I OSK 1302/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-10-09
Skład orzekający: Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Jolanta Rajewska, Maria Werpachowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną decyzją administracyjną wydaną przed 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa stwierdzono po tej dacie, powinien być rozpatrywany w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 160 § 4 i 5 k.p.a., czy też właściwy jest sąd powszechny?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że po wejściu w życie ustawy nowelizującej (1 września 2004 r.), właściwym do dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną wadliwą decyzją administracyjną, wydaną przed tym dniem, są wyłącznie sądy powszechne. Nie ma znaczenia data wydania decyzji nadzorczej stwierdzającej wadliwość. W związku z tym, przepisy art. 160 § 4 i 5 k.p.a. dotyczące trybu administracyjnego nie mają zastosowania, a organ administracji publicznej prawidłowo zwraca taki wniosek, wskazując na właściwość sądu powszechnego.Stan faktyczny
Skarżący domagali się odszkodowania w związku z wydaniem decyzji administracyjnej z 1993 r., której naruszenie prawa stwierdzono decyzją Ministra Infrastruktury z 2010 r. Minister Infrastruktury zwrócił wniosek o odszkodowanie, uznając właściwość sądu powszechnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Ministra, opierając się na uchwale Sądu Najwyższego z 2011 r., która miała przywracać właściwość organów administracji w takich sprawach. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Infrastruktury.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i oddala skargę skarżących.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.), Sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia del. WSA Maria Werpachowska, Protokolant starszy asystent sędziego Andrzej Nędzarek, po rozpoznaniu w dniu 9 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1734/10 w sprawie ze skargi T. S., R. S., K. A., L. K. i J. A. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza solidarnie od T. S., R. S., K. A., L. K. i J. A. na rzecz Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1734/10, po rozpoznaniu skargi T. S., R. S., K. A., L. K. i J. A. uchylił postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku oraz postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] oraz stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. po rozpatrzeniu wniosku T. S., R. S., K. A., L. K. i J. A. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2010 r., zwracającym - z uwagi na właściwość orzekania sądu powszechnego - podanie stanowiące wniosek o przyznanie odszkodowania w łącznej wysokości 42.840,00 zł w związku z wydaniem decyzji przez Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan sprawy.
Wojewoda N., decyzją z dnia [...] lipca 1993 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez C. "[...]" w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w N. przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. 2282 m², w obrębie [...], oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie.
Następnie Minister Infrastruktury ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. stwierdził, że w/w decyzja Wojewody N. z dnia [...] lipca 1993 r. - w części odnoszącej się do dawnej działki pgr nr [...] o powierzchni 1480 m², powstałej z podziału działki pgr nr [...], uregulowanej w księdze hipotecznej [...] gm. kat. N., została wydana z naruszeniem prawa, przy czym nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji w tej części, z przyczyny określonej w art. 156 § 2 k.p.a.
Wnioskiem z dnia 13 maja 2010 r. T. S., R. S., K. A., L. K. i J. A. wystąpili o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 160 § 1 i 4 k.p.a.
Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., działając na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. - zwrócił wnioskodawcom wniosek o przyznanie odszkodowania wyjaśniając, iż w tej sprawie właściwy do orzekania jest sąd powszechny.
Wnioskodawcy złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wyżej wymienionym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, któremu zarzucili błędną wykładnię przepisów art. 66 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692, dalej: "ustawa nowelizująca") w zw. z art. 160 k.p.a.
Ponownie rozpatrując sprawę Minister Infrastruktury wskazał, że na mocy art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 160 k.p.a. został uchylony z dniem 1 września 2004 r. Od tego dnia, do stanów i zdarzeń powstałych po 1 września 2004 r. stosuje się art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że właściwym trybem do dochodzenia roszczeń z tytułu szkody powstałej na skutek wydania decyzji z naruszeniem prawa lub stwierdzenia nieważności takiej decyzji jest tryb sądowy. Zatem dopuszczalna jest droga sądowa w sprawie o odszkodowanie za szkodę poniesioną na skutek wydania przed dniem 1 września 2004 r. decyzji administracyjnej, której nieważność została stwierdzona ostateczną decyzją administracyjną po tym dniu.
Uwzględniając powyższe, a także zapis art. 66 § 3 k.p.a. stanowiący, że jeśli z podania wynika, iż właściwym w sprawie jest sąd powszechny organ, do którego podanie wniesiono zwraca je wnoszącemu, Minister Infrastruktury uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz na podstawie prawidłowych ustaleń stanu faktycznego.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli T. S., R. S., K. A., L.K. i J. A.
W swojej skardze zarzucili, że zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2010 r. naruszyło art. 5 ustawy nowelizującej, poprzez uznanie, że zdarzeniem wyznaczającym tryb dochodzenia odszkodowania z tytułu szkody poniesionej skutkiem wydania bezprawnej decyzji administracyjnej jest decyzja stwierdzająca tę bezprawność, a nie decyzja bezprawna oraz w następstwie przyjęcia tej interpretacji naruszenie art. 160 k.p.a. przez jego pominięcie.
Skarżący podnieśli, że zdarzeniem otwierającym drogę do powstania szkody, czyli uzasadniającym roszczenie odszkodowawcze jest nieprawna decyzja administracyjna, która została wydana przed dniem 1 września 2004 r., a decyzja kasacyjna jest jedynie formalnoprawną przesłanką ubiegania się o odszkodowanie, której data jest prawnie obojętna. Na poparcie swojego stanowiska wskazali szereg orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego. Skarżący zarzucili również naruszenie art. 66 § 3 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga jest zasadna.
Sąd wskazał, że istotą sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją jest ocena, według jakich przepisów, a co za tym idzie, w jakim trybie, podlega rozpoznaniu roszczenie skarżących o odszkodowanie, zgłoszone do Ministra Infrastruktury w związku z wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 1993 r.
Do dnia 31 marca 2011 r. sądy stwierdzały, że roszczenia o naprawienie szkody powstałej w wyniku wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności były i są roszczeniami cywilnymi, które począwszy od dnia 1 września 2004 r. rozpoznawane są całkowicie w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Do dnia 1 września 2004 r. podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wyrządzoną wskutek wydania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnej z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzeniem nieważności takiej decyzji, stanowił art. 160 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem stronie, która poniosła szkodę wskutek wydania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnej z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzeniem nieważności takiej decyzji, służyło roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosiła ona winę za powstanie okoliczności będących źródłem szkody. O odszkodowaniu orzekał organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji, albo wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Postępowanie administracyjne wszczęte na podstawie art. 160 k.p.a. było jednoinstancyjne. Strona niezadowolona z przyznanego jej odszkodowania (a także w sytuacji wydania decyzji odmownej) mogła wnieść powództwo do sądu powszechnego.
Ten stan prawny uległ zmianie z dniem 1 września 2004 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw. Ustawa z 17 czerwca 2004 r. nadała nowe brzmienie art. 417 k.c. oraz wprowadziła do kodeksu cywilnego przepisy art. 417¹ i 417² normując w nich kompleksowo odpowiedzialność za szkody wyrządzone wykonywaniem władzy publicznej. W związku z tym ustawa w art. 2 uchyliła w kodeksie postępowania administracyjnego przepisy: art. art. 153, 160 i § 5 w art. 161 dotyczące tej kwestii, postanawiając jednocześnie w art. 5, że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed jej wejściem w życie stosuje się regulujące dotychczas te sprawy przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 160 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy.
Dla powstania odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną wydaniem decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 160 k.p.a., muszą zaistnieć dwa konieczne zdarzenia: dotknięta wadą ostateczna decyzja będąca bezpośrednim źródłem szkody oraz wydana we właściwym trybie ostateczna decyzja, która tę wadliwość stwierdza. Stwierdzenie nieważności decyzji albo stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa jest więc de facto materialnoprawną przesłanką roszczenia odszkodowawczego. W uzasadnieniu wyroku z dnia 21 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 69/2006 (LEX nr 291369) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł następujące stwierdzenie: "Decyzja stwierdzająca niezgodność z prawem decyzji daje podstawę do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie unormowanym w art. 160 § 1 k.p.a., który zachował moc do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem 1 września 2004 r. (...). Jest zatem decyzją tworzącą prawo: roszczenie o odszkodowanie."
Powyższych ustaleń nie można pominąć przy stosowaniu art. 5 ustawy nowelizującej. Uzasadniają one bowiem przyjęcie, iż zdarzeniem, o jakim mowa w tym przepisie, są nierozerwalnie ze sobą związane działania organów administracji publicznej skutkujące powstaniem roszczenia odszkodowawczego: wydanie decyzji pierwotnej będącej źródłem szkody, oraz wydanie decyzji stwierdzającej wadliwość tej decyzji.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że bezpośrednim źródłem szkody jest decyzja z dnia [...] lipca 1993 r.
