I SA/Ol 807/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Piskozub (spr.), Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski, sędzia WSA Wojciech Czajkowski,, Protokolant Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010r. sprawy ze skargi W. T. na Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie niewykonania wyroku WSA w Olsztynie z dnia 08-03-2007r. sygn. akt I SA/OL 93/07 w sprawie podatku od towarów i usług za marzec 2000 roku z żądaniem wymierzenia grzywny w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 1. wymierza Dyrektorowi Izby Skarbowej grzywnę w wysokości 2500 zł ( dwa tysiące pięćset złotych), 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Ol 807/09 Uzasadnienie Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]", którą określono W.T. podatek od towarów i usług za miesiąc marzec 2000r. w postaci nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc, w wysokości 31.269 zł. Organy podatkowe stwierdziły, że w zakresie sprzedaży W. T. w marcu 2000r. dokonał wyłącznie wywozu towarów (tkanin poliestrowych) do E.. Nie dokonał jednakże wwozu tych towarów na rosyjski obszar celny. Administracja "[...]" nie potwierdziła bowiem wwozu tkanin do R., ani wwozu do E. (która miała być docelowym krajem dostawy). Tym samym, zdaniem organów, podatnik nie miał prawa do otrzymania zwrotu różnicy podatku VAT na rachunek bankowy, zgodnie z art. 18 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.). Wyrokiem z dnia 8.03.2007r., sygn. akt I SA/Ol 93/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie działając na podstawie art.145 § 1 ust.1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]". Sąd uznał, iż w postępowaniu podatkowym pominięto istotne okoliczności faktyczne co do wywozu towarów. W związku z tym wskazał, iż przy ponownym postępowaniu organy podatkowe powinny mieć na uwadze wszystkie dowody mogące mieć znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności powinny ocenić na tle całokształtu zebranego materiału dowodowego informację Urzędu Celnego, pisma Państwowego Komitetu Celnego "[...]" do Głównego Urzędu Ceł oraz pisma Archiwum Izby Celnej. W ocenie Sądu, pomocny przy rozstrzygnięciu sprawy podatkowej może okazać się również materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu karnym. Przedmiotem tego postępowania były bowiem zarzuty doprowadzenia Urzędu Skarbowego, w związku z zakwestionowanymi transakcjami eksportowymi, do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, poprzez wskazywanie w wystawianych fakturach VAT, a następnie deklaracjach VAT – 7, fikcyjnych firm "[...]" oraz nieistniejących obywateli R., poświadczanie nieprawdy na tych dokumentach, jak również wprowadzanie w błąd pracowników Urzędu Skarbowego poprzez wykazanie fikcyjnych transakcji eksportowych z tymi podmiotami, uprawniających do skorzystania z preferencyjnej stawki podatkowej w wysokości 0%. W. T. reprezentowany przez radcę prawnego Z. B., skierował pismo procesowe z dnia 25.09.2007 roku do Dyrektora Izby Skarbowej, wnosząc o bezzwłoczne załatwienie sprawy dotyczącej rozliczenia podatku VAT za miesiąc marzec 2000 roku. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 8 marca 2007 roku uchylił decyzję odwoławczą z dnia "[...]", natomiast po uprawomocnieniu się wyroku organ otrzymał akta z sądu w dniu 15.05.2007 roku, a dwumiesięczny termin do załatwienia sprawy został przekroczony o kolejne dwa miesiące. Pismem z dnia 26 lutego 2008 roku ponowił wniosek o rozstrzygnięcie sprawy po wyroku WSA. Natomiast w piśmie z dnia 6 lipca 2009 roku, skierowanym do organu II instancji, pełnomocnik Skarżącego stwierdził, że akta sprawy zostały przesłane przez sąd do organu, a po upływie 2 lat organ nie załatwił sprawy, rozstrzygniętej wyrokiem WSA z dnia 8.03.2007 roku. Pełnomocnik podniósł, że przedłużanie terminu do załatwienia sprawy, jest pozoracją i ma służyć jako alibi usprawiedliwiające bezczynność organu. W ocenie pełnomocnika, nie istnieją żadne przeszkody do załatwienia sprawy, a zebrany materiał dowodowy nie wymaga uzupełnienia. W dniu 19 listopada 2009r. W. T. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w związku z prowadzonym ponownie, z uwagi na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8.03. 