III SA/Lu 128/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi W.L. na uchwałę Rady Miasta R. z dnia [...] 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłat za świadczenia w publicznych przedszkolach prowadzonych przez gminę R. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały i określa, iż nie podlega ona wykonaniu. Pismem z dnia 24 sierpnia 2010 r. Wojewoda Lubelski wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargą na uchwałę Nr XLVI/357/2010 Rady Miejskiej w Rykach z dnia 30 czerwca 2010 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za świadczenia w publicznych przedszkolach prowadzonych przez Gminę Ryki. W uzasadnieniu skargi Wojewoda zakwestionował w pierwszej kolejności § 2 przedmiotowej uchwały, w którym ustalono, iż odpłatność za świadczenia w zakresie przekraczającym realizację podstawy programowej wychowania przedszkolnego obejmuje koszty zajęć opiekuńczo-wychowawczych oraz dydaktycznych w postaci: gier i zabaw dydaktycznych wspomagających rozwój umysłowy dziecka; gier i zabaw badawczych rozwijających zainteresowania otaczającym światem; zajęć rozwijających plastyczne i teatralne uzdolnienia dzieci; gier i zabaw ruchowych, wspomagających rozwój fizyczny dziecka oraz zabaw tematycznych wspomagających rozwój fizyczny dziecka. W ocenie organu nadzoru zapisy te są sprzeczne z treścią art. 14 ust. 5 w zw. z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572, ze zm.). Pierwszy ze wskazanych przepisów (w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej uchwały) upoważniał radę gminy do ustalenia opłaty za świadczenia udzielane przez przedszkola publiczne. Drugi zaś określał przedszkole publiczne jako takie, które: prowadzi bezpłatne nauczanie i wychowanie w zakresie co najmniej podstawy programowej wychowania przedszkolnego; przeprowadza rekrutację dzieci w oparciu o zasadę powszechnej dostępności oraz zatrudnia nauczycieli posiadających kwalifikacje określone w odrębnych przepisach. Na podstawie powyższych regulacji Wojewoda stwierdził, że rada gminy może ustalać jedynie opłaty za konkretne świadczenia przekraczające podstawę programową. Rada gminy nie może ustalać w uchwale opłat za pobyt dziecka w przedszkolu publicznym, jeżeli realizuje ono jedynie podstawy programowe, gdyż mieszczące się w tym zakresie świadczenia są bezpłatne. Dopiero w sytuacji przekroczenia podstawy programowej wychowania przedszkolnego, za świadczenia przekraczające tę podstawę ustala się opłatę. Niemniej jednak należy wówczas wyraźnie określić, co mieści się w ramach oferowanego świadczenia, tzn. co proponowane jest w zamian za uiszczenie opłaty. Gmina nie jest bowiem uprawniona do pobierania od rodziców (opiekunów) dzieci korzystających z przedszkoli publicznych opłat za zajęcia, które mieszczą się w ramach podstawy programowej określonej w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2009 r., Nr 4, poz. 17). Powołując się na stanowisko wyrażane w orzecznictwie organ nadzoru wskazał, iż konieczne jest precyzyjne określanie wymiaru i jakości świadczeń w zakresie przekraczającym realizację podstawy programowej wychowania przedszkolnego, które powinny mieć niejako formę cennika i znajdować oparcie w zasadzie ekwiwalentności świadczeń. Realizacja tych wskazań pozwala bowiem na kontrolę czy opłatą nie są objęte świadczenia bezpłatne w myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, oraz sprawia, że zarówno zakres oferowanych świadczeń ponadprogramowych jak i odpowiadający im taryfikator są czytelne, co ma istotne znaczenie dla rodziców (opiekunów) dziecka przy wyborze poszczególnych odpłatnych świadczeń dodatkowych, wypełniających indywidualne potrzeby dziecka oraz pozostających w granicach możliwościom finansowych jego rodziców. W ocenie organu za niewystarczające należy uznać ogólnikowe wskazanie, w § 2 ust. 1 uchwały, rodzajów zajęć opiekuńczo wychowawczych oraz dydaktycznych podlegających opłacie. Dokonanie takiego określenia świadczeń przekraczających podstawę programową, uniemożliwia bowiem po pierwsze racjonalne wyliczenie rzeczywistego kosztu oferowanego zajęcia, a po drugie rodzi wątpliwości co do samego faktu "wykraczania poza podstawę programową". Z uwagi na fakt, iż w ramach świadczeń bezpłatnych mieści się realizacja zadań, do jakich powołane są przedszkola, należy stwierdzić, że niejasne wskazanie zakresu zadań mających charakter ponadprogramowy w § 2 ust. 1 zaskarżonej uchwały jest wadliwe. Niewątpliwie bowiem zajęcia w postaci "gier i zabaw wspomagających rozwój umysłowy dziecka, rozwijających zainteresowania otaczającym światem, wspomagających rozwój fizyczny dziecka oraz rozwijających plastyczne i teatralne uzdolnienia dzieci" należy zaliczyć do podstawowych zadań przedszkoli, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia MEN w sprawie podstawy programowej. Tymczasem podstawowe usługi powinny być realizowane bezpłatnie również w czasie przekraczającym 5 godzin dziennie. Wobec tego nie jest jednoznacznie wskazane, za co konkretnie pobierana jest opłata określona w § 2 ust. 2 uchwały. Ujęcie kosztów jako całość sprawia, że poza kontrolą pozostaje czy w opłacanych zajęciach mieszczą się wyłącznie świadczenia przekraczające podstawy programowe wychowania przedszkolnego czy mieszczą się także świadczenia zaliczone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej do podstawy programowej. Ponieważ w całej uchwale brak jest jakichkolwiek kalkulacji opłat oraz wyjaśnienia, dlaczego wysokość opłaty ustalono akurat w wysokości wskazanej w § 2 ust. 2, nasuwa się wniosek, iż wskazana opłata jest ponoszona za sam pobyt dziecka w przedszkolu. Mimo, iż w § 1 uchwały wskazano, że usługi świadczone w zakresie podstawy programowej będą realizowane bezpłatnie w wymiarze 5 godzin dziennie, to jednak brak wskazania konkretnego przedziału czasowego, w którym trwają zajęcia programowe, może rodzić wątpliwość, w jakim faktycznie czasie takie odpłatne zajęcia będą realizowane. Tymczasem, jak wynika z ustawy o systemie oświaty, odpłatności podlega nie sam pobyt dziecka w przedszkolu publicznym, ale oferowane przez tego rodzaju placówkę świadczenia wykraczające poza podstawę programową, przewidzianą w rozporządzeniu MEN. W dalszej kolejności Wojewoda zakwestionował zapis § 3 przedmiotowej uchwały wskazujący, iż w przypadku korzystania ze świadczeń przedszkoli przez dwoje lub więcej dzieci z jednej rodziny określona w § 2 ust. 3 opłata ulega obniżeniu, o 50 % za drugie i każde następne dziecko. W ocenie organu nadzoru Rada Miejska, różnicując wysokość opłat za korzystanie ze świadczeń przedszkoli w zależności od liczby dzieci z jednej rodziny uczęszczających do przedszkola, naruszyła zasadę równego traktowania podmiotów prawa posiadających wspólną cechę istotną dla regulacji, co oznacza naruszenie konstytucyjnej zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Zdaniem organu nadzoru analiza § 3 przedmiotowej uchwały budzi wątpliwości co do tego, czy Rada Miejska przyjęła kryterium różnicowania pozostające w racjonalnym związku z celem i treścią regulacji. Kryterium tym jest bowiem określona przez Radę liczba dzieci z danej rodziny uczęszczająca do przedszkola. Wskazanie takie wydaje się nie pozostawać w racjonalnym związku z celem i treścią regulacji. Wspólną cechą regulacji w tym przypadku jest bowiem zakres korzystania ze świadczeń przedszkola i jedynym logicznym uzasadnieniem skutkującym odpowiednim zmniejszeniem odpłatności jest korzystanie z tego zakresu w ograniczonym wymiarze. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Rykach wniosła o jej oddalenie. Rada wskazała, iż w § 1 zaskarżonej uchwały wyraźnie określono, że zajęcia w przedszkolach publicznych w ramach podstawy programowej wychowania przedszkolnego realizowane są bezpłatnie w wymiarze 5 godzin dziennie. Następnie w § 2 uchwały wymienione zostały rodzaje zajęć przekraczających tę normę oraz ustalone zostały opłaty za jedną godzinę faktycznego korzystania przez dziecko z tych zajęć. Ustalenie opłaty za godzinę zajęć ponad normy programowe nie oznacza, że Rada uzależniła opłatę za sam pobyt dziecka w przedszkolu, bowiem wcześniej określiła rodzaje bezpłatnych zajęć, które będą świadczone ponad zakres podstawy programowej. Ponadto w ocenie Rady Miejskiej w Rykach obniżenie ustalonych za zajęcia ponadprogramowe opłat dla dzieci z jednej rodziny, korzystających z usług przedszkola w żaden sposób nie narusza zasady równego traktowania podmiotów prawa. Każda rodzina posiadająca w przedszkolu zarówno jedno dziecko, jak też rodziny, w których z przedszkola korzysta więcej niż jedno dziecko uiszczą taką samą lub obniżoną opłatę. Żaden z przytoczonych na wstępie przepisów prawa nie zabrania ustalenia obniżonej stawki opłat w okolicznościach określonych przez radę, ani też nie przekreśla celu tej regulacji, natomiast bez wątpienia pozwoli wielu rodzinom na udźwignięcie tych opłat bez ograniczania dzieciom dostępu do zajęć ponadprogramowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona uchwała narusza przepisy prawa w stopniu skutkującym koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Już na wstępie należy wskazać, że przywoływane przez Wojewodę przepisy ustawy o systemie oświaty – art. 6 i art. 14 ust. 5 zostały zmienione już po podjęciu zaskarżonej uchwały (art. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty; Dz. U. Nr 148, poz. 991). Ponieważ zmiany w ustawie o systemie oświaty weszły w życie z dniem 1 września 2010 r., adekwatny dla oceny legalności zaskarżonej uchwały jest stan prawny obowiązujący w dacie jej podjęcia, a zatem przed wspomnianą nowelizacją. Zakwestionowaną przez Wojewodę uchwałą z dnia 30 czerwca 2010 r. Rada Miejska w Rykach ustaliła wysokość opłat za świadczenia w publicznych przedszkolach prowadzonych przez Gminę Ryki. Z punktu widzenia oceny legalności zaskarżonej uchwały kluczowe znaczenie ma brzmienie pierwszych trzech paragrafów uchwały. Zgodnie z § 1 usługi świadczone przez przedszkola prowadzone przez Gminę Ryki w zakresie podstawy programowej wychowania przedszkolnego, o której mowa w załączniku Nr 1 do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego [...] są realizowane bezpłatnie w wymiarze 5 godzin dziennie. Zgodnie z § 2 ustala się odpłatność rodziców (opiekunów prawnych) za świadczenia w zakresie przekraczającym realizację podstawy programowej wychowania przedszkolnego obejmującą koszty następujących zajęć opiekuńczo-wychowawczych oraz dydaktycznych: 1) gry i zabawy dydaktyczne, wspomagające rozwój umysłowy dziecka, 2) gry i zabawy badawcze, rozwijające zainteresowania otaczającym światem, 3) zajęcia rozwijające plastyczne i teatralne uzdolnienia dzieci, 4) gry i zabawy ruchowe, wspomagające rozwój fizyczny dziecka, 5) zabawy tematyczne, wspomagające rozwój emocjonalny i społeczny dziecka. Koszt jednostkowy za jedną godzinę korzystania dziecka ze świadczeń, o których mowa w ust. 1 ustala się w wysokości 0,12 % minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego na podstawie odrębnych przepisów. Opłatę pobiera się za każdą rozpoczętą godzinę świadczenia. Opłatę miesięczną ustala się na podstawie określonej w powyższy sposób stawki godzinowej oraz liczby godzin, w czasie których dziecko korzysta ze świadczeń odpłatnych. Ponadto, zgodnie z § 3 zaskarżonej uchwały w przypadku korzystania ze świadczeń przedszkoli przez dwoje lub więcej dzieci z jednej rodziny określona w § 2 ust. 3 opłata ulega obniżeniu, o 50 % za drugie i każde następne dziecko. Zastrzeżenia Wojewody wobec uchwały opierają się na dwóch podstawowych argumentach. Po pierwsze Wojewoda uważa, że Rada Miejska nie określiła w uchwale rodzaju świadczeń w zakresie przekraczającym realizację podstawy programowej wychowania przedszkolnego podlegających opłacie. To powoduje niemożność oceny, czy opłatą nie będą objęte świadczenia, które w przedszkolu publicznym muszą pozostać bezpłatne, a więc pozostające w granicach realizacji podstawy programowej. Drugi z zarzutów Wojewody dotyczy zróżnicowania w uchwale (§ 3) wysokości opłat pobieranych od rodziców, w zależności od liczby dzieci z jednej rodziny, które korzystają z przedszkola. Zdaniem Wojewody kryterium zróżnicowania nie pozostaje w związku z celem regulacji i przez to jest sprzeczne z wymogiem konstytucyjnej zasady równości. Odnosząc się do pierwszego z zarzutów Wojewody, należy uznać go za zasadny. Do istotnych cech przedszkola publicznego należy prowadzenie bezpłatnego nauczania i wychowania w zakresie co najmniej podstawy programowej wychowania przedszkolnego (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2010 r., a więc w stanie prawnym miarodajnym dla oceny legalności zaskarżonej uchwały). Art. 3 pkt 13 ustawy o systemie oświaty definiuje podstawę programową wychowania przedszkolnego jako obowiązkowe zestawy celów i treści nauczania, w tym umiejętności, opisane w formie ogólnych i szczegółowych wymagań dotyczących wiedzy i umiejętności, które powinien posiadać uczeń po zakończeniu określonego etapu edukacyjnego, oraz zadania wychowawcze szkoły, uwzględniane odpowiednio w programach wychowania przedszkolnego i programach nauczania oraz umożliwiające ustalenie kryteriów ocen szkolnych i wymagań egzaminacyjnych. Podstawę programową wychowania przedszkolnego określa Załącznik Nr 1 do wspomnianego wyżej rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. Jako cele wychowania przedszkolnego w Załączniku wskazano: 1) wspomaganie dzieci w rozwijaniu uzdolnień oraz kształtowanie czynności intelektualnych potrzebnych im w codziennych sytuacjach i w dalszej edukacji; 2) budowanie systemu wartości, w tym wychowywanie dzieci tak, żeby lepiej orientowały się w tym, co jest dobre, a co złe; 3) kształtowanie u dzieci odporności emocjonalnej koniecznej do racjonalnego radzenia sobie w nowych i trudnych sytuacjach, w tym także do łagodnego znoszenia stresów i porażek; 4) rozwijanie umiejętności społecznych dzieci, które są niezbędne w poprawnych relacjach z dziećmi i dorosłymi; 5) stwarzanie warunków sprzyjających wspólnej i zgodnej zabawie oraz nauce dzieci o zróżnicowanych możliwościach fizycznych i intelektualnych; 6) troska o zdrowie dzieci i ich sprawność fizyczną; zachęcanie do uczestnictwa w zabawach i grach sportowych; 7) budowanie dziecięcej wiedzy o świecie społecznym, przyrodniczym i technicznym oraz rozwijanie umiejętności prezentowania swoich przemyśleń w sposób zrozumiały dla innych; 8) wprowadzenie dzieci w świat wartości estetycznych i rozwijanie umiejętności wypowiadania się poprzez muzykę, małe formy teatralne oraz sztuki plastyczne; 9) kształtowanie u dzieci poczucia przynależności społecznej (do rodziny, grupy rówieśniczej i wspólnoty narodowej) oraz postawy patriotycznej; 10) zapewnienie dzieciom lepszych szans edukacyjnych poprzez wspieranie ich ciekawości, aktywności i samodzielności, a także kształtowanie tych wiadomości i umiejętności, które są ważne w edukacji szkolnej. Analizując treść § 2 ust. 1 zaskarżonej uchwały należy zgodzić się z zastrzeżeniami Wojewody. Porównując zakres zajęć opiekuńczo-wychowawczych oraz dydaktycznych objętych odpłatnością z zakresem podstawy programowej wychowania przedszkolnego należy stwierdzić, że zakresy te w istocie pokrywają się. Innymi słowy: gmina wprowadza odpłatność za zajęcia, które leżą w granicach podstawy programowej. Takie działalnie jest sprzeczne z treścią ustawy o systemie oświaty, która jako jedną z kluczowych cech przedszkola publicznego wskazuje prowadzenie bezpłatnego nauczania i wychowania w zakresie co najmniej podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Oceny tej nie zmienia zawarte w początkowym fragmencie cytowanego § 2 ust. 1 uchwały zastrzeżenie: "w zakresie przekraczającym realizację podstawy programowej". Z uchwały nie wynika w żaden sposób, które z zajęć będą przekraczały realizację podstawy programowej. Nie wiadomo zatem, kto i w jaki sposób ustali które z zajęć prowadzonych w przedszkolu są objęte opłatą jako wykraczające poza podstawę. Negatywnej oceny zgodności z prawem uchwały nie zmienia także zawarte w § 1 zastrzeżenie, że usługi świadczone przez przedszkola prowadzone przez Gminę Ryki są realizowane bezpłatnie w wymiarze 5 godzin dziennie. Zajęcie opiekuńczo-wychowawcze i dydaktyczne objęte podstawą programową muszą być realizowane bezpłatnie, niezależnie w jakim wymiarze się odbywają. 5-godzinny czas realizacji podstawy programowej jest okresem minimalnym, a nie maksymalnym przeznaczonym na wykonanie tego zadania (por. § 10 ust. 2 pkt 1 Załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. Nr 61, poz. 624, ze zm.). Opłaty za zajęcia prowadzone przez przedszkola publiczne poza obowiązkowym zakresem bezpłatnym muszą być oparte na zasadzie ekwiwalentności, co oznacza, że każda opłata musi dotyczyć konkretnego świadczenia, przekraczającego podstawę programową i być wprost skorelowana z konkretnymi kosztami świadczenia tych usług. Z tego wynika, że obowiązkiem organu samorządu terytorialnego uchwalającego opłatę za usługi przedszkolne jest wykazanie, iż wysokość obowiązku pieniężnego nałożonego na rodzica dziecka korzystającego z usług przedszkola publicznego pozostaje w związku przyczynowym z oferowaną mu usługą. Przy ustalaniu omawianej opłaty należy szczegółowo wykazać, za jakiego rodzaju świadczenie opłata jest żądana i co się na owo opłacane świadczenie składa. Uchwała zatem powinna precyzyjnie określać poszczególne świadczenia przekraczające podstawę programową, oferowane przez przedszkole publiczne, a także, co składa się na każde z tych świadczeń. Stąd też organ samorządu terytorialnego ustanawiając opłatę powinien określić jej wysokość za każde ze świadczeń z osobna. Reasumując, sposób ustalenia odpłatności powinien być przekonujący, oparty na kalkulacji ekonomicznej, a argumentacja za nim przemawiająca racjonalna i stosownie uzasadniona. Z tego mianowicie powodu, że brak czytelności co do zakresu dodatkowych świadczeń opiekuńczo – wychowawczych i odpowiadającej im opłaty, pozbawia rodziców dzieci, przy podejmowaniu decyzji w kwestii korzystania z usług przedszkola, możliwości dokonania rzetelnej oceny w tym zakresie. Takie ogólnikowe ujęcie przedmiotowej opłaty powoduje w istocie przyjęcie tylko jednej, a przy tym sztywnej opłaty, która w istocie nakłada na rodziców dzieci obowiązek jej ponoszenia w każdym przypadku korzystania przez dziecko z wychowania przedszkolnego, tzn. niezależnie od rozmiaru i rodzaju tych dodatkowych świadczeń oferowanych poza podstawą programową przez przedszkole oraz bez związku z tym, czy konkretne dziecko korzysta w ogóle z owych dodatkowych świadczeń, a jeśli tak, to w jakim rozmiarze. (por. wyrok NSA z 24 listopada 2010 r., I OSK 1554/10; orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe zasady regulacji opłat za świadczenia ponadprogramowe realizowane w przedszkolach publicznych zostały wypracowane w utrwalonej, bogatej linii orzeczniczej sądów administracyjnych (linię tą przedstawiono m.in. w wyroku tutejszego sądu z 7 czerwca 2010 r., III SA/Lu 92/10; orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni zgadza się z tymi poglądami. Zaskarżona uchwała powyższych standardów nie spełnia, nie pozwala bowiem na precyzyjnie oddzielenie zakresu zajęć, które będą prowadzone nieodpłatnie, gdyż będą wchodzić w zakresie podstawy programowej do zajęć, za które będzie pobierana opłata. W konkluzji należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała jest niezgodna z art. 14 ust. 5 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o systemie oświaty z wyżej przedstawionych przyczyn. W świetle art. 91 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591, ze zm.) uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Należy przy tym podkreślić, że choć zasadnicze zastrzeżenia dotyczą § 2 ust. 1 uchwały, musi to jednak skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały w całości, gdyż jest to kluczowy dla całej uchwały przepis i bez niego cała regulacja traci jakikolwiek sens normatywny. Sąd uznaje również za zasadny zarzut niezgodności z prawem § 3 zaskarżonej uchwały, różnicującego wysokość opłat pobieranych od rodziców, w zależności od liczby dzieci z jednej rodziny, które korzystają z przedszkola. Jak wyżej wskazano opłata, której dotyczy zaskarżona uchwała ma charakter ekwiwalentu za świadczone usługi edukacyjne i wychowawcze. Wysokość opłaty powinna być zatem uzależniona od liczby godzin zajęć, z jakich dane dziecko korzysta. Dopuszczalne różnicowanie wysokości opłaty może się opierać wyłącznie na kryterium zakresu korzystania ze świadczeń przedszkola. Przyjęte w uchwale kryterium liczby dzieci nie pozostaje w związku z celem regulacji. Prowadzi wręcz do sytuacji odwrotnej – zwiększone korzystanie z usług przedszkola, wynikające z większej liczby dzieci, łączy się z obniżeniem należnej opłaty. W ocenie sądu rację ma Wojewoda, powołujący się na stanowisko orzecznictwa, że takie zróżnicowanie jest niezgodne z wymogami zasady równości. Odnosząc się w tym zakresie do argumentów podniesionych w odpowiedzi na skargę należy wskazać, że różnicowanie opłat w sposób określony w uchwale nie jest odpowiednim sposobem wsparcia rodzin wielodzietnych, skoro pozostaje w sprzeczności z wymogami zasady równości. W stosunku do rodzin wielodzietnych, pozostających w trudnej sytuacji materialnej, istnieją inne formy wsparcia, które umożliwiają im pokrycie ewentualnych dodatkowych kosztów pobytu dziecka w przedszkolu, wykraczającym poza zakres świadczeń należnych bezpłatnie. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 147 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) w zw. z art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.