II GSK 1536/11
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2011-10-27
Skład orzekający: Maria Myślińska, Janusz Zajda, Barbara Stukan-Pytlowany
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w zakresie niewydania decyzji o korekcie końcowej kosztów osieroconych podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny, czy sąd powszechny jest właściwy do rozstrzygnięcia tej kwestii?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga na bezczynność Prezesa URE w zakresie niewydania decyzji administracyjnej o korekcie końcowej kosztów osieroconych podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Właściwość sądu powszechnego ogranicza się do rozpoznania odwołań od decyzji Prezesa URE, natomiast kontrola bezczynności organu w toku postępowania administracyjnego pozostaje w gestii sądów administracyjnych.Stan faktyczny
PGE G. i E. K. S.A. w B. wniosła skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, który nie wydał decyzji o korekcie końcowej kosztów osieroconych związanych z majątkiem wytwórczym. Prezes URE odmówił wydania decyzji, wskazując na obowiązujące przepisy ustawy o zasadach pokrywania kosztów. WSA w Warszawie odrzucił skargę PGE, uznając, że właściwy jest sąd powszechny, co PGE zaskarżyła do NSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia del. WSA Barbara Stukan-Pytlowany Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej PGE G. i E. K. S.A. w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt VI SAB/Wa 72/10 w sprawie ze skargi PGE G. i E. K. S.A. w B. na bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w przedmiocie bezczynności organu polegająca na zaniechaniu wydania decyzji o korekcie końcowej kosztów osieroconych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 marca 2011 r., sygn. akt VI SAB/Wa 72/10, odrzucił skargę PGE [...] na bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w przedmiocie wydania decyzji o korekcie końcowej kosztów osieroconych, z następującym uzasadnieniem.
Skarżąca - PGE [...] pismem z [...] września 2010 r., - powołując się na art. 52 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej: p.p.s.a.) - wezwała Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie, zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej (Dz. U. Nr 130 poz. 905 ze zm.; dalej: ustawa), decyzji o korekcie końcowej kosztu osieroconego z tytułu nakładów poniesionych na majątek wytwórczy PGE [...] (poprzednik prawny strony skarżącej).
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (URE) w piśmie z [...] października 2010 r. wskazał, że uwzględnienie powyższego żądania nie jest możliwe, gdyż wydanie w 2010 r. decyzji o korekcie końcowej kosztów osieroconych dla PGE [...] naruszałoby art. 31 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 1 i 6 ustawy. Zgodnie z tymi przepisami okres korygowania dla PGE [...] trwa do [...] grudnia 2016 r.
PGE [...] pismem z [...] listopada 2010 r. wniosła skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w przedmiocie zaniechania wydania decyzji o korekcie końcowej kosztów osieroconych dla PGE [...]
Następnie zaskarżonym postanowieniem z 18 marca 2011 r., WSA w Warszawie – działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – odrzucił skargę PGE [...] na bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
W uzasadnieniu Sąd podał, że przedmiotem skargi jest bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w zakresie ustalenia dla wytwórcy energii elektrycznej wysokości korekty końcowej kosztów osieroconych, tj. wydatków wytwórcy niepokrytych przychodami uzyskanymi ze sprzedaży wytworzonej energii elektrycznej, rezerw mocy i usług systemowych na rynku konkurencyjnym po przedterminowym rozwiązaniu umowy długoterminowej, wynikających z nakładów poniesionych przez tego wytwórcę do dnia 1 maja 2004 r. na majątek związany z wytwarzaniem energii elektrycznej. Uprawnienie organu do wydawania rozstrzygnięć w tym zakresie zawiera art. 31 ust. 1 ustawy, w myśl którego Prezes Urzędu Regulacji Energetyki do dnia 31 sierpnia roku następującego po zakończeniu okresu korygowania, w drodze decyzji administracyjnej, ustala dla wytwórcy wysokość korekty końcowej kosztów osieroconych, według wzoru wskazanego w przepisie. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 89 poz. 625 z późn. zm.) do postępowania przez Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 25 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 4 cyt. ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. od ww. decyzji administracyjnej Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki służy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu ochrony konkurencji i konsumentów (SOKiK). Postępowanie to toczy się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu w sprawach gospodarczych.
Zdaniem WSA, z unormowań art. 177 i 178 Konstytucji RP wynika domniemanie właściwości sądów powszechnych, które znajduje potwierdzenie w art. 184 Konstytucji RP. Konstrukcja prawna sprawy cywilnej oparta jest na kryterium materialnoprawnym, tj. charakteru danego stosunku prawnego i na kryterium formalnym, wyrażającym się w przekazaniu określonej sprawy do zakresu działania sądów powszechnych. W sensie materialnoprawnym sprawami cywilnymi są sprawy, w których ochrona prawna jest przewidziana ze względu na stan prawny oraz prawa i obowiązki podmiotów stosunków prawnych o charakterze równorzędnym. Natomiast, jeżeli źródłem roszczenia jest stosunek administracyjnoprawny, to sprawa nie ma charakteru cywilnego według kryterium materialnoprawnego, choć może podlegać rozpoznaniu na podstawie k.p.c. jako sprawa cywilna. Przesądzającym elementem wskazującym na stosunek administracyjnoprawny jest występowanie organu państwowego lub społecznego wobec innego uczestnika, z pozycji wykonywania władzy zwierzchniej, w ramach zarządzającej działalności Państwa. Jednakże, gdy dana sprawa administracyjna została poddana kognicji sądu powszechnego, staje się ona sprawą cywilną w oparciu o kryterium formalnoprawne, ze wszelkimi płynącymi z tego konsekwencjami.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że sprawa z odwołania od decyzji dotyczącej ustalenia dla wytwórcy wysokości korekty końcowej kosztów osieroconych, rozstrzygnięta na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy mieści się w kategorii spraw cywilnych w znaczeniu formalnym. Wynika to z art. 25 ust. 1 i 2 cyt. ustawy oraz przepisów Rozdziału 4 zatytułowanego "Postępowanie w sprawach z zakresu z regulacji energetyki" Działu IVa "Postępowanie w sprawach gospodarczych" k.p.c.
Sąd podkreślił, że zakres przedmiotowy skargi na bezczynność organu administracji publicznej, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej możliwe jest więc w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych niż określonych w pkt 1-3 aktów i czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem w art. 5 p.p.s.a. spraw, w których sądy administracyjne nie są właściwe. W związku z powyższym, w sprawie, w której postępowanie kończy się wydaniem decyzji dotyczącej ustalenia dla wytwórcy wysokości korekty końcowej kosztów osieroconych właściwy będzie sąd powszechny także w zakresie, w którym organ pozostaje w bezczynności w zakresie wydania przedmiotowej decyzji. W tej sytuacji sądy administracyjne nie są właściwe rzeczowo do rozpatrywania spraw związanych z decyzjami wydawanymi przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w przedmiocie określonym w art. 31 ust. 1 ustawy, a tym samym nie są właściwe w przedmiocie rozpatrywania skarg na bezczynność organu w zakresie wydania decyzji na podstawie tego przepisu.
PGE [...] wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 punkt 1 i art. 3 § 2 punkt 8 w związku z art. 3 § 2 punkt 1 p.p.s.a., w powiązaniu z art. 184 Konstytucji RP i art. 1, 2 i 3 § 1 p.p.s.a, poprzez przyjęcie, że ze względu na treść art. 25 ustępy 1 i 2 w związku z art. 31 ustępy 1 i 4 ustawy oraz z art. 1 i 47946 punkty 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego, sądy administracyjne nie są właściwe do rozpoznawania skarg na bezczynność Prezesa URE w postaci zaniechania wydania decyzji ustalającej korektę końcową kosztów osieroconych, pomimo że z przytoczonych przepisów wynika właściwość sądów administracyjnych w takich sprawach, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało odrzuceniem skargi przez WSA.
Według skarżącej, konstytucyjną zasadą jest domniemanie kompetencji sądów administracyjnych dla rozstrzygania spraw z zakresu kontroli działalności administracji publicznej, w tym spraw, przedmiotem których jest bezczynność organu administracji publicznej w zakresie wydania decyzji administracyjnej przez organ administracji. Zasada ta znajduje odzwierciedlenie w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyłączenie określonej kategorii spraw spod kompetencji sądów administracyjnych celem poddania jej kognicji sądów powszechnych może nastąpić wyłącznie na podstawie wyraźnego wyjątku ustawowego, który to wyjątek nie zachodzi w odniesieniu do skarg na bezczynność Prezesa URE.
W ocenie skarżącej sprawa dotycząca decyzji Prezesa URE ustalającej korektę końcową kosztów osieroconych jest – z formalnego punktu widzenia – sprawą cywilną w rozumieniu artykułu 1 in fine Kodeksu postępowania cywilnego. Jednakże w świetle brzmienia artykułu 25 w związku z artykułem 31 ustęp 4 ustawy, a także mając na względzie fakt, że do momentu wydania przez Prezesa URE decyzji w tym przedmiocie postępowanie toczy się wedle zasad postępowania administracyjnego, sprawa ta staje się sprawą cywilną dopiero z chwilą zaskarżenia decyzji wydanej przez Prezesa URE w drodze odwołania skierowanego do SOKiK. Jednakże WSA w sposób całkowicie nieuprawniony wykluczał możliwość skutecznego wniesienia skargi na bezczynność Prezesa URE dotyczącą wydania decyzji administracyjnej (tj. w zakresie objętym hipotezą normy artykułu 3 § 2 p.p.s.a.) z tego względu, że kontrola prawidłowości tej decyzji (choć dopiero w razie jej wydania i zaskarżenia w drodze wniesienia odwołania do sądu powszechnego) zastrzeżona została dla sądów powszechnych.
Kasator podniósł, że poddanie określonej kategorii spraw z zakresu kontroli działalności administracji publicznej kognicji sądów powszechnych jest dopuszczalne na zasadzie wyjątku i jedynie na podstawie wyraźnej normy ustawowej. Mając na względzie przedmiot niniejszego postępowania, normą taką jest niewątpliwie przepis artykułu 25 ustęp 1 w związku z artykułem 31 ustęp 4 ustawy przewidujący, że od decyzji Prezesa URE ustalającej korektę końcową kosztów osieroconych przysługuje odwołanie do SOKiK. Zgodnie z postanowieniem artykułu 25 ustęp 2 w związku z artykułem 31 ustęp 4 ustawy "postępowanie w sprawie odwołania (...) toczy się według przepisów (Kodeksu postępowania cywilnego) o postępowaniu w sprawach gospodarczych". Niezależnie od powyższego, przez wzgląd na tożsamość regulacji, wskazać także należy na dwie ogólne normy prawne, na mocy których ustawodawca przekazał sądowi powszechnemu kompetencję dla sprawowania kontroli nad decyzjami administracyjnymi (oraz postanowieniami, od których służy zażalenie) wydawanymi przez Prezesa URE na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 roku - Prawo energetyczne. Jest to przepis artykułu 47946 punkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego oraz przepis artykułu 30 ustępy 2, 3 oraz 4 Prawa energetycznego. Zgodnie z tymi przepisami odwołanie od decyzji (zażalenie na postanowienie) Prezesa URE wnosi się do SOKiK, a postępowanie w sprawie takiego odwołania (zażalenia) toczy się przed SOKiK według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu w sprawach gospodarczych. Zgodnie z definicją sprawy gospodarczej zawartą w artykule 4791 § 2 punkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego, sprawami gospodarczymi są "sprawy należące do właściwości sądów na podstawie przepisów (...) prawa energetycznego". Przywołane wyżej przepisy ustanawiające wyjątek od ogólnej zasady, zgodnie z którą to sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, powinny być interpretowane ściśle. W konsekwencji, w odniesieniu do wydawanych przez Prezesa URE decyzji administracyjnych SOKiK jest właściwy wyłącznie w sprawach wniesionych przez stronę odwołań od tychże decyzji (względnie zażaleń na postanowienia Prezesa URE). W żadnym zakresie nie jest natomiast dopuszczalne rozciąganie wyłączenia kategorii wskazanych spraw spod jurysdykcji sądów administracyjnych - przewidzianego w przepisie artykułu 25 ustęp 1 w związku z artykułem 31 ustęp 4 Ustawy, przepisie artykułu 25 ustęp 1 w związku z artykułem 30 ustęp 7 Ustawy, przepisie artykułu 47946 punkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego oraz przepisie artykułu 30 ustępy 1 oraz 4 Prawa energetycznego - na inne kategorie spraw. Dotyczy to spraw kontroli działalności Prezesa URE w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji administracyjnej, w szczególności na sprawy bezczynności Prezesa URE w zakresie wydania decyzji administracyjnej. Takie sprawy nie zostały przekazane do właściwości SOKiK, a zatem podlegają kognicji sądów administracyjnych.
Skarżąca podkreśliła, że z artykułu 3 § 2 punkt 8 p.p.s.a. nie wynika, aby ustawodawca wyłączył dopuszczalność wniesienia skargi na bezczynność organu w zakresie wydania decyzji administracyjnej. Ustawodawca przewiduje jedynie w punkcie tym przepisu by owa bezczynność organu polegała, w szczególności, na niewydaniu decyzji administracyjnej, w zakresie czego odsyła do punktu 1 tego artykułu. Jednocześnie ustawodawca przewidział właściwość sądu powszechnego wyłącznie w zakresie postępowania odwoławczego od decyzji Prezesa URE. Stąd dopuszczalnym sposobem zaskarżenia decyzji (zaniechanie wydania której stanowi przedmiot skargi na bezczynność) było wniesienie odwołania do SOKiK. Co więcej, z literalnego brzmienia artykułu 3 § 2 punkt 8 w związku z punktem 1 p.p.s.a. nie wynika, że przesłanką otwierającą drogę do wniesienia skargi na bezczynność organu administracji jest zaskarżalność decyzji administracyjnej (w tym w szczególności jej zaskarżalność do sądu administracyjnego). Przepis ten wskazuje bowiem, że skarga taka przysługuje w każdej sytuacji, gdy organ administracji ma obowiązek podjęcia działania polegającego na wydaniu decyzji administracyjnej, a zdaniem strony skarżącej obowiązkowi temu uchybia i to niezależnie do trybu zaskarżenia takiej decyzji.
W ocenie autora skargi kasacyjnej wynikiem uwzględnienia skargi na bezczynność jest wydanie przez sąd administracyjny orzeczenia, w którym zobowiązuje on organ administracji do wydania decyzji administracyjnej w określonym terminie (artykuł 149 p.p.s.a.). Jak sama nazwa wskazuje, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi reguluje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu administracji publicznej, tj. w sprawach sądowoadministracyjnych. W związku z tym sąd powszechny nie ma podstaw dla zastosowania art. 149 p.p.s.a. Kodeks postępowania cywilnego, regulujący zasady działania sądów powszechnych, nie zawiera regulacji analogicznej do artykułu 149 p.p.s.a. Oznacza to, że dopuszczalność skarżenia bezczynności Prezesa URE w zakresie wydania decyzji administracyjnej właśnie do sądu administracyjnego i przy wykorzystaniu środków przewidzianych przez Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi jest uzasadniona także brakiem odpowiednich środków zwalczania bezczynności w Kodeksie postępowania cywilnego.
Skarżąca zauważyła, że Sąd pierwszej instancji stwierdził, że to sąd powszechny będzie właściwy także w zakresie bezczynności Prezesa URE polegającej na niewydaniu decyzji. Jednakże Sąd ten nie wyjaśnił przy tym w jakim trybie i na jakich zasadach Skarżąca miałaby kwestionować taką bezczynność przed sądem powszechnym. W Kodeksie postępowania cywilnego brak jest nie tylko przepisów wskazujących swoiste środki przymusu jakie sąd powszechny mógłby ewentualnie zastosować wobec organu administracji, ale także ustawa ta nie zawiera przepisów regulujących możliwość wnoszenia środka prawnego analogicznego do skargi na bezczynność.
Kasator podał, że uznanie wykładni zaprezentowanej przez WSA za prawidłową oznaczałoby, że Skarżący - z jednej strony nie może skorzystać ze skargi na bezczynność w trybie przepisów Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (wobec rzekomej niewłaściwości sadów administracyjnych), z drugiej zaś (wobec braku stosownych regulacji w Kodeksie postępowania cywilnego), że Skarżący faktycznie nie dysponuje innymi środkami prawnymi służącymi wyegzekwowaniu od Prezesa URE ustawowego obowiązku wydania decyzji administracyjnej w jego sprawie. Niewątpliwie byłoby to równoznaczne z pozbawieniem Skarżącego jakichkolwiek środków ochrony prawnej przed opieszałością Prezesa URE, co w praktyce prowadziłoby do swego rodzaju bezkarności tego organu, jeżeli chodzi o niewydanie w terminie decyzji administracyjnej, obowiązek wydania której wynika z przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Przedmiotem postępowania przez Sądem pierwszej instancji była ocena zasadności skargi PGE [...] na bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, polegająca na niewydaniu decyzji w trybie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej (Dz. U. Nr 130 poz. 905 ze zm.), dotyczącej korekty końcowej kosztu osieroconego z tytułu nakładów poniesionych na majątek wytwórczy PGE Elektrociepłowni Gorzów S.A. (poprzednik prawny wnioskodawcy).
W myśl art. 31 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. Prezes URE, do dnia 31 sierpnia roku następującego po zakończeniu okresu korygowania, w drodze decyzji administracyjnej, ustala dla wytwórcy wysokość korekty końcowej kosztów osieroconych, zgodnie z wzorami wskazanymi w tymże przepisie.
Stosownie do treści art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm.) do postępowania przed Prezesem URE stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem ust. 2-4, które stanową, iż od decyzji Prezesa URE służy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - sądu ochrony konkurencji i konsumentów (ust. 2), zaś postępowanie w sprawie odwołania toczy się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Art. 30 ust. 4 odsyła do stosowania przepisów k.p.c. w odniesieniu do postanowień Prezesa URE.
Postępowanie, o którym mowa w art. 30 ust. 2–4 cyt. ustawy Prawo energetyczne toczy się według przepisów k.p.c. zawartych w Rozdziale 4 "Postępowanie w sprawach z zakresu regulacji energetyki".
Z art. 47946 pkt 1 k.p.c. wynika m.in., że Sąd Okręgowy w Warszawie - sąd ochrony konkurencji i konsumentów jest właściwy w sprawach odwołań od decyzji Prezesa URE, a zatem również od decyzji ustalającej kwotę kosztów osieroconych (art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej).
Z porównania przepisu art. 47946 pkt 1 k.p.c. z art. 30 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne wynika, że właściwość sądu powszechnego rozpoczyna się na etapie rozpoznania odwołania od decyzji administracyjnej wydanej z zastosowaniem procedury przewidzianej w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 30 ust. 1).
Błędne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, gdy twierdzi, że sąd powszechny jest właściwy do rozstrzygnięcia sprawy w zakresie, w którym organ pozostaje w bezczynności w sprawie wydania przedmiotowej decyzji.
Przede wszystkim przepisy Kodeksu postępowania cywilnego zawarte w Rozdziale 4 nie przewidują procedury, która pozwalałaby sądowi powszechnemu na zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie korekty końcowej kosztów osieroconych w następstwie rozpoznania skargi na bezczynność organu.
Z powyższego wynika, że w ustawie – Prawo energetyczne (art. 30 ust. 2, 3) jednoznacznie określono rodzaje orzeczeń, od których przysługują środki odwoławcze do sądu powszechnego, który jest właściwy do ich rozpoznania (art. 47946 k.p.c.). Jednym z tych orzeczeń jest decyzja Prezesa URE ustalająca wysokość korekty rocznej kosztów osieroconych, o czym stanowi art. 30 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej.
Sąd powszechny będzie więc właściwy do dokonania merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez Prezesa URE, natomiast kontrola legalności działania organu administracji publicznej w zakresie dochowania wymogów proceduralnych postępowania administracyjnego należy do właściwości sądów administracyjnych.
Bezczynność Prezesa UKE prowadzi do pozbawienia strony gwarantowanego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), zaś odmowa udzielenia ochrony sądowej w postaci skargi na bezczynność wnoszonej do sądu administracyjnego to prawo praktycznie wyklucza.
Nie do zaakceptowania jest zastąpienie decyzji administracyjnej pismem o charakterze informacyjnym, jak to uczynił Prezes URE (pismo z [...] października 2010 r.), pozbawiając tym samym stronę możliwości złożenia odwołania do sądu powszechnego. Tego rodzaju praktyka organu, jak również odrzucenie skargi oznacza w istocie odmowę rozpoznania sprawy, a więc naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Przypomnieć należy, że statusem sądu administracyjnego na tle "hybrydowego" charakteru postępowania (również w niniejszej sprawie) polegającego na stosowaniu w określonym zakresie procedury administracyjnej (k.p.a.) oraz procedury cywilnej (k.p.c.) zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 23 lutego 2010 r. II GPS 6/09.
Problematyka objęta powyższą uchwałą dotyczy bezczynności organu polegającej na nieprzekazaniu odwołania do sądu powszechnego (art. 47959 § 2 k.p.c.). Identyczne unormowanie dla potrzeb niniejszego postępowania przewiduje art. 47948 k.p.c.
Naczelny Sąd Administracyjny w powyższej uchwale wyraził jednoznaczny pogląd, iż w przypadku nieprzekazania odwołania do sądu powszechnego i niewykonania obowiązku samokontroli, czyli wydania nowej decyzji, przysługuje stronie prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu polegającej na niewydaniu decyzji administracyjnej.
Stanowisko to podziela Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie, prezentując pogląd, że skarga na bezczynność organu przysługuje również wówczas gdy – jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie – Prezes URE uchyla się od wydania decyzji administracyjnej w następstwie rozpoznania wniosku PGE [...] z dnia [...] września 2010 r.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zadaniem Sądu pierwszej instancji będzie rozpoznanie skargi na bezczynność Prezesa URE w przedmiocie wydania decyzji o korekcie końcowej kosztów osieroconych.
Biorąc powyższe pod uwagę, w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło