I FSK 1606/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-09-04
Skład orzekający: Janusz Zubrzycki, Grażyna Jarmasz, Inga Gołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania przed rozstrzygnięciem wniosku o przywrócenie terminu?Ratio decidendi
Organ podatkowy jest obowiązany do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 228§1 pkt 2 Ordynacji podatkowej niezależnie od rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu i postanowienie o uchybieniu terminu są ostateczne i niezaskarżalne w zwykłym trybie, ale podlegają zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Organ nie może powstrzymać się z wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do czasu rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu.Stan faktyczny
L. N. złożył odwołanie od decyzji podatkowej dotyczącej podatku VAT za luty 2005 r. po upływie ustawowego terminu, gdyż decyzje zostały doręczone dorosłemu domownikowi (teściowej) bez wyraźnej adnotacji o zobowiązaniu się do przekazania pisma. Organ odmówił przywrócenia terminu, uznając, że strona ponosi winę za uchybienie terminu i złożyła wniosek o przywrócenie terminu z opóźnieniem. WSA uchylił to postanowienie, a Dyrektor Izby Skarbowej wydał postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które zostało zaskarżone.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędzia WSA del. Inga Gołowska (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 4 września 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 maja 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 2293/10 w sprawie ze skargi L. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 2 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w zakresie podatku od towarów i usług za luty 2005 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, 2) odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
1.Wyrok Sądu I instancji i przedstawiony prze ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi.
1.1.Wyrokiem z 13 maja 2011r. sygn. akt: III SA/Gl 2293/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi L. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 2 sierpnia 2010r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług, uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 260,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1.2.Sąd I instancji podał, że zaskarżonym postanowieniem z 2 sierpnia 2010r. nr ... Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z 27 maja 2010r. nr ... określającej zobowiązanie podatkowe L. N. w podatku od towarów i usług za luty 2005r. Postanowienie zostało wydane po uprzednim wydaniu 30 lipca 2010r. postanowienia nr ..., w którym Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z 27 maja 2010r. nr ... określającej zobowiązanie podatkowe L. N. w podatku od towarów i usług za styczeń 2005r. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia był art. 228§1 pkt 2 w zw. z art. 149 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej-O.p.) i podkreślono, że postanowienie to było wyłącznie konsekwencją odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono stan faktyczny sprawy. Podniesiono, że decyzje określające zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2005r. do grudnia 2008r. z wyjątkiem listopada 2007r. zostały wysłane na adres zamieszkania podatnika i doręczone dorosłemu domownikowi, tj. teściowej strony, Z.P., w dniu 2 czerwca 2010r. Taka data widnieje na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki. Przewidziany ustawowo czternastodniowy termin na złożenie odwołania od decyzji podatkowych organu I instancji upłynął w dniu 16 czerwca 2010r. (środa). Odwołanie (datowane z 15 czerwca 2010r.) zostało nadane w urzędzie pocztowym (data stempla pocztowego) 17 czerwca 2010r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
Jak wynikało z oświadczenia strony, o uchybieniu terminu do złożenia środka odwoławczego dowiedziała się ona 25 czerwca 2010r. podczas wizyty w Urzędzie Skarbowym w C. i okoliczność ta spowodowała, że w dniu 29 czerwca 2010r. złożyła osobiście wniosek o przywrócenie tego terminu. Do wniosku załączyła kopię wcześniej wniesionego odwołania. W uzasadnieniu wniosku podatnik wyjaśnił, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy, gdyż decyzje zostały mu przekazane przez teściową "około 15 czerwca 2010r." Teściowa, osoba starsza nie pamiętała dokładnej daty ich odbioru, ale stwierdziła, że przesyłkę odebrała siedem do dziesięciu dni wcześniej. Na tej podstawie strona przyjęła, że doręczenie przesyłki teściowej nastąpiło najwcześniej 5 czerwca, a więc termin do wniesienia odwołania upłynie 19 czerwca. Nie czekając jednak do ostatniego dnia terminu nadała na poczcie przesyłkę zawierającą dowołanie 17 czerwca 2010 r. będąc przekonaną, że czyni to z zachowaniem terminu.