2007r., postępowaniem odwoławczym od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2000r. Wnoszący skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej zażądał wymierzenia organowi podatkowemu kary grzywny i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 286 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, termin do załatwiania sprawy liczony jest od dnia doręczenia akt sprawy organowi administracji publicznej, tj. od dnia 16.05.2007r. Termin ten wynosi 2 miesiące, co wynika z art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej, a zatem upłynął on pod koniec lipca 2007r., czyli przeszło dwa lata temu. Zdaniem wnoszącego skargę aktywność procesowa Dyrektora Izby Skarbowej ograniczyła się do: 1.włączenia do akt sprawy aktu oskarżenia z 20.09.2005r. w sprawie "[...]" przeciwko W.T. i innym, 2.zażądania przekazania dokumentów przedłożonych podczas rozprawy przed WSA w Olsztynie w dniu 12.04.2006r. w sprawie o sygn. I SA/Ol 6/06, 3.zażądania wskazania faktycznych odbiorców tkanin poliestrowych, 4.wydania w dniu "[...]" postanowienia o włączeniu do akt sprawy dokumentów, 5.wydania kolejnych postanowień o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy. Skarżący wskazał, że w ciągu przeszło dwóch lat co najmniej dwukrotnie wzywał Dyrektora Izby Skarbowej do bezzwłocznego załatwiania sprawy (pisma z 26.02.2008r. i 6.07.2009r.), jednak nie przyniosło to żadnego efektu. W ocenie Skarżącego, analiza dotychczasowego postępowania organu podatkowego wskazuje, że podejmuje on działania pozorne, których jedynym celem jest przedłużanie prowadzonego postępowania w nieskończoność. Tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy świadczy o tym, że nigdy nie doszło do wyłudzenia podatku. Podkreślił przy tym, iż prowadzone wobec niego dochodzenie zostało prawomocnie umorzone w dniu 30 stycznia 2001r. z uwagi na to, że czynu zabronionego w ogóle nie popełniono. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zarzuty Skarżącego nie zasługują na uwzględnienie i wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ II instancji wskazał, iż rozpatrując ponownie odwołanie Podatnika od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr "[...]" z dnia "[...]" jest związany zaleceniami zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8.03.2007r., sygn. akt I SAlOl 93/07. Sąd w w/w orzeczeniu stwierdził, iż pomocny przy rozstrzygnięciu sprawy podatkowej może okazać się materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu karnym. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy wielokrotnie i systematycznie występował najpierw ( Prokuratury Okręgowej w C. (pisma z 12.06.2009r. i 22.08.2007r. - karty: i 108), a następnie do Sądu Rejonowego w C. (pisma z 28.09.2007 z 24.04.2008r., z 16.09.2008r., z 3.11.2008r., z 2.03.2009r., z 12.05.2009r. i z 27.10.200 - karty 110, 135, 173, 176, 182, 185 i 193) z zapytaniem, na jakim etapie jest prowadzane wobec W.T. postępowanie karne. Według uzyskanych przez organ drugiej instancji informacji (pismo Sądu Rejonowego w C. z 9.11.2009r. - karta 196), w/w postępowanie nie zostało jeszcze zakończone. W tej sytuacji Dyrektor Izby Skarbowej stanął na stanowisku, iż w prowadzonej sprawie konieczne jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i ustalenie prawdy obiektywnej, zgodnie z zasadą z art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa i zaleceniami Sądu wyrażonymi w wyroku z dnia 8.03.2007r. W tym celu konieczne jest oczekiwanie na rezultat toczącego się wobec W.T. postępowania karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga o wymierzenie grzywny była zasadna. Zgodnie z art. 154 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - powoływanej dalej jako p.p.s.a. - w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd w tym przypadku może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. Komentarz do art.154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II). W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, należało zarzucić Dyrektorowi Izby Skarbowej bezczynność po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 marca 2007 roku, sygn. akt I SA/Ol 93/07. W powyższym wyroku Sąd wskazał szereg uchybień procesowych, do których usunięcia Dyrektor Izby Skarbowej został prawnie zobligowany. Stosownie bowiem do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono. Oznacza to, iż organ ponownie rozpatrujący sprawę zobowiązany został do prowadzenia postępowania w sposób określony w wyroku sądowym zapadłym na tle rozpatrywanej sprawy. Wskazania zawarte w uzasadnieniu orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 marca 2007 roku, wytyczyły Dyrektorowi Izby Skarbowej kierunek w jakim należy wykorzystać materiały i czynności procesowe z poprzedniego postępowania, a także wykorzystać materiały z postępowania karnego, toczącego się przed Sądem Rejonowym w C. Podkreślić należy, że w związku że skargą na bezczynność organu przedmiotem postępowania sądowo-administracyjnego nie jest ustalenie w jakim terminie organ powinien był wydać decyzję odwoławczą, po wyroku WSA z dnia 8 marca 2007 roku. Oczywistym w świetle akt jest natomiast, że organ uchybił terminowi, pozostając w bezczynności w tym zakresie przez okres 31 miesięcy, gdyż nie wydał decyzji odwoławczej od dnia 16 maja 2007, kiedy Sąd zwrócił organowi akta, do dnia rozprawy, tj. 13 stycznia 2010 roku. Sąd podzielił stanowisko Strony skarżącej, iż organ odwoławczy podejmował szereg działań, które miały jedynie pozorować jego aktywność. Czynności te ograniczyły się zaś do działań nie skierowanych w żadnej mierze na załatwienie sprawy i wydanie decyzji odwoławczej. Działaniami takimi były m.in.: 1.włączenie do akt sprawy aktu oskarżenia z 20.09.2005r. w sprawie "[...]" przeciwko W. T. i innym, 2.zażądanie przekazania dokumentów przedłożonych podczas rozprawy przed WSA w Olsztynie w dniu 12.04.2006r. w sprawie o sygn. I SA/Ol 6/06, 3.zażądanie wskazania faktycznych odbiorców tkanin poliestrowych, 4.wydanie w dniu "[...]" postanowienia o włączeniu do akt sprawy dokumentów, 5.wydanie kolejnych postanowień o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, 6. brak reakcji na wezwania Strony do bezzwłocznego załatwiania sprawy, pisma z 26.02.2008r. i 6.07.2009roku. Podkreślenia wymaga, że przez załatwienie sprawy zgodnie z art. 207 Ordynacji podatkowej należy rozumieć wydanie decyzji, rozstrzygającej sprawę co do jej istoty lub w inny sposób kończącej postępowanie w sprawie. Należy też mieć na uwadze, że według przepisu art. 286 § 1 p.p.s.a po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji akta administracyjne zwraca się organowi administracji publicznej załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi (art. 286 § 2 p.p.s.a.). Zatem w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie, termin o którym mowa w przywołanym wyżej wynika z treści art.139 Ordynacji podatkowej. Według tej regulacji, organy podatkowe zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Jednak według § 3 załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od daty otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. Organ pozostaje więc w bezczynności po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, jeżeli nie rozpoznał sprawy, mimo terminu określonego w art. 139 O.p.( J.P.Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze. Warszawa 2004, s. 226, komentarz do art.35 kpa). Niezałatwienie sprawy w terminie prowadzi do sytuacji, w której wniesienie do sądu skargi na bezczynność, może skutkować ukaraniem grzywną. Jak wskazano wyżej, termin załatwienia sprawy po wydaniu wyroku WSA z dnia 8 marca 2007 roku dla Dyrektora Izby Skarbowej, rozpoczął bieg w dniu 16 maja 2007 roku, tj. od daty przekazania akt organowi podatkowemu. Stosownie do art.139 §3 O.p., termin załatwienia sprawy upływał w dniu 15 lipca 2007 roku. Niewątpliwie, jak wynika z akt sprawy, w tym okresie organ odwoławczy pozostawał bezczynny, ograniczając się jedynie do przekazania skarżącemu zawiadomienia o przedłużeniu terminu do rozpatrzenia sprawy. W ocenie Sądu organ odwoławczy pozostawał w bezczynności również i wówczas, gdy wyznaczał kolejny dodatkowy termin na załatwienie sprawy, zaznaczając jednocześnie, że toczące się przed nim postępowanie uzależnione jest od podejmowania czynności procesowych dla zakończenia postępowania w niniejszej sprawie. Skarżący prawidłowo wskazał w skardze czynności organu odwoławczego, które w żaden sposób nie usprawiedliwiały jego bezczynności do dnia 13.01.2010 roku. Z akt wynika, że występując do Prokuratury Okręgowej w C., jak też do Sądu Rejonowego w C., z zapytaniami o stan spawy karnej, organ niczym nie mógł usprawiedliwić swojej bezczynności w okresie 31 miesięcy, kiedy nie wydał decyzji odwoławczej po wyroku WSA z dnia 8.03.2007 roku. Ponadto - co istotne – wydawanie postanowień o przedłużaniu terminu do załatwienia sprawy nie usprawiedliwiało bezczynności organu odwoławczego. Znamienne jest pismo Sądu Rejonowego w C., które na odzew Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27.10.2009 roku, stwierdzało, że nie można określić terminu załatwienia sprawy, ze względu na jej skomplikowaną materię i brak prawomocnych decyzji podatkowych. Stanu bezczynności nie usprawiedliwia tym samym fakt oczekiwania na wyrok w sprawie karnej, która jest uzależniona od wydania decyzji wymiarowej po wyroku WSA w Olsztynie z dnia 8.03.2007 roku. Poinformowanie Strony, na podstawie art.140 O.p., o nie załatwieniu sprawy w terminie i wskazanie nowego terminu do załatwienia sprawy, dotyczy w każdym przypadku wydania decyzji kończącej postępowanie - a nie podjęcia przewidzianych prawem czynności administracyjnych (mogą to być wszak czynności różnego rodzaju). Zdaniem Sądu, wskazana przez organ przyczyna opóźnienia załatwienia sprawy, nie może być w okolicznościach niniejszej sprawy, uznana za przyczynę niezależną od organu. Wyjaśnić bowiem trzeba, że przyczyny zwłoki mogą mieć charakter obiektywny lub powstać z winy organu. Okresy opóźnień powstałe z przyczyn niezależnych od organów, spowodowane mogą być działaniem czynników, na które organ nie miał wpływu np. działaniem sił przyrody, powódź itp. Natomiast oczekiwanie na zakończenie postępowania karnego, którego rozstrzygniecie nie wpłynie na decyzję podatkową, nie może być kwalifikowane jako zwłoka niezależna od organu. Co do zasady, brak wyroku karnego nie może stanowić przeszkody w niezwłocznym lub dwumiesięcznym załatwieniu sprawy. Jednak należy podkreślić, że to organ jest dysponentem akt i to na nim ciąży powinność podjęcia czynności zmierzających do wydania decyzji w postępowaniu podatkowym bez zbędnej zwłoki. W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej nie podejmował żadnych czynności zmierzających do uzyskania dostępu do akt sprawy karnej. Takie bierne oczekiwanie może być zaś oceniane jedynie jako bezczynność organu. Na tle opisanego stanu faktycznego sprawy oraz w świetle przekazanej Sądowi dokumentacji uwidacznia się brak operatywności organu odwoławczego w dążeniu do załatwienia sprawy po wyroku Sądu z dnia 8.03.2007 roku. Nie wydanie decyzji odwoławczej w terminie 2 miesięcy od daty otrzymania akt w dniu 16.05.2007 roku, a także podejmowanie innych pozornych czynności z dużym opóźnieniem i bierne oczekiwanie na wyrok sądu karnego wskazują, że skarga jest zasadna. W załatwieniu sprawy zaistniała zwłoka, która była wyłącznie zawiniona przez organ. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w przypadku skargi wniesionej na podstawie przywołanego przepisu Sąd dokonuje oceny prawnej na dzień wniesienia skargi. W niniejszej sprawie organ do dnia wniesienia skargi tj. do dnia 19 listopada 2009 roku, pozostawał w bezczynności w załatwieniu sprawy, gdyż nie wydał decyzji kończącej postępowanie. Pomimo oczekiwania na wynik sprawy karnej organ nie zawiesił trwającego od dnia 16 lipca 2007 roku postępowania administracyjnego. Wobec powyższego skargę zawierającą żądanie wymierzenia grzywny należało uznać za uzasadnioną. Ustalając wysokość grzywny uwzględniono dyspozycję art. 154 § 6 p.p.s.a. z którego wynika, że Sąd może wymierzyć grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanej corocznie przez Prezesa GUS (w roku 2008 wynosiło ono 2578,26 zł - M.P. z 24 lutego 2009 r.). Wymierzając grzywnę w wysokości 2500 zł Sąd uznał, że będzie ona adekwatna i wystarczająca dla zdyscyplinowania organu administracji państwowej, w celu sprawnego i terminowego załatwienia sprawy, w wykonaniu wyroków sądowych. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 i 205 §2 p.p.s.a.