II SA/Lu 122/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 marca 2011 sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję w części odmawiającej przyznania M. D. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej , działając z upoważnienia Burmistrza , decyzją z dnia [...] r. przyznał M. D. świadczenie w formie: 1) zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku 5-18 lat na syna A. D.; 2) zasiłku rodzinnego na dziecko do 5 lat na córkę I. D.; 3) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na syna A. D. i jednocześnie odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na córkę I. D . Uzasadniając odmowę przyznania wskazanego dodatku do zasiłku rodzinnego organ powołał się na treść art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie przysługuje osobie, jeżeli bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w zatrudnieniu przez okres krótszy niż 6 miesięcy i stwierdził, iż w przypadku wnioskodawczyni powyższa przesłanka odmowy przyznania dodatku zachodzi. Z przedłożonych dokumentów, potwierdzających zatrudnienie M. D., wynika, iż w okresie od 1 października 1997 r. do 31 grudnia 2009 r. była zatrudniona w firmie "A", a w firmie "B" zatrudniona jest od 29 marca 2010 r. Urlop wypoczynkowy został wnioskodawczyni udzielony 3 kwietnia 2010 r. Tak wiec bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego wnioskodawczyni pozostawała w zatrudnieniu 5 dni. Zdaniem organu termin "bezpośrednio" jest równoznaczny z wymogiem zachowania ciągłości w 6-miesięcznym okresie zatrudnienia uprawniającym do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego wniosła M. D . Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazano, że zgodnie z art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad synem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego może zostać przyznany jedynie w sytuacji, gdy skarżąca bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w stosunku pracy przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy organ wskazał, że odwołująca nie pracowała w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 28 marca 2010 r. Podjęła pracę dopiero w dniu 29 marca 2010 r. Tym samym nie miała 6-miesięcznego okresu pracy przed rozpoczęciem urlopu wychowawczego i dlatego przedmiotowy dodatek jej nie przysługuje. Na powyższe rozstrzygnięcie M. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, podnosząc, że w dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję, którą przyznało jej dodatek z tytułu opieki na dzieckiem. Z tych względów wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i wyrównanie zasiłku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze , wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skarżącej, Kolegium wyjaśniło, iż skład orzekający nie podziela poglądu wyrażonego w decyzji Kolegium z dnia [...]r. Zdaniem Kolegium "uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego" należy w przypadku dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego rozumieć jako "uzyskanie urlopu wychowawczego", tj. faktyczne udzielenie tego urlopu przez pracodawcę. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy oraz trafność wykładni tych przepisów. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, iż sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia prawa materialnego, gdyż dokonało nieprawidłowej wykładni przepisów art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm. - zwanej dalej ustawą), co miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 8 pkt 2 ustawy do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Dodatek ten przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego (art. 10 ust. 1 ustawy). Nie przysługuje tym osobom jednak, jeżeli bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawały w zatrudnieniu przez okres krótszy niż 6 miesięcy (art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy). W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji, odmawiając skarżącej przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na córkę I. D. powołały się na treść przywołanego art. 10 ust.5 pkt 2 ustawy wskazując, że bezpośrednio przed udzieleniem urlopu wychowawczego skarżąca nie pozostawała w stosunku pracy przez okres 6 miesięcy. Bezspornym jest, iż M. D. pracowała bowiem w okresie od 1 października 1997 r. do 31 grudnia 2009 r., a następnie od dnia 29 marca 2010 r. do dnia 3 kwietnia 2010 r., którego to dnia pracodawca udzielił jej urlopu wychowawczego na córkę I . Tak więc, organy dokonując wykładni przepisu art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy przyjęły, że okres "bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego" jest tożsamy z okresem bezpośrednio poprzedzającym datę udzielenia przez pracodawcę tego urlopu. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie taka interpretacja przepisu art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy jest błędna, a to przede wszystkim z tego względu, że uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego nie następuje w chwili udzielenia tego urlopu przez pracodawcę lub złożenia wniosku o ten urlop. W pierwszej kolejności należy zgodzić się z poglądem, że omawiany przepis art. 10 ustawy nie funkcjonuje w próżni, lecz jest elementem szeroko rozumianego systemu uprawnień pracowniczych. Bez odniesienia się do przepisów prawa pracy normujących problematykę pozostawania w stosunku pracy i nabywania prawa do urlopu wychowawczego nie byłoby możliwe stosowanie przepisu art. 10 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sprawach indywidualnych (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. I SA/Wa 529/09, Lex nr 563411). Omawiana ustawa nie definiuje bowiem, co należy rozumieć przez urlop wychowawczy, uzyskanie prawa do tego urlopu, pozostawanie w stosunku pracy. Pojęcia te są właściwe dla prawa pracy i stąd dla ustalenia ich znaczenia należy w tym zakresie posiłkować się przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.). Mianowicie art. 186 § 1 Kodeksu pracy stanowi, że pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 4 roku życia. Do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia. Urlopu wychowawczego udziela się na wniosek pracownika, przy czym urlop ten może być wykorzystany najwyżej w 4 częściach (art. 186 § 4 i 5 Kp). Z treści przywołanych przepisów wynika zatem, że przesłankami uzyskania prawa do urlopu wychowawczego są: pozostawanie w stosunku pracy i posiadanie co najmniej sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia. W zakresie wymagania sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia ustawodawca posłużył się konstrukcją łącznego stażu pracy. Okres ten jest liczony z uwzględnieniem poprzednich okresów pozostawania w stosunku pracy, bez względu na wymiar czasu pracy, długość przerw w zatrudnieniu i sposób ustania stosunku pracy. Nabycie prawa do urlopu wychowawczego w myśl tych przepisów nie jest zatem zależne od woli pracodawcy. Pracodawca jest bowiem obowiązany udzielić urlopu wychowawczego na pisemny wniosek pracownika. W rozpoznawanej sprawie, organy oceniając czy zachodzą przesłanki do przyznania skarżącej żądanego świadczenia ustaliły, że skarżąca podjęła zatrudnienie w dniu 29 marca 2010 r., a w dniu 3 kwietnia 2010 r. pracodawca udzielił jej urlopu wychowawczego. W ocenie organu odwoławczego z powyższego wynika, że skarżąca przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego nie pozostawała w stosunku pracy przez okres sześciu miesięcy. Bezspornym jednak jest, iż skarżąca w okresie od 1 października 1997 r. do 31 grudnia 2009 r., czyli ponad 6 miesięcy pozostawała w stosunku pracy z poprzednim pracodawcą. Okoliczność ta zgodnie z przywołanym zasadami została uwzględniona przez nowego pracodawcę skarżącej, który udzielił jej urlopu wychowawczego, mimo zatrudnienia wynoszącego 5 dni. Przerwa w zatrudnieniu skarżącej od 1 stycznia 2010 r. do 28 marca 2010 r. pozostaje bowiem bez wpływu na posiadanie prawa do urlopu wychowawczego. Z tych względów dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie jest istotna data udzielania urlopu wychowawczego, która nie jest tożsama z datą nabycia prawa do urlopu wychowawczego. Uzyskania prawa do urlopu wychowawczego nie można bowiem utożsamiać z uzyskaniem urlopu wychowawczego. Mając powyższe na uwadze skarżąca celem uzyskania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego winna wykazać się sześciomiesięcznym okresem zatrudnienia bezpośrednio nie przed udzieleniem jej urlopu wychowawczego przez pracodawcę, lecz przed urodzeniem dziecka. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż przed datą urodzenia dziecka - 26 października 2009 r. - skarżąca była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy przez wymagany okres co najmniej 6 miesięcy. Na obowiązek przyjęcia odmiennej wykładni omawianych przepisów zdaniem Sądu nie ma wpływu okoliczność, iż zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym do ustawy do wniosku o udzielenia przedmiotowego dodatku należy dołączyć zaświadczenie pracodawcy o udzieleniu urlopu wychowawczego oraz o okresie, na jaki urlop wychowawczy został udzielony. Celem tego zaświadczenia jest bowiem potwierdzenie (wykazanie) przebywania przez stronę na urlopie wychowawczym ze wskazaniem jego okresu. W ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpozna odwołanie M. D. z uwzględnieniem zaprezentowanej w niniejszym wyroku oceny prawnej. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.