II SA/Lu 69/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 marca 2011r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał W. O. zasiłek pielęgnacyjny dla N. G. urodzonej dnia 10 lipca 2003r, na okres od dnia 1 września 2010r. do dnia 31 marca 2014r. w wysokości 153,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 8 września 2010r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla córki – N. G . Do wniosku dołączono orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 31 marca 2010r. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w L. , orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...]. wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności , odwołanie do Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2010r., a także wniosek do Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2010r. cofający złożone odwołanie. Organ I instancji wskazał, że przedmiotowe orzeczenie stanowi kontynuację poprzedniego orzeczenia, którego termin ważności upłynął w dniu 31 marca 2010r. Wniosek o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności został złożony do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w L. w dniu 8 marca 2010r., orzeczenie zaś zostało wydane w dniu [...]roku. Od wydanego orzeczenia Skarżąca wniosła odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L., który wydał kolejne orzeczenie w dniu [...]. Od powyższego orzeczenia W. O. wniosła odwołanie do Sądu Rejonowego , a następnie wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2010 r., wycofała złożone odwołanie. Wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego skarżąca złożyła w dniu [...] września 2010 roku. Wskazując na treść art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony po upływie terminów określonych w cyt. artykule ustawy. Od powyższej decyzji W. O. wniosła odwołanie, w którym wskazała, że nie była w stanie złożyć wniosku o zasiłek pielęgnacyjny w terminie trzech miesięcy od otrzymania orzeczenia, ponieważ były one nieprawomocne. Decyzją z dnia [...]., Nr [...]10 Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na powyższą decyzję Kolegium W. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wskazała na trudną sytuację rodzinną. Ponadto podniosła, że nie wiedziała o istnieniu ustawowych terminów na złożenie wniosku o przyznanie świadczenia. Zdaniem skarżącej, skoro miała ona prawo złożyć odwołanie do sądu, to również miała prawo je wycofać. Stwierdziła ponadto, że gdyby wiedziała jakie skutki wywoła jej czynność, prawdopodobnie nie zrobiłaby tego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 oraz 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrolując zatem legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 roku, Nr 139, poz. 992 ze zm.). W szczególności należało rozważyć zastosowanie art. 24 ust. 3a tej ustawy, który stanowi, iż w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie: 1) niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i 2) prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia. Ustawodawca nie wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem "wydanie orzeczenia". Orzeczenia o stopniu niepełnosprawności są decyzjami administracyjnymi i jako akt zewnętrzny będący władczym orzeczeniem woli organu administracji publicznej mogą być uznane za wydane z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz struktur organizacyjnych i stworzenia adresatowi możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia. Dopóki tak się nie stanie, akt ten nie wywiera skutków prawnych. W omawianej sprawie fakt, iż wnioskodawczyni o decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dowiedziała się w dniu [...] maja 2010r, jest niekwestionowany. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca dysponowała orzeczeniem o niepełnosprawności córki, którego termin ważności upływał w dniu 31 maja 2010 r. Kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na wniosek skarżącej w dniu [...]. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w L., a następnie w wyniku uwzględnienia odwołania orzeczenie o niepełnosprawności w dniu [...]. wydane zostało przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności . Orzeczenie to określało istnienie niepełnosprawności do dnia 31 marca 2014 r. Poza sporem pozostaje również okoliczność, iż w dniu 8 września 2010 r. skarżąca złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla córki – N. G . Od miesiąca września 2010 r. organ przyznał stronie świadczenie związane z niepełnosprawnością. Okoliczność, że strona wniosła odwołanie do Sądu Rejonowego, a następnie go cofnęła, nie ma znaczenia dla przedmiotowego rozstrzygnięcia, ponieważ w sprawie nie zapadł wyrok sądu rejonowego. Mając powyższe na uwadze – zdaniem Sądu - organy orzekające w sprawie dokonały słusznej oceny, iż nie jest możliwe przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres wsteczny, przed złożeniem wniosku o przyznanie tego świadczenia, niezależnie od przyczyny późnego złożenia wniosku (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 marca 2011r., sygn. akt II SA/Łd 149/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Inna sytuacja zachodziłaby wówczas, gdyby strona skarżąca nie cofnęła odwołania skierowanego do Sądu Rejonowego. Sąd ten rozstrzygnąłby sprawę, a termin trzymiesięczny liczony byłby od dnia wyroku Sądu, a nie od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności . Treść art. 24 ust. 3a ww. ustawy jest jasna i jednoznaczna, 3 miesięczny termin do złożenia wniosku liczony jest od dnia wydania orzeczenia. Takim orzeczeniem w niniejszej sprawie byłby wyrok Sądu Rejonowego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 grudnia 2010r., IV SA/Wr 592/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ponadto dokonując wykładni omawianego przepisu należy dać prymat wykładni literalnej. Orzecznictwo w tej kwestii jest jednolite i przyjmuje, że w przypadku, gdy wykładnia literalna ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu, należy wybrać taką wykładnię, która w sposób najpełniejszy umożliwi realizację norm i wartości konstytucyjnych (wyrok TK z dnia 28 czerwca 2000 r. K 25/99, OTK ZK 2000, poz. 141, wyrok NSA z 14 grudnia 2000 r., FSA 2/00, ONSAiWSA 2001, nr 2, poz. 49). Z przyczyn wskazanych wyżej wykładnia językowa omawianej normy prawnej jest wystarczająca i daje podstawy do jednoznacznego rozumienia przepisów. Zakładając, że ustawodawca jest racjonalny, należy przyjąć, że sformułowania różnie brzmiące oznaczają co innego. Wydanie orzeczenia to data, w której Sąd (tutaj organ) nadał orzeczeniu odpowiednią treść. Z przyczyn podanych wyżej nie ma podstaw do zastosowania w sprawie wykładni celowościowej. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż decyzje organów orzekających w sprawie przyznania bądź odmowy przyznania zasiłków pielęgnacyjnych nie mają charakteru uznaniowego, a organy orzekające przy podejmowaniu decyzji muszą ściśle przestrzegać obowiązujących przepisów prawa. W tej sytuacji ani organy administracji, ani też Sąd, orzekając w sprawie nie mogły uwzględnić zarzutów strony, a także zasad współżycia społecznego, gdyż klauzula taka nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym. Sąd rozumiejąc trudną sytuację strony, nie znalazł jednak podstaw do wyeliminowania kwestionowanych decyzji z obrotu prawnego. Ponadto termin do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego jest terminem prawa materialnego i nie jest dopuszczalne orzeczenie o jego przywróceniu w oparciu o art. 58 i art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W sytuacji bowiem, gdy skutek upływu terminu polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub na niemożności jego realizacji, termin ma charakter prawnomaterialny (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 października 2010r., sygn. akt II SA/Łd 734/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zatem w omawianej sprawie nawet z tych względów nie można było rozważyć możliwości przyznania żądanego świadczenia od daty wcześniejszej, niż uczyniły to organy administracyjne. Niedotrzymywanie przez skarżącą przysługującego jej świadczenia nie było spowodowane opieszałym działaniem administracji, lecz zaniechaniem skarżącej. Nie zachodziły ponadto w sprawie jakiekolwiek okoliczności niezależne od wnioskodawczyni, które uniemożliwiałyby jej złożenie w ustawowym terminie wniosku. Reasumując, w podanym wyżej stanie faktycznym, tj. złożeniu przez skarżącą wniosku o zasiłek pielęgnacyjny po upływie 3 miesięcy od otrzymania przez nią orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest jej zaniedbaniem (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2010r., sygn. akt I OSK 1108/10 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.