II FSK 1686/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-04-10
Skład orzekający: Bogdan Lubiński, Antoni Hanusz, Teresa Randak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż nieruchomości rolnych, które w związku ze sprzedażą utraciły charakter rolny, podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f., jeśli nabywca nie prowadził działalności rolniczej, a celem nabycia była budowa składowiska odpadów?Ratio decidendi
Przychody ze sprzedaży nieruchomości rolnych, które w związku ze sprzedażą utraciły charakter rolny, nie podlegają zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f. Utrata charakteru rolnego gruntu jest oceniana na podstawie okoliczności faktycznych, a nie wyłącznie formalnych zapisów w ewidencji gruntów i budynków. Cel nabycia przez podmiot nieprowadzący działalności rolniczej, jakim jest budowa składowiska odpadów, przesądza o utracie charakteru rolnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła opodatkowania przychodu ze sprzedaży nieruchomości rolnych. Organy podatkowe uznały, że sprzedaż nieruchomości rolnych na rzecz spółki zajmującej się przetwarzaniem odpadów, przeznaczonych pod budowę składowiska, podlega 19% podatkowi dochodowemu, ponieważ nieruchomości te utraciły charakter rolny. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika, podzielając stanowisko organów. Podatnik w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując m.in. sposób ustalenia utraty charakteru rolnego gruntów oraz brak uwzględnienia interpretacji indywidualnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Teresa Randak, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 69/11 w sprawie ze skargi Z. W. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 21 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Z. W. W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w B. kwotę 3600 (słownie: trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 69/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Z. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 21 grudnia 2010 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego za 2008 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 30 września 2010 r. określającą skarżącemu zobowiązanie podatkowe za 2008 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości w wysokości 67.752 zł. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący oraz jego żona H. W. w dniu 10 marca 2008 r. sprzedali nieruchomości rolne "A." S.A. w W. oraz Zakładowi Usług Komunalnych "U." Sp. z o.o. w M.. Zdaniem organów, na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) i art. 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm. - zwanej dalej w "u.p.d.o.f."), przychód z tytułu odpłatnego zbycia na rzecz "U." nieruchomości rolnych o numerach geodezyjnych 357, 358 i 362 podlegał opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym, nieruchomości te zostały bowiem sprzedane przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło ich nabycie. Nieruchomości te nie były także wykorzystywane dla potrzeb działalności gospodarczej. Organy podatkowe przyjęły, że w przypadku nieruchomości zbytych na spółki "U." brak było podstaw do zastosowania zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f., bowiem zbyte nieruchomości utraciły charakter rolny ze względu na przeznaczenie ich pod budowę składowiska odpadów.
2. W skardze na decyzję organu odwoławczego strona wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 122 w związku z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i w konsekwencji błędne określenie zobowiązania podatkowego, a w szczególności nie uwzględnienie charakteru inwestycji i pominięcie, że część sprzedanych działek miała być nadal wykorzystywana rolniczo. Wskazano również na naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f., poprzez ustalenie, że decydującym dla zastosowania zwolnienia jest zamiar nabywcy gruntów co do ich dalszego przeznaczenia. Ponadto strona zarzuciła naruszenie art. 14k § 1 Ordynacji podatkowej.
3. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę powołał się na art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. i podzielił stanowisko organów podatkowych, że w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione oba warunki uznania sprzedaży nieruchomości rolnych oznaczonych numerami geodezyjnymi 357, 358 i 362 za źródło przychodu podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Nieruchomości te nie były wykorzystywane w działalności gospodarczej, czego skarżąca nie kwestionowała, nie upłynął także 5-letni okres, liczony od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie nieruchomości. Organy trafnie przyjęły za datę nabycia nieruchomości datę sporządzenia aktów notarialnych dokumentujących nabycie przez małżonków spornych działek. O dacie zaś nabycia nieruchomości decyduje sporządzenie aktu notarialnego. Nieformalne nabycie nieruchomości bez zachowania tej formy jest nieważne i nie odnosi skutków prawnych (art. 73 § 2 i art. 158 k.c.). Stawiane w tym zakresie zarzuty naruszenia art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. są bezzasadne.
Sąd wskazał na treść art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f. przewidującego zwolnienie podatkowe oraz odwołał się do definicji gospodarstwa rolnego zawartej w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. nr 94, poz. 431 ze zm.). W ocenie Sądu grunty nabyte przez małżonków w latach 2007-2008 bezspornie stanowiły użytki rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego i nie były zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Jednocześnie jednak Sąd zauważył, że utratę charakteru rolnego lub leśnego gruntów dotychczas wchodzących w skład gospodarstwa rolnego powoduje faktyczne przeznaczenie ich na inne cele np. na działalność gospodarczą lub pod budownictwo. W związku z tym, że w omawianym przepisie nie odwołano się do sklasyfikowania (przeklasyfikowania) gruntów, ich formalne dalsze klasyfikowanie do gruntów rolnych lub leśnych nie ma istotnego znaczenia dla tej oceny. Cel nabycia może wynikać bezpośrednio z aktu notarialnego, statusu nabywcy, jak również z okoliczności związanych z daną transakcją. Przepis art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f. wymaga, aby tego rodzaju utrata charakteru rolnego lub leśnego nastąpiła w związku ze sprzedażą. Chodzi tu o każdy związek, w następstwie którego grunty tracą swój charakter rolny lub leśny, byle tylko można było go powiązać ze sprzedażą. Może to być związek uprzedni, rozumiany jako przygotowawczy do sprzedaży, bezpośrednio związany ze sprzedażą, czy też będący skutkiem sprzedaży. Przyjęcie dnia sprzedaży, jako decydującego dla oceny wystąpienia przesłanki negatywnej, wymienionej w art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f. przesądza o tym, że badając jej wystąpienie należy uwzględnić wszystkie okoliczności dotyczące przeznaczenia gruntu, znane na dzień dokonania transakcji.
Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że ustalenia podjęte na podstawie zebranego materiału dowodowego przemawiają za tym, iż sporne grunty w związku z ich sprzedażą utraciły charakter rolny. Ich nabywcą był Zakład Usług Komunalnych "U." Sp. z o. o., który nie prowadził działalności rolniczej. Przedmiotem statutowej działalności spółki było m.in. przetwarzanie odpadów metalowych i niemetalowych, sprzedaż hurtowa odpadów, odprowadzanie i oczyszczanie ścieków, działalność sanitarna i pokrewna, transport drogowy pojazdami specjalizowanymi. Charakter działalności wykonywanej przez nabywcę wykluczał zatem wykorzystywanie nabywanych działek dla celów produkcji rolnej.
W ocenie WSA, organy podatkowe zasadnie nie uwzględniły twierdzeń skarżącej, że część działek nabytych przez "U." (w tym działki o nr 357 i 358) także po sprzedaży miała być użytkowana rolniczo, gdyż stanowiłyby one otulinę inwestycji. Działki te były przeznaczone na budowę składowiska odpadów. W zaskarżonej decyzji, w oparciu o zeznania P. A. prezesa "A." przyjęto, że jedynie nieruchomości rolne o nr 356, 363/3 i 396/2 miały być przeznaczone na otulinę wokół składowiska odpadów spółki "U.", stanowiłyby wymagany przez prawo pas zieleni, który nie byłby użytkowany. Przy tym organy stwierdziły, że w sytuacji, gdy nieruchomości nr 363/3 i 396/2 (zbyte przed upływem 5 lat od nabycia) miały być dalej użytkowane rolniczo, przychód uzyskany z ich odpłatnego zbycia podlegał zwolnieniu z art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f. Przesłanki te nie zachodziły natomiast w stosunku do działek o nr 357 i 358.
Sąd uznał, że organy podatkowe błędnie przyjęły, iż w sytuacji, gdy nieruchomości rolne o nr 363/3 i 396/2 miały stanowić otulinę planowanego składowiska odpadów, to oznacza to, że nie utraciły one charakteru rolnego. "A." S.A. nie prowadziła działalności rolnej, co potwierdzają zeznania jej prezesa P. A., zaś wskazane nieruchomości nabyła w związku z budową składowiska odpadów. Fakt, że miały stanowić otulinę inwestycji, nie oznacza, że miały one utrzymać charakter rolny. P. A. podał, że miały one stanowić pas zieleni, który nie jest użytkowany, nie wskazał natomiast, że będzie na nich prowadzona działalność rolnicza. Z "Projektu zagospodarowania składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne" wynika, że w pasie zieleni wokół składowiska nasadzona zostanie zieleń wysoka i niska, pozostawione zostaną tereny porośnięte naturalnie krzewami i drzewami. W sytuacji, gdy taki pas zieleni jest koniecznym elementem składowiska odpadów izolującym je od pozostałych nieruchomości, nie ma podstaw do twierdzenia, że przeznaczone na ten cel grunty będą użytkowane rolniczo. Stanowią one bowiem część planowanej inwestycji, są zatem przeznaczone na prowadzenie działalności gospodarczej. Sąd nie mógł jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącej uchylając z tego powodu zaskarżoną decyzję.
Za niezasadny uznał Sąd pierwszej instancji zarzut naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej., bowiem organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania mające na celu ustalenie istotnych z punktu widzenia podatkowego okoliczności sprawy. Sąd nie podzielił też zarzutu naruszenia art. 14k § 1 Ordynacji podatkowej. Stawiając ten zarzut skarżący powołał się na interpretację indywidualną z dnia 12 maja 2009 r. wydaną na jego wniosek przez Ministra Finansów. Sąd zauważył, że stan faktyczny przedstawiony przez skarżącego we wniosku o udzielenie interpretacji nie był tożsamy ze stanem faktycznym, jak został ustalony w postępowaniu podatkowym.
4. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną podatnika, który wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie co do istoty sprawy oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie do ponownego rozpoznania, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f., poprzez błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że sprzedający miał wiedzę na temat zmiany zamiaru nabywcy gruntów co do ich dalszego przeznaczenia oraz błędnej ocenie, iż grunty nabyte przez P. A. działającego w imieniu spółki "A." utraciły charakter rolny w wyniku zawartej transakcji. Ponadto skarżący wskazał na naruszenie art. 2 Konstytucji RP, poprzez przeprowadzenie wykładni art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f. pozwalającej na wykreowanie stanu, w którym sytuacja podatkowa podatnika kształtowana jest okolicznościami od niego niezależnymi.
Wśród zarzutów naruszenia prawa materialnego skarżący wskazał również na naruszenie art. 14k § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię, polegającą na stwierdzeniu braku przesłanek do zastosowania ochrony z ww. artykułu z uwagi na brak rozbieżności między stanem faktycznym a stanem sprawy, na podstawie którego wydana została interpretacja indywidualna.
Autor skargi kasacyjnej wskazał również na naruszenie przepisów o postępowaniu, tj. art. 106 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.") w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., poprzez niewyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących stanu faktycznego wynikających z zebranego materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie zeznań zawartych w protokole przesłuchania J. M. A. z dnia 6 maja 2010 r., a także pominięcie faktu wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji lokalizacji inwestycji celu publicznego na wniosek nabywcy z dnia 9 lipca 2008 r. po dacie sprzedaży spornych nieruchomości (tj. 10 marca 2010 r.), a także błędną interpretację aktów notarialnych zawartych w dniu 10 marca 2008 r.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
5. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną stwierdził, że nie znajduje ona usprawiedliwionych podstaw i z tego względu podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w związku z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Sądu podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odniesieniu do prawa materialnego należy wykazać, na czym polegała dokonana przez sąd pierwszej instancji błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa lub jakie powinno być właściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego.
W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, tak jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego. (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2008 r., II FSK 1787/06, CBOSA.).
Przechodząc do rozważenia zarzutu procesowego zauważyć należy, że autor skargi kasacyjnej uzasadnił go naruszeniem art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. "...poprzez niewyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących stanu faktycznego wynikających z zebranego materiału dowodowego...". Z kolei w dalszej części motywów stwierdzono, że zarzut ten polega na jednostronnej i niepełnej analizie zgromadzonych w sprawie wskazanych dowodów. Przy tak sformułowanych zarzutach skargi kasacyjnej należało w pierwszej kolejności przypomnieć, że stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a., "sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Z przepisu tego wynika, że przeprowadzenie dowodu uzupełniającego jest uprawnieniem sądu, a nie obowiązkiem. Nieprzeprowadzenie przez sąd dowodu i uchylenie decyzji nie może być traktowane jako istotne naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy. Zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej tylko wówczas, kiedy sąd administracyjny pierwszej instancji prowadził postępowanie dowodowe wyłącznie w zakresie wynikającym z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz jeżeli strona skarżąca wykazała, że zastosowane przez sąd pierwszej instancji kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne (v. komentarz do art. 106 p.p.s.a. pkt 16 - B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2011, wyd. IV; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 2133/08 LEX nr 593816). Skoro w analizowanej sprawie Sąd pierwszej instancji nie prowadził żadnego postępowania uzupełniającego z dokumentów, to powoływanie się na przepisy art. 106 § 3 i 5 dotyczące postępowania dowodowego jest bezprzedmiotowe.
Godzi się podkreślić, że autor skargi kasacyjnej wskazał co prawda na naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej (pkt II) poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności, "...w szczególności nie uwzględnienie charakteru inwestycji i pominięcie, że część sprzedanych działek miała być nadal wykorzystana rolniczo", to jednak zarzut ten nie mógł odnieść zamierzonego celu. Przede wszystkim w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie zostały podważone istotne dla sprawy takie okoliczności faktyczne jak: sprzedaż działek na rzecz S.A. "A." i firmie "U." - podmiotom nie prowadzącym działalności rolnej. Ponadto należy również wskazać na okoliczność, że grunty te w przyszłości nie będą wykorzystane do działalności rolnej, co potwierdzają wyjaśnienia ich prezesów oraz treść aktów notarialnych, z których także wynika, że sprzedający mieli o tych faktach pełną wiedzę.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, w pierwszym rzędzie należało przypomnieć, że prawidłowo sporządzony zarzut na gruncie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w postaci błędnej wykładni powinien wskazywać, na czym polega błędny charakter wykładni dokonanej przez sąd pierwszej instancji. Obejmuje to przede wszystkim określenie, czy nieprawidłowy jest wynik wykładni danego przepisu prawnego (treść zrekonstruowanej normy), przebieg procesu wykładni (np. kolejność odwołania się do jej reguł), czy też sposób wykorzystania poszczególnych dyrektyw i argumentów wykładni. Równie istotnym składnikiem argumentacji jest jednak wykazanie, jak w kontekście wykazanych uchybień powinna wyglądać wykładnia prawidłowa, czyli do jakiego wyniku powinna ona doprowadzić oraz ewentualnie, jak powinna przebiegać i w jaki sposób powinny zostać zastosowane poszczególne dyrektywy wykładni.
Strona skarżąca zarzut błędnej wykładni art. 21 ust.1 pkt 28 u.p.d.o.f. uzasadniła między innymi: brakiem wiedzy sprzedającego grunt, co do zamiaru ich nabywcy o dalszym jego przeznaczeniu i nadaniu tej okoliczności dla potrzeb rozstrzyganej sprawy decydującego znaczenia oraz na wykreowaniu stanu, w którym sytuacja podatnika kształtowana jest okolicznościami od niego niezależnymi. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, "...jedynym niebudzącym wątpliwości sposobem na ustalenie charakteru spornych gruntów na datę sprzedaży jest ewidencja gruntów i budynków". Z powyższego wynika, że zarzut błędnej wykładni prawa materialnego upatruje w błędnej ocenie stanu faktycznego. Tymczasem naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię może odnosić się jedynie do sytuacji, gdy w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób nie budzący wątpliwości. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 414/08 (LEX nr 538639) zarzutem naruszenia prawa materialnego skarżący nie może zwalczać ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie. Naruszenie prawa materialnego może być skutecznie uznane za podstawę skargi kasacyjnej przy bezspornym stanie faktycznym sprawy pozwalającym na zastosowanie do niego odpowiedniej normy prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 21 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1310/04, LEX nr 187146).
W konsekwencji, wobec niewskazania w środku zaskarżenia na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania Sąd kasacyjny - oceniając zasadność skargi kasacyjnej obowiązany jest przyjąć, że w wyroku prawidłowo oceniono kompletność zgromadzonego w aktach materiału dowodowego i zasadnie uznano, że został on obiektywnie i wszechstronnie rozważony i oceniony, z uwzględnieniem kryteriów istotnych dla załatwienia sprawy tego rodzaju, tzn. istnienia zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f.
W związku z powyższym należy przyjąć, a co zostało także zaakceptowane przez stronę, że sporne grunty w związku z ich sprzedażą utraciły charakter rolny, bowiem ich nabywca nie prowadził działalności rolniczej. Przedmiotem statutowej działalności Zakładu Usług Komunalnych "U." było m.in. przetwarzanie odpadów metalowych i niemetalowych, sprzedaż hurtowa odpadów, odprowadzanie i oczyszczanie ścieków, a nabycie nieruchomości nastąpiło w celu budowy składowiska odpadów. Fakty te potwierdzone zostały zeznaniami J. A., wyjaśnieniami skarżącego z dnia 28 czerwca 2010 r. a także treścią aktu notarialnego z dnia 10 marca 2008 r.
Zgodnie art.21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane z tytułu sprzedaży całości lub części nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego; zwolnienie nie dotyczy przychodu uzyskanego ze sprzedaży gruntów, które w związku z tą sprzedażą utraciły charakter rolny lub leśny. Wywieść z tego przepisu należy, że dla zwolnienia przychodu od podatku niezbędne jest spełnienie przesłanki pozytywnej jaką jest sprzedaż całości lub części gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego oraz niewystąpienie przesłanki negatywnej przez którą należy rozumieć utratę charakteru rolnego lub leśnego tych gruntów w związku z ich sprzedażą.
W rozpatrywanej sprawie poza sporem jest okoliczność, że została spełniona przesłanka pozytywna, a spór dotyczy wykładni art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f. w zakresie spełnienia przesłanki negatywnej. Warunkiem normatywnym, jaki musi być spełniony przez zbywającego nieruchomość rolną, wchodzącą w skład gospodarstwa rolnego, jest to, aby zbywana nieruchomość nie utraciła charakteru rolnego w związku z tym zbyciem. Analizując treść skargi kasacyjnej, można dojść do wniosku, że w ocenie strony skarżącej w świetle treści omawianego przepisu oraz przy ustalonym stanie faktycznym "...jedynym niebudzącym wątpliwości sposobem na ustalenie charakteru spornych gruntów i budynków na datę sprzedaży jest ewidencja gruntów i budynków...", gdyż stanowi ona dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej.
Z poglądem tym nie można się zgodzić, gdyż z utrwalonego już orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że dla oceny utraty charakteru rolnego bądź leśnego gruntu znaczenie mają okoliczności faktyczne (związane z faktycznym sposobem użytkowania gruntu), a nie formalnoprawne (związane z charakterem gruntu wskazanym w ewidencji gruntów i budynków. Taki pogląd wyrażono m.in. w wyrokach NSA z dnia 22 lipca 2008 r., II FSK 732/07, CBOSA; z dnia 16 stycznia 2009 r., II FSK 1494/07, LEX nr 508214; w wyrokach WSA z dnia 3 marca 2004 r., SA/Bk 1306/03, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 18, z dnia 17 lipca 2008 r., I SA/Wr 522/08, CBOSA).
Nie można więc podzielić poglądu autora skargi kasacyjnej, że to treść zapisów w ewidencji gruntów i budynków świadczy o charakterze zbywanych gruntów i w konsekwencji świadczyć może o utracie dotychczasowego charakteru. Oczywiście ten dokument może stanowić jeden z dowodów mogących mieć znaczenie w sprawie, ale nie może on stanowić jedynej przesłanki do uznania, że wystąpiły przesłanki do zastosowania zwolnienia przedmiotowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 28 u.p.d.o.f. Pojęcie utraty charakteru gruntu odnosi się do faktycznego przekształcenia gruntu, ważny jest cel nabycia gruntu, który może wynikać bezpośrednio z treści aktu notarialnego, charakteru prawnego nabywcy, bądź z innych okoliczności związanych z daną transakcją. Z tych też względów, nie do zaakceptowania jest stanowisko, że "skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków późniejszych decyzji nabywcy co do zmiany przeznaczenia nieruchomości."
Końcowo komentarza wymaga zarzut naruszenia art. 14k § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że zastosowanie się do interpretacji indywidualnej przed jej zmianą lub przed doręczeniem organowi podatkowemu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego uchylającego interpretację indywidualną nie może szkodzić wnioskodawcy, jak również w przypadku nieuwzględnienia jej w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej. Skarżący wskazując na treść powołanej normy twierdzi, że w sprawie, pomimo udzielenia skarżącemu przez Ministra Finansów interpretacji przepisów prawa podatkowego, nie zastosowano wobec niego wynikającej z art. 14k § 1 ochrony. Zarzut tego rodzaju jest jednak nietrafny. Jak wskazał bowiem Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, stan faktyczny ustalony przez organy w postępowaniu podatkowym był inny, aniżeli stan faktyczny przedstawiony przez skarżącego we wniosku o udzielenie interpretacji. Jak zostało stwierdzone w powyższych rozważaniach, ustaleń w zakresie stanu faktycznego poczynionych przez organy podatkowe, zaaprobowanych następnie przez Sąd pierwszej instancji skarżący nie zdołał skutecznie podważyć i w konsekwencji wykazać, że były one tożsame ze stanem faktycznym, w oparciu o który udzielono interpretacji przepisów prawa podatkowego. Z tego względu nietrafny jest zarzut naruszenia art. 14k § 1 Ordynacji podatkowej.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło