II OSK 1528/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-10-04
Skład orzekający: Maria Czapska-Górnikiewicz, Jerzy Stelmasiak, Zdzisław Kostka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego może zostać uznana za prawidłową, jeśli obejmuje obszar nieobjęty uchwałą o przystąpieniu do sporządzania studium oraz czy sąd administracyjny może wydać wyrok bez ponownego otwarcia rozprawy po ujawnieniu nowych istotnych okoliczności po jej zamknięciu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył przepisy postępowania procesowego, wydając wyrok bez ponownego otwarcia rozprawy po ujawnieniu nowych istotnych okoliczności, co pozbawiło skarżącego możliwości obrony. Sąd wskazał, że dokumenty przedstawione po zamknięciu rozprawy, które nie były znane stronie, powinny zostać doręczone i umożliwiono stronie odniesienie się do nich. Wobec tego wyrok WSA został uchylony i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Skarżący G. Z. zaskarżył uchwałę Rady Gminy Wieliszew z 7 listopada 2000 r. dotyczącą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, zarzucając m.in. objęcie studium działki położonej we wsi nieobjętej uchwałą o przystąpieniu do sporządzania studium oraz nieuwzględnienie dotychczasowego przeznaczenia działki, na której prowadził działalność gospodarczą od 1991 r. WSA oddalił skargę, uznając, że studium było prawidłowe, a skarżący nie wykazał naruszenia interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA; zasądził od Rady Gminy Wieliszew na rzecz skarżącego kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia NSA Zdzisław Kostka Protokolant Daniel Zdzieszyński po rozpoznaniu w dniu 4 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej G. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 2235/10 w sprawie ze skargi G. Z. na uchwałę Rady Gminy Wieliszew z dnia 7 listopada 2000 r. nr 239/XVII/2000 w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Rady Gminy Wieliszew na rzecz skarżącego G. Z. kwotę 600 (słownie: sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
II OSK 1528 / 11
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. Z. na uchwałę Rady Gminy Wieliszew z dnia 7 listopada 2000 r. w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że "Z. Z." wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na uchwałę Rady Gminy Wieliszew z dnia 7 listopada 2000 r. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Wieliszew (zwanej dalej również zaskarżoną uchwałą lub zaskarżonym studium), zarzucając jej naruszenie:
- art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.- zwanej dalej ustawą o zagospodarowaniu przestrzennym), ponieważ zaskarżone studium mogło być uchwalone jedynie dla obszaru określonego w uchwale o przystąpieniu do sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, która swoim zakresem nie obejmowała działki nr [...] położonej we wsi [...];
- art. 6 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy, który przewiduje, że studium powinno uwzględniać uwarunkowania wynikające w szczególności z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu w sytuacji, gdy uchwała w sprawie studium w odniesieniu do działki nr [...] pozostaje w sprzeczności z dotychczasowym rzeczywistym przeznaczeniem tej działki;
- art. 21, art. 64, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a także art. 1 ust. 2 pkt 5 oraz art. 6 ust. 4 pkt 4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, ponieważ zaskarżona uchwała w nieuzasadniony sposób ogranicza prawo własności do nieruchomości na działce nr [...], w szczególności zmierza do uniemożliwienia kontynuowania działalności gospodarczej prowadzonej na tym terenie zgodnie z prawem od 1991 r., przy czym oddziaływanie tej działalności zamyka się w granicach działki nr [...].
Jednocześnie skarżący wskazał, że posiada interes prawny do zaskarżenia przedmiotowej uchwały, ponieważ Rada Gminy w oparciu o nią uchwaliła w dniu 9 listopada 2010 r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a powołując się na treść zaskarżonej uchwały odmówiła uwzględnienia dotychczasowego przeznaczenia działki nr [...], określając go jako "na cele mieszkaniowe", co uniemożliwi skarżącemu prowadzenie działalności gospodarczej.
W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, ewentualnie o stwierdzenie jej niezgodności z prawem oraz zasądzenie kosztów sądowych według norm prawem przewidzianych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż w dniu 21 marca 1995 r. podjęta została uchwała Rady Gminy Skrzeszew (obecnie Wieliszew) nr 79/VII/95 o przystąpieniu do sporządzenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego dotyczącego terenów rekreacyjnych wsi: Kępa Kikolska, Skrzeszew - Jezioro Klucz, Topolina, Poddębie, Sikory, Komornica i Wieliszew. W dniu 28 czerwca 1996 r. podjęta została uchwała Rady Gminy Wieliszew nr 176/XVIl/96 w sprawie zmiany uchwały nr 79/VII/95 o przystąpieniu do sporządzenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego dotyczącego terenów rekreacyjnych wsi: Kępa Kikolska, Skrzeszew - Jezioro Klucz, Topolina, Poddębie, Sikory, Komornica i Wieliszew. W dniu 7 listopada 2000 r. Rada Gminy podjęła zaskarżoną uchwałę, w której działka nr [...] została przewidziana pod mieszkalnictwo (symbol "M"). W dniu 27 kwietnia 2004 r. Rada Gminy podjęła uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru wsi Kałuszyn (wieś) gm. Wieliszew. W toku trwania procedury uchwalenia planu działkę nr [...] oznaczono zgodnie z jej dotychczasowym przeznaczeniem symbolem "1P"- zabudowa produkcyjna, składowa i magazynowa z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi i ustalono, że na terenie tym możliwa będzie rozbudowa istniejących budynków i budowli usługowych. W ostatecznym projekcie uchwały w sprawie planu zagospodarowania przestrzennego zmieniono jednak zapis dotyczący tej działki, oznaczając ją symbolem "2 MN" jako tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, ze względu na ww. uchwałę w sprawie studium.
Skarżący wyjaśnił także, iż pismem z dnia 30 września 2010 r. wezwał Radę i Wójta Gminy Wieliszew do usunięcia naruszenia prawa. W dniu 20 października 2010 r. otrzymał odpowiedź, z której wynikało, iż naruszenia te nie zostały usunięte. W dniu 9 listopada 2010 r. Rada Gminy uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, oznaczając działkę nr [....] symbolem "2 MN".
Uzasadniając podniesione zarzuty skarżący wskazał, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy mogło być uchwalone jedynie dla obszaru określonego w uchwale o przystąpieniu do jego sporządzania- w tym przypadku była to uchwała z dnia 21 marca 1995 r. o przystąpieniu do sporządzenia studium dotyczącego terenów rekreacyjnych wsi: Kępa Kikolska, Skrzeszew- Jezioro Klucz, Topolina, Poddębie, Sikory, Komornica i Wieliszew. Wśród nich brak jest jednak wsi [...]. Tym samym brak było podstaw do objęcia zaskarżonym studium także terenów wsi [...], w tym działki nr [...]. Także nie konwaliduje tego braku próba zmiany pierwotnej uchwały poprzez podjęcie uchwały z dnia 28 czerwca 1996 r. nr 176/XVII/96, bowiem była ona niedopuszczalna w świetle art. 6 ust. 1 ww. ustawy, w szczególności niedopuszczalna była zmiana zakresu pierwotnej uchwały (prowadzi to w istocie do wydania nowej uchwały). Wydanie, zatem uchwały z dnia 28 czerwca 1996 r. było nie zmianą, ale próbą niezgodnego z prawem uniknięcia konieczności wydania nowej uchwały. Nadto kolejna uchwała o przystąpieniu do sporządzenia studium nie zmienia faktu, iż ma ona stanowić podstawę do sporządzenia studium dla terenów rekreacyjnych, znajdujących się na terenie gminy Wieliszew. Skarżący podkreślił także, iż tereny rekreacyjne w myśl prawa geodezyjnego i kartograficznego to inne tereny niż stanowiąca jego własność działka nr [...].
Również określone w zaskarżonej uchwale przeznaczenie działki nr [...]- "mieszkalnictwo" jest oczywiście niezgodne z jej rzeczywistym, dotychczasowym zagospodarowaniem, ponieważ od 1991 r. na jej terenie prowadzona jest zgodna z prawem działalność gospodarcza. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy studium powinno uwzględniać uwarunkowania wynikające, w szczególności z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Wieliszew wniosła o jej oddalenie wyjaśniając, iż stwierdzono fakt dezaktualizacji "studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Wieliszew" i w związku z tym w dniu 13 lutego 2007 r. Rada Gminy podjęła uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia "studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Wieliszew". Obecnie projekt nowego studium jest na etapie opiniowania i uzgadniania. Społeczność lokalna ma możliwość wpływu na jego treść w czasie jego wyłożenia.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 22 marca 2011 r. zobowiązano pełnomocnika Gminy do przedstawienia na piśmie w terminie 3 dni stanowiska dotyczącego zagospodarowania działki nr [...] przed uchwaleniem zaskarżonego studium, a to z uwagi na brak w odpowiedzi odniesienia się do tej kwestii. Sąd w związku z powyższym odroczył publikację orzeczenia w sprawie.
Pismem z dnia 25 marca 2011 r. organ wyjaśnił, iż zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy Skrzeszew (obecnie Wieliszew) zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Skrzeszew z dnia 18 lutego 1992 r. (Dz. Urz. Woj. Warsz. Nr 4 z dnia 27 lutego 1992 r.) i zmianą do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Skrzeszew (obecnie Wieliszew) zatwierdzoną uchwałą Rady Gminy Skrzeszew z dnia 2 grudnia 1994 r. (Dz. Urz. Woj. Warsz. Nr 25 z dnia 9 grudnia 1994 r.)- działka nr [...] położona we wsi [...], gmina Wieliszew przed wejściem w życie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przeznaczona była pod teren "istniejącej i projektowanej zabudowy mieszkaniowej- zagrodowej z możliwością zabudowy jednorodzinnej", oznaczona symbolem "1/2 MR/MN". Ponadto zgodnie z wypisem z rejestru gruntów prowadzonym przez Starostwo Powiatowe w Legionowie- Wydział Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami działka ta na dzień 1 marca 1996 r., tj. przed wejściem w życie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego stanowiła: grunty rolne R klasy V (0,65ha) i R klasy VI (1,27 ha), lasy Ls klasy V (0,61 ha) oraz grunty rolne zabudowane B B-R (0,13ha). Obecnie zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia 23 marca 2011 r. na działce tej znajdując się: grunty leśne Ls klasy V (0,6561 ha) oraz grunty rolne zabudowane BR klasy V (0,2389 ha), grunty rolne R klasy V (0,5303 ha) i RVI (1,2347 ha).
Pismem z dnia 31 marca 2011 r. "Z. Z." wniósł o doręczenie mu lub jego pełnomocnikowi ww. stanowiska organu. Ponadto wniósł o ponowne otwarcie zamkniętej rozprawy w celu umożliwienia skarżącemu ustosunkowania się do stanowiska organu oraz o dopuszczenie uzupełniających dowodów z dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając wniesioną skargę, wskazał na treść art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.- zwanej dalej ustawą o samorządzie gminnym), a badając interes prawny skarżącego, stwierdził, że "Z. Z." jest właścicielem działki nr ewid. [...] położonej we wsi [...]. Nie może budzić wątpliwości, iż własność jest prawem, które wskazuje na istnienie interesu prawnego. Przed wniesieniem skargi do Sądu skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Jednocześnie w ocenie Sądu skarżący nie wykazał, iż postanowienia zaskarżonej przez niego uchwały naruszają posiadany przez niego interes prawny. Jak podkreślił Sąd, pomimo że studium nie jest aktem prawa miejscowego to należy mieć na uwadze to, iż ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych zagospodarowania przestrzennego, będących aktami prawa miejscowego. Miejscowe plany kształtują natomiast niewątpliwie sposób wykonywania prawa własności (prawa użytkowania wieczystego) gruntu. W studium określone zostają prawnie wiążące kryteria większości dopuszczalnych ustaleń miejscowego planu, co z kolei pośrednio- jednakże w sposób wiążący- będzie implikowało sposób wykonywania prawa własności, w sytuacji w której zasady gospodarowania przestrzenią przyjęte w studium zostaną następnie uchwalone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W konsekwencji w przypadku utrzymania w mocy dotychczasowych ustaleń zaskarżonego studium w odniesieniu do działki nr [...], nie sposób będzie zakwestionować w tym zakresie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Dokonując analizy zaskarżonej uchwały, Sąd uznał, że w odniesieniu do działki nr [...] nie nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Odnosząc się do argumentacji skargi, dotyczącej nieuwzględnienia dotychczasowego przeznaczenia i zagospodarowania działki nr [...] przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały, faktu prowadzenia od 1991 r. działalności gospodarczej, dokonania wielu inwestycji związanych z usprawnieniem i modernizacją zakładu, sytuacji jego pracowników, bezpieczeństwem dla środowiska oraz ustalenia zarówno w zaskarżonym studium, jak i ww. miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako funkcji wiodącej mieszkalnictwa (uzupełniająca mieszkalnictwo letniskowe i rolnictwo), Sąd uznał, że Rada Gminy Wieliszew, podejmując zaskarżoną uchwałę, uwzględniła dotychczasowe przeznaczenie tego terenu, wynikające jednak nie jak chciałby tego skarżący z faktycznego wykorzystywania przez niego działki nr [...], lecz z aktów prawa miejscowego kształtujących na tym obszarze politykę przestrzenną. Zgodnie, bowiem z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy Skrzeszew (obecnie Wieliszew) zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Skrzeszew z dnia 18 lutego 1992 r. i zmianą do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Skrzeszew (obecnie Wieliszew) zatwierdzoną uchwałą Rady Gminy Skrzeszew z dnia 2 grudnia 1994 r., działka nr [...] przed wejściem w życie zaskarżonego studium przeznaczona była pod teren "istniejącej i projektowanej zabudowy mieszkaniowej- zagrodowej z możliwością zabudowy jednorodzinnej" (symbol 1/2 MR/MN). Przeznaczenie, zatem w zaskarżonym studium działki nr [...] na cele mieszkalnictwa było zgodne z treścią art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy.
Jednocześnie Sąd wskazał, iż ustalenia miejscowego planu (a wcześniej studium) nie rozszerzają uprawnień właścicielskich, wręcz przeciwnie stanowią one ograniczenie prawa własności i mieszczą się w pojęciu władztwa planistycznego. Władztwa tego nie należy jednak rozumieć jako pełnej swobody w określaniu przeznaczenia i zasad zagospodarowania poszczególnych obszarów przez normy zawarte w poszczególnych aktach administracyjnych prawa materialnego, ale również przez normy materialne zawarte w samej ustawie o planowaniu przestrzennym.
W ocenie Sądu pierwszej instancji Rada Gminy Wieliszew nie nadużyła przysługującego jej prawa od ustalania przeznaczenia i zasad zagospodarowania działki nr [...] wynikającego z treści art. 4 ust. 1 o zagospodarowaniu przestrzennym, albowiem postanowienia zaskarżonego studium w odniesieniu do przedmiotowej działki stanowiły w istocie kontynuację jej przeznaczenia, wynikającego z poprzednio obowiązujących planów. Poza zainteresowaniem Sądu pozostawała natomiast okoliczność, czy rzeczywisty sposób wykorzystania działki nr [...] przez skarżącego był zgodny z obowiązującymi przepisami prawa miejscowego.
Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego umocowania Gminy do podjęcia skarżonej uchwały poprzez rozszerzenie uchwały z dnia 21 marca 1995 r. uchwałą z dnia 28 czerwca 1996 r. na całość gminy Wieliszew, Sąd uznał, że uchwała z dnia 28 czerwca 1996 r. stanowiła w istocie nową uchwałę i zgodnie z jej postanowieniami opracowanie studium rozszerzono na całość gminy Wieliszew. Nadto w związku z podjęciem w dniu 21 marca 1995 r. przez Radę Gminy Skrzeszew (obecnie Wieliszew) uchwały, organ nie podjął jakichkolwiek działań związanych z procedurą uchwalenia studium.
Ustosunkowując się do wniosku skarżącego o doręczenie mu lub jego pełnomocnikowi stanowiska organu oraz o ponowne otwarcie zamkniętej rozprawy, a także o dopuszczenie uzupełniających dowodów, Sąd stwierdził, że skarżący reprezentowany był przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym przez adwokata, który był obecny na rozprawie w dniu 22 marca 2011 r., na której Sąd zobowiązał pełnomocnika organu do jednoznacznego zajęcia stanowiska odnośnie dotychczasowego zagospodarowania spornej działki [...]. Odpowiedź organu wpłynęła do Sądu odpowiednio drogą faksową w dniu 25 marca 2011r. i za pośrednictwem poczty w dniu 29 marca 2011 r. Zatem, w ocenie Sądu pierwszej instancji, strona osobiście lub działając przez pełnomocnika mogła zapoznać się ze stanowiskiem organu. Ponadto organ powołał się na dokumenty jawne i dostępne publicznie. Niezależnie od powyższego Sąd zauważył również, że organ dostrzegając potrzebę aktualizacji zaskarżonego studium w dniu 13 lutego 2007 r. podjął uchwałę w sprawie jego zaktualizowania.
Z przedstawionych wyżej przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) oddalił wniesioną skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł G. Z., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie:
- art. 2 p.p.s.a., art. 3 § 1 i 2 pkt 5, 6 p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 49 § 1- 3 p.p.s.a., art. 50 § 1 p.p.s.a., art. 65 § 1 - 3 p.p.s.a., art. 67 § 5 p.p.s.a., art. 75 p.p.s.a., art. 106 § 3 p.p.s.a., art. 113 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 133 § 1, 2 i 3 p.p.s.a., 134 § 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 147 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a., art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, art. 4 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, art. 6 ust. 1, ust. 3 oraz ust. 4 pkt 1, 4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, art. 67 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. (tekst jedn. Dz. U. z 1999 r. Nr 17, poz. 99) o planowaniu przestrzennym, art. 2 Konstytucji RP, art. 21 Konstytucji RP, art. 64 Konstytucji RP, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 15 ust. 1, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.- zwanej dalej ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez:
a) pozbawienie skarżącego prawa do obrony swych praw, czego wyrazem było wcześniejsze wadliwe zamknięcie rozprawy, a następnie oparcie wyroku o twierdzenia i dowody zawarte w piśmie Rady Gminy wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po zamknięciu rozprawy, bez odpisów [Wojewódzki Sąd Administracyjny zaniechał żądania uzupełnienia braku formalnego poprzez żądanie doręczenia odpisów pisma], w sytuacji gdy:
(I) Skarżący nie znał pełnej treści pisma Rady Gminy,
(II) Skarżącemu do chwili obecnej nie doręczono tego pisma [pomimo wniosku skarżącego o doręczeniu mu pisma w celu ustosunkowania się do jego treści],
(III) Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie odmówił ponownego otwarcia rozprawy pomimo tego, że po jej zamknięciu pojawiły się w sprawie istotne nowe okoliczności, a skarżący wnioskował o ponowne otwarcie rozprawy, co narusza wprost art. 47 § 1 i 2, art. 49 § 1 - 3, art. 65 § 1 - 3, art. 67 § 5, art. 75, art.106 § 3, art. 113 § 1 i 2, art. 133 § 1 - 3 p.p.s.a., art. 2 Konstytucji RP, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, art. 188 p.p.s.a.
b) w nawiązaniu do zarzutu z lit. a) wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył rażąco zasady przeprowadzania postępowania dowodowego poprzez dopuszczenie z urzędu po zamknięciu rozprawy dowodów, które przesądziły o treści orzeczenia, zatem nie były to uzupełniające dowody z dokumentów w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a., nie istniały także wątpliwości pozwalające na zastosowanie tej normy prawnej, a także naruszył zasadę równości stron poprzez dopuszczenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dowodów z urzędu przy jednoczesnym pozbawieniu skarżącego możliwości odniesienia się do stanowiska strony przeciwnej, co w konsekwencji doprowadziło do sytuacji, w której Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wypełnił ustawowego obowiązku kontroli organów administracji publicznej, a także rozpoznania istoty sprawy [narusza to wprost art. 32 Konstytucji RP oraz art. 106 § 3 p.p.s.a., art. 2, art. 3 § 1 i 2 pkt 5, 6 p.p.s.a. oraz art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych];
c) przyjęcie w uzasadnieniu wyroku błędnych ustaleń faktycznych, że:
(I) uchwała w sprawie studium uwzględniała dotychczasowe przeznaczenie gruntów ustalone w aktach prawa miejscowego w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie bezsporne jest, że działka [...] przeznaczona była wówczas- zgodnie z prawem- na prowadzenie działalności gospodarczej, w wyniku czego doszło do niedopuszczalnego naruszenia przysługującego skarżącemu prawa własności (co nie jest prawdą),
(II) skarżący nie wykazał, aby zaskarżona uchwała naruszała jego interes prawny (co nie jest prawdą),
(III) w toku postępowania poprzedzającego uchwalenie studium nie naruszono przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Jednocześnie Sąd błędnie pominął dowody i okoliczności, z których w oczywisty sposób wynika naruszenie interesu prawnego strony uchwałą w sprawie studium, naruszenie przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym przy uchwalaniu uchwały w sprawie studium, nie uwzględnienie przy uchwalaniu studium dotychczasowego przeznaczenia działki Nr [...] [co narusza wprost art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 188 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a.] - takie działanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego narusza także art. 1 ust. 2 pkt 5, art. 3, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 4 pkt 1, 4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym;
d) niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny faktu, iż w stosunku do działki nr [...] studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy mogło być uchwalone jedynie dla obszaru określonego w uchwale o przystąpieniu do sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, która swoim zakresem nie obejmowała działki nr [...] położonej we wsi [...]- tym samym doszło do uchwalenia studium z naruszeniem art. 6 ust. 1, ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
W wyniku powyższych uchybień WSA błędnie oddalił skargę zamiast ją uwzględnić, czym naruszono art. 151 p.p.s.a., art. 147 § 1 i 2 p.p.s.a.- oczywistym jest przy tym, że skarżący po zapoznaniu się z treścią pisma strony przeciwnej, po ponownym otwarciu rozprawy, mógłby odnieść się do jego treści, broniąc swoich praw, a zatem przedmiotowe uchybienia miały wpływ na treść wyroku.
II. Na wypadek uznania za prawidłowe ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [lub uznaniu, że uchybienia w tym zakresie są nieistotne], a także mając na uwadze wątpliwości, co do charakteru prawnego ww. przepisów, z ostrożności procesowej na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżący zarzucił wyrokowi wydanie go z naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, art. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, ust. 3, ust. 4 pkt 1, 4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, art. 67 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. planowaniu przestrzennym, art. 2 Konstytucji RP, art. 21 Konstytucji RP, art. 64 Konstytucji RP, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym, co przejawia się w:
a) błędnym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że uchwała w sprawie studium mogła być uchwalona także dla działki nr [...], a nie tylko dla obszaru określonego w uchwale o przystąpieniu do sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, która swoim zakresem nie obejmowała działki nr [...] położonej we wsi [...] [co świadczy o błędnej wykładni, a następnie niewłaściwym zastosowaniu (niezastosowaniu) art. 6 ust. 1 i 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym];
b) błędnym uznaniu, iż pomimo faktu prowadzenia działalności gospodarczej na działce [...], uchwała w sprawie studium uwzględniała w prawidłowy sposób dotychczasowe przeznaczenie tej działki w rozumieniu art. 6 st. 4 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, w sytuacji gdy uchwała w sprawie studium w odniesieniu do działki nr [...] pozostaje w sprzeczności z dotychczasowym przeznaczeniem tej działki [co świadczy o niewłaściwym zastosowaniu art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym (a raczej o niezastosowaniu tego przepisu)];
c) błędne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że uchwała w sprawie studium została wydana zgodnie z zasadami władztwa planistycznego gminy, w sytuacji gdy uchwała ta w nieuzasadniony sposób ogranicza prawo własności skarżącego do działki nr [...], w szczególności zmierza do uniemożliwienia kontynuowania działalności gospodarczej prowadzonej na tym terenie zgodnie z prawem od 1991 r., przy czym oddziaływanie tej działalności zamyka się w granicach działki nr [...]. Tym samym uchwała w sprawie studium narusza konstytucyjną zasadę konieczności i proporcjonalności - co świadczy wprost o niewłaściwym zastosowaniu (a właściwie o niezastosowaniu) w niniejszej sprawie art. 2 Konstytucji RP, art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, art. 64 Konstytucji RP, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a także art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 6 ust. 4 pkt 4 ustawy 6 zagospodarowaniu przestrzennym;
d) niewłaściwym zastosowaniu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 2, art. 3 § 1 i 2 pkt 5, 6 p.p.s.a. oraz art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, co doprowadziło do niezapewnienia skarżącemu prawa do: sprawiedliwego procesu i prawa do ochrony naruszonych praw (prawo do sądu zostało zachowane jedynie pod względem formalnym, a w istocie stało się "fikcją prawną").
Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej, skarżący wniósł:
- o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi,
- na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. o dopuszczenie dowodu z pisma Urzędu Gminy Wieliszew z 12 listopada 2010 r., a także uwzględnienie dowodów z dokumentów pominiętych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a dołączonych do pisma skarżącego z dnia 31 marca 2011 r., na okoliczność ustalenia przeznaczenia działki nr [...] na chwilę podjęcia uchwały w sprawie studium,
- o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, strona skarżąca wskazała na treść art. 113 § 2 p.p.s.a., podkreślając, że dokumenty jakie miała dostarczyć do Sądu strona przeciwna w żaden sposób nie były znane skarżącemu. Tym samym przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania, a uchybienie to spowodowało, że nie mógł on się odnieść do niego, przez co został pozbawiony możliwości obrony swoich praw, mimo wniosku o ponowne otwarcie rozprawy. Tymczasem to argumenty zawarte w piśmie strony przeciwnej z dnia 25 marca 2011 r. zadecydowały o oddaleniu skargi.
W odniesieniu do sformułowanego przez Sąd braku po stronie skarżącego naruszenia interesu prawnego, podkreślił, że Rada Gminy zarówno w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również w uchwalonym miejscowym planie, powołując się na treść studium odmówiła uwzględnienia dotychczasowego przeznaczenia działki nr [...], a co uniemożliwi skarżącemu prowadzenie działalności gospodarczej na tej nieruchomości. Skarżący wskazał, iż przed uchwaleniem przedmiotowego studium dla działki nr [...]nie obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego, a uchwała z dnia 18 lutego 1992 r. w sprawie ogólnego perspektywicznego planu zagospodarowania przestrzennego, nie jest planem dla działki nr [...]. Natomiast nawet gdyby wcześniej obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego dla działki [...], to studium nie powinno bazować na dokumencie z 1992 r., lecz uwzględniać zmiany, jakie zaszły w terenie. Skarżący przypomniał również o licznych inwestycjach, jakie poczynił na przedmiotowej działce i wyeksponował fakt, iż odprowadza od przedmiotowej działki podatek od nieruchomości według stawek dla działalności gospodarczej.
Przechodząc do kwestii naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, skarżący przypomniał, że w "I Uchwale o przystąpieniu do sporządzenia studium" brak jest terenów wsi [...], zaś brak ten nie mógł być konwalidowany poprzez podjęcie "II Uchwały". Także "II Uchwała" miała stanowić podstawę do sporządzenia studium dla terenów rekreacyjnych. Zaskarżona uchwała narusza również art. 6 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy.
Odwołując się do treści art. 32 Konstytucji RP, skarżący uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył tę normę, faworyzując stronę przeciwną, skoro pomimo złożenia do akt sprawy odpowiedzi na skargę Sąd z urzędu na rozprawie, bezpodstawnie, zobowiązał Radę Gminy Wieliszew do jednoznacznego zajęcia stanowiska odnośnie przeznaczenia działki nr [...]. Kolejnym uchybieniem było pominięcie dowodów, które skarżący złożył do akt sprawy po zamknięciu rozprawy wobec oczywistej konieczności jej ponownego otwarcia.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego, skarżący wskazał, że Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że poprzez "dotychczasowe przeznaczenie" należy rozumieć dotychczasową treść planów zagospodarowania przestrzennego. Chodzi, bowiem o faktyczne przeznaczenie, tj. wykorzystywanie nieruchomości zgodnie z prawem.
Pismem z dnia 13 czerwca 2011 r. skarżący wniósł uzupełnienie skargi kasacyjnej, modyfikując treść pierwszego zarzutu (oznaczonego powyżej jako "I") w ten sposób, że za treścią ostatniego przepisu dodano "w zw. z art. 140 k.c., art. 185 § 2 pkt 5 p.p.s.a.". W uzasadnieniu wskazano, że skarżący w przypadku uwzględnienia przedmiotowej skargi będzie mógł podważyć uchwałę w sprawie planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr [...]. Uchwała ta także narusza prawo własności.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Gminy Wieliszew wniosła o jej oddalenie, uznając prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych w części podstawach, stanowiących o zasadności wniesionej kasacji.
Dokonując oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, za częściowo trafne trzeba uznać podstawy kasacji dotyczące naruszenia przepisów postępowania (oznaczone w skardze jako zarzut "I"), zmodyfikowane z zachowaniem terminu z art. 177 § 1 p.p.s.a. pismem z dnia 13 czerwca 2011 r.
Przede wszystkim zauważyć należało, iż pierwsza część argumentacji powyższego zarzutu odnosi się do dwóch okoliczności sprawy, które miały miejsce po zamknięciu rozprawy, ale przed wydaniem zaskarżonego wyroku. I tak z jednej strony dotyczy ona faktu nie doręczenia stronie skarżącej pisma organu z dnia 25 marca 2011 r., nadesłanego w wyniku zobowiązania organu na rozprawie przeprowadzonej w dniu 22 marca 2011 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym "do jednoznacznego zajęcia stanowiska na piśmie oraz załączenia odpowiedniej dokumentacji wskazującej na przeznaczenie i zagospodarowanie działki nr [...] położonej we wsi [...], stanowiącej własność G. Z. przed uchwaleniem zaskarżonego studium z dnia 7 listopada 2000 r.- w terminie 3 dni". Zawartość tego pisma stanowiła informacja Wójta ze wskazaniem ogólnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jaki obowiązywał dla działki nr [...], a także informacja z rejestru gruntów dla ww. działki z opisem użytków i ich powierzchni na dzień 1 marca 1996 r. oraz 23 marca 2011 r. Z drugiej strony, argumentacja kasacji zmierzała do wykazania, że mimo odpowiedniego wniosku pełnomocnika skarżącego o przesłanie mu tej informacji oraz o ponowne otwarcie zamkniętej rozprawy (pismo z dnia 31 marca 2011 r.), Sąd przedwcześnie ogłosił wyrok (1 kwietnia 2011r.), w czym skarżący upatruje pozbawienie go możności obrony swoich praw.
Odnosząc się do tak przedstawionego problemu, w pierwszej kolejności należało dokonać analizy przepisów dotyczących czynności procesowych, jakie mogą mieć miejsce po zamknięciu rozprawy. Zgodnie z art. 113 § 1 p.p.s.a. "Przewodniczący zamyka rozprawę, gdy uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną". Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis ten ma charakter porządkowy i określa jedynie moment zakończenia fazy rozpoznawczej postępowania przed sądem administracyjnym, przed wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. "Dostateczne wyjaśnienie sprawy" dotyczy przy tym możliwości wydania wyroku z punktu widzenia dopełnienia reguł formalnych związanych z tokiem sprawy administracyjnej, nie zależy zaś od stopnia wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia prawdy materialnej, a zatem oceny przez Sąd, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też nie. Przyjmuje się zatem, iż naruszenie przepisu art. 113 § 1 p.p.s.a. może mieć miejsce jedynie, gdy przewodniczący zamknie rozprawę, pomimo iż w jego ocenie sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona lub gdy w ogóle nie zamknie rozprawy, bądź gdy ją zamknie, mimo iż strony nie zostały prawidłowo zawiadomione o terminie rozprawy, bądź też w sytuacji gdy złożyły uzasadnione wnioski o jej odroczenie z uwagi na przeszkody niemożliwe do usunięcia i znane sądowi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 lipca 2008 r. sygn. akt I FSK 874/07, niepubl.; z dnia 12 lutego 2010 r. sygn. akt II OSK 1873/08, niepubl.; 18 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 796/09, niepubl.; z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 943/09, niepubl.). Przechodząc do dalszej analizy omawianej normy, wskazać również należało, iż zgodnie z § 2 art. 113 p.p.s.a. w wyjątkowych wypadkach można przeprowadzić uzupełniający dowód z dokumentów po zamknięciu rozprawy. Aby było to możliwe, konieczne jest spełnienie dwóch warunków. Po pierwsze, dotyczy to dowodów z dokumentów znanych stronom, co oznacza, że strona mogła się wypowiedzieć, co do takiego dowodu przed zamknięciem rozprawy, mimo że dowodu takiego nie było w aktach sprawy. Po drugie, przeprowadzenie rozprawy, co do tego dowodu sąd uzna za zbyteczne. Sytuacja ta będzie miała miejsce wtedy, gdy zdaniem sądu do prawidłowego wyrokowania niezbędne jest zapoznanie się z dokumentem przez skład orzekający. Konstatacja ta jest również istotna z punktu widzenia treści art. 133 § 1 p.p.s.a., który wymaga, aby sąd administracyjny wydał wyrok po zamknięciu rozprawy "na podstawie akt sprawy". Oczywiste przy tym pozostaje, iż akta sprawy przed wydaniem wyroku powinny być bez względu na treść zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 § 1 p.p.s.a.), poddane szczegółowej analizie w aspekcie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia tak w zakresie prawa procesowego, jak i materialnego. Przepis art. 133 § 2 p.p.s.a. przewiduje możliwość otwarcia na nowo zamkniętej rozprawy, przy czym przepis ten podobnie do powyżej analizowanych norm prawnych ma charakter uznaniowy, a więc to od decyzji sądu zależeć będzie, czy zachodzą okoliczności uzasadniające otwarcie na nowo rozprawy. Stosownie do art. 133 § 3 p.p.s.a. obowiązkiem sądu jest otwarcie na nowo rozprawy, która już została zamknięta, jeżeli istotne okoliczności ujawniły się dopiero po jej zamknięciu. Każdorazowo należy przy tym rozważyć, czy zachodzi okoliczność określona w art. 133 § 3 p.p.s.a., to jest czy w wyniku uzupełnienia akt, względnie braku ich uzupełnienia, zachodzi nowa, istotna dla rozstrzygnięcia okoliczność, która ujawniła się dopiero po zamknięciu rozprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 2040/06, niepubl.).
Taka sytuacja miała niewątpliwie miejsce w niniejszej sprawie. Po pierwsze nie budził żadnych wątpliwości fakt, że przedstawiona Sądowi przez organ administracyjny dokumentacja nie znajdowała się w aktach administracyjnych sprawy w czasie jej rozpoznawania na rozprawie w dniu 22 marca 2011 r. i nie była też wcześniej znana stronie przeciwnej. Z tych też przyczyn strona ta nie mogła się, co do okoliczności, których ten dokument dotyczył wypowiedzieć. Chociaż skarżący sygnalizował Sądowi, przed ogłoszeniem zaskarżonego wyroku, chęć wypowiedzenia się, co do uzupełnionego materiału dowodowego, Sąd wniosek ten pominął, niezasadnie uznając, że skoro strona skarżąca była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika to mogła, czy to działając przez niego, czy też osobiście zapoznać się z treścią pisma organu w siedzibie Sądu. Podzielając argumentację autora skargi kasacyjnej, że fakt ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, pozostaje bez znaczenia dla obowiązku doręczenia mu tego pisma, stwierdzić również należało, iż nie można takiego obowiązku- osobistego działania- nakładać na samego skarżącego. Na marginesie zauważyć również należało, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, pomiędzy upływem terminu, w jakim organ został zobowiązany do przedstawienia swojego stanowiska, a terminem ogłoszenia orzeczenia, realna możliwość zapoznania się z dokumentacją, uwzględniając dni pracy Sądu, wynosiła jedynie cztery dni. Nie można również podzielić argumentacji odnośnie jawnego i publicznie dostępnego charakteru przedstawionej dokumentacji, jako przemawiającego za brakiem konieczności doręczenia stronie skarżącej odpisów. O ile, bowiem charakter ten ograniczać się będzie jedynie do możliwości uzyskania takich informacji we właściwym organie gminy, bowiem lektura Dziennika Urzędowego z tamtego okresu z uwagi na nie umieszczenie w nim map nie pozwala na odtworzenie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości sprzed uchwalenia zaskarżonego studium, to przede wszystkim twierdzenia Sądu pozostają wadliwe ze względu na powyżej analizowaną treść art. 133 § 3 p.p.s.a. tj., to, iż po zamknięciu rozprawy ujawniono nowe okoliczności sprawy, które nie zostały nawet zakomunikowane stronie skarżącej. Zasadne, zatem pozostawały twierdzenia zawarte w kasacji o konieczności otwarcia na nowo, zamkniętej w dniu 22 marca 2011 r. rozprawy.
Nadto stwierdzić trzeba, iż w sprawach z zakresu planowania przestrzennego powstaje sytuacja, w której konieczność wyjaśnienia wielu okoliczności rozpoznawanej sprawy spoczywać będzie na sądzie. Ustawodawca wyposażył przy tym sąd w niezbędne instrumenty prawne do poszukiwania koniecznych, w jego ocenie, dla rozpoznawania sprawy dokumentów. Ma to również o tyle istotne znaczenie, że dokumenty te często pozostają w posiadaniu jedynie organu i zostają przedstawione w postępowaniu sądowoadministracyjnym dopiero na żądanie Sądu. Ta funkcja Sądu ze względu na specyfikę postępowań w sprawach planowania przestrzennego zmierza, zatem niejednokrotnie w stronę uzupełnienia przesłanego materiału dowodowego sprawy, chociaż za pośrednictwem organu. Bywa też, że dopiero ten sposób działania umożliwia Sądowi przeprowadzenie pełnej kontroli zaskarżonych uchwał. Nie można jednak przyjąć, aby nawet uzupełniający charakter tych działań mógł odbywać się z pominięciem strony, która domaga się od Sądu ochrony swojego interesu prawnego. Jak słusznie bowiem dostrzega autor kasacji, takie działanie Sądu, powodujące izolację jednej ze stron postępowania powodowałby naruszenie zasady równości stron postępowania, ale również prowadziłby w efekcie do nie zapewnienia skarżącemu możności ochrony jego praw, czy też prawa do sprawiedliwego procesu.
Z powyższych względów za zasadne należało uznać zarzut zaistnienia dyspozycji zawartej w art. 185 § 2 pkt 5 p.p.s.a. oraz zarzut naruszenia art. 113 § 1 i 2, art. 133 § 2 i 3, art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a., a także art. 47 § 1 i 2, art. 49 § 1- 3, art. 50 § 1, art. 65 § 1- 3, art. 67 § 5, art. 75 p.p.s.a. oraz w konsekwencji niewłaściwie przeprowadzonej kontroli sądowoadministracyjnej również uchybienie art. 2, art. 3 § 1 i 2 pkt 5 i 6, art. 147 § 1 i 2, art. 151 p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, a także art. 2, art. 21 art. 64, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP.
W odniesieniu do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, stwierdzić należało, iż ich ocena, w tym też analiza dotycząca podstawy kasacji opartej na zarzucie naruszenia prawa materialnego, jest na obecnym etapie postępowania przedwczesna ze względu na to, że skarga będzie przedmiotem powtórnej oceny Sądu pierwszej instancji, który uwzględniając wskazania wyżej przedstawione ponownie rozpozna sprawę, po zapoznaniu się też ze stanowiskiem strony skarżącej w kwestiach istotnych dla niniejszej sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji będzie też miał na względzie zasadnie sygnalizowany w skardze kasacyjnej fakt błędnego oznaczenia strony skarżącej jako "Z. Z.". O ile, bowiem w sentencji zaskarżonego wyroku prawidłowo wskazano na osobę skarżącego G. Z., o tyle w uzasadnieniu mowa jest już o Z. Z. Błąd ten ocenić należy wprawdzie jako oczywistą omyłkę pisarską, która winna jednak zostać sprostowana przez Sąd pierwszej instancji.
Z przedstawionych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnej podjęto na podstawie art. 203 pkt 1 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło