I GZ 119/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Urszula Raczkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "L. P." Spółki z o.o. w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Po 77/11 w zakresie zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi "L. P." Spółki z o.o. w J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Po 77/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi "L. P." Spółki z o.o. w J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi konieczność zawieszenia postępowania z uwagi na postępowanie toczące się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I GSK 262/10 ze skargi Elektrociepłowni "Będzin" S.A. w Będzinie, w której postanowieniem z dnia 3 lutego 2011 r. Sąd ten wniósł o podjęcie uchwały wyjaśniającej w składzie całej Izby NSA. Przedmiotem wniosku jest udzielenie odpowiedzi na pytanie "czy w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako "Ordynacja podatkowa") jest nadpłatą kwota podatku akcyzowego uiszczona z tytułu sprzedaży energii elektrycznej w sytuacji, w której ten kto ją uiścił nie poniósł z tego tytułu uszczerbku majątkowego." Ponadto Sąd wskazał, że podstawę do stwierdzenia nadpłaty, na który powołuje się strona w swym wniosku, stanowi m.in. przepis art. art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zatem nie może budzić wątpliwości, że wynikiem podjęcia uchwały będzie rozstrzygnięcie kwestii prawnej, która ma istotne znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, albowiem ewentualne uznanie, że za nadpłatę można uznać także kwotę podatku akcyzowego uiszczoną z tytułu sprzedaży olejów smarowych także wówczas, gdy uiszczający nie poniósł z tego tytułu uszczerbku majątkowego, ma kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości wydanej w niniejszej sprawie decyzji, i to niezależnie od pozostałej argumentacji podnoszonej przez strony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółka, zaskarżając je w całości i wniosła o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.: - art. 269 § 1 w związku z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), poprzez niezastosowanie się - wbrew dyspozycji tego przepisu - do stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 13 lipca 2009 r., sygn. I FPS 4/09, które nie zostało zmienione, ani zdezaktualizowane, a w razie niepodzielania tego stanowiska - poprzez nieprzedstawienie powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi NSA, a jedynie zawieszenie niniejszego postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., - 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że rozstrzygnięcie sprawy ze skargi L. zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, tj. od wyniku postępowania przed NSA w sprawie o sygn. akt I GSK 262/10 ze skargi Elektrociepłowni "Będzin" S.A. w Będzinie (dalej: EC Będzin), w której postanowieniem z dnia 3 lutego 2011 r. NSA wniósł o podjęcie uchwały wyjaśniającej w składzie całej izby NSA dotyczącej odpowiedzi na pytanie "Czy w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej jest nadpłatą kwota podatku akcyzowego uiszczona z tytułu sprzedaży energii elektryzuje w sytuacji, w której ten kto ją uiścił nie poniósł z tego tytułu uszczerbku majątkowego?". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Podkreślenia wymaga fakt, że zawarte w przepisie art. 125 p.p.s.a. podstawy zawieszenia postępowania sądowego mają charakter podstaw fakultatywnych. O zawieszeniu postępowania w tych przypadkach decydują względy celowościowe. Celowość zawieszenia postępowania w sytuacjach uregulowanych w tym przepisie pozostawiona jest ocenie sądu, ale sposób jego wykładni nie może prowadzić do tworzenia nowych podstaw zawieszenia postępowania (T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008, art. 125, Nb 1). Celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego nie może być brana pod uwagę w oderwaniu od zasady szybkości postępowania. Tymczasem zawieszenie postępowania w sytuacji, gdy brak jest ku temu wystarczających przesłanek naruszałoby zasadę szybkości. Sąd musi zatem rozważyć, czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania. Przyjęte w analizowanym przepisie rozumienie kwestii prejudycjalnej zakłada istnienie ścisłego związku pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego. Związek ten polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, Komentarz do art. 125, tezy 1, 3). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. umożliwia sądowi administracyjnemu zawieszenie postępowania, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. Kluczowe w tym przepisie jest więc słowo "zależy", według którego, jeśli coś zależy od danej sytuacji, to ona decyduje o tym lub ma na to decydujący wpływ (Inny Słownik Języka Polskiego, praca zbiorowa pod red. M. Bańki, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2000, Tom P-Ż, s. 1231). Nie chodzi przy tym o jakikolwiek wpływ, ale o wpływ przewidziany prawem, a nie np. o wpływ wynikający z autorytetu NSA. Owe "decydujące znaczenie" jest konsekwencją użycia przez ustawodawcę w analizowanym przepisie p.p.s.a. zwrotu "zależy". Interpretując go nie można jednak poprzestać jedynie na wykładni językowej. Należy bowiem uwzględnić poglądy judykatury oraz doktryny w zakresie wykładni prawa i za licznymi wypowiedziami NSA stwierdzić, że zasada pierwszeństwa wykładni językowej nie powinna prowadzić do wniosku, że interpretatorowi wolno jest całkowicie ignorować wykładnię systemową lub funkcjonalną. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik. W każdej zatem sytuacji, gdy nasuwa się podejrzenie, że wynik wykładni językowej może okazać się nieadekwatny, interpretator powinien go skonfrontować z wykładnią systemową i funkcjonalną (por. postanowienie SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt I KZP 6/07, OSNKW 2007/5/37, Biul.SN 2007/5/18; postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1885/07; wyroki NSA: z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 976/08, z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 1319/08, z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1553/08, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ oraz wypowiedzi doktryny: M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2002, s. 275; L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 74.). Reasumując, wbrew stanowisku wyrażonemu w zażaleniu, merytoryczna tożsamość zagadnienia prawnego, które wyłoniło się w danej sprawie prowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., z zagadnieniem, które w odrębnej sprawie przedstawiono do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a. uzasadniało zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Użyte bowiem w tym ostatnim przepisie pojęcie "zależy" należy rozumieć stosując także wykładnię systemową i funkcjonalną art. 15 § 1 pkt 2 i 3 oraz art. 264 p.p.s.a. nie tylko jako związek formalno-instytucjonalny - tj. polegający na tym, że dane zagadnienie wstępne należy do kognicji innej instytucji i musi być przez nie rozpoznane, aby można było kontynuować dane postępowanie sądowe - ale także jako związek treściowo-instytucjonalny, polegający na tym, że dana instytucja (w tym przypadku - Naczelny Sąd Administracyjny), realizując swoje ustawowe zadania, przedstawia we właściwym trybie (art. 269 § 1 p.p.s.a.) rozstrzygnięcie, które ma na celu realizację celów wskazanych przez ustawodawcę (w tym przypadku - usunięcie ryzyka wystąpienia w danym typie spraw rozbieżności interpretacyjnych). Zawieszając w takim przypadku postępowanie sądowe wojewódzki sąd administracyjny postępuje adekwatnie do potrzeby ujednolicania w sposób przewidziany przez art. 15 § 1 pkt 2 i 3, art. 269 § 1 i art. 264 p.p.s.a. praktyki wykładniczej sądownictwa administracyjnego. Także pierwszy zarzut zażalenia należy uznać za niezasadny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niecelowe jest przedstawianie po raz kolejny, w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a., zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi NSA w sytuacji, gdy to zagadnienie prawne przedstawione zostało już do rozstrzygnięcia składowi całej Izby NSA przez Sąd w sprawie o sygn. akt I GSK 262/10. Zadawanie kolejnego pytania w tym samym przedmiocie byłoby sprzeczne ze względami celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. W sprawach sądowoadministracyjnych, zwłaszcza w tych, które dotyczą szeroko rozumianego prawa daninowego, zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym (por. postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 221/08, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Uwzględniając powyższe okoliczności oraz mając na względzie zasadę ekonomii procesowej, wyrażoną w art. 7 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.