I SA/Gl 1116/10

WyrokWSA w Gliwicach2011-03-01

Skład orzekający: Teresa Randak, Bożena Suleja, Krzysztof Winiarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, jeśli wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem z winy wierzyciela?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela co do zasadności zarzutów dotyczących nieistnienia obowiązku lub niedopuszczalności egzekucji. W przypadku uznania przez wierzyciela zasadności zarzutów, organ obowiązany jest umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. W takiej sytuacji, jeśli wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem z winy wierzyciela, to on ponosi koszty postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 64c § 3 u.p.e.a.
Stan faktyczny
Burmistrz Miasta i Gminy R. wystawił tytuły wykonawcze przeciwko A S.A. dotyczące podatku od nieruchomości za 2004 rok. Organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne, które zostało zaskarżone przez A S.A. Zarzuty dotyczyły nieistnienia części obowiązku i niedopuszczalności egzekucji. Wierzyciel uznał część zarzutów, a SKO w K. uznało je za zasadne. Organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne i obciążył wierzyciela kosztami egzekucji. Burmistrz zaskarżył to postanowienie.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Burmistrza Miasta i Gminy R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędziowie WSA Bożena Suleja, Krzysztof Winiarski, Protokolant Izabela Maj – Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2011 r. sprawy ze skargi Burmistrza R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia Burmistrza Miasta i Gminy R., utrzymał w mocy – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm., powoływanej dalej jako k.p.a./ oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z 2005 r. z późn. zm., powoływanej dalej jak u.p.e.a./ - postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] Nr [...] w sprawie określenia kosztów postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości [...]zł. oraz obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] od Nr [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ nadzoru przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując w tym zakresie, że w dniu [...] Burmistrz R., wystawił przeciwko A S.A. z/s w K. przy ul. [...], tytuły wykonawcze o numerach: 1. [...]– obejmujący zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za miesiące od stycznia do kwietnia 2004 r., 2. [...]– obejmujący zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za miesiące od maja do sierpnia 2004 r., 3. [...]– obejmujący zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za miesiące od września do grudnia 2004r.. Jako podstawę prawną wystawienia w/w tytułów wykonawczych wskazano decyzję z dnia [...],[...]. Wierzyciel przesłał w/w tytuły wykonawcze do organu egzekucyjnego tj. Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. celem realizacji, który w dniu 3.12.2009 r. nadał tym dokumentom klauzule o skierowaniu do egzekucji administracyjnej. Zawiadomieniami z dnia 3.12.2009 r. i 8.12.2009 organ egzekucyjny zajął wierzytelności pieniężne A S.A. Zawiadomienia wraz z tytułami wykonawczymi doręczono zobowiązanej w dniu 7.12.2009 r. Pismem z dnia 11.12.2009 r. A S.A. – w dalszej części uzasadnienia określana zamiennie A lub A – złożyła zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w/w tytułów wykonawczych, wskazując na podstawę prawną tych zarzutów art. 33 pkt 1 i 6 ustawy egzekucyjnej tj. nieistnienie w części obowiązku oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Pismem z dnia 17.12.2009 r. Nr PSUS/EA-P/721-02/580/2009/BI Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S., zwrócił się do Burmistrza R. o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze: od Nr [...] do [...]. Pismo to wierzyciel otrzymał w dniu 5.10.2009 r. Postanowieniem z dnia [...] nr [...], Burmistrz R. uznał zarzut zobowiązanego dotyczący nieprawidłowego naliczenia odsetek i objęcie egzekucją po części nieistniejącego obowiązku jako uzasadniony, natomiast zarzut wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do wcześniej wszczętego i pozostającego w toku postępowania dotyczącego tego samego obowiązku jako nieuzasadniony. W dniu 06.01.2010 r. do Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. wpłynęło (do wiadomości) zażalenie A S.A. w K., skierowane do SKO w K. na w/w postanowienie Burmistrza R. z dnia [...] nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] postanowienie nr [...], mocą którego uchylono postanowienie wierzyciela uznając zarzuty za uzasadnione. Mając powyższe na uwadze, postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o Nr [...],[...] i [...] wystawionych przez Burmistrza R. Na postanowienie to, wierzyciel wniósł zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...]zł. i obciążył wierzyciela tj. Burmistrza R. kwotą [...]zł. kosztów egzekucyjnych, wygenerowanych na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] z dnia [...]. Na w/w postanowienie wierzyciel złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ewentualnie umorzenie postępowania prowadzonego w tej sprawie. W uzasadnieniu, strona nie podniosła żadnych zarzutów przeciwko skarżonemu postanowieniu, zauważyła natomiast, że organ egzekucyjny nie powinien był tego postępowania egzekucyjnego wszczynać, a złożone tytuły wykonawcze zwrócić wierzycielowi, dlatego nie można przypisać winy wierzycielowi, iż doprowadził do niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji, a tylko w takim przypadku można by go obciążyć kosztami. Rozpoznając zażalenie, Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że w rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny wydał rozstrzygnięcie między innymi w trybie art. 64c § 3 i § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Generalną zasadą jest, jak stanowi art. 64c § 1 ustawy, że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2 – 4 obciążają zobowiązanego. Natomiast § 3 tego samego artykułu stanowi, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Ponadto zgodnie z art. 64c § 4 wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mają być one ściągnięte od zobowiązanego. Organ wskazał, że zobowiązana tj. K. po otrzymaniu odpisów tytułów wykonawczych, pismem z dnia 11.12.2009 r. złożyła zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o Nr od [...] do [...]. Kwestia złożonych zarzutów została rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem SKO w K. z dnia [...] Nr [...], które uznało zarzuty A za uzasadnione. Tym samym, przesądzone zostało zagadnienie niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji, bowiem uznanie przez wierzyciela (w przedmiotowej sprawie potwierdzone przez organ odwoławczy tj. SKO w K.) zarzutów za zasadne, zawsze skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny mając na uwadze przepis art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i ostateczne postanowienie w sprawie zarzutów, wydał w dniu [...] postanowienie Nr [...], mocą którego uznał złożone zarzuty za zasadne i umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o Nr od [...] do [...]. Kontynuując, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w dniu 7.12.2009 r. doręczono zobowiązanej A tytuły wykonawcze o Nr od [...] do [...], co spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych w postaci opłaty manipulacyjnej, zgodnie z art. 64 § 6 w związku z § 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Umorzenie postępowania egzekucyjnego w wyniku uznania przez wierzyciela zarzutów za zasadne powoduje, że powstanie kosztów egzekucyjnych, o których mowa wyżej, nastąpiło w związku z niezgodnym z prawem wszczętym i prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, zatem nie mogą obciążać zobowiązanego. Obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją wcześniejszego umorzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego z uwagi na zasadność zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów, potwierdzonych przez wierzyciela i organ odwoławczy w stosownych postanowieniach. W postępowaniu dotyczącym obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi organ egzekucyjny, ani organ nadzoru, nie są uprawnione do badania zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Kwestia ta bowiem została już przesądzona w ostatecznym postanowieniu wierzyciela tj. Burmistrza R. i organu odwoławczego tj. SKO w K. o uznaniu zarzutów za zasadne, a następnie organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, na które wierzyciel wniósł zażalenie. Zażalenie to nie zostało uwzględnione przez organ odwoławczy tj. Dyrektora Izby Skarbowej, co znalazło wyraz w postanowieniu z dnia [...] Nr [...]. Powyższe stanowisko potwierdza wyrok NSA w Warszawie z dnia 11.12.2009 r. o sygn. akt II FSK 1168/08 oddalającym skargę kasacyjną złożoną od wyroku WSA w Gliwicach z dnia 17.03.2008 r. sygn. akt I SA/Gl 832/07. Końcowo, organ nadzoru zauważył, że kolejność numeracji wydanych przez organ egzekucyjny postanowień tj. Nr [...] o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, Nr [...], którym organ ten uznał zarzuty za zasadne i umorzył postępowanie egzekucyjne, jest bez znaczenia, gdyż postanowienia te, zostały wydane i wysłane w tym samym dniu tj. odpowiednio [...] i [...]. Oba rozstrzygnięcia doręczone zostały stronom w dniu 01.07.2010 r., a tym samym od tego dnia pozostają w obrocie prawnym. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wierzyciel – Burmistrz Miasta i Gminy R. zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 17 § 1 i art. 64c § 3, 4 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uzasadniając skargę, wierzyciel przedstawił przebieg postępowania w sprawie kosztów postępowania egzekucyjnego, a następnie stwierdził, że – w jego ocenie – postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego narusza przepisy prawa. Obciążając kosztami wierzyciela organ egzekucyjny naruszył przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na poparcie swojego stanowiska wierzyciel w zażaleniu przytoczył wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1435/07 LEX nr 441229. Organ egzekucyjny nie powinien był wszczynać postępowania egzekucyjnego a złożone tytuły wykonawcze zwrócić wierzycielowi. Jak podniosła strona skarżąca, Dyrektor Izby Skarbowej, w uzasadnieniu postanowienia orzekł, że "obciążenie kosztami postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją wcześniejszego umorzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego z uwagi na zasadność zgłoszonych zarzutów, potwierdzonych przez wierzyciela i organ odwoławczy w stosownych postanowieniach. W postępowaniu dotyczącym obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi organ egzekucyjny, ani organ nadzoru, nie są już uprawnione do badania zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji". Skarżący zgadzając się z tą argumentacją, podniósł, że wydane przez organy egzekucyjne postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego są niezgodne z prawem i w związku z tym organ egzekucyjny niesłusznie obciążył kosztami wierzyciela. Wierzyciel wskazał ponadto, że NSA w wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1027/08 LEX nr 508217 stwierdził, iż "Postanowienie wydane w trybie art. 64c § 7 u.p.e.a. podlega odrębnemu od postanowienia wydanego w trybie art. 59 § 3 u.p.e.a. zaskarżeniu i ewentualnej kontroli sądowo-administracyjnej". Spór pomiędzy skarżącym a organami egzekucyjnymi sprowadza się do innej podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania. Skarżący złożył w organie egzekucyjnym tytuły wykonawcze dotyczące egzekucji podatku od nieruchomości od A S.A. za 2004 rok w dniu 15 września 2009 r. W dniu 30 września 2009 r. skarżący złożył w organie egzekucyjnym pismo w sprawie wycofania tytułów wykonawczych z powodu uchylenia przez SKO decyzji, która była podstawą ich wystawienia. W dniu 30 listopada 2009 r., po wydaniu nowej decyzji skarżący złożył w organie egzekucyjnym tytuły wykonawcze dotyczące egzekucji tej samej należności. Organ egzekucyjny, na którym zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ciążył obowiązek sprawdzenia dopuszczalności egzekucji administracyjnej wszczął postępowanie egzekucyjne. Później na podstawie tego, że uznał, iż prowadzenie równolegle dwóch egzekucji administracyjnych jest niedopuszczalne, postępowanie umorzył. Postępowanie zostało jednak umorzone na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie jak zdaniem skarżącego powinno być na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 tej ustawy. Organ egzekucyjny swoim postępowaniem naruszył przepisy prawa, gdyż pomimo informacji od skarżącego o tym, że odpadła podstawa prowadzenia egzekucji, nie umorzył postępowania egzekucyjnego przez ponad 3 miesiące, a ponadto jeszcze w tym czasie wszczął postępowanie egzekucyjne dotyczące tej samej należności. Zdaniem strony skarżącej, to organ egzekucyjny na skutek swojego błędnego działania doprowadził do tego, że egzekucja administracyjna była niedopuszczalna i dlatego to on powinien ponieść koszty tego postępowania. Strona skarżąca wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, 2. zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętym skargą postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasadna nie jest, albowiem wbrew twierdzeniom w niej zawartym zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Na wstępie zasadnym jest wskazanie, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do wniosku, że żadna z wyżej wymienionych sytuacji nie miała miejsca w badanej sprawie. Strona skarżąca wskazując na naruszenie art. 17 § 1 oraz art. 64 c § 3, § 4 i § 7 u.p.e.a. podnosiła, że organ bezprawnie obciążył ją jako wierzyciela, kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o Nr [...]– [...], a to z tej przyczyny, że to nie wierzyciel, ale organ egzekucyjny ponosił odpowiedzialność za prowadzenie egzekucji niezgodnie z prawem. Jako podstawowy argument uznano przy tym, bezpodstawność umorzenia prowadzonego postępowania na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., w sytuacji, gdy istniała także przesłanka określona w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Jak zaznaczył Burmistrz R. spór pomiędzy skarżącym, a organem egzekucyjnym sprowadza się do innej podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowaniu. Dyrektor Izby Skarbowej – utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego – zaakcentował, że uwzględnienie zarzutów przez wierzyciela obligowało organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 34 § 4 u.p.e.a., jeżeli wierzyciel za zasadny uznał zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 – 5. W badanej sprawie wierzyciel tj. Burmistrz Miasta R. uznał zasadność zarzutu częściowego nieistnienia obowiązków określonych w spornych tytułach wykonawczych, natomiast SKO w K. – na skutek zażalenia A na stanowisko wierzyciela – uznało obydwa zarzuty za zasadne tj. zarówno nieistnienie w części obowiązków objętych tytułami, jak i niedopuszczalność egzekucji. Przechodząc do oceny tak zarysowanego sporu przede wszystkim należy wskazać, że wyrokiem z dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 1115/10 tut. Sąd oddalił skargę wierzyciela tj. Burmistrza Miasta R. na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...]–[...]. W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono m.in., że "W konsekwencji także zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż to nie stanowisko wierzyciela w sprawie niedopuszczalności egzekucji, ale w sprawie nieistnienia części egzekwowanego obowiązku wiązało organ egzekucyjny. Co prawda stwierdzenie niedopuszczalności egzekucji – w związku ze zgłoszonym zarzutem zobowiązanego – a więc po wszczęciu egzekucji obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego, jednakże – zdaniem Sądu – związanie wynikające z art. 34 § 4 u.p.e.a., co do umorzenia postępowania w przypadku nieistnienia obowiązku ma pierwszeństwo, przed przepisem art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Takie stanowisko uzasadnia chociażby wykładnia systemowa wewnętrzna, a także treść art. 33 § 1 ustawy, który w pkt 1 – 5 określa merytoryczne podstawy niemożności prowadzenia egzekucji w drodze określenia podstawy zarzutów, natomiast w pkt 6 uzupełnienie niemożności prowadzenia tej egzekucji, z przyczyn innych niż wymienionych w pkt 1 – 5". Podobny wniosek płynie z treści art. 34 § 4 u.p.e.a., który nakłada na organ obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy wierzyciel uzna zasadność zarzutów wymienionych w art. 33 pkt 1 – 5 ustawy. W wyroku tym Sąd odniósł się także do zasadności zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. podnosząc, że "Tak zarysowany spór wymaga odpowiedzi na pytanie, czy w sytuacji wszczęcia egzekucji – a więc w sytuacji jaka miała miejsce w niniejszej sprawie ( po doręczeniu odpisów tytułów wykonawczych zobowiązanej A ) – gdy jedną z przesłanek uwzględnienia zarzutów była przesłanka niedopuszczalności egzekucji należało wydać postanowienie w trybie art. 29 § 2 u.p.e.a., czy też postanowienie w trybie art. 59 § 1 pkt 7 tej ustawy ( niezależnie od tego, że istniała także podstawa umorzenia określona w art. 34 § 4 u.p.e.a. ). Zdaniem Sądu, art. 29 § 2 u.p.e.a. ma zastosowanie tylko w fazie wstępnego formalnego badania tytułów wykonawczych. Badanie to, zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. nie obejmuje uprawnienia organu egzekucyjnego do badania wszelkich nieprawidłowości związanych z wystawieniem tytułu wykonawczego. Ze specyfiki postępowania egzekucyjnego wynika ograniczony zakres kognicji organu egzekucyjnego przy badaniu jej dopuszczalności, nie jest on bowiem uprawniony z mocy w/w przepisu do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Mało tego, w tytule wykonawczym wierzyciel wskazuje podstawę wystawienia tytułu wykonawczego – z uwagi jednak na w/w ograniczenie – nawet jej nie załącza do tytułu. Za podstawy wystawienia tytułu wykonawczego odpowiedzialność ponosi więc tylko i wyłącznie wierzyciel. Jak zaakcentował NSA w wyroku z dnia 22 lipca 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1529/96, jeśli wierzyciel w swej wypowiedzi co do zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego, przedstawi twierdzenia czyniące zarzuty bezzasadnymi, wypowiedź wierzyciela wiąże organ egzekucyjny. Z kolei, uznanie przez wierzyciela zarzutu czy zarzutów w sprawach wymienionych w art. 33 pkt 1 – 5 u.p.e.a., wiąże organ egzekucyjny, co wynika wprost z art. 34 § 1 tej ustawy". W wyroku tym wyrażono także pogląd, że "Z tego też tytułu za słuszne uznał Sąd stanowisko organu, iż organ egzekucyjny w ramach wstępnej kontroli zobowiązany był do dokonania analizy przedłożonych tytułów wykonawczych co do tego, czy spełniają one wszystkie elementy wynikające z art. 27 u.p.e.a. oraz czy egzekwowana należność podlega ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a także czy do podmiotu czyli zobowiązanego mają te przepisy zastosowanie. Stwierdzenie, że nie występuje żadna z w/w przeszkód obligowało organ do przystąpienia do egzekucji. Ujmując rzecz inaczej, inne okoliczności wpływające na niedopuszczalność egzekucji, w tym także brak formalnego zakończenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do tych samych należności, ale wynikających z innego tytułu wykonawczego wystawionego w oparciu o inny tytuł egzekucyjny (inną decyzję administracyjną) wchodzi w zakres badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a do tego badania nie jest upoważniony organ na etapie wstępnej, formalnej oceny tytułu wykonawczego. Przepis bowiem art. 29 § 1 u.p.e.a. wprost stanowi, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem, gdyż byłaby to ocena merytoryczna a nie ocena formalna przedłożonych tytułów wykonawczych". Tak szerokie odwołanie się do uzasadnienia w/w wyroku było o tyle uzasadnione, że strona skarżąca kwestionując zasadność zaskarżonego postanowienia w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, rozważnie swoje skupiła na nieprawidłowym umorzeniu prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...]–[...] z dnia [...]. W wyrokiem z dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 1115/10 Sąd uznał jednak, że umorzenie tego postępowania w trybie art. 34 § 4 u.p.e.a. nie naruszało prawa. Konsekwencją w/w stanowiska jest także uznanie, że organ egzekucyjny nie naruszył prawa obciążając wierzyciela/skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego. Strona skarżąca podniosła w skardze, że organ egzekucyjny naruszył przepisy art. 64 c § 3, 4 i 7, nie wskazując jednakże na czym konkretnie to naruszenie polegało. Analiza treści skargi, uprawnia do wniosku, że wierzyciel przede wszystkim kwestionuje przypisanie mu winy w niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. To zagadnienie jednak zostało wyjaśnione powyżej, a więc w tym miejscu należałoby tylko zaakcentować, że to wierzyciel ponosi odpowiedzialność za wystawienie tytułu wykonawczego, a w sytuacji, gdy dojdzie do wszczęcia egzekucji, na którą zobowiązany złoży zarzuty, w tym zarzuty objęte art. 33 pkt 1 – 5 oraz pkt 6, a wierzyciel w ostatecznym postanowieniu uzna zasadność obydwu zgłoszonych zarzutów, to organ zobowiązany jest umorzyć postępowanie egzekucyjne w trybie art. 34 § 4 u.p.e.a., gdyż stanowisko wierzyciela wyrażone w odniesieniu do zarzutów, wynikających z art. 33 pkt 1 – 5 u.p.e.a., wiąże organ egzekucyjny. Podkreślenia także wymaga – czego wydaje się, że nie rozróżnia strona skarżąca – że czym innym jest niedopuszczalność wszczęcia egzekucji ( art. 29 u.p.e.a. ) a czym innym niedopuszczalność prowadzenia już wszczętej egzekucji. Jak wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia, art. 29 u.p.e.a. uprawnia organ tylko i wyłącznie do badania formalnego przedłożonych tytułów wykonawczych – a więc do badania dopuszczalności wszczęcia egzekucji. Uprawnienie to nie obejmuje ani zasadności, ani też wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zasady ponoszenia kosztów egzekucyjnych zostały uregulowane w Rozdziale 6 u.p.e.a. Zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a opłaty za czynności egzekucyjne, opłata manipulacyjna oraz określone w art. 64b wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym stanowią koszty egzekucyjne. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 12 sierpnia 2008 r., sygn. akt I FSK 1298/06 ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza reguły, że koszty są ustalane w formie jakiegoś aktu administracyjnego (tak R, Hauser, Z. Leoński. A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne.,., op. Cit, s. 177 i n.). Tym samym ponoszenie kosztów egzekucyjnych podporządkowane jest zasadzie rządzącej należnościami wynikającymi z przepisu prawa. Ustawa przewiduje kompetencje do domagania się wydania postanowienia przez zobowiązanego lub też obowiązek jego wydania z urzędu, gdy koszty obciążają wierzyciela (art. 64c § z u.p.e.a.). Zatem obligatoryjne lub fakultatywne rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego zostało powiązane z zasadami rządzącymi ciężarem poniesienia tych kosztów (por. S. Babiarz, B. Deuter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowo- administracyjnych, Warszawa 2007, s. 348). Jak wynika z art. 64 c § 3 u.p.e.a. "Jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami stawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela (...)". W badanej sprawie, organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku A S.A. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta R. w dniu [...], w związku z uznaniem przez wierzyciela w formie postanowienia zarzutów określonych w art. 33 pkt 1 i 6 u.p.e.a. W/w rozstrzygnięcie organ wydał w oparciu o art. 34 § 4 u.p.e.a. przyjmując zasadnie – jak wykazano we wcześniejszej części uzasadnienia – że stanowisko wierzyciela jest dla organu wiążące. W tej sytuacji, w ocenie Sądu została spełniona przesłanka uzasadniająca obciążenie wierzyciela poniesionymi kosztami egzekucyjnymi, gdyż wszczęcie i prowadzenie egzekucji nastąpiło z winy wierzyciela, która polegała na wystawieniu i skierowaniu do egzekucji tytułów wykonawczych, których wystawienie nie było zasadne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło