II FZ 688/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 17 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 3208/10 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 29 września 2009 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego postanawia 1) oddalić zażalenie, 2) przyznać adwokat A. C. od Skarbu Państwa - z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia złotych) zwiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 3208/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2011 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 29 września 2009 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez Sąd pierwszej instancji, stanie faktycznym: Postanowieniem z dnia 16 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał A. B. (dalej: "skarżący") prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie wskazując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na powyżej powołane postanowienie skarżący w dniu 5 grudnia 2011 r. wniósł osobiście zażalenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, domagając się przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 8 grudnia 2011 r., pismo podatnika zostało przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, jako sądowi właściwemu do jego rozpoznania. W konsekwencji, z uwagi na bezskuteczny upływ terminu do wniesienia środka zaskarżenia (termin upłynął w dniu 5 grudnia 2011 r.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 30 grudnia 2011 r., zażalenie odrzucił. W dniu 30 stycznia 2012 r. skarżący złożył ponownie osobiście w Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zażalenie na powołane powyżej postanowienie, które zostało przekazane w dniu 1 lutego 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i ponownie, z uwagi na wniesienie środka odwoławczego po terminie, odrzucone postanowieniem z dnia 14 lutego 2012 r. W uzasadnieniu orzeczenia odniesiono się do kwestii konsekwentnego wnoszenia przez podatnika pism procesowych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pomimo licznych pouczeń, iż właściwym w sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Odpis postanowienia wraz z pouczeniem został skarżącemu doręczony w dniu 13 marca 2012 r. W dniu 20 marca 2012 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 14 grudnia 2012 r. wskazując, iż to do obowiązków pracowników Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi należało wysłanie jego pisma tego samego dnia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ponadto podatnik wskazał, iż wielokrotnie korzystał z tej drogi i wszystko było jak należy, jednak "od jakiegoś czasu coś się zaczęło psuć". Końcowo skarżący podniósł, iż nie rozumie, dlaczego jego pisma są kierowane go Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i są mu z powrotem zwracane na poczcie, a nie trafiają do akt sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdzie jest ich miejsce, ich adres i przeznaczenie. Ponadto skarżący podniósł także, iż można mu wyznaczyć nowy termin w sprawie. Zażalenie to zostało uzupełnione pismem z dnia 6 czerwca 2012 r. przez ustanowionego w sprawie adwokata z urzędu. Pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") poprzez zaniechanie udzielenia skarżącemu należytych informacji i wskazówek odnośnie możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej w całości ani w części pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 194 § 2 p.p.s.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zaskarżonego postanowienia do sądu, który wydał zaskarżone postanowienie. Na mocy odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania zażaleniowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania zainicjowanego skargą kasacyjną. Z powyższego można wywnioskować m.in., że sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalne. Z analizy akt sprawy wynika, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo odrzucił zażalenie jako wniesione po upływie ustawowego terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonego postanowienia znajdującego się w aktach sprawy wynika, że skarżący odebrał odpis postanowienia z dnia 30 grudnia 2011 r. w dniu 23 stycznia 2012 r. Siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia od wyżej wymienionego postanowienia upłynął 30 stycznia 2012 r. Co prawda w tym dniu skarżący wniósł zażalenie, ale do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pomimo prawidłowego pouczenia, iż właściwym miejscowo jest w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje możliwość złożenia pisma w innym Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, ale tylko w ściśle określonych wypadkach. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., zgodnie z którym rozpoznanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy, jednak § 2 omawianego artykułu dopuszcza złożenie wniosku przez stronę, która nie ma miejsca zamieszkania, pobytu lub siedziby na obszarze właściwości sądu, o którym mowa w §1 art. 245 p.p.s.a., w innym wojewódzkim sądzie administracyjnym. Wówczas wniosek ten przesyła się niezwłocznie do sądu właściwego, a terminem jego złożenia jest data złożenia wniosku w innym sądzie administracyjnym. Dotyczy to jednak wyłącznie wniosków o przyznanie prawa pomocy, a nie zażaleń na postanowienia wydane w wyniku rozpoznania wniosku. W pozostałych przypadkach termin uważa się za zachowany, gdy pismo przed upływem terminu złożone jest we właściwym sądzie, oddane w polskim urzędzie pocztowym, polskim urzędzie konsularnym (art. 83 § 3 p.p.s.a.) lub u osób wskazanych w art.83 § 4 p.p.s.a. ( przypadki te nie dotyczą skarżącego). W przypadku wniesienia pisma do niewłaściwego sądu, za datę jego złożenia należy przyjąć datę przekazania go do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a więc dzień 1 lutego 2012 r. Jest to bowiem data, w której pismo zostało oddane w polskim urzędzie pocztowym na adres sądu właściwego. Prawidłowo więc Sąd pierwszej instancji przyjął, że sporne zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu i podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Nie doszło także do naruszenia art. 6 p.p.s.a. Przepis ten nakłada na sąd administracyjny obowiązek udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego pouczeń w zakresie potrzebnych czynności procesowych, skutków tych czynności oraz skutków ewentualnych zaniedbań w podjęciu takich czynności. Uregulowanie to ma zapewnić realizację zasady równouprawnienia stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P. Gołaszewski [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa, 2011, str. 96). Zgodnie z utrwalonym poglądem wskazówki i pouczenia sądu powinny dotyczyć wyłącznie dokonywanych przez stronę czynności procesowych na danym etapie postępowania i w konkretnej sytuacji. Pouczenia mają zapewnić stronie realny wpływ na postępowanie i możliwość realizacji jej uprawnień (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1956/09, Lex nr 600092), przy czym sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do przyszłych, ewentualnych czynności, jakie strona może przedsięwziąć w kolejnych fazach postępowania. Oznacza to, że przy wzywaniu strony do dokonania czynności czy też przy odrzuceniu skargi z uwagi na niedokonanie czynności sąd nie ma obowiązku informowania o możliwości składania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności (por. postanowienie NSA z dnia 25 marca 2011, sygn. akt II FSK 571/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie NSA z dnia 25 marca 2011 r., II GZ 303/10, Lex nr 743104 ). W tej sprawie na każdym etapie postępowania skarżący wraz z odpisem rozstrzygnięcia otrzymywał odpowiednie pouczenie dotyczące złożenia środka odwoławczego zarówno co do formy, terminu jak i właściwości sądu. W konsekwencji zarzut ten należy uznać za nieusprawiedliwiony. W piśmie skarżącego (zażaleniu) znalazło się wprawdzie sformułowanie: "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie mogą mi wyznaczyć nowy termin w sprawie i nie ma z czego robić tragedii", którego nie można – wobec jednoznacznego oświadczenia jego pełnomocnika- uznać za wniosek o przywrócenie terminu. W piśmie z dnia 6 czerwca 2012 r. pełnomocnik oświadczył, że pismo skarżącego z dnia 20 marca 2012 r. stanowiło wyłącznie zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2012 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu przyznano na podstawie art.250 i p.p.s.a. w zw. z § 19 pkt 1, § 18 ust. 1 pkt 2 lit. d, § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).