II GSK 1730/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-11-21
Skład orzekający: Krystyna Anna Stec, Joanna Sieńczyło - Chlabicz, Jacek Czaja
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłat za parkowanie, organ egzekucyjny ma obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia faktycznego użytkownika pojazdu, czy też może domniemywać, że zobowiązanym jest właściciel pojazdu, nawet jeśli właściciel wskazuje inne osoby jako użytkowników?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie jest zobowiązany ani uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia faktycznego użytkownika pojazdu, który nie uiścił opłaty parkingowej. Właściciel pojazdu jest domniemany jako zobowiązany, chyba że skutecznie udowodni, że pojazd był używany przez inną osobę i wskaże tę osobę wraz z danymi umożliwiającymi egzekucję. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na właścicielu.Stan faktyczny
Spółka z o.o. została obciążona tytułem wykonawczym obejmującym opłaty za nieopłacony postój pojazdu w strefie płatnego parkowania. Spółka zgłosiła zarzuty dotyczące błędu co do osoby zobowiązanego oraz braku doręczenia upomnienia. Organy egzekucyjne uznały zarzuty za nieuzasadnione, wskazując, że obowiązek zapłaty spoczywa na właścicielu pojazdu, a spółka nie przedstawiła wystarczających dowodów na to, że pojazd był używany przez inne osoby. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Marta Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 6 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 70/11 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia 6 maja 2011 r., o sygn. akt I SA/Sz 70/11, oddalił skargę [...] Spółki z o.o. w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
I
Prezydent Miasta S., po uprzednim doręczeniu upomnienia z dnia [...] lutego 2009 r., wystawił wobec [...] Spółki z o.o. w S. (zwanej dalej skarżącą lub spółką ) tytuł wykonawczy z dnia [...] lipca 2009 r. obejmujący należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania pojazdu marki [...] w kwocie 16.690 zł w okresie od dnia [...] listopada 2004 r. do dnia [...] marca 2008 r. oraz koszty upomnienia w kwocie 8,80 zł.
Pismem z dnia [...] września 2009 r. skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie powadzenia postępowania egzekucyjnego wraz z wnioskiem o jego umorzenie. Spółka podniosła zarzuty dotyczące błędu co do osoby zobowiązanego oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia o którym mowa w art. 15 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej zwanej: u.p.e.a.) oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. wydanym na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Prezydent Miasta S. uznał za nieuzasadnione zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym.
Na skutek zażalenia skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, wskazując, iż z treści zażalenia wynika, że spółka podniosła także zarzut naruszenia art. 27 u.p.e.a., do którego organ egzekucyjny I instancji się nie ustosunkował.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezydent Miasta S. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. uznał za nieuzasadnione zarzuty skarżącej i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że fakt obecności pojazdu [...] został zarejestrowany w strefie płatnego parkowania przez wykonujących swe obowiązki inspektorów, poprzez umieszczenie za wycieraczką samochodu zawiadomień w łącznej ilości [...] sztuk, które dotyczą postojów ww. pojazdu na rożnych ulicach i wystawione są przez różnych inspektorów, co wyklucza ewentualną pomyłkę bądź świadome działanie na niekorzyść spółki. Natomiast obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania wynika z mocy samego prawa. Stosownie bowiem do art. 13 ust. 1 i art. 13 f ustawy z dnia 21 marca 985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, ze zm. – dalej zwanej ustawą o drogach publicznych), obowiązek uiszczenia wynikłych z tych przepisów opłat powinien być realizowany niezwłocznie po wystąpieniu stanu faktycznego (zaparkowanie w strefie płatnego parkowania, nieuiszczenie opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego powstaje obowiązek uiszczenia danej opłaty.
W konsekwencji organ uznał, że termin (w rozumieniu art. 15 § 1 u.p.e.a.) do wykonania przez spółkę obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej upłynął najpóźniej w dniu stwierdzenia przez pełniących swoje obowiązki inspektorów obecności samochodu na obszarze strefy płatnego parkowania bez dowodu uiszczenia opłaty parkingowej.
Odnosząc się do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, organ stwierdził, że błąd co do osoby zobowiązanego ma miejsce wówczas, gdy osoba przeciwko której wystawiono tytuł wykonawczy jest inną osobą niż adresat decyzji (aktu normatywnego), stanowiącego podstawę prawną egzekwowanego obowiązku. Według organu spółka była właścicielem pojazdu [...] w okresie wskazanym w tytule wykonawczym, wobec powyższego nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. W tym kontekście organ I instancji wyjaśnił, że dłużnik zgłaszając zarzut błędu co do osoby zobowiązanego winien przedstawić dowody wskazujące, że osoba korzystająca z drogi publicznej nie jest tożsama z właścicielem pojazdu. Organ zauważył, że skarżąca w piśmie z dnia [...] października 2009 r. wskazała krąg osób, które miały korzystać z pojazdu nr [...] w okresie wymienionym w tytule wykonawczym, jednak nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających ten fakt, co uniemożliwiło ustalenie osoby korzystającej z drogi publicznej, a w konsekwencji wystawienie tytułu wykonawczego na osobę korzystającą z drogi publicznej. Natomiast organ egzekucyjny nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie korzystającego z dróg publicznych poprzez zaparkowanie samochodu.
Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji nie naruszył zasady wynikającej z art. 6 k.p.a., albowiem działał na podstawie przepisów prawa właściwych do postępowania egzekucyjnego, nie mógł też naruszyć art. 7 i 8 k.p.a. w sprawie prowadził bowiem postępowanie egzekucyjne, nie zaś postępowanie wyjaśniające. Wskazano także, że nie mógł naruszyć art. 10 k.p.a. albowiem nie stosuje się go w toku postępowania egzekucyjnego, w postępowaniu tym organ nie wydaje decyzji. Organ podkreślił również, iż w niniejszej sprawie spółka błędnie pojmuje rozkład ciężaru dowodu w postępowaniu egzekucyjnym zaś przepisy u.p.e.a. nie nakładają na organ egzekucyjny, ani też nie konstruują uprawnień, będących korelatem tego obowiązku, do prowadzenia przez ten organ postępowania dowodowo-wyjaśniającego w celu udowodnienia zarzutów podniesionych przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, w tym ustalenia osoby korzystającej z dróg publicznych, organ egzekucyjny ma w tej sytuacji prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu. Na poparcie swego stanowiska organ powołał się na orzecznictwo sądowoadministracyjne konkludując, iż w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża - co do zasady - właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi, chyba że udowodni, że pojazd użyczył innej osobie, a taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie.
Organ odwoławczy podzielił ocenę wyrażoną przez organ I instancji, który nie dał wiary twierdzeniu strony, iż mimo braku jakiejkolwiek pisemnej umowy osoby trzecie korzystały z samochodu spółki. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, popartym ugruntowaną linią orzecznictwa sądów administracyjnych uzasadnił, dlaczego nie ma potrzeby ani możliwości prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, ze nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia załączone do zażalenia oświadczenia [...] o tym, iż ona użytkowała przedmiotowy pojazd w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 10 kwietnia 2005 r. i [...] o tym, że pojazd ten użytkowali od 16 listopada 2004 r. do 26 marca 2008 r. [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Kolegium wskazało, iż właściciel użyczając pojazdu innej osobie bierze na siebie ryzyko, że osoba ta nie wywiąże się z obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej tym samym musi ponieść skutki zaniechania obowiązku przez tę osobą. Wierzyciel nie ma możliwości poszukiwania faktycznego użytkownika samochodu. Zasadne zatem jest, że dowód w tym zakresie obciąża właściciela pojazdu. Dowód taki musi polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, by było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby. Oświadczenia osób, które korzystały z samochodu skarżącej nie spełniają wymogu wskazania osoby faktycznie korzystającej z tego samochodu we wskazanych dniach. W niniejszym przypadku oświadczenie [...] obejmuje okres kiedy zgodnie z oświadczeniem [...] pojazd użytkowały także inne osoby. Tym samym, zdaniem Kolegium, przedłożone oświadczenia nie mogą stanowić dowodu na to, że w konkretnych dniach inne niż właściciel osoby użytkowały wskazany pojazd.
Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., który jak to wskazano na wstępie, skargę tę oddalił. Według Sądu I instancji w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, a kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Tego rodzaju domniemania mają w ocenie WSA swoje źródło w definicji prawa własności zawartej w treści art. 140 Kodeksu cywilnego. Pozytywna strona własności obejmuje uprawnienie do posiadania rzeczy, uprawnienie do korzystania z rzeczy i uprawnienie do rozporządzania rzeczą. Wyraźnie zaznaczonym w normie art. 140 k.c. uprawnieniem właściciela jest przysługujące mu uprawnienie do korzystania z rzeczy. Według powołanego przepisu właściciel może korzystać z rzeczy, w szczególności może pobierać pożytki oraz inne dochody z rzeczy. Z tego powodu organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu, ponieważ na prowadzenie tego postępowania nie pozwala mu art. 29 § 1 u.p.e.a., zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W związku z tym organ egzekucyjny (także będący jednocześnie wierzycielem dochodzonej należności) ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu (tj. osoby upoważnione przez spółkę do używania pojazdu), a ten może dochodzić swych racji (w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu) przez podniesienie w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt. 4 u.p.e.a.). Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne.
Zdaniem Sądu I instancji skarżąca nie udowodniła, że korzystającym z drogi była inna osoba. Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarżąca nie przedstawiła w toku postępowania dowodu na okoliczność korzystania z jej pojazdu przez inne osoby. Według WSA nie można uznać za taki dowód oświadczeń [...] i [...] o korzystaniu w okresie wskazanym w tytule wykonawczym z pojazdu należącego do skarżącej.
Ponadto stanowisko organu w tym przedmiocie zostało wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego aktu, co niezasadnym czyni zarzut skarżącej w kwestii naruszenia art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a.
II
Strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. Naruszenie przepisów o postępowaniu mających wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej "p.p.s.a.", tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7, 77 § 1, k.p.a. w zw. z art. 33 pkt 4 u.p.e.a. polegające na oddaleniu skargi w całości oraz nieuchyleniu decyzji organu, pomimo, iż decyzje te zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego w sytuacji, gdy właściciel wskazał osoby używające jego pojazdu w oznaczonym czasie, a osoby te potwierdziły ten fakt stosowanymi oświadczeniami, co winno skutkować zwolnieniem właściciela z opłaty i zobowiązaniem do jej uiszczenia rzeczywistych użytkowników.
2. Naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) przez błędną jego wykładnię, tj.: art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że właściciel przekazując pojazd innej osobie bierze na siebie ryzyko, że osoba ta nie wywiąże się z obowiązku uiszczenia opląty parkingowej i tym samym musi ponieść skutki zaniechania obowiązku przez tę osobę w sytuacji, gdy właściciel pojazdu wskazał osobę korzystającą z drogi publicznej, która używała jego pojazdu w oznaczonym czasie, a osoba ta potwierdza ten fakt stosownym oświadczeniem.
Jak podnosi skarga kasacyjna błąd co do osoby zobowiązanego ma miejsce, gdy osoba przeciwko której wystawiono tytuł wykonawczy jest inną osobą niż adresat decyzji, stanowiącego podstawę prawną egzekwowanego obowiązku. W przypadku, gdy kierujący pojazdem nie był jego właścicielem, winien on wskazać osobę, która kierowała pojazdem (wyrok NSA w Poznaniu z dnia 12.02.1998 r. sygn. akt I SA/Po 876/97), gdy nie nastąpi wskazanie takiej osoby za korzystającego z drogi publicznej należy uznać właściciela pojazdu. Według kasatora Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku błędnie przyjął, iż nie zachodzi błąd, co do osoby zobowiązanego. Fakt, że w okresie wskazanym w tytule wykonawczym spółka była właścicielką pojazdu, nie stanowi jeszcze dowodu, że jest ona zobowiązana do poniesienia opłat za parkowanie w strefie w okresach wskazanych w upomnieniu. W ocenie skargi kasacyjnej art. 13 ustawy o drogach publicznych nie wprowadza domniemania, że korzystającymi z dróg publicznych są wyłącznie właściciele pojazdów. Korzystającymi z dróg publicznych obok właścicieli pojazdów, są również ich posiadacze. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że spółka jest zobowiązana do wnoszenia opłaty za postój w okresie, gdy znajdował się on w dyspozycji wskazanych przez skarżącą osób. Ponadto osoby wskazane przez spółkę w osobie m.in.[...] złożyli stosowne oświadczenia w których wskazali dokładne daty w jakim okresie korzystali z drogi publicznej w konsekwencji w tym okresie byli oni odpowiedzialni za nieuiszczenie opłaty za parkowanie.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, zachodzącą w przypadkach enumeratywnie wymienionych w § 2 ww. przepisu. Oznacza to, że postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wszczęte skargą kasacyjną, nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz zakres badania sprawy przez sąd kasacyjny wyznaczają zarzuty sformułowane w ramach podstaw, na których skargę kasacyjną oparto. Zważywszy, iż w niniejszej sprawie nie występowała nieważność postępowania w ujęciu art. 183 p.p.s.a., odnieść się należało do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów.
W myśl 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędna jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanym przypadku skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach, przewidzianych w tym przepisie.
Skarga kasacyjna w pierwszej kolejności zarzuca naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 33 pkt 4 u.p.e.a. Skarżąca upatruje naruszenie tych przepisów w odmowie uchylenia zaskarżonych decyzji pomimo tego, że zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego w sytuacji, gdy właściciel wskazał osoby używające jego pojazdu w oznaczonym czasie, a osoby te potwierdziły ten fakt stosowanymi oświadczeniami, co winno skutkować zwolnieniem właściciela z opłaty i zobowiązaniem do jej uiszczenia rzeczywistych użytkowników.
Oceniając tak sformułowane zarzuty kasacyjne należy w pierwszej kolejności podnieść, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał konkretnie, jakich dowodów nie zebrano w postępowaniu egzekucyjnym. Z tego też względu nie sposób uznać, że organy zaniechały zebrania dowodów, ponieważ strona nie wskazała jakie dowody organy miałby zebrać w zakresie okoliczności na które powołuje się skarżąca. Niezależnie od tego podnieść należy, że organ egzekucyjny nie jest zobowiązany, a nawet nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego lub poszukiwania dowodów celem udokumentowania zarzutów skarżącej. Obowiązek ten obciąża skarżącą jako właściciela pojazdu, a nie wierzyciela lub organ egzekucyjny, gdyż to skarżąca zgłaszając dany zarzut zamierza odnieść określony skutek prawny. Zatem to skarżąca powinna przedstawić dowody na poparcie zgłoszonych zarzutów, natomiast organ dokonuje oceny wiarygodności przedstawionych dowodów na okoliczność korzystania przez inne osoby z pojazdu za zgodą właściciela.
Nie można zgodzić się również ze stwierdzeniem, że zaskarżone decyzje zostały wydane bez rozważenia pełnego materiału dowodowego. Formułując ten zarzut autor skargi kasacyjnej podniósł, że wskazał osoby używające jego pojazdu w oznaczonym czasie, a osoby te potwierdziły ten fakt stosowanymi oświadczeniami. Jednakże wbrew podnoszonej przez skarżącą argumentacji, przedłożone przez nią oświadczenia były przedmiotem oceny zarówno Sądu I instancji, jak i organu, a jedynie uznano je za niewiarygodne i niepotwierdzające stanowiska skarżącej. Natomiast ewentualne kwestionowanie prawidłowości oceny materiału dowodowego i wyciągniętych z tej oceny wniosków powinno nastąpić poprzez sformułowanie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 80 k.p.a, normującego zasadę swobodnej oceny dowodów, co nie nastąpiło w ramach zarzutów skargi kasacyjnej. Tym samym nie podważono prawidłowości dokonanej przez organy, a zaakceptowanej przez Sąd I instancji oceny zebranego w tym zakresie materiału dowodowego sprawy oraz nie wykazano, aby przekroczono granicę swobodnej oceny dowodów. Z kolei jak to zaakcentowano na wstępie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że NSA związany jest jej podstawami i wnioskami. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że jeśli strona skarżąca wskaże konkretny przepis prawa materialnego lub prawa procesowego, który – jej zdaniem – został naruszony, to Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy w sprawie nie naruszono innego przepisu.
W tym stanie rzeczy chybione są zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, wskazany w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej.
Wymaga podkreślenia, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, a kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Tym niemniej, ponieważ to nie organ egzekucyjny nakłada na korzystającego z drogi publicznej obowiązek uiszczenia należnej opłaty, bo jest to obowiązek wynikający z mocy samego prawa, organ nie jest zobligowany, a nawet nie ma możliwości by prowadzić postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie osoby korzystającej (faktycznie) z drogi publicznej. Organ egzekucyjny, który nie posiada kompetencji do prowadzenia postępowania ma prawo domniemywać, iż korzystającym z drogi publicznej jest właściciel pojazdu, który może dochodzić swoich racji, podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (por. wyroki NSA m.in. z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt FSK 2580/04; z dnia 12 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 209/07; z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1514/08; z dnia 18 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSK 591/08; z dnia 12 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 1683/09).
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skoro skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń faktycznych dokonanych przez organy obu instancji i zaakceptowanych przez Sąd I instancji, co do korzystania z pojazdu przez inne osoby niż skarżąca, to właśnie na niej jako właścicielu pojazdu spoczywa obowiązek uiszczenia wymaganych opłat za parkowanie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło