II OSK 1286/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-10-16
Skład orzekający: Roman Hauser, Jerzy Stelmasiak, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej obowiązek ponoszenia opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego i transport nieczystości ciekłych może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, jeśli nieruchomość, której dotyczy, jest częściowo podłączona do sieci kanalizacyjnej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając wyrok WSA za prawidłowy. Sąd stwierdził, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu jedynie ustalenie, czy decyzja jest dotknięta wadami z art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczyły prawidłowości pierwotnej decyzji ustalającej opłaty, a nie wadliwości postępowania nieważnościowego. Sąd podkreślił, że obowiązki wynikające z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach obciążają również współwłaścicieli nieruchomości, którzy faktycznie korzystają ze zbiornika bezodpływowego, nawet jeśli część budynku jest podłączona do sieci kanalizacyjnej. Kluczowe jest rzeczywiste odprowadzanie ścieków do kanalizacji, a nie samo istnienie przyłącza.Stan faktyczny
M. B. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice z 2006 r., którą ustalono jej obowiązek ponoszenia opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego i transport nieczystości ciekłych. Skarżąca argumentowała, że nieruchomość została przyłączona do sieci kanalizacyjnej, a decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji, wskazując na brak dowodów zawarcia umowy na wywóz nieczystości. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. B. na decyzję SKO. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. B. od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser /spr./ Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 16 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1499/10 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 7 marca 2011 r., II SA/Kr 1499/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (zwany dalej "WSA") - po rozpatrzeniu sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (zwanego dalej "SKO") z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] - skargę oddalił.
W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 29 czerwca 2009 r. M. B. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice (zwanego dalej "burmistrzem") z dnia [...] stycznia 2006 r., znak: [...], którą ustalił on obowiązek ponoszenia przez M. B. opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego usytuowanego na nieruchomości położonej w S. nr [...]
i transport nieczystości ciekłych w ilości 3 m3/miesiąc do punktu zlewnego - w kwocie 47,04 zł + VAT /miesiąc/ jako wydanej bez podstawy prawnej, gdyż w postępowaniu wszczętym przez burmistrza, znak: [...] nie wydano decyzji administracyjnej, dlatego też kwestionowana decyzja nie ma racji bytu. SKO decyzją
z dnia [...] października 2009 r., na podstawie art. 156 § 1, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami - zwanej dalej "kpa") odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji. SKO wskazało, że postępowanie prowadzone
w sprawie o sygn. [...] dotyczyło wycieku nieczystości ciekłych ze zbiornika użytkowanego przez M. B., zaś art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zmianami - zwanej dalej "ucp") stanowi, że właściciele nieruchomości przy wykonywaniu obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 pkt 3b ucp - tj. pozbywaniu się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi - obowiązani są
do dokumentowania tych czynności w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez zakład będący gminną jednostką organizacyjną
lub przedsiębiorcę, posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, przez okazanie
takiej umowy i dowodów płacenia za takie usługi. Zdaniem SKO zarzut podnoszony przez M. B. nie jest zasadny, gdyż obowiązki wskazane w art. 5 ucp płyną wprost z ustawy i nie wymagają konkretyzacji w drodze wydania decyzji administracyjnej. SKO wyjaśniło też, że kwestionowana decyzja z dnia [...] stycznia 2006 r. nie nakazuje wykonania wskazanego, a wynikającego z ucp, obowiązku. Rozstrzyga bowiem o obowiązku uiszczania opłat za opróżnianie zbiorników bezodpływowych
i transport nieczystości ciekłych, ich wysokość oraz terminowość, a więc wydana została stosownie do uregulowań art. 6 ust. 2, 6 i 7 ucp.
M. B. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy i "umorzenie wszczętego przez burmistrza postępowania administracyjnego znak: [...]
w sprawie eksploatacji i czyszczenia szamba". Podała, że organ pominął podnoszony przez nią fakt, iż posesja w S., co do której wydawane są decyzje egzekucyjne naliczające koszty za czyszczenie, od dnia 8 kwietnia 2005 r. jest przyłączona do miejskiej sieci kanalizacyjnej, a zbiorniki na nieczystości ciekłe mogą być stosowane tylko na działkach budowlanych nie mających możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, więc niedopuszczalne jest wszczynanie jakichkolwiek postępowań administracyjnych w sprawie eksploatacji szamba. W ocenie odwołującej się naliczanie miesięcznych kosztów czyszczenia szamba jest bezprawne.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., znak: [...] SKO,
na podstawie art. 156 § 1, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że M. B. przed wydaniem decyzji z dnia 9 stycznia 2006 roku, a także przed wydaniem kolejnych decyzji (2007 r., 2008 r., 2009 r.) nie przedstawiła burmistrzowi żadnego dowodu świadczącego o zawarciu umowy
o wywóz płynnych nieczystości ze zbiornika bezodpływowego (szamba) zlokalizowanego na działce nr [...] w S. SKO podzieliło też ustalenia,
że M. B. korzysta z lokalu mieszkalnego, który nie jest podłączony do sieci kanalizacji sanitarnej, ale do szamba. Do sieci kanalizacji sanitarnej podłączony jest drugi lokal mieszkalny znajdujący się w budynku mieszkalnym, który jest użytkowany przez T. i J. S., będących współwłaścicielami nieruchomości. Fakt podłączenia części budynku do kanalizacji nie może zwalniać z obowiązku zapewnienia prawidłowego usuwania nieczystości ze zbiornika bezodpływowego z którego korzysta M. B. Powyższe przesądza, że decyzja z dnia [...] stycznia 2006 r. wydana została zgodnie z prawem i brak jest jakichkolwiek przyczyn do stwierdzenia jej nieważności.
Wnosząc skargę do WSA M. B. zarzuciła SKO naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 kpa i art. 7 i 77 kpa oraz niezastosowanie § 34 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie. W uzasadnieniu podkreśliła, że ponieważ działka w S. stanowiąca współwłasność jej oraz T. i J. S., została przyłączona do sieci kanalizacyjnej, a zgodnie z przepisami szambo powinno zostać zlikwidowane, kwestionowana decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność.
Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało
swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 2 grudnia 2010 r. skarżąca zarzuciła nadto, że kwestionowana decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, gdyż poprzedzające ją postępowanie było nieprawidłowe. Nie dokonano bowiem czynności celem ustalenia, czy i w jakim zakresie zostały spełnione ustawowe przesłanki z art. 5 ucp,
i jakie okoliczności przesądziły o nałożeniu na skarżącą opłaty, co w istocie było skutkiem niedopełnienia przez skarżącą obowiązku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ucp. Skarżąca zakwestionowała fakt ustalenia, że eksploatuje zbiornik bezodpływowy i nie ma zawartej umowy na usługi opróżniania tego zbiornika. Skarżąca formułując ten ostatni zarzut powołała się na stanowisko WSA zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 września 2009 r., II SA/Kr 971/09, wskazując że WSA stwierdził, iż nie zostało należycie ustalone czy skarżąca nie dochowała obowiązku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ucp i czy należało na nią nałożyć obowiązek na zasadzie art. 5 ust. 7 ucp. Skarżąca nadto zarzuciła,
że z naruszeniem art. 61 kpa strony nie zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA wskazał, że pojęcie "przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej" oznacza tylko taką czynność, która prowadzi
do odprowadzenia z nieruchomości do sieci kanalizacyjnej wszystkich nieczystości ciekłych z tej nieruchomości, a jeżeli wybudowana została sieć kanalizacji,
a z nieruchomości nieczystości ciekłe odprowadzane są częściowo do sieci kanalizacyjnej i częściowo do zbiornika bezodpływowego, istnieje obowiązek takiego przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, aby odprowadzane do niej były wszystkie nieczystości. Jednocześnie do czasu wyegzekwowania tego obowiązku,
na właścicielu nieruchomości, który gromadzi nieczystości w zbiorniku bezodpływowym, ciąży obowiązek pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy. Z kolei w przypadku stwierdzenia niewykonania ww. obowiązków wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. W dalszej części uzasadnienia WSA wskazał,
że podstawą prawną kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji był
art. 6 ust. 7 - 9 ucp oraz § 1 pkt 4 i § 2 uchwały Nr XXXIX/548/05 Rady Miejskiej
w Niepołomicach z dnia 27 października 2005 r. w sprawie określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi wykonywane przez zakład będący gminną jednostką organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych
od właścicieli nieruchomości lub w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych
i transportu nieczystości ciekłych. Podstawą faktyczną decyzji było dokonanie
przez organ stwierdzenia, że skarżąca korzysta z bezodpływowego zbiornika nieczystości ciekłych usytuowanego na nieruchomości położonej w S. której jest współwłaścicielem i nie realizuje ustawowego obowiązku zawarcia umowy
o opróżnianie tego zbiornika. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano sposób obliczenia objętości nieczystości oraz ustalenia wysokości opłaty. Zdaniem Sądu pierwszej instancji powyższe przesądza o dokonaniu oceny, że kwestionowana decyzja wydana została zgodnie z przepisem art. 6 ust. 7 ucp i brak jest jakichkolwiek podstaw
to twierdzenia, że wydana została bez podstawy prawnej, czy też rażąco narusza prawo materialne. W ocenie WSA pozbawione znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są argumenty zawarte w skardze, bowiem dotyczą one zagadnień niezwiązanych z rozpoznawaną sprawą. Niezasadny jest zarzut skarżącej, że decyzja
z dnia [...] stycznia 2006 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa,
gdyż poprzedzające ją postępowanie było nieprawidłowe. Zdaniem WSA nie można uznać, aby skarżąca została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu
i w postępowaniu tym pozbawiona została możności obrony swych praw. Nie może mieć istotnego znaczenia fakt, że w zawiadomieniu podana została inna sygnatura sprawy aniżeli umieszczona w decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r.
Wnosząc skargę kasacyjną pełnomocnik M. B. zaskarżył
ww. wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA
do ponownego rozpoznania, a także o przyznanie pełnomocnikowi skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, gdyż koszty te nie zostały opłacone w całości ani też w części. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: I) naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 5 ust. 1 pkt 2 ucp poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca ma obowiązek przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej, podczas gdy nieruchomość skarżącej została przyłączona do sieci;
b) art. 5 ust. 1 pkt 3a ucp poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające
na przyjęciu, że skarżąca ma obowiązek gromadzenia nieczystości ciekłych
w zbiornikach bezodpływowych, podczas gdy nieruchomość skarżącej jest przyłączona do sieci, więc przepisy o gromadzeniu nieczystości w zbiornikach bezodpływowych
nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie; c) art. 5 ust. 1 pkt 3b ucp
poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca ma obowiązek pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości nieczystości ciekłych
w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi, podczas gdy skarżąca nie ma takiego obowiązku, gdyż jej nieruchomość została podłączona do sieci kanalizacyjnej; d) art. 6 ust. 1 ucp poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca jest zobowiązana do udokumentowania, w formie umowy korzystania
z usług wykonanych przez zakład będący gminną jednostką organizacyjną
lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności
w tym zakresie, odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości
lub w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, przez okazanie takiej umowy i dowodów płacenia za takie usługi, podczas gdy wobec istnienia przyłączenia jej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie spoczywa
na niej taki obowiązek; e) art. 5 ust. 7 ucp poprzez jego niewłaściwe zastosowanie
i nienałożenie uprzednio na skarżącą obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, wobec przyjęcia, że skarżąca nie jest podłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej;
f) art. 5 ust. 8 ucp poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie nałożenia
na skarżącą obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, g) art. 2 ust. 1 pkt 4
w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2, pkt 3a, pkt 3b, art. 6 ust. 1 ucp poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że obowiązki wynikające z ustawy ciążą wyłącznie na osobie władającej lokalem znajdującym się w domu położonym na nieruchomości stanowiącej współwłasność kilku osób, nie stanowiącym odrębnej własności, z którego to lokalu nieczystości ciekłe gromadzone są w zbiorniku bezodpływowym a nie na wszystkich współwłaścicielach budynku, w którym posadowiony jest lokal; oraz h) art. 6 ust. 7 ucp poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że na skarżącej winien ciążyć obowiązek uiszczania opłat za opróżnianie zbiorników bezodpływowych, podczas gdy nieruchomość skarżącej została przyłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej;
a także II) naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy,
a to: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c\ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ówczesny tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270
ze zmianami - zwana dalej "ppsa") w związku z art. 77 kpa poprzez niewzięcie
przez WSA pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia, czy zostało naruszone prawo materialne i czy miało ono wpływ na wynik sprawy; b) art. 133 § 1 ppsa
przez zaniedbanie obowiązku zgromadzenia i oceny całego materiału dowodowego
w sprawie; oraz c) art. 10 kpa poprzez zaniechanie powiadomienia skarżącej
przez organ o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie i niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu.
W uzasadnieniu powyższego wskazano, że kluczową okolicznością dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest zagadnienie, z jakich powodów doszło do zaistniałej sytuacji faktycznej, to jest dlaczego kwestionowane jest podłączenie nieruchomości skarżącej do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Skarżąca podtrzymuje swe stanowisko, iż jej nieruchomość została przyłączona do sieci kanalizacyjnej. To sposób wykonania przyłączenia, który jest sprzeczny z projektem budowlanym postawił skarżącą w obecnej sytuacji. Konsekwencje prawne nieprawidłowości wykonanego uprzednio przyłączenia obciążają obecnie skarżącą, która nie godzi się z takim stanem rzeczy. WSA, w ocenie skarżącej, dopuścił się naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 3a ucp poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że na skarżącej ciąży obowiązek gromadzenia nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych. Tymczasem, jak wielokrotnie wskazywała skarżąca na nieruchomości nie zostały wydzielone samodzielne lokale. Nieruchomość nadal jest przedmiotem współwłasności. Postępowanie w przedmiocie zniesienia współwłasności nie zostało prawomocnie zakończone. Tak więc skoro zostało wykonane przyłączenie budynku do sieci kanalizacyjnej a lokal zajmowany przez skarżącą nie ma statusu nieruchomości nieuzasadnione jest przyjęcie, że ww. regulacja ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Z tych samych względów na skarżącej nie może ciążyć obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 3b ucp. Autor skargi kasacyjnej wskazał także, iż gdy dwie osoby są współwłaścicielami nieruchomości a odrębna własność lokali na nieruchomości nie została wyodrębniona wszyscy współwłaściciele odpowiadają za opróżnianie zbiornika bezodpływowego. Podsumowując część zarzutów odnoszących się do naruszenia prawa materialnego przez WSA strona skarżąca wskazała, że skrajnie krzywdzące i niesprawiedliwe jest przerzucanie na nią obowiązku przyłączenia, gdy to wskutek nieprawidłowości działań organów administracji publicznej jej nieruchomość nie została prawidłowo przyłączona do sieci kanalizacyjnej. Odnośnie zarzutów naruszenie prawa procesowego autor skargi kasacyjnej wskazał, że WSA nie wziął pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, dla WSA, błędnie, nie ma istotnego znaczenia fakt, że w zawiadomieniu otrzymanym przez skarżącą podana została inna sygnatura sprawy aniżeli umieszczona w decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. W ocenie skarżącej okoliczność ta ma znaczenie, gdyż skarżąca pozostawała w błędnym przekonaniu, że postępowanie toczy się nie w przedmiocie nałożenia na nią opłaty, lecz szczelności zbiornika na nieczystości. Dodatkowo, w ocenie strony skarżącej organy pierwszej i drugiej instancji a także WSA nie wyjaśniły dlaczego uznały, iż skarżąca jako jeden ze współwłaścicieli posesji nr [...] w S. nie dokonała przyłączenia się do sieci kanalizacyjnej. Zdaniem autora skargi kasacyjnej analiza akt sprawy przedstawionych przez organ prowadzi do wniosku, że nie została przedstawiona kompletna i pełna dokumentacja stanowiąca podstawę decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. Nie można oprzeć się wrażeniu, że organ dokonał wybiórczego przedstawienia Sądowi akt sprawy, aby potwierdzić słuszność podjętego rozstrzygnięcia. Akta sprawy zgromadzone są w sposób niepełny, brak numerów co niektórych stron akt. W ten sposób doszło, w ocenie skarżącej, do naruszenia 133 § 1 ppsa przez zaniedbanie obowiązku zgromadzenia i oceny całego materiału dowodowego w sprawie.
W piśmie procesowym opatrzonym datą 17 października 2011 r. pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że "skarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., wydaną
na podstawie ucp został nałożony na skarżącą M. B. obowiązek uiszczania opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego. Tymczasem przedmiotowy artykuł nie może znaleźć zastosowania w niniejszym stanie faktycznym, albowiem ucp nie dopuszcza nakładania takiego obowiązku na podstawie art. 6 ust. 7 - 9, jak w powyższej sytuacji postąpiono, wskazując wymieniony przepis jako podstawę prawną decyzji. Możliwość jego nałożenia przewiduje natomiast art 5.1 pkt. 2 lub 3a ww. ustawy, której to podstawy prawnej nie zawiera przedmiotowa decyzja.". Zdaniem strony skarżącej ucp nie ma zastosowania do szamb. W dalszej części pisma powtórzono zarzutu wyartykułowane
w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 ppsa. W tej sprawie przesłanki te
nie wystąpiły.
NSA uznaje postępowanie i jego wynik, a więc kontrolowany wyrok WSA
za prawidłowy i w konsekwencji za bezpodstawne uznaje zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zaskarżona do WSA decyzja była decyzją w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie
w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zaś samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA z 1987 r., nr 1, poz. 35). NSA w pełni zgadza się także
z poglądem Sądu Najwyższego, wyrażonym w wyroku z dnia 7 marca 1996 r., III ARN 70/95, (OSNP z 1996 r., nr 18, poz. 258), że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy, zaś ocena organu administracji, orzekającego w trybie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, dotyczy wyłącznie tego, czy kwestionowana w tym trybie decyzja jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 kpa. W tym więc postępowaniu organ nadzorczy nie poddaje analizie całego postępowania zwyczajnego, lecz jedynie mając na uwadze zaskarżoną decyzję, kontroluje, czy jej wydanie może się wiązać
z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie. W postępowaniu nieważnościowym nie ma więc co do zasady miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jaki jest wymagany w zwykłym postępowaniu administracyjnym (por. też wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r., II OSK 739/09,
LEX nr 597827). Z powyższego punktu widzenia wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazują się chybione, bowiem żaden z nich nie odnosi się do problemu wykazania przez SKO (i uznania tego za prawidłowe przez WSA) istnienia albo nieistnienia przesłanek stwierdzenia nieważności, a odnoszą się do prawidłowości pierwotnej decyzji burmistrza ustalającej obowiązek ponoszenia przez M. B. opłat
za opróżnianie zbiornika bezodpływowego usytuowanego na nieruchomości położonej w S. nr [...] i transport nieczystości ciekłych.
Już tylko dodatkowo wskazac należy, że WSA nie naruszył art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 1 pkt 3a ucp, art. 5 ust. 1 pkt 3b ucp, art. 6 ust. 1 ucp, art. 5 ust. 7 oraz art. 6 ust. 7 ucp, bowiem wbrew uzasadnieniu tych zarzutów, skarżąca fałszywie twierdzi, że jej nieruchomość została przyłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Odnośnie tego problemu NSA w pełni akceptuje twierdzenia WSA i uznaje je za własne. Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że w myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 ucp ilekroć
w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Pod pojęciem "władający nieruchomością" należy rozumieć posiadacza nieruchomości, czyli osobę mającą możliwość władania nią w taki sposób, jak mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo oraz mającą wolę wykonywania względem nieruchomości określonego prawa dla siebie. W pojęciu władającego nieruchomością mieści się zatem również jej współwłaściciel (współposiadacz). Analiza przepisu art. 2 ust. 1 pkt 4 oraz art. 5 ust. 1 pkt 2, pkt 3a
i pkt 3b jak i art. 6 ust. 1 ucp wskazuje zatem, że obowiązki wynikające z ucp obciążają również osoby władające lokalem znajdującym się w domu położonym
na nieruchomości stanowiącej współwłasność kilku osób, nie stanowiącym odrębnej własności, z którego to lokalu nieczystości ciekłe gromadzone są w zbiorniku bezodpływowym. Innymi słowy ważne jest faktyczne gospodarowanie odpadami płynnymi a nie teoretyczne dywagacje na temat ewentualnej współwłasności szamba. Zatem z faktu, że drugi współwłaściciel nieruchomości podłączył do kanalizacji sanitarnej wyłącznie użytkowany przez niego lokal mieszkalny skarżąca nie może wywodzić, że jest zwolniona z obowiązku opróżniania zbiornika bezodpływowego,
do którego są odprowadzane nieczystości ciekłe z zajmowanego przez nią lokalu, bowiem faktycznie jej lokal nie jest podłączony do kanalizacji i jej nieczystości do niej nie trafiają. Skoro więc, pomimo braku wydzielonej odrębnej własności lokali istnieje podział użytkowania budynku, a do kanalizacji sanitarnej podłączony został wyłącznie lokal, z którego korzystają sąsiedzi skarżącej, nie można się też zgodzić z poglądem skarżącej kasacyjnie, że wykonanie przyłącza do lokalu, z którego korzystają T. S. i J. S. oznacza, że cała nieruchomość została podłączona do sieci kanalizacyjnej i skarżąca kasacyjnie spełniła obowiązek zapewnienia utrzymania czystości i porządku, wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 ucp. Realizacja obowiązku utrzymania czystości i porządku nie polega na tym, że nieruchomość zostanie podłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej, tylko na tym, że do sieci tej będą odprowadzane powstające na nieruchomości ścieki, a celem ustawodawcy było nałożenie na właścicieli nieruchomości rzeczywistego, a nie pozornego obowiązku odprowadzania ścieków do kanalizacji miejskiej. Sam fakt, iż nieruchomość, której skarżąca kasacyjnie jest współwłaścicielką, podłączona jest
do kanalizacji nie oznacza, że wypełniony został przez nią obowiązek utrzymania czystości i porządku. Skarżąca kasacyjnie powinna wykazać, że z przyłącza tego rzeczywiście korzysta i odprowadza ścieki do kanalizacji miejskiej. Tymczasem skarżąca kasacyjnie, poza stwierdzeniem, że nieruchomość podłączona jest
do kanalizacji nie przedstawia żadnego dowodu na to, że doprowadza ścieki
do kanalizacji miejskiej. Skoro więc w rzeczywistości skarżąca nie odprowadza ścieków do kanalizacji miejskiej, oparte na tym fałszywym twierdzeniu argumenty skargi kasacyjnej są chybione.
Za taki należy uznać także zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2, pkt 3a, pkt 3b i art. 6 ust. 1 ucp poprzez ich niewłaściwe zastosowanie
i przyjęcie, że obowiązki wynikające z ustawy ciążą wyłącznie na osobie władającej lokalem znajdującym się w domu położonym na nieruchomości stanowiącej współwłasność kilku osób, nie stanowiącym odrębnej własności, z którego to lokalu nieczystości ciekłe gromadzone są w zbiorniku bezodpływowym a nie na wszystkich współwłaścicielach budynku, w którym posadowiony jest lokal. NSA w składzie orzekającym w pełni akceptuje stanowisko sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 czerwca 2011 r., II OSK 202/10. Zarzut nieobciążenia obowiązkiem uiszczenia opłaty za opróżnianie zbiornika bezodpływowego pozostałych współwłaścicieli nieruchomości jest nieuzasadniony, bowiem poza sporem pozostaje fakt, iż T. S. i J. S. korzystają z sieci kanalizacyjnej, nie zaś ze zbiornika bezodpływowego. Faktu tego nie zmieniają twierdzenia skarżącej o nielegalnym, czy też nieprawidłowym podłączeniu części nieruchomości do sieci. Stąd też w ocenie NSA brak jest podstaw do tego, aby obciążyć skutkami zaniechania leżącego po stronie osoby korzystającej ze zbiornika innych współwłaścicieli.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 5 ust. 8 ucp poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie nałożenia na skarżącą obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej NSA wskazuje, że nie był w stanie ustosunkować się do niego,
bowiem strona skarżąca nie wskazała, na czym miałoby polegać naruszenia wskazanego przepisu, zaś NSA - jako Sąd związany granicami skargi kasacyjnej
- nie miał kompetencji, by samodzielnie domyślać się woli autora skargi kasacyjnej.
Także zarzuty naruszenia prawa procesowego przez WSA okazały się chybione. W szczególności WSA nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c\ ppsa w związku z art. 77 kpa poprzez niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego
w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia, czy zostało naruszone prawo materialne i czy miało ono wpływ na wynik sprawy, jak również
art. 133 § 1 ppsa przez zaniedbanie obowiązku zgromadzenia i oceny całego materiału dowodowego w sprawie. NSA wskazuje, że analiza akt sprawy (m. in. ustaleń poczynionych podczas oględzin przeprowadzonych w obecności M. B.
i T. S. przez organ pierwszej instancji w dniu 27 listopada 2008 r. na terenie nieruchomości) nie pozostawia wątpliwości, że na terenie nieruchomości, której współwłaścicielem jest M. B. zlokalizowany jest zbiornik bezodpływowy, z którego skarżąca korzysta. Fakt ten znalazł również potwierdzenie
w oświadczeniu strony złożonym na rozprawie przed NSA w dniu 21 czerwca 2011 r.,
w sprawie II OSK 202/10. Zdaniem NSA stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo i brak jest podstaw do stawiania organom administracji zarzutu,
że nie zostały wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności. Ustalony stan faktyczny został też przez organy administracji poddany prawidłowej ocenie prawnej,
a kontrolujący postępowanie SKO Sąd pierwszej instancji wydał swój wyrok słusznie uznając ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej,
których decyzje zostały zaskarżone, za odpowiadające prawu.
Także ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej okazał się nieuzasadniony.
W sprawie nie doszło do naruszenia art. 10 kpa w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. NSA uznaje, że WSA trafnie stwierdził, iż zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania, czego wymaga przepis art. 61 § 4 kpa, nie jest wartością samą w sobie, lecz ma określony cel, którym jest przede wszystkim poinformowanie stron o tym, iż rozpoczęło się postępowanie administracyjne, w którym może zachodzić potrzeba obrony ich praw. Jeżeli zatem skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie szamba i o wyznaczeniu wizji na dzień [...] czerwca 2005 r.
do sprawy znak: [...], brała w niej udział, a podczas kontroli była wezwana
o okazanie umowy i dowodów płacenia za usługi wywozu nieczystości ciekłych
ze zbiornika bezodpływowego, nie można uznać, aby została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu i w postępowaniu tym pozbawiona została możności obrony swych praw. Na marginesie NSA wskazuje tylko, że nawet gdyby w wyniku błędnego zawiadomienia o wszczęciu postępowania M. B. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (chociaż tak sytuacja nie miała miejscach, co wskazano powyżej) to i tak wada ta mogłaby skutkować jedynie wznowieniem postępowania administracyjnego a nie stwierdzeniem nieważności decyzji burmistrza, gdyż przesłanka braku udziału strony w postępowaniu bez własnej winy należy do przesłanek wznowieniowych a nie nieważnościowych.
Mając powyższe na uwadze należało, na podstawie art. 184 ppsa, orzec
jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło