II SA/Gd 590/09
WyrokWSA w Gdańsku2009-12-10
Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Mariola Jaroszewska, Jan Jędrkowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane polegające na wymianie ścian, odbudowie tarasu i wymianie pokrycia dachowego w obiekcie budowlanym, który był w stanie szczątkowym, stanowią remont, czy odbudowę wymagającą pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że roboty budowlane polegające na wymianie czterech ścian, odbudowie tarasu i wymianie konstrukcji dachowej w obiekcie, który był w stanie szczątkowym, należy kwalifikować jako odbudowę, a nie remont. Odbudowa, podobnie jak budowa, wymaga pozwolenia na budowę. W związku z tym, że pozwolenie na budowę nie zostało uzyskane, a nałożone przez organ obowiązki legalizacyjne nie zostały spełnione, nakaz rozbiórki obiektu był zasadny.Stan faktyczny
Właściciele działki nabyli ją w 2002 r. z "domek kempingowy w stanie szczątkowym". W latach 2002-2004 przeprowadzili prace budowlane polegające na wymianie ścian, odbudowie tarasu i wymianie pokrycia dachowego. Organy nadzoru budowlanego uznały te prace za odbudowę wymagającą pozwolenia na budowę i nakazały rozbiórkę obiektu, ponieważ pozwolenie nie zostało uzyskane, a obowiązki legalizacyjne nie zostały spełnione. Właściciele twierdzili, że były to prace remontowe.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Protokolant Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. J. i B. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
UZASADNIENIA
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 11 września 2008 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 48, ust. 1 w związku z ust. 4, oraz art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.), nakazał I. i B. J. rozebrać obiekt budowlany wybudowany w warunkach samowoli budowlanej na działce nr [...], położonej w S. H. gmina K., nietrwale związany z gruntem, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, parterowy z dachem dwuspadowym symetrycznym kryty blachodachówką wraz z tarasem zadaszonym stanowiącym całość konstrukcyjną z obiektem zasadniczym. Obiekt o wymiarach 5,95 m. na 7,25 m (w tym zadaszony taras o wymiarach 5,95 m. na 2,15 m.).
Jak ustalił organ, w dniu 25 lipca 2007 r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr [...] położonej w S. H. gmina K., obiektu budowlanego, czym zawiadomiono strony pismem nr [...] z dnia 8 sierpnia 2007 r. oraz wyznaczono termin przeprowadzenia dowodu z oględzin. W wyniku oględzin w dniu 22 sierpnia 2007 r. ustalono, że na działce nr [...] w S. H. istnieją:
- parterowy obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, z dachem dwuspadowym symetrycznym kryty blachodachówką. Obiekt nietrwale związany z gruntem. Do obiektu przylega taras zadaszony, stanowiący całość konstrukcyjną z obiektem zasadniczym. Obiekt użytkowany i pełni funkcję rekreacji indywidualnej. Wymiary obiektu wynoszą 5,95 m. na 5,10 m. (obiekt zasadniczy) plus taras 5,95 m. na 2,15 m. Brak mediów. Istnieje instalacja elektryczna zasilana agregatem prądotwórczym. Odległość obiektu od istniejącej linii brzegowej jeziora wynosi ok. 45 m.
- obiekt o konstrukcji drewnianej pełniący funkcję sanitarną. Obiekt został rozebrany.
W trakcie oględzin właściciele nieruchomości oświadczyli, że działkę wraz z obiektem zakupili w 2002 r. Na działce istniał domek kempingowy w stanie szczątkowym, który wymagał gruntownego remontu. Przedłożyli postanowienie nr [...] z dnia 24 lipca 1974 r. wydane przez Urząd Powiatowy w K. Wydział Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej, Ochrony Środowiska i Komunikacji, wyrażające zgodę na lokalizację domku kempingowego w S. H. nad jeziorem M., na działce nr [...], na terenie oznaczonym kolorem czerwonym na załączonym planie sytuacyjnym, stanowiącym integralną część postanowienia. W wytycznych projektowych wskazano: domek estetyczny, trwały, kompozycyjnie związany z terenem; usytuowanie minimum 100 m od linii brzegowej; pas przybrzeżny szerokości minimum 100 m, ogólnodostępny, wolny od zabudowy. Projekt techniczny domku wraz z zagospodarowaniem terenu przed uzyskaniem pozwolenia w Urzędzie Gminy w K., należało przedłożyć w Urzędzie Powiatowym w K., celem jego zatwierdzenia. Właściciele nieruchomości, małżonkowie J. nie przedłożyli pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Pismem nr [...] z dnia 23 sierpnia 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił się do Starostwa Powiatowego w K. z prośbą o udzielenie informacji dotyczących posiadania dokumentów prowadzonego postępowania administracyjnego z 1974 r. w sprawie lokalizacji domku kempingowego na terenie działki nr [...] w S. H.. Pismem nr [...] z dnia 14 września 2007 r. Naczelnik Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w K. poinformował, że nie posiada dokumentów archiwalnych, dotyczących lokalizacji domku kempingowego na przedmiotowej działce. Następnie pismem nr [...] z dnia 23 października 2007 r. zwrócono się do Urzędu Gminy w K. o udzielenie informacji, czy w latach 1970-tych wydana została P. S. (poprzedniemu właścicielowi) decyzja o pozwoleniu na budowę domku kempingowego. Pismem nr [...] z dnia 30 października 2007 r. Wójt Gminy K. poinformował, że nie posiada danych z 1970 r. Z kolei pismem nr [...] z dnia 16 listopada 2007 r. wezwano Iwonę i B. J. o dostarczenie oświadczenia pisemnego odkreślającego zakres wykonanych robót budowlanych przy istniejącym obiekcie oraz termin ich wykonania. Pismem z dnia 23 listopada 2007 r. I. i B. J. poinformowali, że 2 sierpnia 2002 r. nabyli od J. S. działkę nr [...] położoną w S. H.. Zaraz po nabyciu działki ze zniszczonym domkiem dokonali kapitalnego remontu oraz dodatkowo ocieplili domek. Remont został zakończony w 2002 r. Pismem nr [...] z dnia 16 listopada 2007 r. PINB w K. zwrócił się do J. S. o przesłanie oświadczenia, w którym roku został wybudowany obiekt budowlany pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, oraz czy na budowę przedmiotowego obiektu wydana była decyzja pozwolenia na budowę. J. S. na powyższe pismo nie udzielił informacji. Wyznaczony został następnie termin przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z oględzin w terenie, mającego na celu ustalenie zakresu dokonanego remontu istniejącego obiektu. Podczas oględzin w dniu 10 stycznia 2008 r. ustalono, że poszycie ścian zewnętrznych i wewnętrznych oraz stropu wykonane jest z desek struganych nowych. K. nad tarasem i dachu budynku zasadniczego są nowe. Dach pokryty jest blachodachówką. Belki podłogowe, podwaliny oraz podłoga również są nowe. Pastwo J. oświadczyli, że od strony zachodniej i południowej nie było ścian - były szczątkowe. Zostały wykonane nowe ściany w 2002 r.. Następnie pozostałe dwie ściany, tj. wschodnia i północna, w 2003 r. zostały wymienione na nowe. W 2004 r. odbudowano taras oraz wykonano pokrycie dachu blachodachówką. Konstrukcja dachu była wymieniana sukcesywnie od 2002 r. Ściany są segmentowe, składane na miejscu z gotowych elementów. Właściciele nieruchomości na prowadzone roboty nie posiadają pozwolenia na budowę. Oświadczyli również, że obiekt ten nie jest wykorzystywany jako obiekt rekreacji indywidualnej, lecz pełni funkcję obiektu gospodarczego.
Na podstawie powyższych ustaleń organ stwierdził, iż w miejscu istniejącego na przedmiotowe działce obiektu budowlanego został wykonany w latach 2002-2004 nowy obiekt budowlany. Wobec braku decyzji o pozwoleniu na budowę, zgodnie z art. 48, ust. 2 i 3 ustawy, organ I instancji postanowieniem nr [...] z dnia 17 stycznia 2008 r. nakazał inwestorom wstrzymania prowadzenia robót budowlanych przy istniejącym obiekcie budowlanym i zabezpieczenia go przed dostępem osób postronnych oraz przedstawienia w terminie 60 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia:
- zaświadczenie Wójta Gminy K. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
- w przypadku uzyskania pozytywnego zaświadczenia (wymienionego wyżej), o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, lub w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego posiadaniu ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przedłożyć: cztery egzemplarze projektu architektoniczno budowlanego wraz z zaświadczeniem o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego osoby wykonującej projekt budowlany, potwierdzone zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności; projekt architektoniczny podlega obowiązkowi sprawdzenia, pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego; oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Następnie PINB w K. postanowieniem nr [...] z dnia 19 lutego 2008 r. uchylił opisane wyżej postanowienie z dnia 17 stycznia 2008 r., z uwagi na wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok z dnia 20 grudnia 2007 r. P37/06 (Dz. U. z dnia 29 grudnia 2007 r.), który uznał, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, w części obejmującej wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Postanowieniem nr [...] z dnia 20 lutego 2008 r., ponownie nakazano I. i B. J. przedłożyć w terminie 150 dni, od dnia otrzymania postanowienia:
- zaświadczenie Wójta Gminy K. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
- w przypadku uzyskania pozytywnego zaświadczenia (wymienionego w pkt. 1), o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, lub w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego posiadaniu ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przedłożyć: cztery egzemplarze projektu architektoniczno budowlanego wraz z zaświadczeniem o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego osoby wykonującej projekt budowlany, potwierdzone zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności; projekt architektoniczny podlega obowiązkowi sprawdzenia, pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W uzasadnieniu postanowienia organ nadzoru pouczył stronę, że w przypadku gdy zaświadczenie organu właściwego w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu potwierdzi niezgodność obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; obiekt będzie naruszał przepisy, w tym techniczno-budowlane, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - zostaną niespełnione w wyznaczonym terminie nakazane w powyższym postanowieniu obowiązki, PINB w K., zgodnie z art. 48, ust. 1 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. nakaże w drodze decyzji administracyjnej, rozbiórkę obiektu. Ponadto organ pouczył, że w przypadku złożenia nakazanej dokumentacji, zgodnie z art. 48 ust. 5 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. należy wystąpić z wnioskiem do tutejszego inspektoratu o wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. Po sprawdzeniu złożonej dokumentacji, a przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego, zgodnie z art. 49 ust. 1 organ w drodze postanowienia ustali wysokość opłaty legalizacyjnej dla obiektu rekreacji indywidualnej, która dla przedmiotowego obiektu wyniesie 25.000,00 zł. W przypadku nieuiszczenia opłaty w terminie 7 dni, licząc od dnia doręczenia postanowienia, zgodnie z art. 48 ust. 1, wydana zostanie decyzja o rozbiórce przedmiotowego obiektu.
Pomimo odbioru opisanego postanowienia w dniu 25 lutego 2008 r. małżonkowie J. nie wykonali nałożonych wyżej obowiązków. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków nałożonych w postanowieniu, stosuje się przepis art. 48 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Jak ocenił PINB, złożone w toku postępowania administracyjnego oświadczenia pisemne świadków potwierdzają fakt istnienia obiektu budowlanego na terenie działki nr [...] w S. H. od 1974 r., jak również fakt przeprowadzenia remontu. P. S. w swoim oświadczeniu z dnia 21 lipca 2008 r. w pkt 1 oświadczył, że konstrukcja I. J. postawiona na działce nr [...] w S. H. została wyremontowana prawdopodobnie w 2002 r. Stoi ona w miejscu, w którym stał jego poprzedni domek. Konstrukcja ta powstała po remoncie jego domku zlokalizowanego na działce nr [...] w S. H.. K. W. również oświadczył, że konstrukcja ta stoi w tym miejscu, w którym stał domek P. S., postawiony na początku lat 70-tych i powstała po wyremontowaniu domku starego. Natomiast J. S. do protokołu z przesłuchania świadka podał, że do 2002 r. był właścicielem działki rekreacyjno-budowlanej w S. H., na której w chwili sprzedaży znajdował się barak drewniany o wymiarach około 6 m2.
W ocenie organu I instancji, z zebranego materiału wynika, że w miejscu istniejącego obiektu budowlanego został wykonany w latach 2002-2004 nowy obiekt budowlany, który wymagał uzyskania pozwolenia na budowę.
Następnie ustalono, że w dniu 10 czerwca 2008 r. wpłynął wniosek I. i B. J. o przeprowadzenia dowodu z oględzin, celem jednoznacznego stwierdzenia, czy konstrukcja ta stanowi całość w rozumieniu prawa budowlanego, czy są to dwie niezależne konstrukcje w postaci zabudowy mieszkalnej i tarasu nie związanego z tą budowlą. Stwierdzono podczas oględzin w dniu 10 lipca 2008 r., że podłoga tarasu jest posadowiona niezależnie od obiektu podstawowego, natomiast konstrukcja dachu tarasu (K.) oparte są na budynku zasadniczym i stanowią całość konstrukcyjną.
Organ wyjaśnił następnie, że roboty budowlane, przez które rozumie się budowę czyli wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego, można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji pozwolenia na budowę (art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Organem właściwym do wydania decyzji pozwolenia na budowę jest jedynie organ architektoniczno - budowlany. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna ich liczba nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Obiekty te wymagają zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgłoszenia właściwemu organowi. Przedmiotowy obiekt posiada powierzchnię zabudowy przekraczającą 25 m2 i tym samym wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Również zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1, pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na remoncie istniejących obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych, z wyjątkiem obiektów wpisanych do rejestru zabytków. Jednak zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 wymagają uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi. Przez remont należy rozumieć wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. W przypadku braku decyzji o pozwoleniu na budowę, zgodnie z art. 48, ust 2 i 3 Prawa budowlanego, właściwy organ w drodze postanowienia nakłada obowiązek wstrzymania prowadzenia robót budowlanych (dotyczy to również obiektów już wybudowanych), ustala sposób zabezpieczenia budowy i przedłożenia w wyznaczonym terminie nakazanych dokumentów.
Ustalono również, na podstawie wypisu z planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego działki nr [...] w S. H. gmina K., zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy K. dnia 6 czerwca 2007 r. Nr VII/47/07, Dz. Urz. Woj. Pom. Nr 136 z dnia 12 września 2007 r., poz. 2474), że teren działki oznaczony jest symbolem 44.R.ZL.WS - tereny rolnicze oraz lasy z terenami wód powierzchniowych śródlądowych. W 1974 r. nie było natomiast miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Jak ocenił organ, podnoszona przez inwestorów kwestia pozwolenia na budowę obiektu, który został wybudowany w 1974 r., w tym przypadku nie dotyczy obecnego obiektu. Wykonanych robót budowlanych nie można traktować jako remontu istniejącego obiektu, gdyż nie dotyczył jedynie odtworzenia stanu pierwotnego elementów znajdujących się w istniejącym obiekcie budowlanym (wewnątrz obiektu). Wykonane w latach 2002-2004 r. roboty budowlane, zgodnie z oświadczeniem złożonym do protokołu z dnia 10 stycznia 2008 r., dotyczyły wymiany elementów całego obiektu (powstał nowy obiekt), które wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. Tym samym przedmiotem postępowania administracyjnego nie jest obiekt wybudowany w 1974 r., lecz obiekt który powstał w warunkach samowoli budowlanej w wyniku wymiany wszystkich elementów w latach 2002-2004. Obiekt wybudowany w latach 1970-tych przestał istnieć i tym samym nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego. Obecnie powierzchnia zabudowy wynosi 43 m2, a zgodnie ze złożonym w dniu 4 marca 2008 r. zeznaniem świadka J. S., poprzedniego właściciela, w chwili sprzedaży znajdował się barak drewniany o wymiarach około 6 m2.
I. i B. J. na powyższą decyzję wnieśli odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego domagając się jej uchylenia. Zarzucili naruszenie art. 28 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a i pkt 12 oraz art. 19 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione uznanie, że konstrukcja drewniana wzniesiona w ramach remontu, posadowionego na podstawie pozwolenia na budowę z 1974r. domku letniskowego, wymaga pozwolenia na budowę.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 30 lipca 2009 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji ponowione zostały ustalenia dokonane przez organ I instancji. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym PWINB stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. pod pojęciem "remontu" należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Organ odwoławczy stwierdził, powołując się na akta sprawy, że w latach 2002-2004 I. i B. J. wykonali prace, polegające na wymianie czterech ścian istniejącego już obiektu, odbudowie tarasu oraz wymienianie konstrukcji dachowej i jej pokryciu blachodachówką. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, aby kwalifikować zamierzone roboty jako remont - roboty te muszą być wykonywane w istniejącym obiekcie. Nie jest więc remontem wykonywanie robót budowlanych, jeśli odtwarzany obiekt nie istnieje i efektem wykonania tych robót jest powstanie nowego obiektu, choćby zrealizowanego z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po wcześniej istniejącym obiekcie, który został rozebrany lub uległ zniszczeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 56/05 LEX nr 194342). Jeśli roboty budowlane polegają na wykonaniu faktycznie nowego obiektu budowlanego, choć z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po innym obiekcie budowlanym, który uległ zniszczeniu, inwestor dokonuje nie remontu lecz odbudowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Białymstoku 29 marca 2001 r., sygn. akt SA/Bk 852/00, ONSA 2002/2/85).
Organ odwoławczy stwierdził w związku z powyższym, że opisane wyżej roboty budowlane nie mogą być uznane za "remont", ale za odbudowę obiektu, który w chwili zakupu przedmiotowej działki przez małżonków J., w roku 2002 r., znajdował się "w stanie szczątkowym". Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Ponieważ organ I instancji ustalił naruszenie tego artykułu, zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania w oparciu o przepisy art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. W trakcie tego postępowania zostało wydane postanowienie w oparciu o przepisy art. 48 ust. 2 i ust. 3, wstrzymujące roboty budowlane i nakładające na inwestorów obowiązek dostarczenia w określonym terminie wymienionych w postanowieniu dokumentów. Zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, w przypadku niespełnienia w wymaganym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3 (w wydanym postanowieniu), stosuje się przepis ust. 1 nakazujący rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Ponieważ w niniejszej sprawie zobowiązani nie wykonali nałożonego na nich obowiązku, zaskarżona decyzja była prawidłowa, wobec czego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy, nie znajdując podstaw do jej uchylenia lub zmiany.
Odnosząc się do argumentów odwołania wskazał organ, że kwestia legalności domku kempingowego powstałego na przedmiotowej działce w latach 1974 r. nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, skoro roboty wykonane przez inwestorów w latach 2002-2004 polegały na odbudowie tego obiektu.
Na opisaną wyżej decyzję I. i B. J. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając obu wydanych w sprawie decyzji. W skardze zarzucają naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu: art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414) poprzez przyjęcie, że prace wykonane przez Iwonę i B. J. działce nr [...] w S. H. gmina K. winny być uznane za odbudowę obiektu budowlanego; art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414), skutkujące niezakwalifikowaniem prac wykonanych przez Iwonę i B. J. remont obiektu. Konsekwencją powyższych naruszeń było naruszenie art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, skutkujące niezakwalifikowaniem inwestycji skarżących, polegającej na remoncie obiektu, do robót budowlanych, których wykonanie nie wymaga pozwolenia na budowę. Zarzucają skarżący nadto naruszenie art. 48 ust. 1 i ust. 4 Prawa budowlanego, poprzez nakazanie rozebrania obiektu budowlanego w sytuacji, w której inwestycja skarżących polegająca na remoncie obiektu nie wymaga pozwolenia na budowę. Na wypadek nieuwzględnienia powyższego, zarzucają skarżący naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie przepisu art. 29 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414), skutkujące niezakwalifikowaniem zamierzenia inwestycyjnego skarżących do altany o powierzchni zabudowy do 35 m2 poza granicami miast, a w konsekwencji błędnym uznaniem, iż wykonanie spornych prac przez skarżących objęte jest wymogiem uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto zarzucają naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, art. 77 §1 kpa w związku z art. 7 kpa, poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Kontrolując według powyższych kryteriów zaskarżoną decyzję Sąd ocenia, iż nie narusza ona prawa, w tym przepisów postępowania w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 48 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.). Wydanie nakazu rozbiórki poprzedzone zostało postanowieniem PINB z dnia 20 lutego 2008 r. Nr [...], którym między innymi nałożono na stronę obowiązek złożenia, w terminie 150 dni od dnia otrzymania postanowienia, zaświadczenie Wójta Gminy K. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, co pozostawało w zgodzie, w obowiązującym wówczas stanie prawnym, z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06 (OTK-A 2007/11/160, Dz. U. z 2007 r., Nr 247, poz. 1844).
Prawidłowo, w ocenie Sądu, ustalony został przez organ stan faktyczny. Pozostaje on niesporny, bowiem strona skarżąca w istocie nie zakwestionowała ani w toku postępowania administracyjnego ani w skardze ustalonych faktów w postaci wykonywania robót budowlanych przy spornym obiekcie, jego opisu i parametrów określonych na podstawie dowodów z oględzin, a także funkcji. Nie budzi wątpliwości również data wykonywania robót budowlanych (lata 2000-2004), uzasadniająca zastosowanie wskazanych przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. jak i okoliczność, że obowiązek określony postanowieniem organu I instancji z dnia 20 lutego 2008 r. Nr [...] nie został wykonany. Jest także poza sporem, że na przedmiotowej działce usytuowany był od roku 1974 obiekt budowlany – drewniany domek kempingowy, którego legalność nie jest przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego. Tym samym prawidłowość ustaleń dokonanych w opisanym zakresie przez organy nie może budzić wątpliwości. Zauważyć należy, że ustalenia faktyczne dotyczące rozmiaru, wyglądu i przeznaczenia przedmiotowego obiektu zostały dokonane na podstawie oględzin, które zostały przeprowadzone w obecności skarżących (jak również na ich wniosek), z czynności tych zostały sporządzone protokoły zawierające opisane wyżej dane, protokoły były podpisywane przez stronę i z zapisów w nim znajdujących się nie wynika, by skarżący zgłaszali jakieś zastrzeżenia co do istotnej dla ustaleń treści protokołu. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się bowiem do prawnej oceny, czy opisane wyżej roboty budowlane wykonywane w spornym obiekcie przez Iwonę i B. J. były odbudową, jak twierdzą oba organy, czy remontem istniejącego obiektu, jak uważają skarżący.
Niejako na marginesie Sąd zauważa, iż niezależnie od tego, czy był to remont czy odbudowa, wykonanie robót budowlanych odbyło się w ramach samowoli budowlanej, gdyż skarżący niewątpliwie nie posiadali ani pozwolenia na budowę, co jest istotą rozpoznawanej sprawie, ani nie dokonali zgłoszenia robót właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu, stosownie do obowiązującego (dla remontu) zarówno w dacie samowoli jak i w dacie zaskarżonej decyzji stanu prawnego. Uznając jednak za prawidłową ocenę co do zaistnienia "odbudowy" spornego obiektu, w konsekwencji Sąd podziela stanowisko organów co do obowiązku zastosowania trybu określonego przepisem art. 48, a nie art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Zatem w ocenie Sądu nie jest trafny zarzut naruszenia przez PWINB przepisów prawa materialnego – art. 48 ust. 1 i 4 oraz art. 28 ustawy Prawo budowlane.
Samowolą budowlaną w rozumieniu obowiązujących w dacie rozstrzygnięcia przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r. jest między innymi wybudowanie lub budowa obiektu lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wykonanie opisanych przez organ prac budowlanych w spornym obiekcie prawidłowo zostało zakwalifikowane jako wymagające pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28, w związku z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Definicja legalna "budowy" zawarta w tej ustawie każe rozumieć pod tym pojęciem wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Tych ostatnich pojęć ustawodawca nie zdefiniował, przy czym co do "odbudowy" orzecznictwo sądów administracyjnych przyjęło (poszukując znaczenia na gruncie językowym), iż oznacza ono najwęższy zakres "nowości" w sensie konstrukcyjnym, bowiem jest to w istocie doprowadzenie do stanu poprzedniego w sensie konstrukcji, wyglądu zewnętrznego i funkcjonalnego przeznaczenia budynku, tyle że w poprawionej wersji (por. także Zdzisław Kostka, Prawo budowlane, Komentarz, ODDK Gdańsk 2007, str. 16). Prawo budowlane zawiera natomiast definicję legalną remontu, przewidując w art. 3 pkt 8, że pod tym pojęciem należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Cechą remontu, co wynika z jego ustawowej definicji, jest odtworzenie stanu pierwotnego, co oznacza, że roboty budowlane, w wyniku których powstają nowe elementy nie mogą zostać zaliczone do remontu.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 marca 2001 r., sygn. akt SA/Bk 852/2000 (ONSA z 2002, Nr 2 poz. 85), jeśli roboty budowlane polegają na wykonaniu faktycznie nowego obiektu budowlanego, choć z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po innym obiekcie budowlanym, który uległ zniszczeniu, inwestor dokonuje nie remontu (art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz. U. 1994 r. Nr 89 poz. 414 ze zm.), lecz odbudowy, która zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 6 powyższej ustawy zalicza się do budowy ze wszystkimi tego konsekwencjami, w tym z obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, jak również ze skutkami prawnymi niedopełnienia wymaganych formalności. W obu definicjach (remontu i odbudowy) inny jest zakres wykonywanych robót budowlanych i przedmiot, którego dotyczą. Przy odbudowie (mieszczącej się w definicji budowy) powstaje fizycznie nowa substancja budowlana, natomiast przy remoncie dochodzi do odtworzenia substancji istniejącej jako obiekt budowlany. Najczęściej przy remoncie następuje wymiana poszczególnych elementów i zastąpienie ich nowymi, przy czym nie obejmuje to z reguły wszystkich elementów. Natomiast odbudowa to z reguły odtworzenie obiektu budowlanego po jego znacznym zniszczeniu, obejmującym często niemal całość, a rezultatem takich robót budowlanych jest nowy obiekt budowlany, zawierający elementy wykorzystane z poprzedniego obiektu.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przedstawione wyżej stanowisko, które nie straciło na aktualności, gdyż mimo kilkakrotnej nowelizacji ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane punkty 6 i 8 art. 3 tej ustawy pozostały niezmienione w stosunku do stanu prawnego w sprawie kontrolowanej przez NSA.
Dokonane przez organ ustalenia zakresu robót budowlanych wykonanych przez skarżących, w szczególności poparte składanymi przez nich oświadczeniami ustnie do protokołów oględzin oraz na piśmie, uzasadniają przyjęcie "odbudowy" jako właściwej ich kwalifikacji. Skarżący, jak trafnie wskazał organ, sami przyznali, iż dwóch ścian istniejącego w 2002 r. obiektu "nie było (...) były szczątkowe", a "pozostałe dwie ściany w 2003 roku zostały wymienione na nowe" (vide: protokół oględzin z 10.01.2008 r. k. 41akt administracyjnych I instancji). W piśmie z dnia 23 listopada 2007 r. oświadczają skarżący o "nabyciu działki ze zniszczonym domkiem" (vide: pisemne oświadczenie k. 36 akt administracyjnych I instancji). Również poprzedni właściciel działki J. S. co do stanu istniejącego uprzednio obiektu (z daty zbycia) używa sformułowania "domek kampingowy w stanie szczątkowym i dużego zniszczenia" (vide: pisemne oświadczenie J. S. z dnia 12.08.2007 r. k. 12 akt administracyjnych I instancji). Treść przytoczonych oświadczeń, osób najbardziej zainteresowanych (aktualnych właścicieli) oraz ich poprzednika uprawniała organ do oceny wykonanych robót budowlanych jako odbudowy, a nie remontu, zważywszy na stan istniejącego w dacie sprzedaży obiektu. "Szczątków" wszak, ani zniszczeń, nie można było wyremontować (w częściach nieistniejących), można było natomiast dokonać "odbudowy", w podanym wyżej rozumieniu tego pojęcia. Niezależnie od powyższego, znajdująca się w aktach administracyjnych dokumentacja zdjęciowa (vide: fotokopie zdjęć dołączone do protokołu oględzin z 10.01.2008 r. k. 38-41 akt administracyjnych I instancji), w powiązaniu z ustaleniami z dowodu z oględzin, przekonuje o trafności stanowiska organu, gdyż cały opisany obiekt składa się z nowych elementów, wymienione zostało zatem wszystko, łącznie ze ścianami, których zresztą po części nie było, dodatkowo obiekt został ocieplony. Ustawowy wymóg odnoszący się do remontu jako "odtworzenia stanu pierwotnego" powoduje, że w wyniku remontu nie może powstać zupełnie nowy obiekt budowlany, a w istocie z taką sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie, tym samym okoliczność, że sporny obiekt usytuowany miałby być w tym samym miejscu co poprzedni, jak twierdzili P. S. (właściciel przed J. S.) oraz K. W., pozostaje bez rozstrzygającego znaczenia. Powyższa ocena, iż w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z odbudową, dokonana została na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego i nie jest dowolna, wynika z wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a postępowanie organów pozostaje w zgodzie zarówno z art. 7 i art. 77 jak i art. 80 kpa. Okoliczność, iż strona skarżąca oraz niektórzy świadkowie dla wykonywanych przez małżonków J. robót budowlanych używali sformułowania "remont" czy "remont generalny" nie oznacza związania rozstrzygających sprawę organów oceną co do kategorii prawnej tych robót. Ocena taka wynikać musi z całokształtu materiału dowodowego, porównania stanu obiektu opisanego przez właścicieli i ich poprzedników prawnych z dnia nabycia ze stanem aktualnym ustalonym na podstawie prawidłowo przeprowadzonych dowodów z oględzin i materiału zdjęciowego. Sąd nie dopatruje się w postępowaniu organów naruszeń, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy, a zarzuty skargi w tej mierze ocenia jako nieuzasadnione. Zdaniem Sądu uprawniona była ocena organu, że w istocie wykonane przez skarżących roboty budowlane miały charakter odbudowy, zważywszy na ich zakres i stan istniejącego wówczas obiektu. Sąd wyjaśnia, iż przytaczane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych nie mogą być wprost zastosowane do niniejszej sprawy, gdyż podjęte zostały w innych okolicznościach faktycznych. Niezależnie jednak od tej konstatacji Sąd w pełni podziela wyrażone w tych orzeczeniach poglądy, odwołujące się do bogatego w przedmiotowej kwestii dorobku orzeczniczego Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednakże ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny determinuje ocenę co do charakteru wykonanych robót budowlanych.
W konsekwencji, skoro uznaje się, że dokonana została odbudowa (zrównana z budową) obiektu, wymagała pozwolenia na budowę w świetle przytoczonego wyżej przepisu art. 28 Prawa budowlanego. Wbrew twierdzeniom skargi, katalog obiektów budowlanych oraz prac budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę, w tym wymagających zgłoszenia (art. 29 i art. 30 Prawa budowlanego) nie obejmuje takiego obiektu, jaki został usytuowany na przedmiotowej działce. Do odbudowanego obiektu nie można zastosować normy przewidzianej w art. 29 ust. 1 i ust. 4, bowiem pierwszy z nich dotyczy zabudowy działki siedliskowej, co w niniejszej sprawie bezspornie nie ma miejsca, a rekreacyjny charakter działki nie budzi wątpliwości, zaś drugi przepis wskazany w skardze odnosi się do altan i obiektów gospodarczych na działkach w rodzinnych ogrodach działkowych, a takiego usytuowania działki nr [...] w okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić nie można, niezależnie od faktu, że strona skarżąca w postępowaniu administracyjnym nigdy się na to nie powoływała. Nietrafne są zatem również zarzuty naruszenia wskazanego wyżej przepisu, bo nie mógł mieć on zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Jak stanowi przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie obu zaskarżonych decyzji, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.
5. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona.
Zasadą jest, według treści przytoczonej wyżej regulacji, poprzedzenie obowiązku rozbiórki w przypadku wybudowania (budowy, do której zalicza się także odbudowę) obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, oceną możliwości jej legalizacji, po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Tak więc, nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1879/07, Baza orzeczeń LEX nr 478287).
Jak wynika z ustaleń organu I instancji, dla działki nr [...] w S. H. gmina K. obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony uchwałą Rady Gminy K. dnia 6 czerwca 2007 r. Nr VII/47/07 (Dz. Urz. Woj. Pom. Nr 136 z dnia 12 września 2007 r., poz. 2474), ustalający dla terenu obejmującego przedmiotową działkę, oznaczonego symbolem 44.R.ZL.WS, przeznaczenie rolnicze oraz lasy z terenami wód powierzchniowych śródlądowych (vide: wypis z częścią graficzną i treść uchwały k. 20-29 akt administracyjnych I instancji). Tym samym właściwe byłoby nałożenie na skarżących wyłącznie obowiązku przedstawienia zaświadczenia Wójta Gminy K. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem w stanie prawnym wynikającym z przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm.) prawo do zabudowy wynika albo z treści planu albo z decyzji ustalającej warunki zabudowy (art. 4 ust. 2 tej ustawy). W konsekwencji jednakże wskazana wadliwość postanowienia PINB z dnia 20 lutego 2008 r. nie miała wpływu na wynik sprawy, bowiem skarżący nie wykonali żadnego obowiązku nałożonego przedmiotowym postanowieniem, pozostając konsekwentnie na stanowisku, iż wykonane prace budowlane polegają na remoncie i nie wymagają pozwolenia na budowę. Na marginesie trzeba zauważyć, że przytoczony w skardze przepis art. 49b Prawa budowlanego, który zdaniem skarżącego powinien mieć zastosowanie w sprawie, również przewiduje obowiązki polegające na przedłożeniu (w ustawowym terminie 30 dni) zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, niezależnie zatem od tego, jakie postępowanie toczyłoby się w związku z samowolą skarżących, od wskazanego obowiązku nie byliby zwolnieni.
W świetle powyższych rozważań, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 11 września 2008 r. Nr [...] odpowiada prawu. Prawidłowe były bowiem ustalenia obu organów co do tego, że warunki określone w postanowieniu z dnia 20 lutego 2008 r., Nr [...] nie zostały spełnione, dotyczy to w szczególności braku zaświadczenia o zgodności budowy z obowiązującym planem. Należy również podkreślić, że o skutkach niedopełnienia wyznaczonych obowiązków inwestorzy zostali prawidłowo pouczeni w opisanym wyżej postanowieniu organu I instancji, a jak już zaznaczono wyżej, tylko od woli inwestora zależy, czy podda się procesowi legalizacyjnemu poprzedzającemu nakaz rozbiórki w trybie określonym w art. 48 Prawa budowlanego, poprzez wykonywanie obowiązków przewidzianych prawem i nałożonych przez organ nadzoru budowlanego.
Nietrafne są zdaniem Sądu również zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. 77 § 1 w związku z art. 7 kpa, w związku z nieuwzględnieniem przez organ I instancji wniosków dowodowych z zeznań świadków E. K., A. J. i T. S.. Dowód ten, stosownie do wniosków skarżących składanych w toku postępowania administracyjnego, co potwierdza treść skargi, miałby służyć ustaleniu "daty remontu konstrukcji drewnianej znajdującej się na działce". Otóż w ocenie Sądu, ta okoliczność (data wykonanych robót budowlanych) nie wymagała dodatkowych dowodów, bowiem organy słusznie nie miały wątpliwości w świetle składanych przez skarżących oświadczeń, jak również z innych dowodów, m.in. oświadczenia wnioskowanego przez skarżących świadka K. W. (vide: k. 85 akt administracyjnych I instancji), iż remont rozpoczęty został w roku 2002, dalsze roboty wykonywano w roku 2003 (wymiana kolejnych dwóch ścian), do roku 2004 (sukcesywna wymiana dachu). Oczywistym jest jednak, że nieuwzględnienie wniosków dowodowych wymagało odniesienia się w uzasadnieniu organu I instancji, stosownie do wymogu określonego w art.107 § 3 kpa, skoro wniosek ten został złożony w toku postępowania przed tym organem. To uchybienie jednakże nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, w świetle okoliczności przyznawanych bądź potwierdzanych osobiście przez stronę skarżącą. Takie samo uchybienie, naruszenia art.107 § 3 kpa, dotyczy również organu odwoławczego, nie odniósł się bowiem w zaskarżonej decyzji do kwestii nieprzeprowadzenia przez organ I instancji dowodów z zeznań wymienionych wyżej osób, a było to przedmiotem zarzutów odwołania. Organ II instancji odniósł się do tego zarzutu dopiero w odpowiedzi na skargę, ta zaś nie może zastąpić uzasadnienia skarżonej decyzji. To uchybienie, w świetle pozostałych dowodów zebranych w sprawie i prawidłowo ocenionych przez organ II instancji również nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Także w ocenie Sądu zbędne było przeprowadzanie dowodów, które nie miały żadnego znaczenia w sprawie, bowiem dotyczyć miały okoliczności faktycznej niekwestionowanej, w sytuacji, gdy przedmiotem sporu była kwestia prawna (odbudowa czy remont), a zakres wykonywanych robót budowlanych zakreślały w głównej mierze osobiste twierdzenia inwestorów.
Co do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z dokumentacji technicznej obiektu, która miałaby znajdować się w Starostwie Powiatowym (chodzi prawdopodobnie o dokumentację poprzedniego obiektu), jest on także niezasadny. Dokumentacji tej nie złożyli mimo wezwania inwestorzy (aktualni właściciele działki), a powinni ją posiadać, wraz z pozwoleniem na budowę. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 488/2005 (Baza orzeczeń LexPolonica nr 1733877, Gazeta Prawna 2007/231 str. A8), a pogląd ten Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, to "na stronie postępowania, a nie na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek udowodnienia, iż obciążający ją wymóg uzyskania pozwolenia na budowę czy zgłoszenia został spełniony". Niezależnie od powyższego trzeba zauważyć, iż organ I instancji zwracał się o dokumentację związaną z pozwoleniem na budowę obiektu istniejącego od roku 1974 zarówno do starosty jak i do wójta (vide: pisma k. 17-18, 31-32 akt administracyjnych I instancji) i nie może organu nadzoru obciążać odpowiedzialność za brak dokumentacji archiwalnej innych organów w sytuacji, gdy pozwolenie na budowę wraz z dokumentacja techniczną powinien posiadać inwestor, który wywodzi z niej określone skutki prawne, a w szczególności broni się przed zarzutem samowoli.
Mając powyższe na uwadze, uznając zarzuty skargi za niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło