III SA/Łd 120/11

Dnia 15 kwietnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2011 roku sprawy ze skargi E. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w R. M. z dnia [...], nr [...]; 2) przyznaje adwokat B. P. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 14,00 (czternaście) złotych stanowiącą opłatę kancelaryjną, łącznie kwotę 309,20 (trzysta dziewięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącej z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat B. P. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wnioskiem z dnia 7 grudnia 2009 r. zwrócił się do Starosty Powiatowego w R. M. o sprawdzenie kwalifikacji E. M. wobec przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od 11 lutego 2008 r. do 26 września 2008 r. W związku z powyższym, Komendant Powiatowy Policji w R. M. decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym orzekł o skierowaniu E. M. na badania psychologiczne. W odwołaniu skarżąca wskazała na rażące naruszenie prawa formalnego art. 61 § 4 k.p.a. poprzez brak postanowienia o wszczęciu postępowania, art. 9 i art. 10 k.p.a. poprzez uchylenie się organu od przeprowadzenia i zapoznania skarżącej ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 i art. 80 in fine poprzez naruszenie prawdy obiektywnej polegającej na braku zebrania materiału dowodowego w sprawie oraz art. 75 i art. 81 k.p.a. poprzez całkowity brak zastosowania tej normy prawnej. Skarżąca podniosła, że przypisane jej punkty za wykroczenie z września 2008 r. są pozbawione podstawy prawnej , bowiem w sentencji wyroku Sądu Rejonowego w B. punkty karne za to wykroczenie nie są wymienione. Komendant Wojewódzki Policji w Ł. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Organ powołał się także na treść § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego wskazując, że wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym. Komendant Policji wyjaśnił, że przypisanie punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego jest sankcją administracyjnoprawną, niezależną od ukarania strony za wykroczenie przez Sąd. Stwierdzenie zaś popełnienia wykroczenia prawomocnym mandatem karnym lub orzeczeniem Sądu obliguje organy do przypisania punktów. W ocenie organu odwoławczego zebrany w toku postępowania materiał dowodowy potwierdził fakt przekroczenia przez skarżącą w okresie od 11 lutego 2008 r. do 26 września 2008 r. liczby 24 punktów. W dniu 29 grudnia 2009 r. skarżąca została powiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego, w zawiadomieniu znajdowało się również pouczenie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Wobec powyższego organ odwoławczy wskazał, że strona miała zapewniony czynny udział w sprawie, korzystając z tego prawa strona w dniu 5 stycznia 2010 r. złożyła do akt sprawy dokument w postaci wyroku Sądu Rejonowego w B. sygn. [...]. W skardze z dnia 8 kwietnia 2010 r., uzupełnionej pismem z dnia 29 maja 2010 r. E. M. wniosła o uchylenie decyzji, wskazując że decyzja jest błędna i się z nią nie zgadza. Skarżąca powtórzyła zarzuty zaprezentowane w toku postępowania administracyjnego. Powołała się na orzeczenie SKO z dnia [...] r. nr [...] wskazujące, że przy liczeniu punktów należy uwzględnić czas, który upłynął od pierwszego wykroczenia do popełnienia kolejnego. Nie zgodziła się z uwzględnieniem przez organy administracji punktów za wykroczenie popełnione we wrześniu 2008 r. wskazując, że w tej sprawie zapadł wyrok Sądu Rejonowego w B., który w sentencji nie zawiera orzeczenia o punktach karnych. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2010 r. E. M. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy i zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozpoznania sprawy o wznowienie postępowania wykroczeniowego zakończonego wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. Sąd na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne. W dniu 9 marca 2011 r. do Sądu wpłynął prawomocny od dnia [...] r. wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...] uniewinniający E. M. od popełnienia wykroczenia z art. 97 k.w. w dniu 26 września 2008 r. Postanowieniem z dnia 11 marca 2011 r. tutejszy Sąd podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga E. M. jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem kontroli Sądu są decyzje Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...]r. oraz Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie skierowania E. M. na badania psychologiczne. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu ze względu na istnienie naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.). Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.) w myśl, którego badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Stosownie natomiast do przepisu art. 130 ust. 1 policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. W rozpoznawanej sprawie, jak w wynika z wniosku o sprawdzenie kwalifikacji z dnia 7 grudnia 2009 r., E. M. w okresie od 11 lutego 2008 r. do 26 września 2008 r. wielokrotnie naruszyła przepisy ruchu drogowego, tj. w dniu 11 lutego 2008 r. za kolizję drogową w W. otrzymała 6 punktów karnych, w dniu 2 marca 2008 r. w C. za przekroczenie prędkości otrzymała 8 punktów karnych, w dniu 4 maja 2008 r. w R. za kierowanie pojazdem bez uprawnień i przekroczenie prędkości otrzymała 6 punktów karnych oraz w dniu 26 września 2008 r. w P. za przekroczenie prędkości otrzymała 8 punktów karnych (k. 2 akt administracyjnych). Istotę sporu stanowią punkty karne, jakie skarżąca otrzymała za wykroczenie popełnione w dniu 26 września 2008 r. W aktach administracyjnych znajduje się wyrok prawomocny Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...] uznający skarżącą za winną popełnienia wykroczenia z art. 97 k.w. z dniu 26 września 2008 r. i wymierzający karę grzywny w wysokości 200 zł. Skarżąca zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze nie zgodziła ze stanowiskiem organów, że punkty karne przyznane za to wykroczenie powinny być uwzględnione skoro wymierzono jej karę grzywny. Dodatkowo na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2010 r. skarżąca złożyła wniosek skierowany do Sądu Rejonowego w B. o wznowienie postępowania wykroczeniowego, w uzasadnieniu, którego wskazała, że w dniu 26 września 2008 r. nie kierowała pojazdem, który stanowi jej własność. Wobec podniesionej okoliczności Sąd uznał, że stanowi to przesłankę do zawieszenia postępowania sądowoadminsitracyjnego. Wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Okręgowy w Ł. sygn. akt [...] wznowił na korzyść E. M. postępowanie zakończone wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Natomiast wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w B. sygn. akt [...] uniewinnił E. M. od popełnienia wykroczenia z art. 97 k.w. tj. przekroczenia prędkości w dniu 26 września 2008 r. w miejscowości P. Wyrok jest prawomocny od dnia 11 lutego 2011 r. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym postępowaniu okoliczność ta stanowi przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego. Odpadła bowiem jedna z podstaw wskazana we wniosku o sprawdzenie kwalifikacji z dnia 7 grudnia 2009 r. W tym miejscu podkreślić należy, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy szczególne znaczenie ma ustalenie wpływu, jaki wywiera uniewinniający wyrok sądu karnego na rozstrzygnięcie organu administracyjnego, jak i sądu administracyjnego. Zarówno przepisy prawa administracyjnego, jak i prawa karnego nie regulują sytuacji uniewinniającego wyroku karnego względem rozstrzygnięcia organu administracyjnego. Przepis art. 11 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się bowiem jedynie do wyroku skazującego (por. wyrok NSA z dnia 17 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1317/07, CBOIS). W ocenie składu orzekającego w sprawie nie oznacza to, że sąd administracyjny nie powinien uwzględniać tej okoliczności w całokształcie ustaleń faktycznych, gdy bada legalność zaskarżonej decyzji. Prawidłowym i zgodnym z zasadami logiki procesowej jest przyjęcie, że uniewinnienie od zarzutu popełnienia przestępstwa (wykroczenia) jest tożsame i oznacza brak istnienia podstaw do postawienia zarzutu popełnienia przestępstwa (wykroczenia), a co za tym idzie, tak jak w przedmiotowej sprawie, ponowną ocenę merytoryczną wniosku o sprawdzenie kwalifikacji. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie podkreślano konieczność traktowania uniewinnionego w sposób maksymalnie przyjazny przez ustawodawcę, z uwagi na fakt, iż uniewinnienie zdejmuje piętno naganności z takiej osoby i świadczy o zbędnym uruchomieniu aparatu wymiaru sprawiedliwości wobec niej (np. wyrok TK z dnia 23 maja 2005 r. sygn. akt SK 44/04 Lex nr 155508). Zauważyć również należy, że zasada restitutio in intergum stanowiąca istotę wyroku uniewinniającego oznacza przywrócenie do stanu poprzedniego. A skoro chodzi o przywrócenie do stanu pierwotnego, to wyrok uniewinniający oznacza, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją sprzed sporządzenia wniosku o sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wobec uniewinnienia E. M. od popełnienia wykroczenia z dnia 26 września 2008 r. należy ponownie przeanalizować zaistniały stan faktyczny sprawy i w taki sposób zinterpretować wskazany przepis, aby nie poniosła dodatkowych dolegliwości z powodu sytuacji w jakiej się znalazła. Na marginesie jedynie zaznaczyć wypada, że w sytuacji oddalenia przez Sąd przedmiotowej skargi, należałoby uznać, że nie występują w sprawie wady prawne uzasadniające uchylenie decyzji. Istotną bowiem częścią wyroku oddalającego jest ustalenie, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów legalności decyzji administracyjnych. Taki wyrok zamykałby organom administracji publicznej możliwość korzystania z nadzwyczajnych postępowań, właściwych dla uchylenia decyzji ostatecznych, w sytuacji złożenia przez E. M. wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji powinny wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu oraz ocenić wniosek o sprawdzenie kwalifikacji świetle prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. sygn. akt [...]. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Stosownie do treści art. 250 p.p.s.a. i § 2 ust. 3 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) przyznano wynagrodzenie ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi z urzędu. e.o.