). Udokumentowany w raporcie oraz jego uzupełnieniu (z kwietnia 2010 r.) zasięg oddziaływania planowanej inwestycji nie będzie wykraczać poza teren, do którego inwestor posiada tytuł prawny i nie będzie oddziaływać na obszar objęty ochroną (str. 23 uzupełnienia). Nie wystąpią ponadnormatywne oddziaływania poza granicami terenu przedsięwzięcia w aspekcie emisji zanieczyszczeń do środowiska – pyły, hałas, ścieki, odpady, zanieczyszczenia. W konsekwencji organ drugiej instancji uznał, że zasięg oddziaływania planowanej inwestycji, we wszystkich analizowanych w raporcie aspektach, ogranicza się do terenu objętego wnioskiem tj. działki nr [...], stąd uznanie za strony postępowania obok wnioskodawcy właścicieli działek sąsiadujących bezpośrednio z działką [...] jest uzasadnione. Organ podkreślił, iż prawo do wniesienia odwołania przysługuje tylko stronie postępowania, natomiast organ pierwszej instancji zapewnił udział społeczeństwa w postępowaniu przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, podając do publicznej wiadomości informacje o wszczęciu postępowania, o możliwości zapoznania się z raportem o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Spółka "L" nie skorzystała z możliwości złożenia wniosków lub uwag odnośnie planowanego przedsięwzięcia. "L" Sp. z o.o., reprezentowana przez adwokata T.K., powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego tj.: a) art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez bezpodstawne uznanie, iż spółce nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w celu wydania na rzecz M.J. decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia , b) art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania odwoławczego wszczętego odwołaniem Spółki L od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2010 r. Wskazując na powyższe pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz decyzji Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2010 r., na podstawie art. 135 ww. ustawy, a także o stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki ponownie podniósł, iż przysługuje jej przymiot strony przedmiotowego postępowania, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 28 K.p.a. i nie zmienia tej oceny okoliczność, iż działka gruntu nr [...] oddzielona jest od działki nr [...] działkami nr [...]. Pełnomocnik wskazał, iż działki gruntu [...] objęte są jedna księgą wieczystą (KW nr [...]) i stanowią własność B. i M.J.. Bezpośrednio sąsiednią nieruchomością jest nieruchomość stanowiąca własność L Sp. z o.o. (działka gruntu nr [...]), w związku z czym spółka niewątpliwie posiada interes prawny w udziale w przedmiotowym postępowaniu. Dodatkowo spółka podniosła, że przysługuje jej ograniczone prawo rzeczowe – służebność przechodu i przejazdu celem instalacji kanalizacji deszczowej wraz ze zbiornikiem znajdującym się na działce nr [...] – obciążające działkę gruntu nr [...], na której ma być realizowana przedmiotowa inwestycja. Również z tego powodu, a nie tylko z racji bezpośredniego sąsiedztwa, Spółka posiada interes prawny w udziale w przedmiotowym postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, iż księga wieczysta, której odpis dołączono do skargi obejmuje działki nr [...] i nie dotyczy działki [...]. W replice z dnia [...] grudnia 2010 r. pełnomocnik Skarżącej Spółki wskazał, iż organ w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do najważniejszego zarzutu, tj. przysługującej Skarżącej służebności gruntowej obciążającej działkę, na której ma być realizowana przedmiotowa inwestycja. Zdaniem strony okoliczność ta przesądza kwestię posiadania w sprawie interesu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek jedynie częściowo z przyczyn w niej podanych. Zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu administracyjnym toczącym się na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199 poz. 1227 z późn.zm.). W postępowaniu tym organy zobowiązane są także do stosowania zasad i reguł określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazać należy, iż przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia nie jest celem samym w sobie, ale ma umożliwić ustalenie ewentualnych zagrożeń dla środowiska związanych z realizacja planowanego przedsięwzięcia, a co za tym idzie – ułatwić ocenę czy zachodzą podstawy do wydania pozytywnych decyzji upoważniających do jego realizacji. Stosownie do treści przepisu art. 73 ust. 1 ww. ustawy postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. W dniu 3 września 2009 r. do Urzędu Gminy wpłynął wniosek M.J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą PHU "M", o wydanie, na podstawie art. 71 ust. 2 ww. ustawy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji paliw płynnych z pawilonem handlowym i zapleczem socjalnym na działce nr [...]. Zgodnie z wymogami art. 74 ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy, do wniosku należało dołączyć między innymi poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie inwestycji oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, a także wypis z rejestru gruntów obejmujący przewidywany teren, na którym będzie przewidywane przedsięwzięcie, oraz obejmujący obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, z zastrzeżeniem ust. 1a-1c. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż sporne przedsięwzięcie ma być realizowane na działce nr [...] o pow. 0,57 ha położonej w miejscowości [...]. Ze znajdujących się w aktach sprawy wypisów z rejestru gruntów (stan na dzień [...].07.2009 r.) wynika, że działka nr [...], na której planowane jest przedsięwzięcie jest współwłasnością M. i B. małżonków J., oznaczono KW [...]. W uwagach znajduje się wpis "ustanowienie służebności gruntowej do działki [...] dla Gminy". Analogiczne zapisy figurują w wypisie dla działki nr [...]. Oznaczone jako drogi działki nr [...] oraz nr [...], stanowią własność Gminy, natomiast i o nr [...], stanowią własność Skarbu Państwa, z których pierwsza znajduje się w zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Działka oznaczona nr [...] stanowi własność małżonków A. i E.S., natomiast działka o nr ewidencyjnym [...] jest własnością "P" Spółki Akcyjnej. Jednocześnie brak jest w aktach sprawy dokumentów pozwalających na jednoznaczne ustalenie położenia, ewentualnego przekształcenia oraz właściciela (właścicieli) działki oznaczonej nr ewidencyjnym [...]. Brak również wypisu z ewidencji gruntów dla działki oznaczonej nr ewidencyjnym [...]. Jedynym znajdującym się w aktach sprawy dokumentem, który jednak nie został poddany szczegółowej ocenie organu odwoławczego, jest dołączona do odpowiedzi M.J. na odwołania kopia wstępnego projektu podziału dotycząca działki o nr [...], gdzie znajduje się informacja o treści: "w celu ustalenia dostępu do drogi publicznej zachodzi konieczność ustalenia służebności drogowej polegającej na prawie przejazdu i przejścia przez działkę nr [...] do działki nr [...] na rzecz każdoczesnych właścicieli działki nr [...]. W myśl przepisu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Dla prawidłowej wykładni wskazanej, a spornej w niniejszej sprawie, treści normy prawnej podstawowe znaczenie ma pojęcie interesu prawnego. W piśmiennictwie przedmiotu oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości teza, że kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. Przyjmuje się bowiem, że interes prawny wynika z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Pojawia się on wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną konkretnego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1998 r., IV SA 2164/97 - nie publikowany). Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 1999 r. I SA 1189/98, oraz z dnia 15 grudnia 1998 r. II SA 1355/98- nie publikowane). Innymi słowy, interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Dla uzyskania przymiotu strony wystarczy przy tym, by wynik toczącego się konkretnie postępowania administracyjnego mógł oddziaływać na sferę uprawnień danego podmiotu, wynikających z określonych przepisów prawa materialnego, lecz niekiedy także ze stosunku obligacyjnego. Stroną postępowania jest się nie tylko wówczas, gdy konkretne uprawnienia materialno-prawne zostaną rzeczywiście naruszone, ale także wówczas, gdy istnieje realne zagrożenie ich naruszenia orzeczeniem kończącym postępowanie. To hipotetyczne zagrożenie powoduje, iż wszystkie podmioty, których uprawnienia mogą zostać realnie naruszone wynikiem postępowania, powinny brać w nim udział w charakterze stron, celem zapewnienia im możliwości obrony ich praw. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy oczywiście odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżąca Spółka z o.o. "L" upatruje źródło swego interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji paliw wraz z pawilonem handlowym i zapleczem socjalnym na działce nr [...], przede wszystkim w "posiadaniu działki gruntu w sąsiedztwie działki", na której planowana jest realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia. Wynika to z treści odwołania wniesionego od decyzji Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., w dniu [...] lipca 2010 r., zatem w terminie otwartym do wniesienia odwołania przez podmioty, które faktycznie uczestniczyły w