II FSK 1971/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-03-20

Skład orzekający: Krzysztof Winiarski, Tomasz Zborzyński, Danuta Kuchta

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi na ostateczną decyzję podatkową stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wobec postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności tej decyzji wszczętego po wniesieniu skargi do sądu?
Ratio decidendi
Postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi na ostateczną decyzję podatkową nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wobec postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności tej decyzji wszczętego po wniesieniu skargi. Organ administracyjny może wszcząć nadzwyczajne postępowanie administracyjne mimo toczącego się postępowania sądowego, jednak prowadzenie postępowania administracyjnego przed zakończeniem postępowania sądowego nie jest właściwe i powinno skutkować zawieszeniem postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez sąd.
Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowej dotyczącej podatku od nieruchomości za 2008 rok. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zawiesiło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, powołując się na toczące się postępowanie sądowe ze skargi na tę decyzję. Spółka zaskarżyła to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który uchylił postanowienie o zawieszeniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło skargę kasacyjną do NSA.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 kwietnia 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; zasądził od T. S.A. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. kwotę 280 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Danuta Kuchta, Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt III SA/Po 39/11 w sprawie ze skargi T. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 27 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2008 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2) zasądza od T. S.A. z siedzibą w W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę T.P. S.A. z siedzibą w W. i uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący: Skarżąca Spółka dnia 21.10.2009 r. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 18.06.2009 r. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta K. z dnia 12.03.2009 r. określającą wysokość zobowiązania podatkowego skarżącej w podatku od nieruchomości za 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia 29.01.2010 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji. Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia 9.04.2010 r. zawiesiło postępowanie w sprawie na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.), wskazując, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu toczy się postępowanie ze skargi Spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta K. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. Skoro podatnik domaga się stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w odniesieniu do której toczy się postępowanie przed sądem administracyjnym, to rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uzależnione jest od wcześniejszego orzeczenia sądu administracyjnego zapadłego po rozpoznaniu skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w P. w wyniku rozpatrzenia zażalenia Spółki postanowieniem z dnia 27.10.2010 r. utrzymało je w mocy, uznając, że wynik sprawy prowadzonej ze skargi strony przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie nieważności decyzji W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Spółka zarzuciła naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. przez zawieszenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji podatkowej pomimo tego, że nie wystąpiło zagadnienie wstępne, od którego rozstrzygnięcia uzależnione jest rozstrzygnięcie sprawy wszczętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie. Stwierdził, że przepisy nie regulują kwestii dopuszczalności wszczęcia przez organ administracji publicznej postępowania nadzwyczajnego, w tym w celu stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Art. 56 P.p.s.a. stanowi jedynie o konieczności zawieszenia postępowania sądowego w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, toteż z powyższej regulacji wynika, że weryfikacja decyzji na drodze administracyjnej i sądowoadministracyjnej oparta jest na zasadzie konkurencyjności. Wybór drogi weryfikacji decyzji należy do podmiotów legitymowanych do wniesienia żądania wszczęcia postępowania nadzwyczajnego oraz skargi do sądu administracyjnego, przy czym ustawodawca przyznaje pierwszeństwo weryfikacji aktu w nadzwyczajnych trybach postępowania, stanowiąc, że uruchomienie jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego powoduje zawieszenie postępowania sądowego ze skargi na ten sam akt. Sąd podzielił pogląd prezentowany w piśmiennictwie, że uregulowanie zawarte w art. 56 P.p.s.a. przemawia a contrario za dopuszczalnością wszczęcia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, w tym w celu stwierdzenia nieważności aktu, po złożeniu skargi do sądu administracyjnego. W przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji już po wniesieniu skargi na nią do sądu administracyjnego organ może wobec tego wszcząć nadzwyczajne postępowanie administracyjne i do czasu wydania wyroku dokonywać samodzielnej oceny istnienia przesłanek z art. 247 § 1 O.p. Jeżeli postępowanie administracyjne zakończy się wyeliminowaniem decyzji ostatecznej przed zakończeniem sprawy sądowej, postępowanie sądowe zostanie umorzone. Natomiast w przypadku wcześniejszego zakończenia sprawy sądowej ograniczone będą możliwości wzruszenia decyzji w administracyjnym trybie nadzwyczajnym, co wynika z art. 249 § 1 pkt. 2 O.p., nakazującego odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w przypadku, gdy sąd oddali skargę na tę decyzję, z wyjątkiem żądania opartego na art. 247 § 1 pkt. 4 O.p.; na możliwość badania określonych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji również po oddaleniu skargi na tę decyzję prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego wskazuje też uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7.12.2009 r. (I OPS 6/09, ONSAiWSA 2010/2/18). Natomiast wydanie przez sąd administracyjny wyroku eliminującego decyzję z obrotu prawnego (poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności) oznaczać będzie konieczność umorzenia wszczętego postępowania nadzwyczajnego. Podobny skutek procesowy wywoła wydanie wyroku oddalającego skargę, chyba, że organ ustali istnienie określonych przesłanek skutkujących koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji. Jeżeli w art. 56 P.p.s.a. ustawodawca dopuścił możliwość kontroli decyzji ostatecznej zarówno w trybie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, jak i w trybie postępowania sądowoadministracyjnego, to należy przyjąć, że możliwość taka powinna istnieć bez względu na to, które z tych postępowań zostało wszczęte jako pierwsze. Należy bowiem zwrócić uwagę, że uruchomienie i przeprowadzenie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego z urzędu może się odbyć w ramach samokontroli, a jednocześnie żaden przepis nie zabrania stronie zgłoszenia żądania przeprowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, gdy uprzednio skorzystała ona z prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ten sam akt. W konsekwencji Sąd za nieuprawnione uznał stanowisko organu o konieczności zawieszenia nadzwyczajnego postępowania podatkowego w celu stwierdzenia nieważności decyzji do czasu rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny sprawy ze skargi na tę decyzję na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Przywołując treść tego przepisu Sąd stwierdził, że w rozpoznanej sprawie nie występuje przesłanka zagadnienia wstępnego. Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Na interpretację zagadnienia wstępnego jako przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania. Jakkolwiek zatem pomiędzy postępowaniem podatkowym prowadzonym w trybie nadzwyczajnym, a postępowaniem sądowym ze skargi na tę samą decyzję ostateczną, istnieje zależność w tym sensie, że w przypadku wcześniejszego zakończenia sprawy sądowej organ podatkowy będzie zobligowany uwzględnić rozstrzygnięcie wydane w tym postępowaniu, to jednak okoliczność ta nie stanowi o istnieniu przeszkody w prowadzeniu postępowania podatkowego w sytuacji, gdy sprawa nie została jeszcze prawomocnie rozstrzygnięta przez sąd administracyjny. Takie stanowisko oznaczałoby bowiem przyznanie pierwszeństwa postępowaniu sądowemu przed postępowaniem administracyjnym (podatkowym), co nie znajduje uzasadnienia w obowiązującej regulacji prawnej. Przyjęcie przez organ poglądu o niedopuszczalności nadzwyczajnego postępowania podatkowego w celu stwierdzenia nieważności decyzji po wniesieniu skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego powinno skutkować odmową wszczęcia postępowania podatkowego na podstawie art. 165a O.p., a nie jego zawieszeniem w oparciu o art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zarzucono naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. przez wydanie wyroku uwzględniającego skargę Spółki i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego w następstwie błędnej oceny i przyjęcia, że organ podatkowy wydając powyższe postanowienia naruszył art. 201 § 1 pkt 2 O.p., w sytuacji, gdy naruszenie takie nie miało miejsca oraz przez błędne przyjęcie, że prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi na ostateczną decyzję podatkową nie stanowi obligatoryjnej przesłanki zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej ostatecznej decyzji, w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p.; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 56 P.p.s.a. przez: - błędne uznanie, że art. 56 P.p.s.a. przemawia za dopuszczalnością wszczęcia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji po skutecznym złożeniu na tę decyzję skargi do sądu administracyjnego; - błędne uznanie, że weryfikacja ostatecznej decyzji podatkowej może odbywać się w dwóch trybach – sądowoadministracyjnym i administracyjnym trybie nadzwyczajnym, na zasadzie konkurencyjności, przy czym pierwszeństwo należy dać weryfikacji decyzji w trybie nadzwyczajnym administracyjnym; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 54 § 3 (przez jego niezastosowanie) w związku z art. 56 P.p.s.a., co w konsekwencji stanowiło podstawę dla błędnego uznania, że organ podatkowy może prowadzić postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji podatkowej i samodzielnie badać przesłanki stwierdzenia nieważności z art. 247 O.p., pomimo wszczętego wcześniej postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi na te decyzję (a następnie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku WSA w Poznaniu) w sytuacji, gdy wykładnia przepisu art. 54 § 3 i art. 56 w powiązaniu z art. 60, art. 134 § 1 i § 2, art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 247 i art. 249 § 1 pkt 2 O.p. przemawia za niedopuszczalnością prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji po wszczęciu postępowania sądowego ze skargi na tę decyzję oraz nieuwzględnienie regulacji art. 54 § 3 P.p.s.a., z której jednoznacznie wynika, że organ podatkowy poza rozstrzygnięciem, o którym mowa w art. 54 § 3 P.p.s.a. nie może wkraczać w kompetencje orzecznicze sądu administracyjnego w sytuacji wszczęcia postępowania sądowego badającego legalność tej decyzji; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. przez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postępowania i postanowienia go poprzedzającego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w sytuacji, w której z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. dopuściło się naruszenia przepisów prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, a zatem zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. oparło skargę kasacyjną na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., to jest na naruszeniu przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wypływ na wynik sprawy. Mimo wywiedzenia z wymienionej podstawy kasacyjnej szeregu zarzutów naruszenia regulacji procesowych, istota sporu w rozstrzyganej sprawie wiąże się z odpowiedzią na pytanie, czy postępowanie sądowoadministracyjne, zainicjowane skargą strony na ostateczną decyzję w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, jest postępowaniem prejudycjalnym (stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p.) w stosunku do postępowania podatkowego prowadzonego w celu stwierdzenia nieważności tej samej decyzji ostatecznej, w sytuacji, kiedy żądanie strony o wszczęcie takiego postępowania administracyjnego zostało wniesione po wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem określonego problemu prawnego. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1.06.1998 r., II SA 534/98). Inaczej mówiąc, zagadnienie wstępne dotyczy sytuacji, kiedy merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone. Naczelny Sąd Administracyjny jest zdania, że między postępowaniem sądowoadministracyjnym ze skargi na ostateczną decyzję wymiarową, a postępowaniem podatkowym w celu stwierdzenia nieważności tej decyzji, istnieje zależność, eliminująca możliwość ich dwutorowego prowadzenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że oba te postępowania, dotyczące tej samej decyzji ostatecznej, odnoszą się do tożsamej sprawy (jej granice wyznaczają te same normy prawa materialnego). Zależność jednego rozstrzygnięcia od drugiego wynika także z przepisu art. 249 § 1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy zobowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, gdy sąd administracyjny oddali skargę na tę decyzję, chyba, że żądanie jest oparte na (niemającym zastosowania w sprawie) przepisie art. 247 § 1 pkt 4 O.p. Z kolei w art. 54 § 3 P.p.s.a. wskazuje się na istnienie zależności o charakterze zagadnienia wstępnego pomiędzy postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a postępowaniem sądowoadministracyjnym. Za zastosowaniem art. 201 § 1 pkt 2 O.p. przemawiają także ważkie względy o charakterze pragmatycznym, a więc wykładnia funkcjonalna. Wykluczenie możliwości zawieszenia postępowania w stanie faktycznym sprawy mogłoby w praktyce prowadzić do sytuacji trudnych do zaakceptowania. Nie można bowiem wykluczyć, że postępowanie sądowe i postępowanie podatkowe w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji mogą się ułożyć tak, że przed prawomocnym zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej wydana zostanie ostateczna decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, zaskarżona następnie do sądu administracyjnego. W takiej sytuacji wcześniejsze zakończenie postępowania administracyjnego z wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji mogłoby doprowadzić do paradoksalnego zbiegu dwóch postępowań sądowoadministracyjnych, odnoszących się do tej samej sprawy. Usunięciu tego rodzaju problemów powinny służyć między innymi przepisy umożliwiające zawieszenie postępowania podatkowego. Celem tych przepisów jest zapewnienie prawidłowego toku postępowania podatkowego (por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5.03.2013 r., II FSK 3045/11). Wykluczając zatem dopuszczalność jednoczesnego prowadzenia postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji podatkowej oraz postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi na tę decyzję, rozstrzygnięcia wymaga kwestia, które z nich winno być prowadzone w pierwszej kolejności. Biorąc pod uwagę treść regulacji art. 56 P.p.s.a., istotne znaczenie ma moment wszczęcia obu wymienionych postępowań (tj. postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji podatkowej oraz postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi na tę decyzję). Zgodnie ze wskazanym przepisem, w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego, m.in. w celu stwierdzenia nieważności aktu, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Wykluczając zatem możliwość jednoczesnego prowadzenia obu tych postępowań, ustawodawca - w przypadku wcześniejszego wszczęcia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego - uznał prymat tego postępowania przed postępowaniem sądowoadministracyjnym. Ustawodawca zarazem stanął na stanowisku, że wszczęcie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego jest jedynie czasową przeszkodą do rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. Komentowany przepis nie prowadzi do odrzucenia skargi, a jedynie do zawieszenia postępowania sądowego z urzędu (por. J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2010, s. 184). Przepis art. 56 P.p.s.a. nie znajduje natomiast zastosowania w przypadku wcześniejszego wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (jak w rozpoznawanej sprawie). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w takiej sytuacji pierwszeństwo ma postępowanie sądowe. Rozstrzygnięcie sądu administracyjnego stanowi bowiem rezultat kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem w pełnym zakresie. Sąd ten – stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. - rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi determinuje konieczność zweryfikowania przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu (w rozpatrywanym przypadku - decyzji podatkowej) również pod kątem istnienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, wynikających z art. 247 § 1 O.p., nawet wtedy, gdy zarzuty takie nie zostały w skardze podniesione. Uwzględniając skargę na decyzję z uwagi na istnienie przesłanek określonych w art. 247 § 1 O.p., sąd administracyjny stwierdza jej nieważność (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wskazać przy tym należy, że prawomocny wyrok oddalający skargę, w stosunku do zaskarżonej decyzji, ma powagę rzeczy osądzonej (art. 171 P.p.s.a.) i wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W piśmiennictwie przyjmowane jest stanowisko, że skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego mającego na celu usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji (por. J.P. Tarno, op. cit., s. 185). Rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający aprobuje jednakże prezentowany w orzecznictwie pogląd, że z art. 54 § 3, art. 56, art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz art. 249 § 1 O.p. nie wynika w sposób jednoznaczny i bezdyskusyjny zakaz wszczęcia postępowania administracyjnego wobec decyzji objętej postępowaniem sądowym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.01.2008 r., I FSK 152/07). Nie ulega natomiast wątpliwości, że nie jest dopuszczalne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zainicjowanej żądaniem strony o stwierdzenie nieważności decyzji przed zakończeniem postępowania sądowego (może się ono zakończyć w różny sposób), w sytuacji, gdy uprzednio została ona objęta skargą wniesioną do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wprawdzie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o dopuszczalności wszczęcia administracyjnego postępowania nadzwyczajnego na żądanie strony, mimo uprzedniego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na tę samą decyzję (żadna norma prawna tego nie zakazuje), aczkolwiek prowadzenie (kontynuowanie) tego postępowania przed zakończeniem postępowania sadowoadministracyjnego nie jest właściwe. Za przyjęciem możliwości zawieszenia postępowania podatkowego w sytuacji, o której mowa, przemawiają także: zasada trwałości i wykonalności decyzji ostatecznych, a także zasada szybkości postępowania. Zawieszenie postępowania podatkowego, które polega na czasowym wstrzymaniu czynności procesowych bez przerwania sprawy, w omawianym przypadku nie tylko nie sprzeciwia się powyższym zasadom, ale w istocie jeszcze bardziej je utrwala (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.07.2008 r.: II FSK 633/08 i II FSK 634/08). Reasumując należy przyjąć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny badając legalność zaskarżonego postanowienia w sposób wadliwy stwierdził naruszenie przez organ odwoławczyart. 201 § 1 pkt 2 O.p., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209 w związku z art. 203 pkt 2 P.p.s.a., w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło