II SA/Ke 114/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. J. na pismo Rektora z dnia [...] L.dz. [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na przeniesienie studenta na inną uczelnię p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Wnioskiem z dnia 26 listopada 2010r. J. J., studentka Wydziału Pedagogicznego i Ochrony Zdrowia Szkoły Wyższej zwróciła się do Dziekana tego Wydziału o wyrażenie zgody na przeniesienie jej do Wyższej Szkoły na kierunek fizjoterapia - z dniem 30 listopada 2010r., wskazując jako podstawę prawną przepis art. 117 pkt 3 ustawy z dnia 25 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 12 pkt 2 Regulaminu Studiów. W odpowiedzi na powyższy wniosek Dziekan Wydziału Pedagogicznego i Ochrony Zdrowia Szkoły Wyższej pismem z dnia 14 grudnia 2010r., skierowanym do J. J., wyraził zgodę na przeniesienie z dniem 30 września 2011r., jednocześnie stwierdzając, że zgodnie z Zarządzeniem Rektora nr 8/2009 z dnia 30 marca 2009r. przeniesienie w trakcie trwania roku akademickiego skutkuje koniecznością opłacenia czesnego za cały rok akademicki. Dnia 3 stycznia 2011r. wpłynęło do Rektora Szkoły Wyższej odwołanie J. J. "od decyzji Dziekana w sprawie wyrażenia zgody na przeniesienie z dniem 30 września 2011r., zamiast z dniem 30 listopada 2010r.", zawierające także prośbę o wyrażenie zgody na przeniesienie z dniem 30 listopada 2010r., oraz informujące o otrzymaniu zgody właściwego organu szkoły wyższej przyjmującej oraz wypełnieniu wszystkich obowiązków wynikających z przepisów obowiązujących na uczelni, tzn. braku zaległości z tytułu czesnego bądź innych opłat. W odpowiedzi na to pismo Dziekan Wydziału Pedagogicznego i Ochrony Zdrowia poinformował studentkę pisemnie, w imieniu Rektora Szkoły (pismo datowane na 7 stycznia 2011r.), że stanowisko Szkoły Wyższej "w przedmiotowej sprawie nie uległo zmianie". Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na "decyzję" Rektora z dnia 7 stycznia 2011r. wniosła dnia 3 lutego 2011r. J. J., domagając się stwierdzenia jej nieważności "z powodu rażącego naruszenia prawa polegającego w szczególności na braku istotnych elementów decyzji wymaganych art. 107 § 3 kpa, w tym uniemożliwiających poznanie racji decyzyjnej Organu dla efektywnej z nim polemiki." Jako podstawę prawną skargi wskazała przepis art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że "przepis art. 173 ust. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym nie wskazuje, że uczelnia, z której student chce się przenieść ma prawo wypowiadać się wiążąco, zwłaszcza wobec uczelni przyjmującej, co do faktów wypełnienia wszystkich obowiązków wynikających z przepisów obowiązujących w uczelni, którą opuszcza. Art. 12 Regulaminu studiów SŚW także nie daje ku temu podstawy, wydaje się nie dotyczyć opuszczenia ŚSW lub regulować zagadnienia ujęte w art. 171 ust. 3 w sposób z nim niezgodny. Jedynym oceniającym, czy do przeniesienia może dojść jest kierownik podstawowej jednostki uczelni przyjmującej" Podniesiono także, że zarządzenie organu uczelni dotyczące opłat od studentów "ma (...) charakter wiążący jedynie uczelnię, póki student nie złoży oświadczenia woli o przyjęciu zawartych w nim warunków." W odpowiedzi na skargę Rektor Szkoły Wyższej wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że jakkolwiek zapis § 12 ust.1 regulaminu studiów obowiązującego w Szkoły Wyższej przewiduje możliwość przeniesienia się studenta z innej szkoły wyższej na inną uczelnię, zmianę uczelni przez studenta uzależnia od uzyskania zgody dziekana i wypełnienia obowiązków wynikających z przepisów obowiązujących w szkole wyższej, w której studiował. Kwestie rozliczeń studentów z uczelnią w razie zmiany szkoły w trakcie roku akademickiego, reguluje obowiązujące w Szkoły Wyższej Zarządzenie Rektora nr 8/2009z dnia 30 marca 2009r., z którego postanowień wynika, że przeniesienie studenta w trakcie roku akademickiego skutkuje koniecznością opłacenia czesnego za cały rok akademicki. Pismem z dnia 8 marca 2011r. pełnomocnik Rektora wniósł o umorzenie postępowania, podnosząc, że "zaskarżona decyzja (Zarządzenie Rektora Szkoły Wyższej z dnia marca 2009r.), będąca causą sprawy – została Zarządzeniem Rektora z dnia 18 lutego 2011r. uchylona". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Działalność administracji publicznej (w znaczeniu ustrojowym lub funkcjonalnym) nie ogranicza się tylko do wydawania indywidualnych aktów administracyjnych o charakterze władczym, jednostronnym nakierowanym na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych ale obejmuje również inne zdarzenia, nie podlegające reżimowi kodeksu postępowania administracyjnego, zaliczane w doktrynie i orzecznictwie do aktów wewnątrzzakładowych. Aktem administracyjnym wewnątrzzakładowym jest jednostronne działanie prawne organów zakładu skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach stosunku zakładowego, nie stanowiących o nawiązaniu, przekształceniu lub rozwiązaniu tego stosunku (por. E. Ochendowski: Zakład Administracyjny jako podmiot administracji państwowej. Poznań 1969, str. 214; patrz również glosa L. Żukowskiego OSP 2000, nr 12, str. 612 - 615). W sprawie niniejszej Sąd na wstępie badał, czy organ uczelni powinien wniosek skarżącej z dnia 26 listopada 2010r. rozstrzygnąć w formie decyzji administracyjnej, podlegającej - stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. - kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164 poz. 1365 ze zm.), zwanej dalej ustawa, do decyzji (...) podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Ustawodawca, odsyłając do odpowiedniego stosowania k.p.a., zwraca uwagę, że decyzje organów uczelni nie są takimi samymi aktami, jak decyzje podejmowane przez organy administracji publicznej. Nakaz odpowiedniego stosowania k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, iż wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie kodeksu, winny mieć także zastosowanie do decyzji organu uczelni (w tym przypadku dziekana), chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają. Powołany przepis nie wymienia wprost zdarzeń, które - jako indywidualne sprawy studentów - winny być załatwiane w drodze decyzji administracyjnych, do których należy odpowiednio stosować k.p.a., niemniej jednak niewątpliwie chodzi w nim o takie sytuacje, kiedy rozstrzygnięcie organu uczelni dotyczy sfery praw i obowiązków studenta, a nadto wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz. Do decyzji, o których mowa w art. 207 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym należą w szczególności: rozstrzygnięcia stwierdzające złożenie egzaminu magisterskiego i postanawiające o nadaniu tytułu magistra (postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 1992 r. sygn. akt SAB/Po 41/91, OSP 1994, nr 4, poz. 69; wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1998 r. sygn. akt I SA 661/98, niepubl.; uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 18 listopada 1982 r. sygn. akt III CZP 26/82, OSP 1983, nr 11, poz. 248); decyzja wydana po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o nadaniu tytułu zawodowego magistra (wyrok NSA z dnia 10 listopada 1999 r. sygn. akt I SA 625/99, PiP 2002, nr 2, s. 115); decyzja o nadaniu stopnia naukowego (postanowienie NSA z dnia 13 lipca 1983 r. sygn. akt II SA 983/83, OSP 1984, nr 3, poz. 47); decyzja odmawiająca przyjęcia na studia wyższe (wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1982 r. sygn. akt II SA 532/82, OSP 1983, nr 1, poz. 20); decyzja o skreśleniu z listy studentów (wyrok NSA z dnia 19 grudnia 1985 r. sygn. akt SA/Gd 577/85, "Gazeta Prawnicza" 1986, nr 15). Natomiast do zdarzeń nie podlegających reżimowi kodeksu postępowania administracyjnego orzecznictwo zalicza zgodę dziekana wydziału na podjęcie dodatkowych studiów na innym kierunku tej samej bądź innej uczelni (wyrok NSA z dnia 16 czerwca 1987 r. sygn. akt SA/Wr 227/87), odmowę udzielenia przez organ szkoły wyższej urlopu dziekańskiego studentowi (postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 1990 r. sygn. akt SA/Kr 368/90, OSP/992, nr 2, poz. 26), ocenę egzaminatora, będącą jego wyłącznym atrybutem (wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1994 r. sygn. akt I SA 1636/94, ONSA z. 4 poz. 176). W sprawie I OSK 877/07 Naczelny Sąd Administracyjny, wyraził pogląd, iż "sprawy wyrażenia zgody na egzamin komisyjny, choć załatwione w toku instancji (od decyzji służy odwołanie do Rektora) nie mają charakteru spraw indywidualnych załatwianych w drodze decyzji administracyjnych, są to decyzje zakładowe, związane z tokiem studiów". Sprawa niniejsza dotyczy wyrażenia zgody przez dziekana uczelni, w której student pobiera naukę na jego przeniesienie się na inną uczelnię, w tym określenia terminu przeniesienia oraz wyrażenia stanowiska, co do opłat czesnego za określony rok akademicki. Zauważyć należy, że kwestie związane z przeniesieniem się studenta na inną uczelnię reguluje przepis art. 171 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym "student może przenieść się z innej uczelni, w tym zagranicznej, za zgodą kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni przyjmującej, wyrażoną w formie decyzji, jeżeli wypełnił wszystkie obowiązki wynikające z przepisów obowiązujących w uczelni, którą opuszcza". Z treści tego przepisu wynika, że podjęcia "decyzji" wymaga jedynie wyrażenie zgody przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni przyjmującej, a nie uczelni, którą student zamierza opuścić. Należy podkreślić, że ustawodawca nie przewidział uzależnienia przeniesienia studenta na inną uczelnię od zgody stosownego organu uczelni, którą student opuszcza. Zatem w sprawie niniejszej dziekan właściwego Wydziału Wyższej Szkoły– uczelni przejmującej – winien wyrazić swą wolę w zakresie przeniesienia studenta w formie decyzji administracyjnej. Natomiast zgoda dziekana Szkoły Wyższej nie jest wymagana. Zdaniem Sądu, zawarte przepisie art. 171 ust. 3 ustawy stwierdzenie, że student może przenieść się z innej uczelni (...) "jeżeli wypełni wszystkie obowiązki wynikające z przepisów obowiązujących w uczelni, którą opuszcza" nie oznacza, że kierownik (dziekan) uczelni, którą student opuszcza może wydać decyzję o odmowie wyrażenia zgody na przeniesienie się na inną uczelnię w przypadku niewypełnienia przez studenta tych obowiązków. Rację ma skarżąca, że dziekan uczelni, wbrew jej intencji "zmienił" w piśmie z dnia 14 grudnia 2010r. okres pobierania nauki na uczelni, jako że studentka zamierzała opuścić uczelnię z dniem 30 września 2010r., zaś organ uczelni "wyraził zgodę" na opuszczenie uczelni dopiero z dniem 30 listopada 2011r., a więc o cały rok akademicki później, z czym wiązały się wspomniane w piśmie z dnia 7 stycznia 2011r. opłaty czesnego za cały rok akademicki. Jednak uznać należy, że stanowisko dziekana, zawarte w zaskarżonych pismach nie określa obowiązków studenta w tym znaczeniu, że nie kreuje jego sytuacji na zewnątrz w sferze stosunków administracyjno-prawnych, a w szczególności nie zamyka mu drogi do przeniesienia się na inną uczelnię. Tym samym, wywołuje jedynie skutek wewnętrzny (zakładowy) i nie stanowi decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 207 ust.1 Prawa o szkolnictwie wyższym, a tym samym nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę jako niedopuszczalną odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.