I OW 184/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędzia del. WSA Anna Klotz Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Bydgoszczy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Bydgoszczy a Wójtem Gminy Wola Krzysztoporska w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie przyznania stypendium szkolnego A. W. postanawia: oddalić wniosek. Prezydent Miasta Bydgoszczy, wnioskiem z 30 listopada 2010 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, poprzez wskazanie Wójta Gminy Wola Krzysztoporska jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie z wniosku E. W. z 12 września 2010 r. o przyznanie stypendium szkolnego dla jej syna A. W. Postanowieniem z 12 października 2010 r. o nr : SE.4342-141/10, Wójt Gminy Wola Krzysztoporska uznał, że nie jest właściwy w sprawie i przekazał sprawę Prezydentowi Miasta Bydgoszczy. W uzasadnieniu podkreślił, że A. W. zamieszkuje w Internacie Zespołu Szkół [...] w Bydgoszczy, którego jest uczniem. Stąd też, w świetle art. 90f i art. 90n ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), organem właściwym w sprawie rozpatrzenia w/w wniosku jest Prezydent Miasta Bydgoszczy. Zdaniem Prezydenta Miasta Bydgoszczy, wykładnię pojęcia "zamieszkania na terenie gminy", o którym mowa w art. 90f ustawy o systemie oświaty, należy dokonywać w oparciu o treść art. 25 kodeksu cywilnego ("miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu"). Fakt pobierania nauki (przez ściśle określony czas i to jedynie od poniedziałku do piątku) w szkole średniej i zamieszkiwanie w tym okresie w Internacie przy owej szkole nie czyni gminy, na której terenie dana szkoła ma siedzibę, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów ucznia. Nadal jest on zameldowany u rodziców (w Woli Krzysztoporskiej), to w tej gminie znajduje się jego centrum życiowe. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o kompetencyjnego, Wójt Gminy Wola Krzysztoporska wskazał, że A. W. zamieszkuje faktycznie w miejscowości T. - Gmina Łobżenica, w której jego matka posiada dom – przebywa tam z zamiarem stałego pobytu i tam znajduje się jego centrum życiowe (jak wynika z notatki służbowej z rozmowy telefonicznej z 13 stycznia 2011 r. przeprowadzonej z matką A. W., k. 15), natomiast w K., Wola Krzysztoporska zamieszkuje czasowo tylko matka A. W. To wszystko w opinii organu oznacza, że skierowanie przez prezydenta Miasta Bydgoszcz wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego było przedwczesne. Prezydent Miasta Bydgoszczy nie ustalił stanu faktycznego, na podstawie którego uznał, że nie jest właściwy do załatwienia danej sprawy a zatem jego wniosek powinien zostać odrzucony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek podlega oddaleniu. Stosownie do przepisu art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, a także spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Do rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego może dojść dopiero wówczas, kiedy okoliczności faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości, a pomiędzy organami pozostającymi w sporze istnieje zgoda co do przedmiotu tego sporu. Aby ustalić organ właściwy do rozpoznania opisanego wyżej wniosku należy sięgnąć do art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. (ustawa o systemie oświaty nie zawiera regulacji co do właściwości miejscowej - art. 90f mówi o uczniach zamieszkałych na terenie gminy), w myśl którego, właściwy będzie organ miejsca zamieszkania ucznia, przy czym k.p.a. nie zawiera definicji miejsca zamieszkania. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, posłużyć się należy unormowaniem kodeksu cywilnego. Jak wynika z wniosku o przyznanie stypendium szkolnego, A. W. jest osobą pełnoletnią (ur. 20 czerwca 1991 r.), a w aktach sprawy brak wskazania co do ewentualnego ograniczenia w zdolności do czynności prawnych. Tym samym, miejsce zamieszkania, o którym mowa w art. 90f ustawy o systemie oświaty, należy ustalić przy pomocy art. 25 kodeksu cywilnego. Z uwagi na fakt, że dziecko tylko do pełnoletności pozostaje pod władzą rodzicielską (art. 92 ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.), w niniejszej sprawie nie będzie mieć zastosowania art. 26 kodeksu cywilnego, w którym wyznacza się miejsce zamieszkania takiego dziecka. Art. 90n ust. 2 pkt 1 ustawy o systemie oświaty określa, że świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym są przyznawane na wniosek rodziców albo pełnoletniego ucznia, a taki wniosek powinien zawierać w szczególności miejsce zamieszkania ucznia (art. 90n ust. 4 pkt 2 omawianej ustawy). We wniosku podpisanym przez E. W., jako miejsce zamieszkania syna został wskazany jedynie Internat Zespołu Szkół [...] w Bydgoszczy. Nie można jednakże przyjąć, że miejscowość, w której ma siedzibę szkoła lub gdzie uczeń mieszka w internacie, jest jego miejscem zamieszkania (por. uwagi NSA w analogicznym stanie faktycznym, wyrok z 19 lutego 2010 r., I OSK 1446/09). W związku z tym, skoro z wniosku o przyznanie stypendium szkolnego wynikało, że A. W. jest pełnoletni, a jednocześnie nie podano jego miejsca zamieszkania (oprócz internatu, drugi podany adres dotyczył matki E. W.), należało je w pierwszej kolejności ustalić, aby móc skierować wniosek do właściwego organu. Poza dołączoną do akt adnotacją pracownika Urzędu Gminy Wola Krzysztoporska, w której powtórzone zostało oświadczenie E. W., że miejscem zamieszkania A. W. jest T. (znajduje się tam należący do matki dom), w aktach znaleźć można również zaświadczenie wystawione 27 sierpnia 2010 r. przez Gminny Ośrodek Obsługi Szkół w Łobżenicy, że E. W. w 2009 r. otrzymała stypendium szkolne na dziecko. Jako miejsce zamieszkania E. W. wskazano tam T. w Gminie Łobżenica – tak jak na innych dokumentach świadczących o otrzymywaniu pomocy społecznej. Tylko we wniosku o przyznanie stypendium szkolnego jako adres E. W. wskazała K. [...], Gmina Wola Krzysztoporska. W żaden sposób nie została potwierdzona podniesiona przez Prezydenta Miasta Bydgoszczy okoliczność, że A. W. jest zameldowany u rodziców w Woli Krzysztoporskiej i tam znajduje się jego centrum życiowe. Stąd, można jedynie domniemywać, że miejscowość T. jest miejscem zamieszkania A. W., a do rozpatrzenia sprawy właściwy jest Burmistrz Łobżenicy. Wskazane powyżej rozbieżne stanowiska co do stanu faktycznego sprawy uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznanie wniosku, ponieważ Sąd ten nie jest kompetentny do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie przed rozstrzygnięciem tego sporu o właściwość. Zarówno spór kompetencyjny, jak i spór o właściwość mogą być tylko wtedy rozpoznane i rozstrzygnięte przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdy umożliwia to treść wniosku poparta zgromadzonym w ramach wyjaśnienia przez organ składający wniosek materiałem dotyczącym wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do jego rozpatrzenia. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych obowiązek dokonania ustaleń, od których zależy właściwość organu spoczywa przede wszystkim na organie administracji publicznej, do którego strona wniosła pismo o załatwienie określonej sprawy, a jeżeli sprawa ostatecznym postanowieniem została przekazana innemu organowi obowiązek ten spoczywa na tym organie, przed wystąpieniem z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu (por. np. postanowienie NSA z 5 listopada 2010 r., II OW 59/10). Ponieważ przed wdaniem się w spór, organy nie ustaliły jednoznacznie miejsca zamieszkania A. W., Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 64 § 3 i 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił wniosek Prezydenta Miasta Bydgoszczy.