Jednakże - w myśl dotychczasowego orzecznictwa - sądy administracyjne uznawały, że do czasu stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, nie istniała jeszcze prawna podstawa do wystąpienia przez skarżących z roszczeniem odszkodowawczym. Zdarzeniem przesądzającym o dopuszczalności stosowania art. 160 k.p.a. do rozpatrzenia wniosku skarżących o odszkodowanie, jest zatem ostateczna decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2010 r., stwierdzająca niezgodność z prawem decyzji z dnia [...] lipca 1993 r. Decyzja ta wydana została po dniu 1 września 2004r. - co oznacza, że dochodzenie przez skarżących odszkodowania na podstawie w art. 160 k.p.a. nie jest możliwe.
W tym miejscu Sąd wskazał, że takie rozumienie art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw nie było w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz sądów powszechnych jednolite. Jednak uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2008 r. III CZP 101/08 występujące wątpliwości wyjaśniła. Taki podgląd jest również wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Najwyższego (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2009 r. I OSK 1388/08, wyrok NSA z 17 lipca 2009 r. I OSK 1013/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 106/09).
Z tych względów sądy administracyjne uznawały zasadność zwrotu - na zasadzie art. 66 § 3 k.p.a. - wniosku o przyznanie odszkodowania z tytułu wydania decyzji administracyjnej, której nieważność stwierdzono po dniu 1 września 2004 r. Do rozpoznania tego żądania właściwy jest bowiem sąd powszechny.
W ocenie Sądu I instancji sytuacja uległa diametralnej zmianie po podjęciu w dniu 31 marca 2011 r. przez Sąd Najwyższy w pełnym składzie Izby Cywilnej uchwały, w której Sąd ten stwierdził, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1,2,3 i 6 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił powyższe stanowisko w całości i dlatego też uznał, że postanowienie Ministra Infrastruktury zwracające wniosek skarżących o przyznanie odszkodowania (w związku z wydaniem decyzji przez Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2010 r. stwierdzającej, że decyzja Wojewody N. z dnia [...] lipca 1993 r. w części odnoszącej się do dawnej działki pgr nr [...] o powierzchni 1480 m², została wydana z naruszeniem prawa, przy czym nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji w tej części z przyczyny określonej w art. 156 § 2 k.p.a.) - z uwagi na fakt, że właściwym do orzekania w tej sprawie jest sąd powszechny - narusza art. 66 § 3 k.p.a. w zw. z art. 160 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Infrastruktury, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, tj. art. 160 § 4 i 5 k.p.a. w zw. z art. 5 ustawy nowelizującej przez błędne przyjęcie, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 4 i 5 k.p.a.;
2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 66 § 3 i 160 § 4 i 5 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że w niniejszej sprawie do orzekania nie jest właściwy sąd powszechny.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż teza uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2011 r. sygn. akt III CZP 112/10 (pkt 1) brzmi: "do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a.". Tym samym, w ocenie skarżącego kasacyjnie, z tezy tej - a contrario - wynika, że do takich spraw nie ma zastosowania art. 160 § 4 i 5 k.p.a., a więc przepisy proceduralne, odnoszące się wprost do trybu w jakim strona może dochodzić odszkodowania przed organem. Już z tego faktu zdaniem skarżącego kasacyjnie wynika, że zaskarżony wyrok jest błędny, gdyż przywołana uchwała w żaden sposób nie zmieniła kwestii oceny, jaki jest tryb dochodzenia odszkodowania w sprawach o naprawienie szkody powstałej w wyniku wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
W rozpatrywanej sprawie ustalenia wymagało, w jakim trybie – administracyjnym czy sądowym – rozpoznaniu podlega zgłoszony do Ministra Infrastruktury wniosek skarżących o przyznanie odszkodowania w związku z wydaniem ostatecznej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2010 r. stwierdzającej niezgodność z prawem decyzji Wojewody N. z dnia [...] lipca 1993 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że postanowienie Ministra Infrastruktury zwracające wniosek skarżących o przyznanie odszkodowania z uwagi na fakt, że właściwym do orzekania w tej sprawie jest sąd powszechny, narusza art. 66 § 3 k.p.a. w zw. z art. 160 k.p.a. Sąd I instancji swoje stanowisko oparł na tezie zawartej w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2011 r., III CZP 112/10 (LEX 751460) stanowiącej, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a.
Powyższego stanowiska Sądu I instancji nie sposób podzielić.
Sąd I instancji nie dostrzegł bowiem dokonanego przez SN rozróżnienia między podstawą odpowiedzialności, którą stanowi szkoda wyrządzona podjęciem przed dniem 1 września 2004 r. ostatecznej decyzji administracyjnej, której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu i do której zastosowanie mają przepisy art. 160 § 1, 2 i 3 k.p.a., a trybem dochodzenia odszkodowania uregulowanym w art. 160 § 4 i 5 k.p.a. SN w w/w uchwale stwierdził, że "o ile w świetle art. 5 ustawy nowelizującej do podjętych przed dniem 1 września 2004 r. ostatecznych decyzji administracyjnych, których nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, znajduje uzasadnienie zastosowanie art. 160 § 1, 2 i 3 k.p.a., o tyle brak podstaw do stosowania do tych decyzji przepisów art. 160 § 4 i 5 k.p.a."
W uchwale tej Sąd Najwyższy wskazał, że "od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej właściwe do dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną wadliwą decyzją administracyjną podjętą przed tym dniem jest - bez względu na dzień wydania ostatecznej decyzji nadzorczej - tylko postępowanie przed sądami powszechnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2006 r., I OSK 207/06, niepubl.). Żadne racje leżące u podstaw ustawy nowelizującej nie przemawiają za dalszym stosowaniem art. 160 § 4 i 5 k.p.a. nie tylko wtedy, gdy stwierdzenie nieważności lub wydania z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. ostatecznej decyzji podjętej przed dniem 1 września 2004 r. nastąpiło po tym dniu, ale i wtedy, gdy nastąpiło ono wcześniej." Dalej Sąd Najwyższy wskazał, że wyłączenie stosowania art. 160 § 4 i 5 k.p.a. wtedy, gdy stwierdzenie nieważności lub wydania z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. decyzji podjętej przed dniem 1 września 2004 r. nastąpiło po tym dniu jest wynikiem działania podstawowej w dziedzinie prawa procesowego reguły bezpośredniego stosowania nowego prawa.
Mając na uwadze powołaną wyżej uchwałę, wskazać należy, że w przedmiocie odpowiedniego trybu dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej po wejściu w życie ustawy nowelizującej, a więc od dnia 1 września 2004 r., właściwe są ogólne procesowe normy intertemporalne. W dziedzinie prawa procesowego podstawową regułą intertemporalną jest zasada bezpośredniego stosowania nowego prawa. Zgodnie z tą zasadą należy przyjąć, że od 1 września 2004 r. właściwe do dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną wadliwą decyzją administracyjną, wydaną przed tym dniem, są wyłącznie sądy powszechne. Nie ma tu znaczenia data wydania decyzji nadzorczej. W związku z powyższym nie będzie miał zastosowania art. 160 § 4 i 5 k.p.a., a więc wyłączony został tryb administracyjny orzekania o odszkodowaniu.
Skarżący kasacyjnie trafnie zatem wywodzi, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż we wskazanej wyżej uchwale SN stwierdził, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a., natomiast wyłączone jest zastosowanie art. 160 § 4 i 5 k.p.a. W konsekwencji Sąd I instancji błędnie uznał, że postanowienie Ministra Infrastruktury zwracające wniosek skarżących o przyznanie odszkodowania z uwagi na fakt, że właściwym do orzekania w tej sprawie jest sąd powszechny - narusza art. 66 § 3 k.p.a. w zw. z art. 160 k.p.a.
W związku z powyższym za zasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 66 § 3 k.p.a.
Należy zwrócić uwagę, że zarzuty podniesione przez skarżącego kasacyjnie wskazują wprawdzie na obie podstawy kasacyjne wymienione w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., ale w istocie rzeczy sprowadzają się one do obrazy przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, którą stanowi art. 66 § 3 k.p.a. Dlatego należało uznać, że w rozpoznawanej sprawie doszło do błędnej oceny zastosowania przez organ art. 66 § 3 k.p.a. jako przepisu prawa materialnego. Minister Infrastruktury prawidłowo bowiem uznał, że wniosek o przyznanie odszkodowania należy zwrócić skarżącym z uwagi na to, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, gdyż po dniu 1 września 2004 r. przepisy art. 160 § 4 i 5 k.p.a. nie mają zastosowania.
Mając na względzie powyższe, wobec braku naruszeń przepisów postępowania w niniejszej sprawie, przy naruszeniu jedynie prawa materialnego, zaistniały przesłanki do zastosowania przepisu art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) i rozpoznania skargi w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a w konsekwencji do jej oddalenia na podstawie powyższego przepisu w związku z art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło