I SA/Gd 177/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. K. i J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. odmawiające J. i M. K. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 9 grudnia 2008 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego (będący jednocześnie wierzycielem) wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanych M. i J. K., na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]z dnia 9 grudnia 2008 r., obejmującego należność dotyczącą zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów. W dniu 16 grudnia 2008 r. dokonano zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych Banku [...], o czym zawiadomiono podatnika, doręczając mu w dniu 10 grudnia 2008 r. odpis ww. zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych [...] i [...]. Postanowieniem z dnia 16 marca 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego , zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]oraz tytułu wykonawczego nr [...], a następnie podjął je postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2010 r. Egzekucja administracyjna prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego nr [... ]zakończyła się w dniu 13 maja 2010 r. w związku z wygaśnięciem wskazanego w tytule zobowiązania wskutek jego wyegzekwowania. Pismem z dnia 3 listopada 2010 r. J. i M. K. wnieśli o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], powołując się na przesłanki wymienione w przepisach: art. 59 § 1 pkt 2, 3, 4 i 7 u.p.e.a., tj. przedawnienie zobowiązania podatkowego, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu podatkowego, błąd co do osoby zobowiązanego oraz niedopuszczalność egzekucji i zastosowanych środków egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia [...]r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego uznając, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wskazane przez stronę zobowiązaną. Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem uchylił postanowienie organu egzekucyjnego i umorzył postępowanie w pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że wobec wyegzekwowania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] postępowanie egzekucyjne zostało zakończone, a zatem wniosek o jego umorzenie był bezprzedmiotowy. W konsekwencji organ odwoławczy umorzył postępowanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, któremu zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., art. 59 § 1 pkt 2, 3, 4 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oraz art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. W uzasadnieniu strona podniosła, że organ odwoławczy nie zajął stanowiska co do istoty sprawy, nie odniósł się bowiem do zarzutów podniesionych w zażaleniu. Tymczasem postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] nie stało się bezprzedmiotowe na skutek wyegzekwowania odsetek, bowiem postępowanie egzekucyjne dotyczące należności z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów za 2003 r. prowadzone jest na podstawie dwóch tytułów wykonawczych obejmujących zaległość podatkową i odsetki od tej zaległości. Zakończenie tych postępowań poprzez zapłatę należności bądź umorzenie powinno nastąpić równocześnie. Skarżący podnieśli też, że wystawienie dwóch tytułów wykonawczych na tę sama należność było niedopuszczalne. Zdaniem strony skarżącej organ egzekucyjny nie był uprawniony do prowadzenia postępowania egzekucyjnego względem J. K. w oparciu o niepełny tytuł wykonawczy (brak załącznika wskazującego dane personalne zobowiązanej). Tytuł wykonawczy został bezprawnie wystawiony na małżeństwo (poz. 9) co doprowadziło do naruszenia art. 27c u.p.e.a. Zobowiązanie podatkowe w niniejszej sprawie nie miało charakteru solidarnego zobowiązania małżonków, lecz stanowiło zobowiązanie podatkowe ciążące wyłącznie na M. K., a w takim wypadku art. 27c nie ma zastosowania. Skarżący powołali się na stanowisko Ministra Finansów wyrażone w piśmie z dnia 10 marca 2005 r., SP2/1024/033-300/1991/04/DO. Odnośnie przesłanki, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. skarżący podnieśli, iż w poz. 31 tytułu wykonawczego Naczelnik Urzędu Skarbowego błędnie wskazał jako rodzaj należności: "zryczałtowany podatek dochodowy od niektórych przychodów", podczas gdy powinien określić rodzaj należności dokładnie z rozstrzygnięciem swojej decyzji z dnia [...]r., czyli: "zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia w dniu 22 lipca 2003 r. nieruchomości stanowiącej zabudowaną działkę gruntu, położoną w Studzienicach (objętą KW nr [...])". Ponadto zarzucili, iż w poz. 32 tytułu wykonawczego błędnie podano okres, którego dotyczy zobowiązanie podatkowe, tj. "2003/12". Zobowiązanie podatkowe określone ww. decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego powstało w lipcu 2003 r., a nie w grudniu tego roku. Określenie rodzaju należności i okresu, którego dotyczy ta należność, zawarte w tytule wykonawczym są w sposób oczywisty nieprecyzyjne i błędne, co mogło wprowadzić zobowiązanych w błąd, zwłaszcza, iż zostały wystawione jednocześnie dwa tytuły wykonawcze dotyczące w istocie tego samego obowiązku, tj. tytuły wykonawcze nr [...]i nr [...]z dnia 9 grudnia 2008 r. W ocenie skarżących zarówno egzekucja administracyjna, jak i zastosowane środki egzekucyjne były niedopuszczalne, bowiem dotyczyły one składników majątkowych małżonków. Tymczasem odpis tytułu wykonawczego doręczony M. K. był niekompletny, tj. nie zawierał załącznika wskazującego dane personalne zobowiązanej J. K.. Ponadto zarzucili, że nie jest dopuszczalne prowadzenie egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych odnoszących się w istocie do tego samego obowiązku, a Naczelnik Urzędu Skarbowego bezpodstawnie wystawił dwa tytuły wykonawcze nr [...]i nr [...]na ten sam rodzaj należności: "zryczałtowany podatek dochodowy od niektórych przychodów". Skarżący podnieśli też, iż egzekucja administracyjna była prowadzona z naruszeniem przepisu art. 239f § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy pierwszej instancji wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego z urzędu – po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej lub wpisie zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia, które zabezpieczają wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę - do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego zaniechał wstrzymania z urzędu wykonania decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w okresie od dnia wniesienia skargi (tj. 10 marca 2010 r.) do daty uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego (tj. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22.06.2010 r., sygn. akt I SA/Gd 367/10, doręczonego pełnomocnikowi strony w dniu 13 lipca 2010 r.). Jednakże organ odwoławczy nie odniósł się do powyższego zarzutu. Skarżący zarzucili także, iż postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., gdyż z dniem 31 grudnia 2008 r. nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia w dniu 22 lipca 2003 r. nieruchomości. Skarżący podnieśli, iż nie doręczono im odrębnie odpisów tytułu wykonawczego i zawiadomień o zastosowaniu środków egzekucyjnych, w związku z powyższym nie zostali oni prawidłowo zawiadomieni o zastosowaniu środków egzekucyjnych i pozbawiono ich możliwości zaskarżenia wadliwych czynności egzekucyjnych. Wskazali też na wątpliwości co do prawidłowości ustanowienia w dniu 14 listopada 2008 r. hipoteki kaucyjnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 26 kwietnia 2011 r. skarżący powtórzyli zarzuty i argumentację zawartą w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił w dniu 9 grudnia 2008 r. dwa tytuły wykonawcze: nr [...] i [...]. Tytuł wykonawczy nr [...]dotyczy egzekucji zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia w dniu 22 lipca 2003 r. nieruchomości, w kwocie należności głównej 179.093,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę od powyższej zaległości. Z kolei na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]egzekwowano obowiązek również związany z powyższym zobowiązaniem podatkowym, jednakże nie ten sam, co w tytule wykonawczym [...]. Dotyczył on bowiem należności z tytułu odsetek w wysokości połowy odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych, naliczonych od terminu płatności podatku (tj. 14 dni od dnia dokonania odpłatnego zbycia) do dnia, w którym upłynęły dwa lata, licząc od dnia sprzedaży, stosownie do art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Inna była zatem podstawa prawna dochodzonej należności. Wystawienie dwóch tytułów wykonawczych w tej sytuacji nie stanowiło naruszenia prawa, nie dotyczą one bowiem tej samej należności. Na podstawie każdego tytułu wykonawczego wszczynane jest i prowadzone odrębne, niezależne od siebie postępowanie egzekucyjne. Każdy tytuł wykonawczy realizowany jest w odrębnym postępowaniu egzekucyjnym. Wynika to z art. 26 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Każdy tytuł wykonawczy dotyczy innej, zindywidualizowanej należności. Z tego względu fakt pozostawania w toku postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], pozostaje bez wpływu na fakt zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Ponadto należy zauważyć, że wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 176/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę podatników na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku, wszystkie zarzuty skarżących, w tym dotyczące naruszenia art. 59 § 1 pkt 2, 3, 4 i 7 u.p.e.a., zostały uznane za bezzasadne. Sąd podzielił stanowisko organów, że w sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. niezasadny okazał się zarzut przedawnienia egzekwowanego zobowiązania podatkowego, błędu co do osoby zobowiązanego, niedopuszczalności egzekucji i środków egzekucyjnych, a także określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią decyzji. W tej sytuacji argumenty skarżących, odwołujących się do wadliwości postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], uznać należy za bezzasadne. Rozpatrywana sprawa dotyczy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 9 grudnia 2008 r. Postępowanie to zakończyło się w dniu 13 maja 2010 r. w związku z wyegzekwowaniem dochodzonej na podstawie ww. tytułu wykonawczego należności. Podzielić należy stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, iż w rozpatrywanej sprawie, wobec wyegzekwowania należności dochodzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie tego postępowania było bezprzedmiotowe. Postępowanie egzekucyjne w administracji co do zasady kończy się przez wykonanie egzekucji - realizację tytułu wykonawczego. W takim przypadku organ egzekucyjny nie wydaje żadnego rozstrzygnięcia, w szczególności zaś nie ma wówczas podstaw do wydania postanowienia o umorzeniu egzekucji (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 1992 r. III SA 38 /92, ONSA z 1993 r. nr 4, poz. 90). W rozpoznawanej sprawie - jak wynikało z niekwestionowanych okoliczności faktycznych - organ egzekucyjny zrealizował tytuł wykonawczy, tj. wyegzekwował całą dochodzoną należność i tym samym postępowanie egzekucyjne zostało zakończone. Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego został złożony już po jego zakończeniu, był zatem bezprzedmiotowy, co uzasadniało uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego wszczętego na podstawie tego wniosku, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 rok, Nr 153, poz.1270 z późn. zm), nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 powołanej ustawy, oddalił skargę.