I OSK 870/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. W. i R. W. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 682/11 o oddaleniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J. W. i R. W. na bezczynność Prokuratora Generalnego postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania. 2. zwrócić uiszczony wpis od skargi o wznowienie postępowania sądowego. Postanowieniem z 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 682/11, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J. W. i R. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 lutego 2011 r., VII SAB/Wa 175/10 o odrzuceniu wniesionej przez nich skargi na bezczynność Prokuratora Generalnego. Pismem z [...] maja 2011 r., J. W. i R. W. reprezentowani przez adwokata wnieśli skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2011 r. W skardze o wznowienie postępowania w oparciu o art. 271 pkt 1, art. 275, art. 181, art. 182 § 1 i 3 oraz art. 189 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.") zarzucono nieważność postępowania z uwagi na to, że NSA rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym zamiast na posiedzeniu jawnym. Ponadto, zarzucono naruszenie art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w związku z tym, że w świetle opisanego wyżej zarzutu nieważności postępowania, "ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw, a tak jest w przedmiotowej sprawie, gdyż z pogwałceniem art. 145 k.c. sąd orzekający prawomocnie ograniczył prawo Przechodu przez budynek Skarżących, co zostało opisane w skargach, a więc organ sądowy ugodził w istotę własności (...)". Z uwagi na podniesione zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonych postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazanie sprawy do rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o orzeczeniu o kosztach postępowania. W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania zawarta została polemika z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto wskazano, że z uwagi na wydanie przez WSA w składzie trzech sędziów postanowienia o odrzuceniu skargi, postanowienie NSA o oddaleniu skargi kasacyjnej, który orzekał w składzie jednego sędziego na posiedzeniu niejawnym zostało wydane z naruszeniem art. 181 p.p.s.a. To przesądza o nieważności postępowania i stanowi podstawę jego wznowienia. Prokurator Generalny, pismem z 22 czerwca 2011 r., wniósł o odrzucenie skargi o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 280 § 1 zd. 1 p.p.s.a., w pierwszej kolejności zbadać należy, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Ponieważ postanowienie zostało wydane 29 kwietnia 2011 r., a 12 maja 2011 r. nadano skargę o wznowienie w urzędzie pocztowym, uznać trzeba, że spełniony został warunek określony w art. 277 p.p.s.a. i skarga została wniesiona w terminie. Badanie pod kątem dopuszczalności wznowienia, nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze. Uznać zatem należy, że na wstępnym etapie sąd administracyjny odrzuca skargę o wznowienie postępowania, która w ogóle nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisie działu VII p.p.s.a., względnie, gdy powołana podstawa treściowo odpowiada powyższym przepisom, ale już tylko na podstawie oceny akt sprawy sąd władny jest ocenić, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia. Powołując przesłankę nieważności postępowania wskazaną w art. 271 pkt 1 p.p.s.a., to znaczy "jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia", wnoszący skargę o wznowienie postępowania wskazali, że skarga kasacyjna powinna była zostać rozpoznana na posiedzeniu jawnym w składzie trzech sędziów, jak stanowi art. 181 p.p.s.a. Niewłaściwa, zdaniem wnoszących skargę o wznowienie postępowania, ilość sędziów w składzie, nie oznacza, że w składzie uczestniczyła osoba nieuprawniona. Osobą nieuprawnioną do orzekania w rozumieniu art. 271 pkt 1 jest osoba niebędąca sędzią, a więc ten, kto nie został powołany na stanowisko sędziego sądu administracyjnego zgodnie z przepisami ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). W myśl powołanego przepisu, osobą nieuprawnioną będzie również osoba, która zgodnie z przepisami ustawy nie ma uprawnień do orzekania w danym sądzie administracyjnym. Powyższe okoliczności nie zachodzą w przedmiotowej sprawie, jak również nie były podnoszone w skardze o wznowienie postępowania. Samo sformułowanie podstawy wznowieniowej w sposób odpowiadający przepisom ustawy nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 633). Skoro więc z samego uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi, skargę należało odrzucić (art. 280 § 1 p.p.s.a.). Tylko na marginesie można wyjaśnić, że prawidłowo Naczelny Sąd Administracyjny wydał postanowienie w składzie jednego sędziego na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę postanowieniem, na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 58 § 3 p.p.s.a., a stosownie do art. 16 § 2 p.p.s.a., sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei, z art. 181 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym wypadku, przepisem szczególnym jest art. 182 § 1 p.p.s.a. – "skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym". Paragraf trzeci tego przepisu określa, że na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego. Tym samym, przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczają sytuacje, w których orzeka jeden sędzia na posiedzeniu niejawnym. Oddalenie skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi nie będzie więc "pominięciem" jednej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając środek zaskarżenia od postanowienia o odrzuceniu skargi bada, czy zasadnie odrzucono skargę, a nie czy zarzuty skargi zasługiwały na uwzględnienie. Nie jest zatem uzasadniony pogląd skarżących, którzy w oddaleniu ich skargi kasacyjnej upatrują zamknięcie drogi sądowej i naruszenie przepisów Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest również uprawniony do analizy zarzutów związanych z prawomocnie zakończonym postępowaniem sądowoadministracyjnym. Sądownictwo administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że po wydaniu orzeczenia w drugiej instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest możliwa dalsza polemika ze stanowiskiem Sądu. Wznowienie postępowania służy natomiast w sytuacjach wyjątkowych opisanych w Dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 280 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 230 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.