Po analizie wniosku oraz podniesionych w nim argumentów, postanowieniem z 30 lipca 2010r. organ odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej organu I instancji dopatrując się zawinienia w jego uchybieniu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził bowiem, że jedną z przesłanek wynikających z art. 162 O.p., jaka musi być spełniona, aby możliwe było przywrócenie uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w uchybieniu terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie odwołanie zostało sporządzone 15 czerwca 2010r. (tj. w dacie wskazanej jako data przekazania odwołującemu się przesyłki przez dorosłego domownika i z zachowaniem terminu), ale jej przekazane do urzędu pocztowego nastąpiło 17 czerwca 2010r. Z powyższego faktu organ odwoławczy wyciągnął wniosek, iż można stronie przypisać zarzut co najmniej lekkiego niedbalstwa, gdyż odbierając od teściowej przesyłkę ze znacznym opóźnieniem i w stanie niepewności co do daty rzeczywistego odbioru korespondencji winna była ustalić ponad wszelką wątpliwość w urzędzie pocztowym lub organie podatkowym kiedy w istocie przesyłka została doręczona. Brak takich działań skutkuje możliwością przypisania stronie winy w stopniu co najmniej niedbalstwa, co wyklucza uwzględnienie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto w ocenie organu odwoławczego przekroczony został siedmiodniowy termin przewidziany w art. 162§2 O.p. na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Data ustania przyczyny uchybienia terminowi przypadła bowiem na 15 czerwca 2010r., kiedy to strona otrzymała przesyłkę. Wobec tego wniosek winien zostać wniesiony do 22 czerwca 2010r. Tymczasem został złożony w organie I instancji dopiero 29 czerwca 2010r., a więc również u chybieniem siedmiodniowego terminu, przewidzianego w art. 162§2 O.p. na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Termin do wniesienia odwołania nie został stronie przywrócony, a w konsekwencji Dyrektor Izby Skarbowej wydał zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.
2.Skarga do Sądu I instancji.
2.1.W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższe rozstrzygnięcie, Skarżący L. N. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucają naruszenie prawa procesowego, art. 228§1 pkt 2 w zw. z art. 149 O.p. ponieważ w zaskarżonym postanowieniu nie wskazano, by na zwrotnym poświadczeniu odbioru decyzji była adnotacja, że odbierający korespondencję dorosły domownik (teściowa) podjęła się doręczenia przesyłki, co jest warunkiem uznania jej za doręczoną w trybie art. 149 O.p. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ podatkowy odmówił mu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazując, że nie wykazał braku zawinienia w uchybieniu terminowi, jak również wniosek o jego przywrócenie złożył z uchybieniem terminu do jego złożenia zakreślonym w art. 162§2 O.p. Termin ten organ liczył bowiem od dnia 15 czerwca 2010 r. czyli od daty zapoznania się przez stronę z decyzjami.
Zdaniem Skarżącego, organ nie rozważał kwestii oddania przesyłki i braku adnotacji o zobowiązaniu się teściowej do jej przekazania. Organ ma obowiązek orzec o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w każdym przypadku, gdy zostało ono złożone po terminie, pod warunkiem, że wraz z odwołaniem nie złożono wniosku o przywrócenie terminu. Wówczas bowiem organ ma obowiązek wniosek ten rozpoznać w pierwszej kolejności i albo przywrócić termin i rozpoznać odwołanie albo odmówić przywrócenia i orzec o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Ponieważ Skarżący najpierw złożył odwołanie, które zdaniem organu okazało się spóźnione, a następnie wniosek o przywrócenie terminu, to po wydaniu postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania art. 228§1 pkt 2 O.p. nie ma zastosowania. Wniesiono również o przesłuchanie strony i Z. P. na okoliczności związane z odbiorem przesyłki.
2.2.Pismem z 28 kwietnia 2010r. uzupełniono skargę, odnosząc się do kwestii doręczenia zastępczego i znaczenia oświadczenia o podjęciu się odbiorcy doręczenia przesyłki oraz wniosku o przywrócenie terminu. Wyjaśniono, że w dniu 15 czerwca 2010r., kiedy podatnik powziął wiedzę o wydanych decyzjach termin do ich zaskarżenia nie upłynął. Dlatego też bezzasadne jest obliczanie przez organ podatkowy siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej daty, jako że 15 czerwca 2010r. w ocenie strony był "dniem w terminie". Skarżący nie wiedział, iż składając odwołanie 17 czerwca uchybił terminowi do jego wniesienia, gdyż z relacji teściowej wynikało, że przesyłkę odebrała najwcześniej 5 czerwca 2010r. Informację o uchybieniu terminowi powziął dopiero 25 czerwca 2010r. i licząc termin do złożenia wniosku o jego przywrócenie od tej daty, wniosek złożony w dniu 29 czerwca 2010r. został złożony w terminie zakreślonym w art. 162§2 O.p. Wskazał na wyrok NSA sygn. akt: I FSK 373/08 z 16 czerwca 2009r., w którym wyrażono pogląd, że powzięcie przez stronę wiedzy o uchybieniu terminowi do zaskarżenia decyzji musi być bezsporne zarówno co do faktu powzięcia informacji o wydaniu orzeczenia jak i terminu do jego zaskarżenia. Akcentował, iż nie ponosi on winy w uchybieniu terminu, gdyż teściowa często odbierała adresowaną do niego korespondencję i zawsze wskazywała mu prawidłową datę jej odbioru, nie miał więc podstaw przypuszczać, że tym razem jest inaczej. Pełnomocnik kwestionował także treść zapisów na zwrotnym poświadczeniu odbioru decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego podnosząc, iż nie zawiera ono adnotacji o podjęciu się przez teściową oddania przesyłki adresatowi.
2.4. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podkreślając, że zaskarżone postanowienie jest konsekwencją odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
2.5. Postanowieniem z 13 maja 2011r., wydanym na rozprawie, Sąd połączył sprawy o sygn. akt: od III SA/GL 2292/10-do III SA/Gl 2297/10 do wspólnego rozpoznania i odrębnego orzekania.
3.Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu I instancji.
3.1.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga była zasadna.
3.2.W pisemnych motywach wyroku Sąd stwierdził, że kwestią sporną w sprawie była terminowość i skuteczność wniesionego przez stronę środka odwoławczego od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, rozpoznaną w ramach instytucji przywrócenia terminu przewidzianej w art. 162 O.p. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane po tym, jak postanowieniem z 30 lipca 2010r. nr ... Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił L. N. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z 27 maja 2010r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku VAT za luty 2005r., jednakże nieprawomocnym wyrokiem sygn. akt: III SA/Gl 2246/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaskarżone postanowienie uchylił. Skoro w obrocie prawnym brak jest ostatecznego postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, to zaskarżone tutaj postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, wydane na podstawie art. 228§1 pkt 2 było przedwczesne.
Nie był zdaniem Sądu zasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 149 O.p. poprzez nie zobowiązanie się przez domownika do oddania pisma adresatowi, ponieważ z akt administracyjnych wynika, że zostały spełnione wszystkie przesłanki wskazane w tym przepisie. Zgodnie z art. 149 O.p. w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, gdy osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Przepis ten przewiduje środek do usprawnienia postępowania podatkowego poprzez zastosowanie zastępczego sposobu doręczenia pisma wyłącznie osobom fizycznym, w sytuacji incydentalnej, przejściowej, czasowej, krótkotrwałej nieobecności adresata w mieszkaniu. Doręczenie pisma w trybie art. 149 O.p. zawiera domniemanie doręczenia przesyłki jej adresatowi w dacie, kiedy dorosły domownik własnoręcznym podpisem potwierdził odebranie przesyłki zobowiązując się przy tym do oddania pisma adresatowi. Od tej też daty biegną terminy procesowe dla adresata przesyłki nawet w sytuacji, kiedy domownik nie oddał pisma adresatowi niezwłocznie po ustaniu przyczyny jego nieobecności w mieszkaniu. To domniemanie adresat pisma może jednak skutecznie obalić, jeśli domownik oddał mu pismo już po terminie procesowym, np. do wniesienia odwołania. Właściwym trybem jest postępowanie w ramach art. 162 O.p. ponieważ art. 149 O.p. przewiduje jedynie domniemanie skuteczności doręczenia pisma adresatowi, a nie uznanie takiego doręczenia za niepodważalnie dokonane. Obalenie domniemania wynikającego z art. 149 O.p. jest możliwe jedynie w sprawie o przywrócenie terminu. Jeśli strona w tym postępowaniu wykaże, że na skutek zaniechania domownika pismo zostało oddane adresatowi w innej dacie, niż ta wynikająca ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej, to tym samym uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu.
4.Skarga kasacyjna.
4.1.Minister Finansów, działając przez pełnomocnika radcę prawnego zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r.poz. 270 dalej-p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
-art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 141§4 p.p.s.a. w zw z art. 122 i art. 187§1 O.p. poprzez błędne uznanie przez Sąd, iż Dyrektor Izby Skarbowej w K. naruszył ww. przepisy postępowania podatkowego, podczas gdy organ ten zgromadził pełny materiał dowodowy, ustalając w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy oraz dokonał wnikliwej i wszechstronnej oceny zarówno wszystkich dowodów jak i zarzutów Skarżącego wskazując tym samym, iż termin do wniesienia odwołania został przekroczony co obligowało organ odwoławczy do wydania na podstawie art. 228§1 pkt 2 O.p. postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Powyższe stwierdzenie Sądu miało istotny wpływ na wynik sprawy bo doprowadziło Sąd do przyjęcia błędnych ustaleń faktycznych w zakresie skuteczności doręczenia korespondencji w dniu 2 czerwca 2010r. w trybie przewidzianym w art. 149 O.p. i w konsekwencji powyższego również rozstrzygnięcia w trybie art. 228§1 pkt 2 O.p.,
-art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 134§1 i art. 151 p.p.s.a. polegające na uchyleniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego przez Sąd pomimo naruszenia przez ten organ przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 228§1 pkt 2 O.p.,
-art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw z art. 228§1 pkt 2 w zw z art. 162 §1 i 2 O.p. poprzez uchylenie prawidłowego rozstrzygnięcia organu odwoławczego na skutek uprzedniego wyeliminowania przez Sąd postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w zw z zarzutem braku wyjaśnienia prawidłowości doręczenia korespondencji oraz przerzuceniem ciężaru dowodu na organy podatkowe w zakresie zaniedbań samej strony co do ustaleń faktycznej daty doręczenia korespondencji i wykazania braku winy w uchybieniu terminu co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
4.2.W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik Skarżącego L. N. wniósł o jej oddalenie i dołączył ,,odpowiedź na pismo procesowe" Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 15 czerwca 2011r.
5.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1.Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż ma usprawiedliwione podstawy, a zaskarżone orzeczenie nie odpowiada prawu (argumentum a contrario z art. 184 p.p.s.a.).
5.2. Uzasadniony jest postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw z art. 228§1 pkt 2 w zw z art. 162§1 i 2 O.p. Powodem uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia, podjętego w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, była konstatacja, że dokąd nie zostanie rozstrzygnięta kwestia przywrócenia uchybionego terminu do dokonania tej czynności procesowej orzekanie w niniejszej sprawie uznać trzeba za przedwczesne. Takie stanowisko w aspekcie słusznościowym niewątpliwie może być uznane za poprawne ale poza logiką, nie znajduje ono oparcia w obowiązującym prawie. Żaden przepis Ordynacji podatkowej, w tym zawarte w rozdz. 7 i 15 Działu IV, nie dostarcza bowiem podstawy do powstrzymania się od podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 228§1 pkt 2 O.p. do czasu rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.(wyrok NSA z 20 marca 2009r. sygn. akt: I FSK 112/08 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://cbois.nsa.gov.pl).
5.3. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (art. 163§2 O.p.) i postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 228§1 pkt 2 O.p.) są ostateczne, czyli niezaskarżalne w zwykłym trybie postępowań podatkowych. Wyliczone postanowienia podlegają natomiast zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3§2 p.p.s.a., do sądu administracyjnego zaskarżalne są bowiem postanowienia kończące postępowanie, a postanowienia te kończą postępowanie (tak: B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2010, s. 928). Ostateczny charakter postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w toku postępowania administracyjnego (art. 228§2 O.p.) nie stoi jednak na przeszkodzie wydaniu tegoż postanowienia w przypadku wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nawet bezpośrednio po wydaniu ostatnio powołanego postanowienia. Treść art. 228§1 pkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie, że stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Tym samym organ podatkowy wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228§1 pkt 2 O.p. (wyroki NSA z 20 marca 2009r. sygn. akt: I FSK 112/08; z 1 października 2009r. sygn. akt: I FSK 854/08, z 10 marca 2010r. sygn. akt: II FSK 1774/08; z 13 stycznia 2011r. sygn. akt: I FSK 214/10).
Przepis ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 78 Konstytucji i art. 127 O.p. zasady dwuinstancyjności postępowania. Skuteczne wniesienie odwołania jest bowiem uzależnione od zachowania terminu określonego w art. 223§2 O.p. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest przy tym okolicznością obiektywną, niezależną od winy strony wnoszącej odwołanie. Art. 228§1 O.p. jako wprowadzający wyjątek od konstytucyjnie zagwarantowanej zasady dwuinstancyjności musi być bowiem interpretowany ściśle. Organ odwoławczy nie jest zatem uprawniony do oceny dopuszczalności odwołania ponad kwestie formalne przewidziane w tym przepisie.
Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z 26 czerwca 2012r. sygn. akt: II FSK 2559/10, który stwierdził, że wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 162 i art. 163§2 O.p. nie wyłącza konieczności wydania odrębnego postanowienia o którym mowa w art. 228§1 pkt 2 O.p. tj. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
5.4.Zasadny jest także zgłoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141§4 p.p.s.a. Sąd I instancji nie umotywował bowiem przekonywująco, z nawiązaniem do odpowiednich regulacji prawnych, swego stanowiska-co kasator trafnie wytknął we wniesionej skardze kasacyjnej. Faktycznym powodem uchylenia przedmiotowego postanowienia był fakt wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia dotyczącego kwestii przywrócenia uchybionego terminu. Jednakże to orzeczenie z 30 lipca 2010r. zostało uchylone dopiero wyrokiem WSA w Gliwicach z 6 maja 2011r. Oznacza to zatem, że w dniu wydania zaskarżonego postanowienia z 2 sierpnia 2010r. w obrocie prawnym było ostateczne postanowienie z 30 lipca 2010r.
5.5.Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zgodnie z art. 190 p.p.s.a. uwzględni wykładnię prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
5.6.Stąd też uznając zasadność przedmiotowej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185§1 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. Na podstawie art. 207§2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W istocie rzeczy bowiem w rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego, było wadliwe orzeczenie Sądu I instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu I instancji, kosztami postępowania kasacyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło