I OSK 1407/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-01-13

Skład orzekający: Maria Wiśniewska, Janina Antosiewicz, Iwona Kosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając przyznania zasiłku rodzinnego na kolejny okres zasiłkowy, może oprzeć się na ustaleniach faktycznych zawartych w ostatecznej decyzji z poprzedniego okresu zasiłkowego, czy też jest zobowiązany do ponownego, samodzielnego ustalenia stanu faktycznego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, odmawiając przyznania zasiłku rodzinnego na kolejny okres zasiłkowy, jest związany ustaleniami faktycznymi zawartymi w ostatecznej decyzji z poprzedniego okresu zasiłkowego, która przyznała zasiłek na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dopóki taka decyzja nie zostanie uchylona, zmieniona lub stwierdzona jej nieważność, organy i sąd administracyjny nie mogą przyjmować innych danych dotyczących dochodu niż te zawarte w decyzji ostatecznej. Żądanie ponownego ustalenia stanu faktycznego w takiej sytuacji jest nieuprawnione.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku dla Z.W. na okres zasiłkowy 2010/2011. Organ I instancji, a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że dochód rodziny na osobę przekroczył ustalone kryterium. W poprzednim okresie zasiłkowym 2009/2010 zasiłek został przyznany na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, mimo przekroczenia kryterium, ponieważ przekroczenie to nie było wyższe od najniższego zasiłku rodzinnego i wystąpiło po raz pierwszy. W kolejnym okresie zasiłkowym dochód również przekroczył kryterium, ale organ uznał, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, zasiłek już nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant asystent sędziego Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 322/11 w sprawie ze skargi Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 322/11 oddalił skargę Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci oraz dodatków do zasiłku. Z uzasadnienia wyroku wynika, iż Z. W., pobierająca zasiłek rodzinny na dzieci osiągnęła dochód na osobę w rodzinie w kwocie 600,71 zł miesięcznie i przekroczył on kwotę 583 zł, uprawniającą do otrzymania zasiłku rodzinnego. Różnica między kryterium dochodowym, a osiągniętym dochodem na osobę w rodzinie wyniosła 17,71 zł. W poprzednim okresie zasiłkowym 2009/2010 Z. W. decyzją z [...] listopada 2010 r. nabyła uprawnienia do pobierania zasiłku rodzinnego na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), tj. mimo przekroczenia kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 5 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. W tej sytuacji organ pierwszej instancji uznał, że w kolejnym okresie zasiłkowym 2010/2011 brak jest podstaw do przyznania zasiłku rodzinnego, a skoro zasiłek nie przysługuje, nie przysługują również dodatki do niego i decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. odmówił przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków. Pełnomocnik strony wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając brak szczegółowego uzasadnienia w zakresie obliczenia dochodu rodziny w 2009 r., co już jest podstawą do uchylenia orzeczenia oraz błędne, tj. sprzeczne z art. 5 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r., ustalenie wysokości dochodu za 2008 r. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie zasiłku od 1 listopada 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie decyzją z [...] stycznia utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium ustaliło, że rodzina Z. W. jest czteroosobowa, a jedno z dzieci jest osobą niepełnosprawną. Wniosek strony dotyczył przyznania świadczenia na okres zasiłkowy 2010/2011, a więc przy jego rozpatrywaniu należało wziąć pod uwagę dochody rodziny z 2009 r. Organ I instancji przyjął na podstawie zaświadczenia Urzędu Skarbowego oraz oświadczeń strony o braku innych dochodów, iż dochód uzyskany przez czteroosobową rodzinę w 2009 r. wyniósł 28 834,24 zł. Jest to dochód netto, po odliczeniu od dochodu brutto wynoszącego 35 002,96 zł – pomniejszony o podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, zgodnie z art.3 ust, 1 pkt a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sposób obliczania składki zdrowotnej reguluje § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), według wzoru S=SplP-Sus (gdzie: S- oznacza składkę na ubezpieczenie zdrowotne, Sp- stopę procentową składki na ubezpieczenie zdrowotne (obecnie wynosi 9%), P- przychód wyrażony w złotych, Sus-składka na ubezpieczenie społeczne wyrażona w złotych ). Zatem, S czyli składka zdrowotna = 9% x (36 337,96 -2198,14 )=3072,58 zł. Następnie, zgodnie z art.3 pkt 1 lit. a/ ustawy dochód faktyczny strony, który uwzględnia się przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych (dane z zaświadczenia Urzędu Skarbowego) dochód brutto 35 002,96 - podatek 898,00 - składka na ubezp. zdrowotne 3072,58 - składka na ubezpiecz, społeczne 2198,14 = 28 834,24 zł. Ta właśnie kwota stanowiąca dochód roczny rodziny, podzielona przez 12 m-cy oraz przez 4 (liczba osób) daje dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie, w tym przypadku 600,71 zł i dochód ten przekracza kryterium dochodowe (wynoszące 583 zł) o kwotę 17,71 zł. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Według ustaleń Kolegium, Z. W. otrzymała świadczenia rodzinne za okres zasiłkowy 2009/2010 r. (po wyroku WSA w Szczecinie sygn. akt II SA/Sz 245/10) na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem dochód przekraczał o 38,30 zł kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. Biorąc pod uwagę, że przekroczenie to nie było wyższe od najniższego zasiłku rodzinnego wynoszącego 68,00 zł, a przekroczenie wystąpiło po raz pierwszy, świadczenia zostały przyznane. Przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wystąpiło również w okresie zasiłkowym 2010/2011 o kwotę 17,71zł, tj. kwotę nie przekraczającą wysokości najniższego zasiłku rodzinnego. Jednak ze względu na jego wystąpienie po raz kolejny, zasiłek nie przysługuje. W tej sytuacji Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie pełnomocnik Z. W. zarzucił błędne – sprzeczne z art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881) – ustalenie wysokości dochodu za 2008 r. i wskazując na powyższe uchybienie, wniósł o uchylenie decyzji organów II i I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej kwota 621,30 zł wykazana w decyzji MOPS z dnia [...] listopada 2010 r., jako dochód na członka rodziny, nie jest wiążąca dla organu w niniejszej sprawie, ponieważ stwierdzenie to zawarte jest jedynie w uzasadnieniu decyzji. Stąd w nowym postępowaniu organ zobowiązany jest do dokonania ponownych ustaleń faktycznych, zaś ustalenie kwoty 621,30 zł jest sprzeczne z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ nie uwzględnia dochodu utraconego przez Z. W. w 2008 r. w związku z obliczeniem jej wymiaru czasu pracy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, iż wydając zaskarżoną decyzję organ nie naruszył prawa. Sąd powołał się na przepisy art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zwanej dalej "ustawą", w myśl których zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł, zaś w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Przeciętny miesięczny dochód członków rodziny skarżącej uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (2009), obliczony zgodnie z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy, wyniósł 600,71 zł, a więc przekroczył ustalone dla tej rodziny kryterium dochodowe (583,00 zł). Zgodnie z art. 5 ust. 2 i 3 ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. W poprzednim okresie zasiłkowym 2009/2010, Z. W. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], nabyła uprawnienia do pobierania zasiłku rodzinnego na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z powodu przekroczenia kryterium uprawniającego do zasiłku rodzinnego przez uzyskany miesięczny dochód członków rodziny skarżącej, w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (2008). Powyższa decyzja jest decyzją ostateczną. Elementem składowym decyzji jest uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie jest więc niezbędnym elementem decyzji administracyjnej i stanowi integralną jej część. Właśnie z uzasadnienia tej decyzji wynika przeciętny miesięczny dochód członków rodziny skarżącej uzyskany w roku 2008 r., a także stwierdzenie, iż przekroczone zostało kryterium dochodowe, o kwotę nie przekraczającą wysokości najniższego zasiłku rodzinnego. W podstawie prawnej decyzji wskazany jest zaś art. 5 ust. 3 ustawy stanowiący podstawę przyznania zasiłku. W odniesieniu do zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego, poprzez sprzeczne z przepisami ustawy ustalenie dochodu skarżącej za rok 2008 Sąd stwierdził, że Kolegium w zaskarżonej decyzji odniosło się do tego zarzutu, podniesionego uprzednio w odwołaniu, przyjmując, że w niniejszym postępowaniu nie badało dochodu skarżącej za rok 2008, a jedynie za rok 2009. Z tych względów nie odnosi się do zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego. Organ podkreślił jedynie, iż decyzja przyznająca świadczenia na okres zasiłkowy 2009/2010 została bardzo szczegółowo uzasadniona, z podaniem wyliczeń matematycznych. Jakkolwiek uzasadnienie organu odwoławczego nie jest do końca prawidłowe, Sąd uznał, iż zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego nie jest uzasadniony. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Możliwym jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu, jednakże skarżąca tego nie uczyniła podnosząc jedynie, iż przy obliczaniu dochodu za rok 2008 nie uwzględniono dochodu utraconego. Dopóki jednak taki przeciwdowód nie zostanie przeprowadzony, organy administracji obowiązane są przyjmować stan faktyczny wynikający z treści dokumentu urzędowego (wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2006 r. sygn. akt I OSK 314/06 Lex 275541). Jednocześnie WSA zauważa, że właśnie z powodu dochodu utraconego sprawa przyznania skarżącej zasiłków na okres 2009/2010 była ponownie rozpatrywania, a w decyzji z [...] listopada 2010 r. przy ustalaniu przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny w 2008 r. uwzględniono dochód utracony przez skarżącą na skutek zmiany wymiaru czasu pracy. Skoro więc decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. skarżącej przyznano zasiłek rodzinny w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy, tj. pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, to organ miał prawo do ustalenia w oparciu o ten dokument, faktu przekroczenia kryterium w poprzednim roku kalendarzowym, a w konsekwencji tego prawo do odmowy przyznania zasiłku na podstawie art. 5 ust. 3 zdanie drugie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej P.p.s.a., oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Z. W., reprezentowana przez adw. Filipa Sztukiela i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie: 1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. przez nieuwzględnienie naruszeń przez SKO w Koszalinie przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 4 i art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które polegało na wydaniu decyzji bez przeprowadzenia stosownych wyjaśnień i ustaleń dotyczących stanu faktycznego i oparcie decyzji na uzasadnieniu decyzji w innej sprawie, 2) naruszenie prawa materialnego art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne poprzez błędną ich wykładnię skutkującą niewłaściwym ustaleniem wysokości dochodu za 2008 r. Skarga kasacyjna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że błędnie organy oparły się na niewiążącym w tej sprawie ustaleniu zawartym w decyzji MOPS z dnia [...] listopada 2010 r. W kolejnym wniosku organy powinny na nowo ustalić stan faktyczny. Oczywiście elementy stanu faktycznego wynikające z uzasadnienia innej decyzji mogą być podstawą ustaleń faktycznych, niemniej jednak pod uwagę powinny być również brane inne okoliczności sprawy. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy organy administracyjne, uznały za wiążące ustalenia decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło w ten sposób art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 4 i art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, nie uwzględniając tych uchybień, naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Z powyższym koresponduje drugi zarzut skargi kasacyjnej. Uznając za wiążące ustalenie zawarte w uzasadnieniu decyzji MOPS w Szczecinku z dnia [...] listopada 2010 r., Sąd dopuścił się jednocześnie naruszenia art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Przepisy te stanowią podstawę do dokonywania samodzielnych ustaleń przez organy administracji publicznej, bez związywania ich ustaleniami wcześniejszych postępowań. Powoływanie się przez WSA w Szczecinie na art. 76 § 1 k.p.a., dotyczący znaczenia dowodowego dokumentów urzędowych, nie było prawidłowe. Przepis ten ustanawia jedynie domniemanie, które może zostać obalone. Oznacza to więc, że orzekanie na podstawie powołanych przepisów powinno było nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, nie tylko treści uzasadnienia decyzji, która została wydana w innej sprawie. Przyjmując takie związanie organów administracyjnych przy orzekaniu Sąd ewidentnie naruszył powołane przepisy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jak tego wymaga przepis art. 183 § 1 P.p.s.a., Sąd odwoławczy nie uznał za zasadne podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania oraz naruszenia przepisów prawa materialnego. Oceniając legalność zaskarżonego wyroku w niniejszej sprawie należy za kwestię zasadniczą uznać to na jakiej podstawie prawnej zostały wydane decyzje organów administracji. Przepisy art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalają warunki dochodowe, spełnienie których przesądza o przyznaniu zasiłku rodzinnego. W przypadku ust. 1 kryterium dochodowe, od którego uzależniono przyznanie zasiłku nie może przekraczać kwoty 504 zł, zaś w przypadku niepełnosprawności 583 zł. Szczególne odstępstwo od tych zasad przewiduje art. 5 ust. 3 ustawy, w myśl którego gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Zaskarżone decyzje, których legalność oceniał Wojewódzki Sąd Administracyjny zostały wydane w warunkach, gdy miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącej w roku kalendarzowym 2008, poprzedzającym poprzedni okres zasiłkowy (2009/2010), przekraczał ustawowe kryterium o kwotę 38,30 zł. W takiej sytuacji zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy skarżącej przysługiwał zasiłek rodzinny w okresie zasiłkowym 2009/2010, o czym orzeczono w decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. Jednakże wobec przekroczenia kryterium dochodowego w kolejnym 2009 r. o kwotę 17,71 zł zgodnie z art. 5 ust. 3 in fine ustawy zasiłek rodzinny za okres zasiłkowy 2010/2011 już nie mógł być przyznany. Odmawiając przyznania zasiłku organy administracji były związane zarówno normą prawa materialnego, jak i ustaleniami ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. Powyższa decyzja posiada cechę trwałości, zagwarantowaną przepisem art. 16 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Oznacza to, iż od takiej decyzji nie można wnieść odwołania, lecz także to, że rozstrzyga ona w sposób ostateczny załatwienie sprawy administracyjnej. Sprawa rozstrzygnięta decyzją ostateczną nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego, gdyż naruszenie tej zasady (art. 16 § 1 k.p.a.) pociągałoby za sobą nieważność ponownie wydanej decyzji z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Nieuprawnionym jest zatem żądanie skarżącej dokonywania ustaleń faktycznych przez organy wydające zaskarżone decyzje w tej sprawie, mających na celu przyjęcie innych danych o wysokości dochodu osiąganego przez skarżącą w 2008 r. Dodać należy, iż od zasady trwałości decyzji ustawodawca dopuszcza jedynie takie wyjątki, kiedy uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Dopóki więc ostateczna decyzja z dnia [...] listopada 2010 r. nie zostanie uchylona zmieniona lub stwierdzona jej nieważność ma ona moc wiążącą dla organów oraz sądu administracyjnego. Nie mogą one wbrew zawartym w niej ustaleniom przyjmować innych danych. Z powyższych względów zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 80, 107 § 3 w zw. z 5 ust. 4 i art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach nie mogą być uznane za usprawiedliwione. Nie można także uznać za zasadne zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 5 ust. 4 ustawy nakazuje, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku przy ustalaniu dochodu, nieuwzględnienie dochodu utraconego. Natomiast art. 3 pkt 2 zawiera definicję dochodu rodziny stanowiąc, iż oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z uwagi na związanie organów i Sądu ustaleniami ostatecznej decyzji z [...] listopada 2010 r. przyznającej świadczenia za poprzedni okres zasiłkowy (2009/2010) oceną stosowania tych przepisów nie zajmowały się organy ani Sąd w odniesieniu do ustalenia dochodu za 2008 r., natomiast w odniesieniu do ustalania dochodu osiągniętego w roku kalendarzowym 2009 organy prawidłowo zastosowały je, nie można zatem przypisać ani organom, ani Sądowi pierwszej instancji zarzutu naruszenia prawa materialnego. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło