IV SA/Wr 777/10

WyrokWSA we Wrocławiu2011-03-09

Skład orzekający: Małgorzata Masternak-Kubiak, Tadeusz Kuczyński, Henryk Ożóg

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając wydania zaświadczenia potwierdzającego okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym dopuszczenia dowodu z zeznań świadków, jeśli nie dysponuje wystarczającymi dokumentami?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, odmawiając wydania zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z powodu braku dokumentów, nie może poprzestać na stwierdzeniu braku dokumentacji, lecz jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym dopuszczenia dowodu z zeznań świadków, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Odmowa wydania zaświadczenia bez podjęcia tych kroków narusza prawo.
Stan faktyczny
Skarżący M. W. złożył wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okresy jego pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w latach 1991-1996. Organ pierwszej instancji odmówił wydania zaświadczenia, twierdząc, że brak jest danych w jego posiadaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił organom nieprzeprowadzenie wymaganego postępowania wyjaśniającego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] października 2010 r. i poprzedzające je postanowienie organu I instancji z dnia [...] marca 2010 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w e Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spraw.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Henryk Ożóg Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczania I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji: II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. nr [...], utrzymało w mocy, wydane z upoważnienia Prezydenta W., postanowienie Zastępcy Dyrektora Wydziału Mienia Komunalnego i Skarbu Państwa Urzędu Miejskiego we W. z dnia [...] marca 2010 r. ([...]) o odmowie wydania M. W. zaświadczenia potwierdzającego okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w latach 1991-1996. W dniu 19 marca 2008 r. M. W. złożył w Wydziale Mienia Komunalnego i Skarbu Państwa Urzędu Miejskiego we W. wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okresy jego pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jego rodziców – K. i R. W., w latach 1991-1996. Organ pierwszej instancji wydał zaskarżone postanowienie, podnosząc, że fakt wykonywania przez M. W. pracy w gospodarstwie rolnym jego rodziców w latach 1991-1996 nie wynika z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. M. W. złożył zażalenie na niniejsze postanowienie, zarzucając organowi nieprzeprowadzenie wymaganego postępowania wyjaśniającego w celu pozytywnego załatwienia jego wniosku. W motywach rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że zgodnie z art. 217 § 1 i 2 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli osoba ta ubiega się o nie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Z kolei wedle art. 218 § 1 k.p.a., w przypadku wskazanym powyżej, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W odniesieniu do potwierdzenia faktu, jakim są okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym zaliczane do stażu pracy, obowiązują szczególne przepisy zawarte w ustawie z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Obowiązkiem organu, wynikającym z powyższego przepisu jest zatem zbadanie, czy dysponuje on dokumentami, na podstawie których można w konkretnym przypadku potwierdzić okresy pracy danej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Zdaniem Kolegium, żaden przepis obowiązującego prawa nie obliguje natomiast organu w postępowaniu w sprawie wydawania zaświadczeń do prowadzenia w szerszym zakresie postępowania wyjaśniającego, w tym do zwrócenia się do innych organów, instytucji, itp. o udostępnienie stosownej dokumentacji potwierdzającej określone fakty. Przeciwnie, z przepisu art. 3 ust. 2 w zw. z ust. 1 powołanej ustawy wynika, że jeżeli urząd gminy nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, to jedynie zawiadamia o tym osobę zainteresowaną na piśmie. Z uwagi na treść przepisów art. 217-220 k.p.a., w piśmiennictwie stwierdza się, że zawiadomienie to powinno przyjąć formę postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia zaskarżalnego zażaleniem (A. Rzetecka-Gil, Komentarz do art. 3 ustawy dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, LEX/el. 2008). Z systematyki art. 3 powołanej ustawy wynika ponadto, że możliwość udokumentowania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców zeznaniami świadków jest możliwa dopiero w sytuacji, gdy w urzędzie gminy nie istnieją dokumenty wystarczające do wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy i fakt ten został stwierdzony pismem tego urzędu. Z powyższego wynika jeszcze jedna konkluzja, że załatwiając wniosek M. W. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jego rodziców, organ pierwszej instancji nie miał obowiązku odebrania zeznań świadków na tę okoliczność. Stwierdzając brak w swojej dyspozycji stosownych dokumentów, uzasadniających wydanie żądanego zaświadczenia, organ pierwszej instancji miał podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia. Jak podkreśla się w piśmiennictwie, odebranie zeznań świadków na okoliczność świadczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym może nastąpić przed pracodawcą, od którego żąda się zaliczenia okresów pracy w gospodarstwie do stażu pracy (E. Preis, Staż pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, "Prawo Przedsiębiorcy" 2001, nr 3, s. 47; T. Libera, Zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym, "Serwis Prawno-Pracowniczy" 2002, nr 18, s. 6). Zeznania takie mogą zostać także odebrane przez notariusza lub pracownika urzędu gminy. W tym ostatnim przypadku, odebranie zeznań świadków nie następuje jednak w postępowaniu w sprawie wydawania zaświadczenia. Zawsze bowiem warunkiem dopuszczającym odebranie zeznań świadków na okoliczność świadczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jest wydanie przez właściwy urząd gminy postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia na podstawie art. 3 ust. 2 powołanej ustawy w zw. z art. 219 k.p.a. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. W. wniósł o jego uchylenie w całości. W ocenie skarżącego osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia powinna alternatywnie wskazać swój interes prawny lub powołać przepis prawa dający podstawę żądania. Skarżący wskazał zarówno przepis prawa powszechnie obowiązującego będący podstawą Jego żądania, jak i swój interes prawny. M. W. jest zdania, że w sytuacji, gdy powołał się na swój interes prawny, organ administracji powinien zbadać w postępowaniu wyjaśniającym określone fakty. Wprawdzie w myśl art. 218 § 2 k.p.a. postępowanie ma charakter pozornie fakultatywny, lecz zgodnie z zasadą ogólną prawdy obiektywnej, organ w razie wątpliwości, powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia określonych faktów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ w pełni podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). To oznacza, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy została wydana na podstawie i w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W ramach sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań organów administracji publicznej usunięcie zaskarżonej decyzji (postanowienia) z obrotu prawnego przez sąd może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania w zakresie określonym w art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270, z późn. zm. - przywoływanej, jako: P.p.s.a.). Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie o odmowie wydania skarżącemu zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w latach 1991-1996. Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie odpowiada ono wymogom prawa. Organy administracji orzekające w sprawie dokonały bowiem wadliwej interpretacji przepisów prawa co miało wpływ na wynik sprawy. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej k.p.a., przewiduje w art. 217 dwie odrębne podstawy, w których organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać zaświadczenie. Pierwsza z nich dotyczy sytuacji, gdy potwierdzenia określonych faktów lub stanów prawnych wymaga przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.), druga zaś, gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego ( art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.). Przepis art. 218 § 1 k.p.a. stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, zaś § 2 tegoż artykułu, że organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Organ może poprzestać na posiadanej dokumentacji jedynie wówczas, gdy chodzi o drugą sytuację, a więc wynikającą z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.. Za powyższym przemawia wykładnia art. 218 § 1 k.p.a., który odwołuje się do art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. W sytuacji, gdy zaświadczenia wymaga przepis prawa, zgodnie z art. 218 § 2 k.p.a. organ może przed wydaniem zaświadczenia przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2001r., sygn. akt II SA 1858/01; LEX nr 53365). Zauważyć należy także, że postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ w związku z wydaniem zaświadczenia nie może być substytutem danych wynikających z prowadzonych przez właściwy organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Postępowanie wyjaśniające nie może tym samym służyć ustalaniu określonego stanu faktycznego, który nie wynika z danych zgromadzonych przez organ. Jest to bowiem postępowanie o bardzo szerokim zakresie podmiotowym, obowiązuje wszystkie organy administracji publicznej i dostępne jest wszystkim osobom, które muszą uzyskać urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub prawa (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2006, s. 815). W tej sytuacji należy przyjąć, w przypadku braku ustawowego wyłączenia, istnienie domniemania stosowania przepisów "Działu VII" k.p.a. zawsze wtedy, kiedy wyłoni się potrzeba poświadczenia przez organ administracji publicznej określonych faktów lub praw. W przedmiotowej sprawie obowiązek wydania zaświadczenia wynikał z przepisów prawa. Problematykę zaliczania do pracowniczego stażu pracy okresów pracy w gospodarstwie rolnym regulują przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), zwanej dalej ustawą. Jak wynika z art. 1 ustawy ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także: 1) okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka, 2) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem, 3) przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli w myśl danego przepisu lub postanowienia do stażu pracy wlicza się tylko okresy zatrudnienia w danym zakładzie pracy, w określonej branży albo okresy pracy na określonych stanowiskach lub pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy przewiduje, że na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2 art. 3 ustawy). W ust. 3 tegoż artykułu znalazł się natomiast przepis mówiący o tym, że w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami, co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Ustawodawca zatem w przepisie zamieszczonym w art. 3 ust. 3 ustawy przewidział sytuację w której organ z uwagi na niekompletność dokumentów na podstawie, których mógłby wydać zainteresowanemu żądane zaświadczenie o okresie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym dopuścił możliwość przeprowadzenia nie tylko postępowania wyjaśniającego, ale wręcz możliwość udowodnienia tego faktu zeznaniami dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Z uwagi na systematykę tego przepisu wydaje się, że ten sposób dowodzenia możliwy jest dopiero wówczas, gdy organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy reguluje bardzo wąski zakres spraw dotyczących wydawania zaświadczeń, dotyczy tylko potwierdzenia pracy w gospodarstwie rolnym. Wprost określa on obowiązek wydania zaświadczenia przez właściwy urząd gminy, będący aparatem pomocniczym organu wykonawczego gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta), co wynika z art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U z 2001 Nr 142, poz. 1591, ze zm.) określających, że wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy, a organizację i zasady funkcjonowania urzędu gminy określa regulamin organizacyjny, nadany przez wójta w drodze zarządzenia. W treści tego przepisu, poprzez użycie zwrotu "właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić" ustawodawca zawarł obowiązek, którym obciążył konkretny urząd gminy. Na nim zatem, od dnia wejścia w życie ustawy, czyli od dnia 1 stycznia 1991 r., ciąży obowiązek podjęcia wszelkich działań, które zabezpieczą możliwość wywiązania się tego obowiązku nałożonego przez ustawodawcę. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 31 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1633/09, (LEX nr 595243), że dopóki przepisy tej ustawy nie zostały w sposób prawem przewidziany skutecznie derogowane z systemu prawa, to urząd gminy ma "obowiązek przechowywania wszelkich dokumentów, które umożliwią mu wywiązywanie się z tego obowiązku, czyli wydawania zaświadczeń za te okresy, w których był on dysponentem danych niezbędnych do jego wypełnienia". W świetle powyższego nie można zaaprobować niczym nie popartego stanowiska organów odnośnie braku podstaw do wydania wnioskodawcy żądanego zaświadczenia, w sytuacji, gdy z akt sprawy nie wynika, by urząd ten przeprowadził jakiekolwiek postępowanie wyjaśniającego w trybie art. 218 § 2 k.p.a. w celu określenia, czy za okres 1991-1996 jednostka macierzysta urzędu bądź właściwe archiwum dysponuje danymi niezbędnymi do wydania zaświadczenia, czy też takimi danymi bez żadnych wątpliwości nie dysponuje. Skoro urząd tych podstawowych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności nie wykazał, nie sposób uznać jego stanowiska zawartego w zaskarżonym orzeczeniu za prawidłowe, a przeprowadzonego postępowania za zgodne z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Urząd nie może bowiem odmawiać spełnienia ciążącego na nim ustawowego obowiązku bez dołożenia należytej staranności w wykazaniu, że rzeczywiście nie posiada dokumentów umożliwiających mu jego spełnienie w szczególności, jeśli zaświadczenie dotyczy okresu, w którym organ samorządu terytorialnego był organem właściwym do prowadzenia odpowiednich rejestrów (jak np. ewidencji gruntów i budynków czy rejestru podatków). Okresem, który można wliczyć do pracowniczego stażu pracy, a wynikającym z postanowień art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy, jest przypadająca po dniu 31 grudnia 1982 r. praca w gospodarstwie rolnym prowadzonym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Skarżący domagał się wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od 1991 r. do 1996 r. Niewątpliwie okres ten przypadał po objęciu rolników i ich rodzin ubezpieczeniem społecznym. Z punktu widzenia spełnienia warunku opisanego w pkt 3 art. 1 ust. 1 ustawy, przesądzające znaczenie ma stwierdzenie, czy mamy do czynienia z "domownikiem" w rozumieniu tego przepisu. Przepis ten, co do pojęcia "domownika" odsyła z kolei do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin. W art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 7 poz. 25 ze zm.) pojęciem domownika określa się osobę, która spełnia łącznie pięć warunków: (a) jest osobą bliską rolnikowi, (b) pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, (c) ukończyła 16 lat, (d) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym, (e) nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Organ nie ustalił czy dysponuje dokumentami (poza rejestrami podatników podatku rolnego), które pozwalałyby mu na stwierdzenie faktu pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. Skoro ustawodawca ustanowił wymóg ubezpieczenia społecznego domowników w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników to tym samym uiszczanie składek na ubezpieczenie społeczne stanowi domniemanie faktyczne, że dana osoba pracowała w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika. Organy obu instancji pozostały natomiast tylko na stwierdzeniu, że w aktach prowadzonych dla przedmiotowej nieruchomości znajduje się jedynie dokument potwierdzający prawo własności gospodarstwa rolnego R. i K. W., tj. wypis aktu notarialnego z dnia 28 grudnia 1984 r., nie wnikając czy są w posiadaniu innych danych pozwalających na stwierdzenie tego faktu. Na marginesie zauważyć należy, że rolą organu zobowiązanego do wydania zaświadczenia o prowadzeniu gospodarstwa rolnego nie jest ocena posiadanych dokumentów, które przemawiają za wydaniem zaświadczenia. Ocena tych dokumentów należy każdorazowo do pracodawcy, który stwierdza fakt spełnienia wymogów określonych w ustawie i podejmuje decyzję o zaliczeniu tego okresu do pracowniczego stażu pracy. Pracodawca może nie przyznać prawa do danego świadczenia pracowniczego, zwłaszcza, gdy sam dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny niż podany w zaświadczeniu stan faktyczny. W szczególności pracodawca może zakwestionować zaświadczenie urzędu gminy albo treść przedstawionych innych dokumentów, jeżeli dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny stan faktyczny niż wskazany w tych dokumentach. W takiej sytuacji pracodawca może zwrócić się do urzędu gminy z prośbą o ponowne sprawdzenie faktów podanych w zaświadczeniu. Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca przewidział sytuację, w której organ z uwagi na niekompletność dokumentów na podstawie, których mógłby wydać zainteresowanemu żądane zaświadczenie o okresie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, dopuszcza możliwość przeprowadzenia nie tylko postępowania wyjaśniającego, ale wręcz możliwość udowodnienia tego faktu zeznaniami dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Ten sposób dowodzenia jest zatem możliwy, gdy organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Przyjęcie poglądu prezentowanego w niniejszej sprawie przez organy obu instancji w istocie rzeczy prowadziłoby do zdezaktualizowania obowiązku wydawania zaświadczeń stwierdzających okresy pracy w gospodarstwie rolnym, statuowanego w art. 3 ust. 1 ustawy i uczyniłoby ten przepis martwym. W tych warunkach, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie organy nie wykazały prawidłowo braku podstaw do odmowy wydania zaświadczenia z uwagi na brak posiadanej dokumentacji, czym naruszyły powołane wyżej przepisy procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Reasumując stwierdzić należy, że przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że jest ono dotknięte wadą obligującą Sąd do jego uchylenia. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło