II SA/Bd 226/11
WyrokWSA w Bydgoszczy2011-06-08
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Grzegorz Saniewski, Elżbieta Piechowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo oceniły wniosek o umorzenie należności z tytułu zwrotu refundacji, uwzględniając jedynie część przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także czy organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał sprawę w ramach zasady dwuinstancyjności?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niepełne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w zakresie wszystkich przesłanek umorzenia należności określonych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ponadto, organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności, nie dokonując ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie kontrolując rozstrzygnięcie organu I instancji. Uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżąca prowadząca działalność gospodarczą zawarła z Powiatowym Urzędem Pracy trzy umowy na zatrudnienie bezrobotnych w ramach prac interwencyjnych. W związku z brakiem zamówień wypowiedziała umowy pracownikom, co skutkowało wezwaniem jej do zwrotu refundacji wraz z odsetkami, gdyż nie utrzymała wymaganego stanu zatrudnienia przez 24 miesiące. Skarżąca wniosła o umorzenie należności, powołując się na trudną sytuację majątkową. Starosta odmówił umorzenia, a Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca złożyła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 czerwca 2011r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zwrotu refundacji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty T. z dnia [...] listopada 2010r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca J. J., prowadząca działalność gospodarczą pod firmą Zakład Krawiecki J. J. Koronowo, Zakład Produkcyjny B., zawarła ze Starostą T. trzy umowy na zatrudnienie w ramach prac interwencyjnych bezrobotnych będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy: w dniu 21 lipca 2008 r. umowę nr [...], w dniu 8 sierpnia 2008 r. umowę nr [...] oraz w dniu 15 października 2008 r. umowę nr [...]
Pismem z dnia [...]marca 2009 r. skarżąca Starostę, że z uwagi na brak zamówień została zmuszona do wypowiedzenia umów o pracę wszystkim pracownicom zatrudnionym w Zakładzie Produkcyjnym w B.
Pismami z dnia [...] marca 2009 r., (nr...) Starosta T. wezwał J. J. do zapłaty kwot wypłaconych na podstawie ww. umów refundacji wraz z odsetkami ustawowymi. Organ wskazał, iż skarżąca nie wywiązała się z obowiązku utrzymania odpowiedniego stanu zatrudnienia przez okres 24 miesięcy, wynikającego z zawartych z nią umów, co zgodnie z postanowieniami tych umów skutkuje obowiązkiem zwrotu dokonanych refundacji wraz z odsetkami ustawowymi.
Pismem z dnia [...] marca 2009 r. skarżąca zwróciła się do Starosty z wnioskiem o umorzenie wypłaconych refundacji, tłumacząc, że nie posiada majątku, z którego można by dochodzić tych należności.
Decyzją z dnia [....] czerwca 2009 r., nr [...], Starosta T.i odmówił J. J. umorzenia należności z tytułu zwrotu refundacji wypłaconych zgodnie z ww. umowami.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Wojewoda [...], decyzją z dnia 6 sierpnia 2009 r., nr [....], uchylił ww. decyzję Starosty i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [....], Starosta T. ponownie odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu zwrotu refundacji. Rozstrzygniecie to zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia 22 grudnia 2009 r., nr [....]
W wyniku skargi J. J. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia [...] marca 2010 r. (sygn. akt II SA/Bd 145/10), uchylił decyzję Wojewody z dnia [....]grudnia 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty T. z dnia [...]listopada 2009 r.
Sąd stwierdził, że organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącej nie zasięgnął nowej opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia w T., co stanowi istotne i rażące naruszenie przepisów postępowania. Zwrócił także uwagę na naruszenie zarówno przez organ odwoławczy jaki i organ I instancji naczelnych zasad postępowania administracyjnego, określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej jako "k.p.a.", w szczególności zasady państwa prawa (art. 6), zasady praworządności (art. 7), zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8), kierując do organu rozpatrującego ponownie sprawę nakaz respektowania tych zasad.
W wyniku rozpatrzenia po raz kolejny wniosku J. J. Starosta T., decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [....], na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d) w związku z art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.z.i.r.p.") oraz art. 138 § 2 k.p.a., odmówił J. J. umorzenia należności z tytułu zwrotu refundacji wypłaconych zgodnie z ww. umowami:
– z dnia 21 lipca 2008 r. w kwocie 17.464,85 zł z tytułu wypłaconych refundacji oraz 684,40 zł tytułu odsetek ustawowych naliczonych od dnia udostępnienia środków do dnia 04.03.2009 r., a od dnia 05.03.2009 r. odsetki w wysokości 6,50 zł za każdy dzień zwłoki;
– z dnia 8 sierpnia 2008 r. w kwocie 2214,43 z tytułu wypłaconych refundacji oraz 78,90 zł z tytułu odsetek ustawowych naliczonych od dnia udostępnienia środków do dnia 04.03.2009 r., a od dnia 05.03.2009 r. odsetki w wysokości 0,80 zł za każdy dzień zwłoki;
– z dnia 15 października 2008 r. w kwocie 1315,65 zł z tytułu wypłaconych refundacji oraz 32,80 zł z tytułu odsetek ustawowych naliczonych od dnia udostępnienia środków do dnia 04.03.2009 r., a od dnia 05.03.2009 r. odsetki w wysokości 0,50 zł za każdy dzień zwłoki.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w toku postępowania skarżąca składała rozbieżne wyjaśnienia dotyczące posiadanych maszyn szwalniczych i nieruchomości. W piśmie z dnia [...] lutego 2009 r. twierdziła, że w ramach inwestycji zakupiła nowe maszyny szwalnicze, natomiast uzasadniając złożony w dniu 25 marca 2009r. wniosek o umorzenie należności z tytułu zwrotu refundacji stwierdziła, iż nie posiada majątku, z którego można by dochodzić należności, nie posiada żadnych nieruchomości, a używane w zakładzie w B. maszyny nie stanowiły jej własności, lecz były wypożyczone. Wyjaśniając tą rozbieżność skarżąca oświadczyła, że maszyny zostały zakupione przez rodziców i następnie jej wypożyczone. Pomimo wezwania skarżąca nie przedłożyła jednak stosownej umowy na dowód ich użyczenia, a jej pełnomocnik stwierdził, że umowa została zawarta ustnie. Zdaniem Starosty zgromadzone w sprawie dokumenty dowodzą, iż J. J. posiada majątek ruchomy, który może przeznaczyć na choćby częściowe zaspokojenie roszczeń organu. Ustalono, że w miesiącu październiku 2008 r. strona dokonała zakupu zestawu komputerowego za 3.500 zł, czego nie wykazała w oświadczeniu majątkowym z dnia [...]lipca 2010 r., a także posiadała samochód osobowy Daewoo Nexia z 1996 r., który wg katalogów "Pojazdy Samochodowe Wartości Rynkowe - notowania ogólnopolskie - VIII/2009" stosowanych przez urzędy skarbowe, posiadał wartość w granicach 2.760 zł - 2.970 zł. Ponadto na uwagę zasługuje fakt, iż w toku postępowania strona wykazała, że poniosła stratę w działalności gospodarczej za 2008 r. w wysokości 4.983,79 zł., a za 3 miesiące 2009 r. w wysokości 24.192,66 zł. Natomiast na dzień likwidacji przedsiębiorstwa nie wykazała zobowiązań ani należności, z czego wynika, że posiadała środki pieniężne, z których pokryła zobowiązania wobec innych wierzycieli. Z posiadanych dokumentów wynika również, że wnioskodawczyni jest zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy w Zakładzie Krawieckim Konfekcji Lekkiej Z. M., w związku z czym posiada stały dochód pozwalający przy dołożeniu starań na dobrowolną spłatę należności.
Organ zatrudnienia zaznaczył ponadto, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przedstawiono w dniu [...] października 2010 r. Powiatowej Radzie Zatrudnienia w T. która na jego podstawie negatywnie zaopiniowała wniosek J. J. o umorzenie należności z tytułu zwrotu wypłaconych refundacji.
Organ podkreślił, że decyzja administracyjna wydawana jest w ramach w sprawie umorzenia zwrotu refundacji uznania administracyjnego. Wydając taką decyzję należy kierować się uzasadnionym interesem wierzyciela, interesem społecznym oraz słusznym interesem strony. Nie można jednak traktować interesu dłużnika w sposób preferencyjny tym bardziej, że przez uzasadniony interes wierzyciela należy rozumieć doniosłe cele społeczne i zadania Funduszu Pracy w zakresie zwalczania bezrobocia i łagodzenia jego skutków.
J. J. odwołała się od ww. decyzji do Wojewody [...], zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj.:
– art. 76 ust. 7 pkt 1 u.p.z.i.r.p. poprzez zawyżenie wartości posiadanego majątku i ustalenie go na dzień złożenia wniosku, nie zaś na dzień wydania decyzji;
– art. 76 ust. 7 pkt 2 u.p.z.i.r.p. poprzez brak zbadania i odniesienia się, pomimo powoływania się przez skarżącą na trudną sytuację majątkową, do możliwości pozbawienia jej niezbędnych środków utrzymania;
– art. 76 ust. 7 pkt 4 u.p.z.i.r.p. poprzez brak zbadania i odniesienia się do możliwości uzyskania w drodze egzekucji środków przewyższających wydatki egzekucyjne;
– a także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 oraz art. 138 § 2 k.p.a.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [....], Wojewoda [....], na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 2, art. 76 ust. 7 i 7a u.p.z.i.r.p. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty T. z dnia 12 listopada 2010 r.
Organ odwoławczy stwierdził, iż wniosek skarżącej o umorzenie należności z tytułu wypłaconych refundacji nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. Co prawda na obecnym etapie nie można odpowiedzieć na pytanie, czy majątek strony jest wystarczający na pokrycie całości dochodzonych należności, czy też nie, jednakże uzyskiwany przez wnioskodawczynię stały dochód z tytułu zatrudnienia w Zakładzie Krawieckim Konfekcji Lekkiej Z. M. w Koronowie, umożliwia jej sukcesywne spłacanie tych należności. Podkreślono również, że przepis art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. stanowi o tym, że Starosta może umorzyć należności z tytułu refundacji w związku z umowami na zatrudnienie osób bezrobotnych w ramach prac interwencyjnych (w całości albo w części), co nie jest równoznaczne ze zobowiązaniem Starosty do umorzenia tych należności nawet wówczas, gdy strona wypełni przesłanki, o których mowa w tej regulacji. Wojewoda ocenił ponadto, iż organ I instancji rozstrzygając sprawę nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Zaznaczył, że obowiązek organu w zakresie uznaniowego rozpoznania wniosku o umorzenie nie może dotyczyć wszystkich argumentów podnoszonych przez stronę. Należy skoncentrować się wyłącznie na tych argumentach, które odnoszą się do przesłanek wynikających z art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p., ponieważ właśnie te przesłanki wyznaczają granice uznania administracyjnego. Organ odwoławczy podkreślił także, że w przedmiotowej sprawie Powiatowa Rada Zatrudnienia w T. - zgodnie z ustawowym wymogiem - w dniu 19 października 2010 r. podjęła uchwałę, w której wyraziła negatywną opinię odnośnie umorzenia należności z tytułu wypłaconych refundacji.
Na decyzję organu odwoławczego J. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie zarówno prawa materialnego, tj.:
– art. 76 ust. 7 pkt 1 u.p.z.i.r.p. poprzez ustalenie, że z majątku w postaci: telewizor wartość 300 zł, lodówka wartość 300 zł, pralka wartość 250 zł, meble wartość 300zł., samochód osobowy Daewoo Nexia data produkcji 1996 r. nieużytkowany z powodu niedopuszczenia do ruchu, można dochodzić należności;
– art. 76 ust. 7 pkt 2 u.p.z.i.r.p. poprzez ustalenie, że dochodzenie należności nie pozbawi strony i jej dzieci niezbędnych środków utrzymania;
– art. 76 ust. 7 pkt 4 u.p.z.i.r.p. poprzez uznanie, że należności uzyskane z egzekucji przewyższą wydatki egzekucyjne;
oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.: art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. Powołując te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo.
Skarżąca podniosła, iż postępowanie prowadzone zarówno przez Starostę, jaki i Wojewodę toczyło się z obrazą przepisów, których naruszenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wytknął organom administracji w wyroku z dnia [....] marca 2010 r. Organ I instancji, którego obowiązkiem było zbadanie, czy na dzień wydania decyzji dochodzenie należności pozbawi osobę pozostającą na utrzymaniu skarżącej niezbędnych środków utrzymania oraz czy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty refundacji, przewyższającej wydatki egzekucyjne, skupił się na ocenianiu, czy strona wcześniej miała środki finansowe. Z kolei organ odwoławczy uzasadniając wydaną przez siebie decyzję ograniczył się do powołania ustaleń dokonanych przez Starostę w toku postępowania wyjaśniającego, dotyczących wartości posiadanego przez stronę majątku ruchomego, oraz negatywnej opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia w T.. Tymczasem zdaniem skarżącej organy winny ocenić możliwość wyegzekwowania od niej dochodzonej kwoty z uwzględnieniem przepisów Kodeksu postępowania cywilnego ustanawiających ograniczenia w prowadzeniu egzekucji. Oczywistym stałoby się wówczas, iż posiadany przez nią majątek i uzyskiwany dochód miesięczny nie pozwalają na skuteczne dochodzenie przedmiotowych należności. W opinii skarżącej dochodzenie należności pozbawiłoby ją i jej dzieci niezbędnych środków utrzymania, a koszty wdrożonej egzekucji przewyższyłyby uzyskaną w jej wyniku kwotę pieniężną.
Skarżąca zarzuciła organom naruszenie obowiązków procesowych w zakresie powinności dokładnego zbadania stanu faktycznego sprawy. Wskazała, iż organ odwoławczy sam przyznał, że zakończył postępowanie na etapie ustaleń nie dających możliwości ustalenia prawdy obiektywnej. Ponadto w ocenie strony w sprawie naruszono zasadę nakazującą uwzględnić interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z tą zasadą organ administracji, działając na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani też nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Zdaniem skarżącej z pewnością w interesie społecznym nie leży odmowa umorzenia refundacji osobie, która chciała pomóc osobom bezrobotnym będącym w szczególnej sytuacji na rynku pracy, a z przyczyn kryzysu o wymiarze ogólnoświatowym nie była w stanie wywiązać się z zobowiązania. Zarzucono również organom naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasady pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli, a poza tym podkreślono, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada warunkom przewidzianym w art. 107 k.p.a., ponieważ organ uzasadnił zajęte stanowisko brakiem ustaleń w sprawie i zarzucił stronie niewiarygodność.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:
1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;
2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;
3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;
4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Z treści cytowanego przepisu wynika, że samo spełnienie przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1 – 4 u.p.z.i.r.p. nie zobowiązuje organu do umorzenia należności z tytułu zwrotu przyznanych środków. Zaistnienie jednej z czterech przesłanek opisanych w pkt 1 – 4 ustępu 7 artykułu 76 powoduje, że "starosta może" umorzyć należności a nie – że starosta umarza (tj "musi" umorzyć) należności. Użycie przez ustawodawcę słowa "może" oznacza, że mamy do czynienia z tzw. decyzja uznaniową. Istota takiego rodzaju decyzji polega na tym, że nawet w przypadku, jeżeli dojdzie do sytuacji opisanej przez ustawodawcę, organ nie jest zobowiązany dokonać rozstrzygnięcia w jeden, określony sposób, ale ma możliwość swobodnego wyboru jednego z możliwych rozwiązań. Owa zapewniona przez ustawodawcę swoboda wyboru w konsekwencji powoduje, że kontrolujący działalność organu sąd administracyjny nie może zakwestionować dokonanego przez organ rozstrzygnięcia. Sąd jest jedynie władny skontrolować, czy rzeczywiście zaistniała sytuacja, iż organ może dokonać swobodnego wyboru oraz czy dokonując wyboru nie przekroczył granic przyznanej mu swobody, dopuszczając się dowolności wyboru, tj. dokonując wyboru bez poprzedniego rzetelnego zbadania stanu faktycznego, wysłuchania argumentów stron i w żaden logiczny sposób nie uzasadniając, dlaczego skorzystał z tej a nie innej możliwości rozstrzygnięcia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2007r., sygn. akt I OSK 579/06, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 431251 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 320/07, LEX nr 492290).
W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy słusznie podkreślił, że starosta nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w przypadku spełnienia przesłanek z art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. Jednakże ani organ odwoławczy ani organ I instancji nie dokonały analizy wszystkich przesłanek wymienionych w tym przepisie, ograniczając się jedynie do przesłanki określonej w art. 77 ust. 7 pkt 1 u.p.z.i.r.p. Taki sposób prowadzenia sprawy spowodował, że organy nie przeprowadziły rzetelnego postępowania dowodowego odnośnie zaistnienie sytuacji wskazanych w punktach 2 i 4 ww przepisu (przesłanka wskazana w pkt 3 jest faktem nie wymagającym obecnie dowodu), naruszając tym samym art. 7 i 77 § k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego potrzebnego do załatwienia sprawy..
Ponadto nawet przeprowadzając postępowanie odnośnie stanu faktycznego w ograniczonym zakresie tj. wyłącznie na okoliczność, czy skarżąca posiada majątek, z którego można dochodzić należności (przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 1 u.p.z.i.r.p.), Wojewoda uchylił się od obowiązku rozstrzygnięcia, jakie istotne w sprawie fakty zostały udowodnione, stwierdzając, że "na obecnym etapie (...) nie można odpowiedzieć na pytanie czy majątek Strony jest wystarczający na pokrycie całości należności, czy też nie." Uchybił tym samym obowiązkowi określonemu w art. 107 § 3 k.p.a. zgodnie z którym organ jest zobowiązany w uzasadnieniu faktycznym wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Mając na względzie końcową część uzasadnienia decyzji Wojewody, gdzie stwierdził on, iż organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, Sąd podkreśla, że organ odwoławczy jest organem merytorycznym, a nie kontrolnym. W myśl zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozpatrzoną decyzją organu I instancji. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 marca 1996 r. (sygn. akt SA/Wr 1996/95, opubl. w ONSA z 1997, Nr 1, poz. 35) istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Organ odwoławczy – w tym wypadku Wojewoda – zobligowany jest zatem do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, tzn. do poczynienia własnych ustaleń faktycznych, samodzielnego dokonania mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa i samodzielnego, merytorycznego rozstrzygnięcia.
Powyższe uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez ustalenie, że skarżąca spełnia jedną z przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. Odmienne od obecnych ustalenia faktyczne mogły także mieć wpływ na wynik sprawy poprzez odmienną ocenę przez organ możliwości umorzenia należności skarżącej.
Należy podkreślić, że stosownie do brzmienia art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p., ustalenie w przedmiotowej sprawie, że nie zachodzą przesłanki określone w tym przepisie zobowiązuje organ do odmowy umorzenia należności. Dopiero stwierdzenie, po przeprowadzeniu rzetelnego postępowania dowodowego, że zaistniała któraś z sytuacji opisanych w art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. daje organowi możliwość rozważenia, czy należy umorzyć należności skarżącej, przy czym na tym etapie organ, dysponując przyznaną mu przez ustawodawcę swobodą, może zarówno zdecydować o umorzeniu, jak też o odmowie umorzenia należności skarżącej. Rozstrzygnięcie to również wymaga szczegółowego uzasadnienia, tym niemniej słuszność takiego rozstrzygnięcia, jak wynika ze wstępnych rozważań Sądu - nie podlega ocenie w ramach sądowej kontroli decyzji administracyjnych.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm., zwanej "p.p.s.a.") należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 p.p.s.a.
O kosztach (pkt 3 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349; z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło