II SA/Gl 1344/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk,, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w K. na decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wygaśnięcia decyzji dotyczącej rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia [...] r. nr [...] zobowiązano B. i G. małżonków C. do dokonania rozbiórki ścian parteru i ścian fundamentowych stanowiących rozbudowę budynku mieszkalnego na działce [...] przy ul. [...] w D. Decyzja ta co do obowiązku nakazu rozbiórki została utrzymana następnie w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...], na którą skarga wniesiona przez małżonków C. została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/GL 616/04. Skarga kasacyjna małżonków C. od tego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z dnia 28 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1149/06. Wnioskiem z dnia 23 października 2009 r. B. i G. małżonkowie C. powołując się na treść art. 162 kpa zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z prośbą o stwierdzenie wygaśnięcia ww. decyzji o nakazie rozbiórki. Uzasadniając wniosek podali, że nakaz rozbiórki został orzeczony z tego powodu, że objęte nim części obiektu budowlanego zostały usytuowane na odcinku wodociągu magistralnego należącego do Przedsiębiorstwa "A" S.A. w K., co zdaniem organów uniemożliwiało legalizację robót budowlanych. Obecnie zaistniały jednak podstawy do wygaśnięcia decyzji o rozbiórce gdyż nakaz ten stał się bezprzedmiotowy. Podmiot, który nabył prawa na mocy decyzji rozbiórkowej utracił je bowiem w następstwie prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...], którym zobowiązano Przedsiębiorstwo "A" S.A. w K. do skorygowania przebiegu wodociągu. Tym samym odpadła zdaniem wnioskodawców jedyna przyczyna stanowiąca przesłankę wydania decyzji o nakazie rozbiórki. Nadto stwierdzili wnioskodawcy, że wykonanie obciążającego ich nakazu rozbiórki nie byłoby możliwe bez uszkodzenia (rozbiórki) znacznej części pozostałej części budynku. W piśmie z dnia 11 stycznia 2010 r. Przedsiębiorstwo "A" S.A. w K. (dalej jako skarżąca lub skarżące Przedsiębiorstwo) stwierdziło, że wykonało wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r. gdyż rurociąg został wyłączony z eksploatacji. Po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdziło zaś, że wykonanie przez wnioskodawców decyzji o nakazie rozbiórki części budynku nie stało się bezprzedmiotowe w sytuacji gdy nie może ono usunąć (wydobyć) usytuowanego na działce małżonków C. rurociągu bez wcześniejszego dokonania przez nich rozbiórki fundamentów oraz części budynku, usytuowanych na tym wodociągu. Na tę okoliczność wnioskowało o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. orzekł o wygaśnięciu objętej wnioskiem ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki, w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...]., zobowiązującym Przedsiębiorstwo "A" S.A. w K. do przesunięcia rurociągu magistralnego Ø 800. Jako podstawę decyzji wskazał organ art. 162 § 1 pkt 1 i art. 104 kpa. W uzasadnieniu decyzji opisał przebieg postępowania i stwierdził, że za wygaśnięciem decyzji rozbiórkowej przemawia słuszny interes strony. W odwołaniu od tej decyzji skarżące Przedsiębiorstwo wniosło o jej uchylenie. Zarzuciło, iż z uzasadnienia decyzji nie wynika z jakich to przyczyn możnaby przyjąć, że decyzja o rozbiórce stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 kpa. Taka bezprzedmiotowość w sprawie nie zachodzi. W szczególności nie wyjaśniono w jaki sposób treść powołanego w decyzji wyroku Sądu Apelacyjnego wpływa na orzeczony nakaz rozbiórki części obiektu budowlanego. O tym, że wykonanie decyzji rozbiórkowej nie stało się bezprzedmiotowe świadczy okoliczność, że pomimo wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny w K. organy nadzoru budowlanego prowadziły w dalszym ciągu postępowanie egzekucyjne obowiązków wynikających z decyzji o nakazie rozbiórki. Przez 5 lat tego postępowania obowiązki te nie zostały wyegzekwowane. Małżonkowie C. w piśmie procesowym z dnia 24 czerwca 2010 r. wnieśli o umorzenie postępowania odwoławczego podnosząc, że wodociąg na ich działce został wybudowany nielegalnie, odwołujące się Przedsiębiorstwo nie posiada do niego żadnego tytułu prawnego, co zostało potwierdzone w wyroku SA w K. z dnia [...] r., którego Przedsiębiorstwo do tej pory nie wykonało i w związku z tym prowadzona jest jego egzekucja sądowa. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. umorzył postępowanie odwoławcze. Jako podstawę tego orzeczenia wskazał art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 kpa. Uzasadniając to rozstrzygnięcie stwierdził, że składające odwołanie Przedsiębiorstwo nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Z konkretnych przepisów prawa materialnego nie wynika bowiem aby kwestionowana przez nie decyzja wygaszająca dotyczyła jego interesu prawnego. Decyzja ta nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach Przedsiębiorstwa ani też jej treść nie wpływa na jego prawa i obowiązki. Stwierdzona decyzją rozbiórkową samowola budowlana nie powoduje zagrożenia dla rurociągu w sytuacji gdy został on już wyłączony z eksploatacji i gdy został wykonany obowiązek wynikający z wyroku SA w K. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Górnośląskie "A" S.A. w K. wniosło o jej uchylenie i o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzuciło, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa materialnego, a to art. 28 kpa w zw. z art. 222 kc przez błędne przyjęcie, że skarżąca nie miała interesu prawnego do wniesienia odwołania. Uzasadniając to żądanie podtrzymało prezentowane w postępowaniu administracyjnym stanowisko, że wykonanie wyroku Sądu Apelacyjnego w K. nie czyni bezprzedmiotowym decyzji o nakazie likwidacji samowoli budowlanej. Zdaniem skarżącej przysługuje jej przymiot strony postępowania w sytuacji gdy małżonkowie C. prowadzą egzekucję sądową wyroku SA w K. twierdząc, że nie został on w dalszym ciągu wykonany. Świadczą o tym orzeczenia wydane w cywilnym postępowaniu egzekucyjnym oraz ich stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na wniesiony przez skarżące Przedsiębiorstwo pozew o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego wyroku tego Sądu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i w ogólnym zarysie jego uzasadnienie. Dodatkowo podniósł, że wobec wyłączenia wodociągu z eksploatacji istnienie objętej nakazem rozbiórki samowoli budowlanej nie narusza odnoszącego się do rurociągu prawa własności w sposób określony w art. 222 § 2 kodeksu cywilnego. O tym, że pomimo niewykonania decyzji rozbiórkowej istnieje możliwość usunięcia rurociągu z nieruchomości uczestników postępowania świadczy zdaniem organu odwoławczego okoliczność prowadzenia przez Sąd Rejonowy w D. postępowania egzekucyjnego obowiązku wynikającego z wyroku Sądu Apelacyjnego w K. W piśmie procesowym z dnia 19 stycznia 2011 r. pełnomocnik małżonków C. wniósł o oddalenie skargi przychylając się do stanowiska organu odwoławczego, co do tego, że skarżąca nie posiadała w postępowaniu administracyjnym interesu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zdaniem Sądu, wbrew odmiennemu stanowisku organu odwoławczego i uczestników postępowania, skarżącemu Przedsiębiorstwu przysługiwał w postępowaniu administracyjnym przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. W konsekwencji brak było określonych w art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 kpa podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego. Oznacza to, że odwołanie powinno zostać rozpoznane merytorycznie. Zgodnie z definicją strony zawartą w art. 28 kpa, stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Jak to przyjął NSA m. in. w uchwale składu 7 sędziów z dnia 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 9/96 (ONSA 3/97, poz. 102) i z dnia 11 października 1999 r. sygn. akt OPS 11/99 (ONSA nr 1 z 2000 r., poz. 6), interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa oznacza występowanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sprawą administracyjną, w której może nastąpić konkretyzacja tych uprawnień i obowiązków. Zdaniem Sądu nie może ulegać wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie wygaszenia decyzji o nakazie rozbiórki części obiektu budowlanego, usytuowanego na wodociągu w stosunku do którego inny podmiot obciąża obowiązek jego usunięcia, dotyczy zarówno interesu prawnego jak i obowiązku tego innego podmiotu w rozumieniu art. 28 kpa. Nie wymaga dowodu, że usytuowanie obiektu budowlanego na wodociągu stwarza konkretne problemy przy realizacji obowiązku usunięcia wodociągu z danej nieruchomości. Są to przy tym inne problemy niż te do jakich może dojść przy usunięciu wodociągu, gdyby nie był na nim usytuowany obiekt budowlany. Nie ma przy tym już nawet znaczenia czy są to problemy bardziej czy też mniej uciążliwe dla zobowiązanego do usunięcia wodociągu, przesądzające jest bowiem, że w ogóle one istnieją. Świadczą bowiem, że kwestia wygaszenia decyzji rozbiórkowej dotyczy interesu prawnego i obowiązku zobowiązanego do usunięcia wodociągu, wykonanie którego to obowiązku jest poddane egzekucji sądowej. Nie ma przy tym w tym przedmiocie zdaniem Sądu żadnego prawnego znaczenia czy istnieje faktyczna możliwość usunięcia pozostałości wyłączonego wodociągu pomimo niewykonania decyzji rozbiórkowej, co podnosi się w odpowiedzi na skargę, wskazując na toczące się w dalszym ciągu sądowe postępowanie egzekucyjne w celu wykonania wyroku SA w K. Zdaniem Sądu nie może mieć też w tym względzie przesądzającego znaczenia czy istnienie obiektu usytuowanego na wodociągu powoduje zagrożenie dla tego wodociągu, który został wyłączony z eksploatacji, co akcentuje się w odpowiedzi na skargę. Ustalenie czy do wyłączenia z eksploatacji przedmiotowej części wodociągu faktycznie doszło, a co za tym idzie czy w tej części wchodzi on nadal w skład przedsiębiorstwa skarżącej spółki (w związku z treścią art. 49 kc) i czy podlega ochronie na podstawie art. 222 § 2 kc, możliwe było dopiero w toku postępowania administracyjnego. Skarżąca miała zatem i ma prawo uczestniczyć w tym postępowaniu na prawach strony chociażby dla zapewnienia jej możliwości kontroli tych ustaleń i ich kwalifikacji prawnej. Nie można w tym względzie utożsamiać istnienia interesu prawnego danego podmiotu z naruszeniem tego interesu. Należy też zważyć, że postępowanie zakończone wydaniem podlegającej wygaszeniu decyzji rozbiórkowej toczyło się z inicjatywy skarżącego Przedsiębiorstwa, które uczestniczyło w nim na prawach strony (również w postępowaniu sądowoadministracyjnym). Niezrozumiałe byłoby zatem pozbawienie skarżącej przymiotu strony w sprawie o wygaszenie tej decyzji. Proponowana przez organ odwoławczy i uczestników postępowania wykładnia art. 28 kpa prowadziłaby nadto zdaniem Sądu do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) w sytuacji gdy uczestnicy domagają się wygaszenia decyzji rozbiórkowej z pominięciem udziału skarżącego Przedsiębiorstwa a jednocześnie prowadzą egzekucję sądową nakazu usunięcia części wodociągu, usytuowanego pod obiektem objętym nakazem rozbiórki. Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 i art. 28 kpa, co skutkowało to jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Przy ponownym rozpoznaniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrzy sprawę merytorycznie. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania sądowego stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1c i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ... (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). SW