I FSK 464/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. H. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 236/11, odrzucającego skargę M. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 20 grudnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2005 r. oraz styczeń 2006 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 1. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 236/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę M. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 20 grudnia 2010 r. 2. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 3 lutego 2011 r. skarżący wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2005 r. oraz styczeń 2006 r. Wezwaniem, doręczonym w dniu 15 marca 2011 r. Sąd zobowiązał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie siedmiu dni, pod rygorem jej odrzucenia poprzez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Skarżący pomimo wezwania, skutecznie doręczonego w dniu 15 marca 2011r. Z uwagi na nie uzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, Sąd pierwszej instancji, zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.), odrzucił skargę. 3. W skardze kasacyjnej, sporządzonej przez pełnomocnika skarżącego, zaskarżono powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. w związku z art. 70 § 1 i 2 w zw. z art. 72 i art. 73 u.p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi wobec bezzasadnego przyjęcia, że doręczenie skarżącemu wezwania do usunięcia braków formalnych skargi nastąpiło skutecznie, przy czym naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w jego efekcie Sąd odrzucił skargę, nie badając merytorycznie jej podstaw. W oparciu o wskazane podstawy wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania; przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że pierwsze doręczenie w sprawie musi być dokonane do rak adresata. Nie ma bowiem pewności, że adres wskazany w piśmie jest prawidłowy, a ponadto sąd przy pierwszym doręczeniu powinien pouczyć stronę o obowiązku określonym w art. 70 § 1 u.p.p.s.a - w tym zakresie stwierdzono, że za takim stanowiskiem opowiada się judykatura jak i doktryna. W sprawie skarżący zmienił adres zamieszkania w czasie, w którym wysłane zostało do niego wezwanie do uzupełniania braków formalnych skargi. Pismo (wezwanie Sądu) było pierwszym pismem. W tym stanie rzeczy, poprzestanie na doręczeniu zastępczym przez awizo i w konsekwencji pozostawienie pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, naruszyło, w sposób mający wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, wymienione przepisy prawa procesowego. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie naruszył wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z akt sprawy wynika, że pismo wzywające do usunięcia braków formalnych skargi było pierwszym pismem doręczanym w sprawie. W jego treści zamieszono pouczenie o obowiązku zawiadomienia Sądu o każdej zmianie adresu zamieszkania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny postąpił zgodnie z § 2 art. 70 u.p.p.s.a. Ostatnie zdanie tego przepisu nakazuje pouczyć stronę o powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia przy pierwszym doręczeniu. Z akt sprawy wynika również, że pismo zostało wysłane na adres skarżącego – podany przez niego w skardze. Z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie, po dwukrotnym awizowaniu przesyłki, zostało uznane za skutecznie doręczone w dniu 15 marca 2011 r. Sąd pierwszej instancji, wobec nie odebrania przesyłki w opisanej sytuacji przyjął fikcję doręczenia. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego było w tym zakresie jak najbardziej zasadne. Pozostawało ono w zgodzie z art. 73 u.p.p.s.a. Podnoszona przez autora skargi kasacyjnej zmiana adresu zamieszkania w trakcie awizowania przesyłki Sądowej do skarżącego, nie niweczy faktu, że w momencie wysyłki Sąd nie był o tej okoliczności zawiadomiony. Adresując zatem pismo na adres podany przez samego skarżącego nie miał wiedzy o tym, że adres ten jest adresem nieaktualnym czy, że za jakiś czas takim może być. Z § 1 art. 70 wynika, że strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby. To na skarżącym zatem spoczywał obowiązek zawiadomienia Sądu o zmianie adresu. Nie można bezrefleksyjnie podzielić stwierdzenia autora skargi kasacyjnej, że pierwsze doręczenie w sprawie musi być dokonane do rąk adresata. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie regulują wprost jaki charakter powinno mieć pierwsze doręczenie. Stwierdzić więc należy, że skoro przepisy ustawy nakładają na stronę obowiązek oznaczenia w pierwszym piśmie miejsca zamieszkania, a w jego braku – adresu do doręczeń, lub siedziby stron, to w takim razie doręczenie pisma na wskazany adres nawet w sposób zastępczy wywołuje skutki procesowe doręczenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wyrażano już pogląd, że pouczenie o treści art. 70 § 1-2 u.p.p.s.a. w trybie zastępczym może być dokonane także w piśmie, które zostało doręczone w trybie zastępczym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 80/07; z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 592/07). Wskazany w skardze kasacyjnej art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. stanowi, że Sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W sprawie okoliczność nieuzupełnienia przez skarżącego braku formalnego skargi poprzez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia jest bezsporna i nie jest przez autora skargi kasacyjnej kwestionowana. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając skargę z uwagi na nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, nie naruszył art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wskazać należy, że w myśl art. 250 u.p.p.s.a wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wyjaśnić jednak należy, że właściwym do rozstrzygnięcia o przyznaniu lub odmowie przyznania wynagrodzenia za wykonane zastępstwo prawne jest wojewódzki sąd administracyjny, który postanowił o przyznaniu prawa pomocy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji