II GSK 816/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 14 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 70/11 w sprawie ze skargi L. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. do ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z dnia 14 marca 2011 r. o sygn. akt III SA/Wr 70/11 odrzucił skargę L. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że skarga została odrzucona z uwagi na jej wniesienie po upływie przewidzianego w ustawie trzydziestodniowego terminu, pomimo prawidłowego pouczenia strony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o prawie, terminie i sposobie zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 4 stycznia 2011 r., natomiast termin do jej wniesienia upłynął w dniu 30 grudnia 2010 r. W świetle powyższych okoliczności Sąd I instancji odrzucił wniesioną skargę, mając na uwadze art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Od powyższego postanowienia Sądu I instancji pełnomocnik L. Z. wniósł skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższe postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił rażące naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., polegające na jego błędnym zastosowaniu w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że L. Z. w dniu [...] lutego 2010 r. ustanowiła radcę prawnego T. G. pełnomocnikiem procesowym w sprawie wywołanej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, a także decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., utrzymującą w mocy powyższą decyzję. Udzielone pełnomocnictwo stanowiło załącznik nr 1 do skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. w dniu [...] marca 2010 r. Na skutek uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji wyrokiem z dnia [...] lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 225/10, sprawa trafiła do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Strona wnosząca skargę kasacyjną podniosła, że pomimo reprezentowania jej przez profesjonalnego pełnomocnika, organ prowadził postępowanie bez jego udziału, wskutek czego decyzja z dnia [...] listopada 2010 r. została doręczona bezpośrednio stronie w dniu 1 grudnia 2010 r. Przedmiotową decyzję strona przekazała pełnomocnikowi w dniu 20 grudnia 2010 r. Kasator stwierdził, że czynności podejmowane przez organ stanowiły rażące niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 40 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, co z kolei spowodowało, iż termin do wniesienia skargi nie mógł dotyczyć strony, której skutecznie nie doręczono decyzji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien był zaskarżoną decyzję doręczyć pełnomocnikowi, a nie stronie. Wskutek takiego uchybienia, zdaniem autora skargi kasacyjnej, należało stwierdzić, że termin do wniesienia skargi przewidziany w art. 53 § 1 p.p.s.a. w ogóle nie rozpoczął biegu ze względu na bezskuteczność doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe pełnomocnik L. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu pierwszej instancji w zakresie odrzucenia skargi z powodu uznania, iż została ona wniesiona po terminie. Rozważyć zatem należy kwestię zasadności odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny bez uprzedniego zbadania przez niego prawidłowości doręczenia decyzji stronie postępowania administracyjnego, które to doręczenie rozpoczynałoby bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego. Stosownie do art. 53 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca miała ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego – już na etapie postępowania prowadzonego przez organy administracyjne. Zgodnie zaś z treścią art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 9 września 1993 r., III ARN, Sąd Najwyższy stwierdził, że powyższy przepis nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w k.p.a. zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, w tym orzeczeń (decyzji, postanowień), pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. W myśl ugruntowanego stanowiska doktryny i judykatury, bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego rozpoczyna się z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009, s. 300 – 301). Ponadto, jak podniósł Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 6 stycznia 1999 r., III RN 95/98), termin do wniesienia skargi do NSA rozpoczyna bieg od doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony postępowania, a nie stronie. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej, a za nimi również Sąd I instancji pominęły ustanowionego przez skarżącą pełnomocnika. Skutkowało to powstaniem sytuacji, w której termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie rozpoczął w ogóle biegu z powodu nieprawidłowego doręczenia decyzji stronie, co z kolei spowodowało, że wniesionej skargi nie można traktować jako skargi wniesionej po terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należy zatem uznać za zasadny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.