I SA/Lu 936/10
WyrokWSA w Lublinie2011-04-08
Skład orzekający: Halina Chitrosz, Wiesława Achrymowicz, Wojciech Kręcisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odszkodowania wypłacone członkom spółdzielni mieszkaniowej z funduszu remontowego z tytułu szkód powstałych w wyniku zalania mieszkania podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że odszkodowania wypłacone członkom spółdzielni z funduszu remontowego z tytułu szkód powstałych w wyniku zalania nie spełniają przesłanek zwolnienia podatkowego określonych w art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kluczowe jest, że wysokość lub zasady ustalania tych odszkodowań nie wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych, ani nie zostały przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, a jedynie na podstawie wewnętrznej zasady spółdzielni.Stan faktyczny
Bialska Spółdzielnia Mieszkaniowa A. zwróciła się o indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego dotyczącą opodatkowania odszkodowań wypłacanych członkom z funduszu remontowego z tytułu szkód powstałych w wyniku zalania. Spółdzielnia argumentowała, że odszkodowania te powinny być zwolnione z podatku dochodowego, powołując się na przepisy Kodeksu cywilnego i art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Minister Finansów uznał stanowisko spółdzielni za nieprawidłowe, stwierdzając, że wypłacone kwoty stanowią przychód podlegający opodatkowaniu. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA w Lublinie, zarzucając naruszenie prawa materialnego i zasady równości wobec prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Bialskiej Spółdzielni Mieszkaniowej A. w B. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.
Dyrektor Izby Skarbowej, działając w imieniu Ministra Finansów, na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2007 r. Nr 112, poz. 770 ze zm.), stwierdził, że stanowisko A., przedstawione we wniosku z dnia 18 czerwca 2010 r. (uzupełnione pismem z dnia 3 sierpnia 2010 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania odszkodowań wypłacanych członkom spółdzielni - jest nieprawidłowe.
Organ wskazał, że we wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:
Wnioskodawca – A. ubezpiecza majątek na wypadek szkód powstałych na skutek zdarzeń losowych. Związana z tym polisa ubezpieczeniowa ogranicza odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń do określonego w niej limitu. Z uwagi na to, że dodatkowe ubezpieczenie w tym zakresie okazało się nie korzystne ze względu na warunki proponowane przez firmy ubezpieczeniowe lub wręcz odmowę ubezpieczenia dodatkowego, Spółdzielnia zdecydowała się przejąć na siebie wypłatę odszkodowań tytułem poniesionych kosztów naprawy uszkodzeń powstałych na skutek zalania mieszkania dla swoich członków z własnych środków tj. funduszu remontowego (art. 6 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych). W związku z powyższym, zadała pytanie: Czy wypłacone w ten sposób kwoty odszkodowań członkom spółdzielni podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego, a tym samym nie należy ich wykazywać ich w PIT - 8C?
Jej zdaniem, wypłacone członkom spółdzielni kwoty odszkodowań z tytułu naprawienia szkód podlegają zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Argumentowała, że uznała się za podmiot prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, energii elektrycznej itp.). Jej zdaniem, skoro odszkodowania wypłacone bezpośrednio członkom spółdzielni przez firmę ubezpieczeniową nie podlegają opodatkowaniu, to również identyczne odszkodowania wypłacone przez nią, również nie powinny być opodatkowane. Powołała się przy tym na stanowisko Izby Skarbowej z dnia 8 sierpnia 2007 r. ([...]).
Minister Finansów, na tle przedstawionego stanu faktycznego, stwierdził, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51 poz. 307 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają zatem wszelkie dochody osiągane przez podatnika, z wyjątkiem tych dochodów, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione od podatku, bądź od których zaniechano poboru podatku, w drodze rozporządzenia wydanego przez Ministra Finansów.
Wskazując, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychodami z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, stwierdził, iż za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Powołując się na przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w myśl którego, wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe, a nadto na art. 21 ust. 1 pkt 3b cytowanej ustawy, stosownie do którego, wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:
a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, organ podkreślił, iż nie wszystkie szczegółowe warunki do zwolnienia, o których mowa w tych przepisach muszą wynikać wprost z przepisów ustawowych. Nadmienił, iż jeśli chodzi o pkt 3b art. 21, na gruncie wykładni stosowanej w prawie podatkowym przyjęło się, że przez określenie "inne" rozumie się odszkodowania, których wprost nie wymieniono w katalogu zwolnień podatkowych, co oznacza, że będą to przede wszystkim inne zwolnienia niż te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, jednakże koniecznym jest, aby te inne odszkodowania otrzymane zostały na mocy wyroku lub ugody sądowej.
Zdaniem Ministra Finansów, w przedstawionym stanie faktycznym, użyty przez wnioskodawcę zwrot "odszkodowania" nie pozwala zakwalifikować wypłaconych przez Spółdzielnię świadczeń jako świadczeń odszkodowawczych, które byłyby zwolnione z art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, albowiem źródłem ich wypłaty nie był przepis rangi ustawowej, wyrok, czy ugoda sądowa. Podstawą do naprawienia powstałej szkody w wyniku zalania mieszkania była zasada, że spółdzielnia uznała się za podmiot prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, energii elektrycznej itp.).
Skoro, w świetle przepisów art. 21 ust. 1 pkt 3 oraz art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że nie wszystkie odszkodowania otrzymane przez osoby fizyczne wolne są od podatku dochodowego, a ze zwolnienia korzystają jedynie te, których prawo do otrzymania wynika wprost z przepisów ustaw, albo z wyroku lub ugody sądowej z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnienia wolą ustawodawcy, wypłacone przez Spółdzielnię członkom spółdzielni kwoty odszkodowań z tytułu naprawienia szkód powstałych na skutek zalania mieszkania – w jego ocenie – nie korzystają ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Końcowo organ podkreślił, iż wszystkie normy wprowadzające zwolnienia przedmiotowe mają charakter odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania według jednakowych, tych samych dla każdego podatnika zasad, co oznacza, że nie można traktować ich rozszerzająco.
Podsumowując, zaś stwierdził, że wypłacone kwoty odszkodowań członkom spółdzielni z tytułu naprawienia szkód powstałych w wyniku zalania mieszkania stanowią przychód z innych źródeł i podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. W związku z powyższym Spółdzielnia jest obowiązana do wystawienia informacji PIT-8C i wykazania w tej informacji kwoty wypłaconego w roku podatkowym odszkodowania.
Po wyczerpaniu przewidzianego przepisami prawa trybu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, A. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie ze skargą na tę interpretację, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu, zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 361, 363, 415, 435 ustawy - Kodeks cywilny poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych wypłata świadczeń odszkodowawczych na rzecz członków Spółdzielni z jej środków własnych (funduszu remontowego), podczas gdy przepis ten stanowi, że "wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw";
b) art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zasada równości wobec prawa), poprzez nierówne traktowanie podatników (członków Spółdzielni) uzyskujących odszkodowania na tej samej podstawie faktycznej od Spółdzielni z jej środków własnych w porównaniu do członków Spółdzielni uzyskujących te odszkodowania od ubezpieczyciela na podstawie zawartej przez Spółdzielnię umowę ubezpieczenia.
W uzasadnieniu skargi, skarżąca po przedstawieniu stanu faktycznego opisanego we wniosku o udzielnie interpretacji, własnego stanowiska i stanowiska organu, stwierdziła, iż pogląd Ministra Finansów jest nie do przyjęcia z uwagi na fakt, że zasady ustalania odszkodowania wypłacanego członkom Spółdzielni z jej funduszu remontowego za zalanie ich mieszkań wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw, w tym przypadku - Kodeksu cywilnego, a tym samym odszkodowania takie podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wskazała, że materię tę regulują przepisy art. 361, 363, 415 i 435 Kodeksu cywilnego, w szczególności przepis art. 361 § 2 k.c., który stanowi, iż "(...) naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono" oraz przepis art. 363 § 2 k.c., zgodnie z którym, jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, a także art. 435 k.c. stanowiący, iż prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (...) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa.
Mając na uwadze treść przytoczonych przepisów Kodeksu cywilnego, nie sposób – jej zdaniem – zgodzić się ze stanowiskiem organu, że "w rozpatrywanej sprawie źródłem wypłaty odszkodowania nie jest przepis rangi ustawowej (...) lecz podstawą do naprawienia szkody powstałej w wyniku zalania mieszkania jest zasada, że spółdzielnia uznała się za podmiot prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody (...)".
Spółdzielnia ponownie zwróciła uwagę, iż podobny stan faktyczny był już przedmiotem rozstrzygnięcia m.in. Dyrektora Izby Skarbowej, który w decyzji z dnia 8 sierpnia 2007 r., nr [...] zajął stanowisko, iż odszkodowanie za zalanie mieszkania, wypłacone członkowi spółdzielni z jej środków własnych korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych.
Wskazała nadto, że zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie obejmuje jedynie kategorii świadczeń odszkodowawczych wymienionych w lit. a - f tego przepisu. Na potrzeby kwalifikacji podatkowej danego świadczenia odszkodowawczego istotne jest, czy zostało ono ustalone i wypłacone według przepisów prawa cywilnego i czy przepisy te wiążą z określoną okolicznością powstanie obowiązku odszkodowawczego. Odszkodowanie w opisanym we wniosku skarżącej Spółdzielni o wydanie interpretacji indywidualnej stanie faktycznym związane jest z faktem naprawienia zaistniałej szkody i na gruncie prawa podatkowego nie stanowi realnego przysporzenia majątkowego dla członków Spółdzielni, a tym samym wyczerpuje dyspozycję spornego przepisu. Z tych względów, zdaniem skarżącej, nie ma ona obowiązku wykazywania takiego odszkodowania w PIT-8C.
Końcowo, Spółdzielnia zwróciła uwagę, iż opodatkowanie odszkodowań za zalanie mieszkania, wypłacanych członkom Spółdzielni z jej środków własnych, w sytuacji, gdy odszkodowania z tego tytułu wypłacane członkom Spółdzielni przez ubezpieczyciela na podstawie umowy ubezpieczenia majątkowego zawartej ze Spółdzielnią korzystają ze zwolnienia od podatku, prowadzi do rażącego naruszenia zasady równości wobec prawa, wynikającej expressis verbis z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga na uwzględnienie nie zasługuje.
Na wstępie należy zauważyć, iż katalog zwolnień podatkowych zawarty w art. 21 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51 poz. 307 ze zm. zwanej dalej: u.p.d.o.f.), pojmowanych jako wyjątki od zasady sprawiedliwości podatkowej i ogólnej reguły opodatkowania jest ścisły. Wiele pojęć z tego katalogu zwolnień nie zostało zdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie może to jednak oznaczać dowolności w ich rozumieniu i stosowania wykładni rozszerzającej, przy czym oczywistym wydaje się, iż aby uniknąć takiej dowolności, kryteria rozumienia tych pojęć, niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, muszą mieć w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych. Wskazać należy też, że przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa podatkowego podkreśla się potrzebę zachowania prymatu wykładni językowej, zwłaszcza w sytuacji, gdy ten rodzaj wykładni pozwala na ustalenie normy prawnej na podstawie obowiązujących przepisów; wówczas niemożliwe jest poprawianie, czy też korygowanie treści aktu prawnego przez wykładnię systemową, czy też celowościową (wyrok z dnia 9 stycznia 2007 r. sygn. akt II FSK 36/06).
We wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej, A. przedstawiła stan faktyczny, zgodnie z którym ubezpieczyła majątek na wypadek szkód powstałych na skutek zdarzeń losowych, a ponieważ związana z tym polisa ubezpieczeniowa ograniczała odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń do określonego w niej limitu, zaś dodatkowe ubezpieczenie w tym zakresie okazało się nie korzystne ze względu na warunki proponowane przez firmy ubezpieczeniowe lub wręcz odmowę ubezpieczenia dodatkowego, zdecydowała się przejąć na siebie wypłatę odszkodowań tytułem poniesionych kosztów naprawy uszkodzeń powstałych wskutek zalania mieszkań swoich członków z własnych środków tj. funduszu remontowego (art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, tekst jednolity Dz. U. Nr 119, poz. 1116 ze zm.). W związku z powyższym zadała pytanie: Czy wypłacone w ten sposób kwoty odszkodowań członkom spółdzielni podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego, a tym samym nie należy ich wykazywać w PIT - 8C?
W niniejszej sprawie, organ jako podstawę opodatkowania przedmiotowego dochodu, prawidłowo wskazał art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f., zgodnie, z którym opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem określonych zwolnień. Zasadnie też uznał, że kwoty wypłacone przez skarżącą Spółdzielnię jej członkom tytułem odszkodowania za zalanie mieszkań nie spełniają przesłanek zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b u.p.d.o.f.
W myśl pierwszego z powołanych przepisów (art. 21 ust. 1 pkt 3), wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Z kolei przepis art. 21 ust.1 pkt.3b u.o.p.d.f. stanowi, że wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:
a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Uznając stanowisko Spółdzielni za nieprawidłowe, Minister Finansów prawidłowo wskazał, iż w przedstawionym stanie faktycznym, użyty przez wnioskodawcę zwrot "odszkodowania" nie pozwala zakwalifikować wypłaconych przez Spółdzielnię świadczeń jako świadczeń odszkodowawczych, które byłyby z mocy art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b u.o.p.d.f. zwolnione, albowiem źródłem ich wypłaty nie był przepis rangi ustawowej, wyrok, czy ugoda sądowa. Według organu, "podstawą do naprawienia powstałej szkody w wyniku zalania mieszkania była zasada, że spółdzielnia uznała się za podmiot prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, energii elektrycznej itp.)".
Z przedstawionym stanowiskiem należy się zgodzić.
Trzeba mieć na uwadze, że nigdzie w przepisach prawa podatkowego nie pojawia się definicja pojęcia "odszkodowanie" stworzona wyłącznie na potrzeby tej dziedziny prawa. Tak więc to nie nazwa, lecz rzeczywisty charakter świadczenia decyduje o tym, czy jest to odszkodowanie, czy też nie. Jakkolwiek odszkodowanie jest niewątpliwie następstwem szkody, to jednak podstawową przesłanką zwolnienia odszkodowania od podatku, przewidzianą w art. 21 ust. 1 pkt 3 u.o.p.d.f. jest otrzymanie go w sytuacji, gdy jego wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. W świetle natomiast art. 21 ust. 1 pkt 3b u.o.p.d.f. konieczne jest, aby "inne odszkodowania" miały swoje umocowanie w wyroku lub ugodzie sądowej.
Reasumując, nie każde odszkodowanie otrzymane przez podatnika korzystać będzie mogło ze zwolnienia od podatku dochodowego, lecz tylko takie, o których mowa w w/w przepisach.
Nie można przyjąć, że przedmiotowe zwolnienia od podatku dochodowego mogą dotyczyć świadczeń odszkodowawczych, które w spornym przypadku zostały wypłacone przez Spółdzielnię na podstawie art. 435 k.c., który stanowi, iż prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (...) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa. Dyspozycja tego przepisu wyczerpuje bowiem każdą działalność gospodarczą (taką też prowadzi niewątpliwie Spółdzielnia). Ani z przepisu art. 435 k.c., ani z art. 363 § 1k.c. oraz art. 363 § 2 k.c. nie można wywieść, że ich normy ustalają wysokość lub zasady ustalania odszkodowania.
Uzasadnienia dla stanowiska Spółdzielni nie da się wyprowadzić również z art. 6 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, zgodnie z którym spółdzielnia tworzy fundusz na remonty zasobów mieszkaniowych, zaś obowiązek świadczenia na ten fundusz dotyczy tak członków spółdzielni, jak i właścicieli lokali niebędących członkami spółdzielni oraz osób niebędących członkami spółdzielni, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokali. Nie może ulegać wątpliwości, że zasady tworzenia i wykorzystywania funduszu remontowego Spółdzielni są uregulowane odrębnymi aktami wewnętrznymi stosownych organów. Nie stanowią one jednak ani odrębnych ustaw, ani też przepisów wykonawczych wydanych na ich podstawie, jak tego wymaga powołany art. 21 ust. 1 pkt 3 u.o.p.d.f.
Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz przepisy prawa należy stwierdzić, iż użyty przez Wnioskodawcę zwrot "odszkodowania" nie pozwala zakwalifikować wypłaconych świadczeń jako świadczeń odszkodowawczych, które byłyby zwolnione z art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W rozpatrywanej sprawie źródłem wypłaty odszkodowania nie był ani przepis rangi ustawowej, ani wyrok czy ugoda sądowa, lecz podstawą do naprawienia powstałej szkody w wyniku zalania mieszkania było uznanie się przez Spółdzielnię za podmiot prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, energii elektrycznej itp.).
Obowiązek naprawienia szkody wynikłej z zawinionego działania lub zaniechania, w tym zniszczenia mienia, reguluje art. 415 Kodeksu cywilnego, który stanowi, iż "kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia". Przepis ten, podobnie jak inne przepisy Kodeksu cywilnego (w tym art. 361-363) nie regulują jednak ani wysokości odszkodowania za utracone mienie ani zasad ustalania takiego odszkodowania. Należy więc uznać, że otrzymane przez członków Spółdzielni świadczenia za zalanie mieszkań nie są odszkodowaniem zwolnionym z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.o.p.d.f., gdyż ani ich wysokość ani zasady ich ustalania nie wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw.
Odnosząc się do kwestii związanej z naruszeniem zasady równości wobec prawa, wynikającej z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, należy mieć na uwadze, iż w niniejszej sprawie, Minister Finansów nie wypowiadał się w przedmiocie opodatkowania odszkodowań wypłaconych przez Spółdzielnię jej członkom z własnego odszkodowania otrzymanego od firmy ubezpieczeniowej, albowiem o to ona nie pytała. Stąd też ocena tego zagadnienia na etapie postępowania sądowego jest również wyłączona.
Co się zaś tyczy interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 sierpnia 2007 r., nr [...], który zajął stanowisko, iż "odszkodowanie za zalanie mieszkania, wypłacone członkowi spółdzielni z jej środków własnych korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych", należy zauważyć, iż był to akt wydany w indywidualnej sprawie, a zatem nie jest wiążący ani dla Ministra Finansów w sprawie niniejszej, ani dla Sądu.
Z powyższych względów, Sąd oddalił skargę na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło