I GZ 123/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 78/11 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za maj 2005 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 78/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek K. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za maj 2005 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o przywrócenie terminu był spóźniony, gdyż został złożony po upływie siedmiodniowego terminu, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia. Zdaniem Sądu, skarżący o uchybieniu terminu do złożenia skargi dowiedział się w dniu 9 lutego 2011 r. tj. w dacie doręczenia mu odpowiedzi na skargę, gdzie organ okoliczność tę szczegółowo opisał. Od tej daty powinien być liczony siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, określony w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej powoływana jako: p.p.s.a.). Termin ten upływał z dniem 16 lutego 2011 r. Tymczasem wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony dopiero w dniu 23 lutego 2011 r. (data stempla pocztowego). Skutkowało to odrzuceniem tego wniosku przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 88 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K. M. Wniósł o uchylenie tego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżącemu została w dniu 9 lutego 2011 r. doręczona skutecznie odpowiedź na skargę oraz że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg z dniem 9 lutego 2011 r. Skarżący stwierdził, że w dniu 9 lutego 2011 r. odbiór odpowiedzi na skargę pokwitowała osoba, która nie była upoważniona do odbioru imiennej korespondencji kierowanej do niego, a osoba ta nie przekazała mu otrzymanej korespondencji. Zdaniem strony, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi winien rozpocząć swój bieg od dnia otrzymania postanowienia Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi, bowiem dopiero z tego orzeczenia skarżący dowiedział się, że uchybił terminowi do wniesienia skargi. W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Celnej w G. wniósł o oddalenie tego środka odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie do art. 88 zdanie pierwsze p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie przyczyna uchybienia terminu ustała wówczas, gdy skarżący dowiedział się, że uchybił terminowi do wniesienia skargi. Przedmiotem sporu jest natomiast to, czy wiedzę tę skarżący uzyskał w dniu odebrania przesyłki z odpisem odpowiedzi na skargę (to jest dnia 9 lutego 2011 r.), czy też w dniu doręczenia mu odpisu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 78/11, odrzucającego skargę (to jest dnia 23 lutego 2011 r.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane są w omawianej kwestii dwa poglądy. Wedle pierwszego z nich w przypadku odrzucenia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny jako wniesionej z uchybieniem terminu, siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., biegnie od dnia doręczenia skarżącemu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi, bowiem od tej chwili skarżący dowiaduje się o uchybieniu terminu (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 468/09; z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II OZ 1150/10). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest także pogląd, że jeżeli w odpowiedzi na skargę podniesione są okoliczności wskazujące na uchybienie terminu do złożenia skargi, to wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu siedmiu dni od daty doręczenia skarżącemu odpowiedzi na skargę (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt I OZ 255/05; z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt I FZ 40/08; z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II OZ 1123/08; z dnia 17 maja 2010 r., sygn. akt II OZ 468/10; z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 264/10). Co do zasady, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie podziela pogląd pierwszy, choć uznaje, że mogą zdarzyć się sytuacje, kiedy wynikająca z odpowiedzi na skargę wiedza o uchybieniu terminu jest tak jednoznaczna i niekontrowersyjna, że powinna stanowić źródło wiedzy także dla skarżącego i skłonić go do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w ciągu 7 dni od jej pozyskania, to jest od doręczenia mu odpowiedzi na skargę. Zatem, ponieważ przyjmuje się, że bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, w sytuacji gdy strona nie wie o uchybieniu, rozpoczyna się w dacie pozyskania tej wiedzy, to datą tą, co do zasady, jest doręczenie postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu uchybienia terminu, a wyjątkowo, zależnie od okoliczności, może być nią także data doręczenia odpowiedzi na skargę. Uzasadniając powyższe stanowisko podkreślić należy, że zawarta w postanowieniu o odrzuceniu skargi informacja (wiedza) o uchybieniu terminu, pochodząca od Sądu pierwszej instancji, jest wiedzą obiektywną, wywołującą określony skutek procesowy, zaś zawarta w odpowiedzi na skargę informacja, pochodząca od organu, pochodzi od przeciwnika procesowego, nie została jeszcze zweryfikowana przez Sąd i nie musi być prawidłowa. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej, Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu dotyczącego nieprawidłowości doręczenia stronie odpowiedzi na skargę. Zarzut ten jest nieusprawiedliwiony. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru adresowanej do skarżącego przesyłki zawierającej odpowiedź na skargę (k. 19 akt sądowych) wynika, że korespondencję tę doręczyciel wydał w dniu 9 lutego 2011 r. bezpośrednio adresatowi, co K. M. potwierdził własnoręcznym podpisem. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących, że podpis ten jest nieautentyczny. Przechodząc natomiast do kwestii daty, od której zaczął biec termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazać należy następujące okoliczności. Decyzja organu odwoławczego została doręczona K. M. w dniu 23 listopada 2010 r., zatem 30-dniowy termin na złożenie skargi upływał z dniem 23 grudnia 2010 r. W dniu 21 grudnia 2010 r., a więc przed upływem tego terminu, skarżący nadał skargę w polskiej placówce pocztowej, jednakże bezpośrednio na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zamiast na adres organu administracji. Sąd pierwszej instancji przesłał skargę do organu administracji dopiero w dniu 28 grudnia 2010 r., a zatem po upływie obowiązującego skarżącego 30-dniowego terminu na złożenie skargi. Nie ulega zatem wątpliwości, że wadliwe przesłanie skargi do Sądu było wynikiem błędu skarżącego, który to błąd spowodował konieczność odesłania jej przez Sąd do organu i związane z tym uchybienie terminu. Informacja o powyższym uchybieniu terminu została zawarta w treści odpowiedzi organu na skargę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć, że z dniem odebrania przesyłki z odpowiedzią na skargę K. M. powziął pewną wiadomość o swoim uchybieniu, która to wiedza obligowała go do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w ciągu 7 dni od jej pozyskania. Po pierwsze wiadomość pochodziła od przeciwnika procesowego, a więc z istoty rzeczy nie musiała być obiektywnie prawidłowa, po drugie skarżący nadał skargę na adres Sądu pierwszej instancji na kilka dni przed upływem terminu do jej wniesienia w przekonaniu, że działa w sposób właściwy i z "zapasem" czasowym, po trzecie stanowisko, że wniesienie skargi bezpośrednio do sądu nie jest skuteczne, aczkolwiek bezwzględnie trafne, mogło nie być dla strony oczywiste. Pamiętać należy, że na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów (art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz. U. Nr 74 poz. 368, ze zm.) skarga wnoszona była bezpośrednio do Sądu, a zgodnie z art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), aż do 1 stycznia 2006 r. wniesienie skargi bezpośrednio do sądu stanowiło o zachowaniu terminu. Wiedza o tej obowiązującej przez długie lata procedurze utrwaliła się w społeczeństwie, zatem okoliczność uchybienia terminu – trafnie wskazana przez organ w odpowiedzi na skargę – mogła nie być dla skarżącego ani wiarygodna, ani pewna, ani oczywista. Natomiast bezsporną wiedzę o tym, że termin do wniesienia skargi został uchybiony, skarżący uzyskał dopiero po doręczeniu mu w dniu 23 lutego 2011 r. odpisu postanowienia Sądu odrzucającego skargę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pozbawienie skarżącego prawa do sądu, a taki jest ostateczny skutek odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi, może mieć miejsce jedynie w sytuacjach, w których bez żadnych wątpliwości skarżący prawo to utracił. Skoro przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 23 lutego 2011 r., to od tej daty winien być liczony siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżący złożył taki wniosek w dniu 23 lutego 2011 r., a zatem w terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Zatem skoro wniosek o przywrócenie terminu nie był spóźniony, to brak było podstaw do jego odrzucenia na podstawie art. 88 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.