postępowaniu na prawach strony ("P" S.A. doręczono decyzję organu pierwszej instancji w dniu [...] czerwca 2010 r - zwrotne potwierdzenie odbioru k. 228 akt administracyjnych). Przy czym wskazać należy, iż odwołująca się Spółka "L" nie wskazała ani numeru ewidencyjnego owej działki gruntu, ani też w żaden inny sposób nie wykazała treści ewentualnego prawa, które przysługuje jej do tej nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka podniosła, iż jako właściciel nieruchomości (działka nr [...]) leżącej bezpośrednio obok nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja, posiada interes prawny w udziale w przedmiotowym postępowaniu. Podkreślił, iż działki o nr ewid. [...] objęte są jedną księgą wieczystą nr KW [...]. i stanowią własność B. i M.J.. Skarżąca Spółka podniosła dodatkowy argument w celu wykazania, iż przedmiotowe postępowanie dotyczy jej interesu prawnego wskazała, iż przysługuje jej ograniczone prawo rzeczowe – służebność przechodu i przejazdu celem instalacji kanalizacji deszczowej wraz ze zbiornikiem znajdującym się na działce nr [...] – obciążające działkę gruntu nr [...], na której ma być realizowana przedmiotowa inwestycja. Dołączony do skargi dokument w postaci odpisu z dnia [...] marca 2009 r. z księgi wieczystej Kw. Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy wskazuje w dziale I obszar działek nr [...], stanowiących przedmiot współwłasności M. i B. małżonków J.. W dziale III – ciężary i ograniczenia ujawniono: wpis o treści "Służebność gruntowa polegająca na prawie do bezpłatnego i nieograniczonego w czasie przejazdu i przechodu przez działkę nr [...] o pow. 3,91 ha – na rzecz Gminy, celem zapewnienia komunikacji (łączności) pomiędzy drogą krajową [...] a drogą gminną nr [...]. Nieodpłatna i nieograniczona w czasie na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...] służebność przejazdu i przechodu przez działkę nr [...] -do działki [...] przez działki nr [...] – celem instalacji kanalizacji deszczowej oraz ze zbiornikiem znajdującym się na działce nr [...]- na prawie przebiegu przez działkę [...] instalacji energetycznej od stacji transformatorowej, która zostanie wybudowana na działce [...] – do granicy z działką [...] oraz na prawie przejazdu i przechodu przez działkę [...] w celu wybudowania tej instalacji energetycznej wraz ze stacją transformatorową i dostępu do tej instalacji, na prawie przebiegu przez działkę nr [...] do instalacji wodociągowej od studni głębinowej znajdującej się na działce [...] do granicy z działką [...] oraz polegającej na prawie przejazdu i przechodu przez działkę nr [...] w celu wybudowania instalacji wodociągowej i dostępu do niej – konserwacji, wymiany.". W ocenie Sądu z uwagi na charakter i cel postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach planowanego przedsięwzięcia, nie może budzić wątpliwości, iż szczególnie istotne jest ustalenie przez organ kręgu podmiotów, którym przysługuje przymiot strony w konkretnym postępowaniu. Zasadnicze znaczenie będą miały zawsze okoliczności danej sprawy, w tym charakter planowanego przedsięwzięcia, rodzaj i zasięg jego oddziaływania oraz ukształtowanie i zagospodarowanie terenów sąsiednich. W nauce przyjmuje się, iż co do zasady przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach będą miały podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, gdyż będą narażone na jego oddziaływanie (M. Bar, J. Jendrośka "Proces inwestycyjny a ochrona środowiska; decyzje o uwarunkowaniach środowiskowych i inne wymagania prawne. Praktyczny podręcznik, Wrocław 2005 str. 45). Pogląd ten został wyrażony na tle obowiązującego uprzednio stanu prawnego (art. 46a ustawy Prawo ochrony środowiska), jednakże obowiązujący obecnie stan prawny uzasadnia uznanie go za nadal aktualny. W grupie tej oprócz podmiotów legitymujących się prawem własności mieścić się będą również władający nieruchomością posiadający inne prawa rzeczowe, swoim zakresem zbliżone do prawa własności (wyrok WSA w Bydgoszczy z 14.11.2005r. sygn. akt II SA/Bd 758/04 nie publ.). Oprócz posiadaczy nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie stronami w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych będą również inni, których nieruchomości mieszczą się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Ewentualne uciążliwości dla środowiska i oddziaływanie przedsięwzięć, czego zdają się nie zauważać organy w niniejszym postępowaniu, nie są zazwyczaj zależne od granic wynikających z prawa własności. W orzecznictwie zasadnie przyjmuje się iż pojęcie "działka sąsiednia" w postępowaniach inwestycyjnych musi być rozumiane szeroko, jako działka położona w pobliskim, okolicznym sąsiedztwie działki, na której ma być realizowane zamierzenia inwestycyjne i może obejmować ono zarówno działki bezpośrednio przylegające do działki podlegającej zainwestowaniu (na której planowane jest przedsięwzięcie), jak i działki ościenne, np. oddzielone od danej działki drogą. O interesie prawnym właścicieli nie decyduje bowiem fakt, iż dwie działki ze sobą bezpośrednio graniczą lecz to, że jedna z nich znajduje się w strefie oddziaływania inwestycji lokalizowanej na drugiej działce (wyrok NSA z 23.04.2008r. sygn. akt II OSK 467/07 LEX nr 466155). Ustalenia w tym zakresie powinny być możliwe na podstawie dołączonej do wniosku mapy ewidencyjnej z zaznaczonym przebiegiem granic terenu, którego dotyczy podanie oraz obejmować obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Podkreślić należy, iż mówiąc o oddziaływaniu konkretnego przedsięwzięcia należy mieć na uwadze również te miejsca, gdzie uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się w granicach norm określonych przez przepisy prawa lub decyzjach na ich podstawie wydanych. Gdyby bowiem intencją ustawodawcy było ograniczenie oddziaływania tylko do tego przekraczającego określone normy, to w omawianych przepisach ustawy byłaby mowa o terenach, na których zachodzi konieczność wyznaczenia na podstawie art. 135-136 ustawy Prawo ochrony środowiska obszaru ograniczonego oddziaływania. Analizując oddziaływanie na środowisko w konkretnym przypadku, należy uwzględnić możliwe rodzaje tego oddziaływania. Prawa rzeczowe determinujące fakt bycia stroną w postępowaniu nie mają bowiem charakteru nieograniczonego, w związku z tym w zależności od okoliczności przypadku mogą być naruszane przez występujące oddziaływania lub nie. W ocenie Sądu, należy podzielić stanowisko zaprezentowane w omawianym zakresie w literaturze przez K.Gruszeckiego, zgodnie z którym: "przymiot strony w postępowaniu będą posiadały tylko te podmioty w których prawa wynikające z dotychczasowego sposobu zagospodarowania nieruchomości, planu zagospodarowania przestrzennego lub ewentualnie innych przepisów będą godziły oddziaływania powstałe na skutek realizacji przedsięwzięcia wymagającego określenia uwarunkowań środowiskowych. Jeżeli zatem oddziaływania te będą występowały poza zakresem wykonywania praw rzeczowych, to podmiotowi, który prowadzi przedsięwzięcie uprawnienia strony nie będą przysługiwały. Natomiast jeżeli skutkiem realizacji przedsięwzięcia będą oddziaływania ingerujące w prawa rzeczowe, wówczas podmiot, do którego prawa te należą, będzie miał przymiot strony. Ustalenia w tym zakresie nie mogą jednak przebiegać rutynowo, ale musza być mocno zindywidualizowane (K. Gruszecki "Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale (...) Komentarz" PRESCOM Sp. z o.o., Wrocław 2009 , str. 214). Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt okoliczności rozpoznawanej sprawy zważyć należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło w wystarczającym i wymaganym normami procedury administracyjnej zakresie wątpliwości co do przysługiwania skarżącej Spółce przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu. Usprawiedliwienia dla tego uchybienia przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. nie może stanowić nader lakoniczna treść odwołania, stanowiącego pierwsze pismo podmiotu, który powołując się na swój interes prawny domagał się zapewnienia mu pełnego i czynnego udziału w postępowaniu na prawach strony. Rzeczą organu odwoławczego w tej sytuacji było szczególnie wnikliwe dokonanie oceny już zgromadzonych w postępowaniu dowodów oraz ewentualne ich uzupełnienie w kierunku umożliwiającym ustalenie prawdy obiektywnej i rzetelną ocenę, czy planowane na działce nr [...] przedsięwzięcie, polegające na budowie stacji paliw płynnych wraz z pawilonem handlowym i zapleczem socjalnym, może oddziaływać na sferę interesów prawnych właściciela (posiadacza) położonej w sąsiedztwie (pobliżu) nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...]. Organ winien szczegółowo ustalić z czego odwołująca się Spółka wywodzi swój interes prawny, jaka jest odległość pomiędzy działkami [...], jaki jest sposób zagospodarowania i użytkowania działki nr [...] i czy, nie zachodzi związek bądź zależność prawna pomiędzy zagospodarowaniem obydwu nieruchomości. W ocenie Sądu, organ zaniechał dokonania własnej analizy i wyjaśnień w tym istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy zakresie. Podkreślić należy, iż ograniczenie się jedynie do bezrefleksyjnego zacytowania odpowiednich fragmentów raportu o oddziaływaniu na środowisko, co do ograniczenia oddziaływania planowanego przedsięwzięcia do granic terenu do którego inwestor posiada tytuł prawny jest niewystarczające. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wskazuje, iż załączniki graficzne do raportu nie umożliwiają w jakimkolwiek zakresie oceny, czy oddziaływanie inwestycji rzeczywiście nie obejmie terenu nieruchomości skarżącej oznaczonej nr ewid. [...]. Jak już wskazano wyżej miarodajne pod względem oddziaływania przedsięwzięcia nie może być wyłącznie przekroczenie dopuszczalnych norm czy też stężeń, ale zakres oddziaływania na środowisko. Ponadto bezsporne w okolicznościach rozpoznawanej sprawy jest, iż na działce nr [...] Skarżąca Spółka eksploatuje przedsięwzięcie w postaci stacji paliw z przynależną do niego infrastrukturą, co również winno zostać objęte rozważaniami w zakresie ewentualnego wpływu takiej formy zagospodarowania nieruchomości w przypadku skumulowania oddziaływania na środowisko np. w sytuacji katastrofy. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja, którą organ drugiej instancji umorzył postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem "L" Spółki z o.o., została wydana przedwcześnie, bez wnikliwego rozważanie powyższych okoliczności sprawy w wyniku dowolnego stwierdzenia, że Spółka nie jest stroną tego postępowania. Niezależnie od powyższego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ odwoławczy, rozważenia wymaga także okoliczność, zgłoszona jednoznacznie i udokumentowana przez Spółkę dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego tj. fakt przysługującego Skarżącej jako właścicielowi nieruchomości oznaczonej nr działki [...] ograniczonego prawa rzeczowego - służebności gruntowej obciążającej działkę nr [...]. W ocenie Sądu dołączona do skargi fotokopia odpisu z księgi wieczystej Kw. Nr [...] wskazującej stan na dzień [...] marca 2009 r. jak również niejednoznaczna treść praw ujawnionych w dziale III w zakresie relacji pomiędzy działkami [...], wbrew stanowczym twierdzeniom skarżącej nie umożliwia (bez uzupełnienia postępowania w tym zakresie) jednoznacznej oceny co do rzeczywistej treści stosunków prawnorzeczowych w dacie orzekania przez organy. Podkreślenia wymaga, iż znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, pośrednio także wskazywały na ustanowienie "służebności gruntowej do działki nr [...] dla Gminy" - (wypis z rejestru gruntów dla działki [...] stan na dzień [...] lipca 2009). Wątpliwości te co do zakresu ustanowionych służebności oraz ich rzeczywistej treści winien zatem organ drugiej instancji wyjaśnić, a zostały one całkowicie pominięte. Konieczne będzie w szczególności ustalenie aktualnych treści wpisów ewidencji gruntów, ewentualnych podziałów nieruchomości, a także aktualnych wpisów w księgach w księgach wieczystych dotyczących działek [...] oraz ewentualnie dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wpisów. Nie można ustalić w szczególności jaki jest stosunek działek oznaczonych nr [...]. Wskazać także przyjdzie, iż niezależnie od ustalenia czy w istocie Skarżącej Spółce, jako właścicielowi działki nr [...], przysługuje służebność gruntowa obciążająca działkę [...] i w jakim zakresie, organ rozważyć winien także i tę okoliczność, czy instalacja kanalizacji deszczowej z terenu działki nr [...] zagospodarowanej obecnie przez Skarżącą jako teren stacji paliw usytuowana jest (chociażby częściowo) na terenie działki [...] (lub działek sąsiednich) i jaki wpływ ten fakt ma na budowę i eksploatację odpowiedniej instalacji odprowadzającej wody opadowe z terenu planowanego przedsięwzięcia wg. raportu także na teren działki [...]. Taka ewentualna zależność może również stanowić źródło interesu prawnego w niniejszym postępowaniu. W tej sytuacji, Sąd zważył, iż pomimo wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec powyższych wątpliwości, na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe dokonanie przez Sąd jednoznacznej oceny, czy Spółce z o.o. "L" przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia na działce nr [...]. Z tej przyczyny, po myśli przepisu art. 145 § 1 pkt lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania odwoławczego. Po myśli art. 152 P.p.s.a. Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 P.p.s.a, zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej, zgodnie z wnioskiem, zwrot poniesionych kosztów postępowania w łącznej kwocie 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, na którą złożyła się kwota wpisu od skargi w wysokości 200 zł, 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn.zm.) oraz 17 zł – opłata skarbowa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło