II SA/Lu 106/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 marca 2011 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania P. N. od decyzji Burmistrza z dnia [...], nr [...], odmawiającej przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku na dziecko A. N. – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że wymienioną na wstępie decyzją organ pierwszej instancji odmówił przyznania P. N. zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem A. N. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, wskazując, iż miesięczny dochód rodziny przekroczył kwotę kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, uprawniającego do świadczeń rodzinnych. Dochód przypadający na osobę w rodzinie, ustalony przez organ, po uwzględnieniu dochodu utraconego i doliczeniu dochodu uzyskanego wyniósł 692,82 zł, podczas gdy kryterium dochodowe wynosi 504 zł. Miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę przekroczył także kwotę uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego (68 zł). Organ odwoławczy podniósł, iż z akt sprawy wynika, że rodzina odwołującej się w 2009 r. uzyskała dochód w wysokości 16 960,09 zł, w tym dochód ze stosunku pracy męża Z. N. - 4.083,22 zł netto oraz świadczenie z ZUS - 2 046,60 zł, łącznie 6 129, 82 zł, dochód ze stosunku pracy żony P.N. - 3 397,37 zł netto i świadczenie z ZUS - 7 432,90 zł, łącznie 10 830,27 zł. Miesięczny dochód 3 – osobowej rodziny wyniósł 1 413,34 zł. Tak ustalony dochód podlegał korekcie polegającej na odliczeniu miesięcznej kwoty dochodu utraconego. Mąż skarżącej utracił bowiem pracę w firmie "A." S. i S. Spółka Jawna z dniem 18 lipca 2009 r., a skarżącej udzielono urlopu wychowawczego od dnia 22 stycznia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. Kolegium wskazało, iż przy wyliczaniu dochodu utraconego, zgodnie z art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uwzględnia się utratę świadczeń z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Utrata świadczeń pieniężnych z ZUS (zasiłku macierzyńskiego i chorobowego) nie mieści się jednak w definicji dochodu utraconego, zawartej w tym przepisie. Stąd przy obliczaniu dochodu rodziny uwzględniono jedynie kwotę utraconego wynagrodzenia, to jest kwotę 7 480,59 zł (4 083,22 zł + 3 397,37 zł), co po podzieleniu przez liczbę 12 miesięcy daje kwotę 623,38 zł miesięcznie. Organ drugiej instancji wskazał również, że od dnia 1 maja 2010 r. mąż odwołującej się podjął zatrudnienie, z którego uzyskał dochód netto w wysokości 1 282,31 zł. Ze względu na uzyskanie dochodu prawo do zasiłku ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskany dochód (art. 5 ust. 4a). Miesięczny dochód rodziny po odliczeniu utraconego dochodu (623,38 zł) i doliczeniu uzyskanego dochodu (1 282,31 zł) wyniósł 2 072,27 zł, a na jedną osobę 690,76 zł. Kolegium stwierdziło, iż ustalona kwota dochodu jest wyższa od kwoty kryterium dochodowego, które wynosi 504 zł miesięcznie i przekracza też kwotę uprawniająca rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę wyższą niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego (68 zł.). Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożyła P. N., wnosząc o pozytywne rozpatrzenie jej skargi. Skarżąca wyjaśniła, iż nie zgadza się z ustaloną przez organ pomocy społecznej kwotą dochodu utraconego. Jej zdaniem dochód utracony z 2009 r. wynosi 1 413, 34 zł miesięcznie i składają się na niego: wynagrodzenie z zakładu pracy i świadczenia pieniężne z ZUS-u, to jest zasiłek chorobowy i zasiłek macierzyński. Uważa, że skoro oboje z mężem pobierali świadczenia pieniężne z ZUS w trakcie trwania stosunku pracy, to świadczenia te powinny być zaliczone do dochodu utraconego. Mąż skarżącej – Z. N. utracił pracę w dniu 18 lipca 2009 r., skarżąca zaś przebywa na urlopie wychowawczym od dnia 22 stycznia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. Skarżąca wyjaśniła, iż jej mąż po raz kolejny podjął pracę od dnia 1 maja 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. w firmie P.P.H.U. J. L., a jego wynagrodzenie w maju 2010 r. wyniosło 1 282,31 zł netto. Skarżąca uważa, iż przy ustalaniu dochodu rodziny powinno się brać pod uwagę jedynie aktualny dochód męża, czyli kwotę 1 282,31 zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa", zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (to jest m.in. rodzicom dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku zaś, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (ust. 3). W przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód (ust. 4). W przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód (4a). Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy dochodem w rozumieniu ustawy są, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, w szczególności: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (lit. "a"), a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, takie jak np. zasiłki chorobowe określone w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (lit. "c" tiret ósme). Przepisy ustawy definiują również pojęcie utraty i uzyskania dochodu. Utrata dochodu, w myśl art. 3 pkt 23, oznacza utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Uzyskaniem dochodu w rozumieniu przepisów ustawy jest zaś uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, f) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 3 pkt 24). Utrzymując zaskarżoną decyzją w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...], nr [...], odmawiającą przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem A. N. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż w świetle art. 3 pkt 23 ustawy utratę dochodu stanowi utrata świadczeń z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a nie stanowi jej utrata świadczeń pieniężnych w formie zasiłku macierzyńskiego i chorobowego, wypłacanych przez właściwą jednostkę organizacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Te ostatnie świadczenia nie mieszczą się bowiem, zdaniem Kolegium, w definicji dochodu utraconego, zawartej w powołanym przepisie. Stanowisko to jest nieuzasadnione. W orzecznictwie sądowym przyjmowane jest stanowisko, iż przepis art. 3 pkt 23 ustawy mówi o "utracie dochodu spowodowanego utratą zatrudnienia", a więc nie ogranicza tego pojęcia wyłącznie do wynagrodzenia otrzymywanego od pracodawcy. Mieszczą się zatem w tym pojęciu również zasiłki i innego rodzaju świadczenia, wypłacane z ubezpieczenia społecznego, związane ze tym stosunkiem pracy (por. przykładowo: wyroki WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2007 r., I SA/Wa 215/07, LEX nr 329645 i z dnia 7 marca 2007 r., I SA/Wa 51/07, LEX nr 317225, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 czerwca 2007 r., II SA/Sz 2/07, niepubl., a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 października 2008 r., II SA/Łd 331/08, niepubl.). Oznacza to, iż organy administracji obliczając dochód rodziny skarżącej dla celów ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz do dodatku do tego zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem A. N. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego winny były uwzględnić jako dochód utracony nie tylko wynagrodzenie wypłacane skarżącej i jej mężowi przez pracodawcę, lecz również świadczenia wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. w 2009 r. w formie zasiłków chorobowych (na rzecz skarżącej i jej męża) oraz zasiłku macierzyńskiego (na rzecz skarżącej). Ponownie należy bowiem podkreślić, iż zasiłki i innego rodzaju świadczenia, wypłacane z ubezpieczenia społecznego, związane z tym stosunkiem pracy, wbrew twierdzeniom Kolegium, objęte są pojęciem dochodu utraconego, o jakim mowa w art. 3 pkt 23 ustawy. Ponadto przeprowadzona przez organy administracji analiza wysokości dochodu rodziny skarżącej została przeprowadzona w sposób, który uniemożliwia Sądowi skontrolowanie prawidłowości dokonania obliczenia tego dochodu. Okoliczność ta ma w realiach rozpoznawanej sprawy podstawowe znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, gdyż podstawą odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego przez nią świadczenia rodzinnego było przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego warunkującego ustalenie prawa do tego świadczenia. Wskazane naruszenia przepisów prawa uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Jednocześnie Sąd uchylił, na podstawie art. 135 powołanej ustawy, także decyzję organu pierwszej instancji, mając na uwadze naruszenie przepisów przez ten organ. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy przez organy administracji. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji uwzględnią wszystkie przedstawione wyżej uwagi. Organy te będą miały przede wszystkim na uwadze, iż w pojęciu dochodu utraconego, o którym mowa w art. 3 pkt 23 ustawy, mieszczą się również zasiłki chorobowe i macierzyńskie, wypłacane z ubezpieczenia społecznego, związane z stosunkiem pracy, który uległ rozwiązaniu. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.