II GSK 2289/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Piotr Suchoń po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.S.-W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 146/11 w sprawie ze skargi A.S.-W. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 146/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę A.S.-W. (zwanej dalej: "skarżącą") na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Dyrektor M. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił, że skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 30 września 2009 r. Decyzję tę doręczono skarżącej w dniu 12 października 2010 r. W dniu 27 października 2010 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym W.) skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a." oraz art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.), zwanej dalej: "ustawą o świadczeniach", stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] października 2010 r. W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach, odwołanie od decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego wnosi się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania, o czym skarżąca została prawidłowo pouczona w decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca nie dotrzymała jednak tego ustawowego terminu do wniesienia odwołania. W skardze na to postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz wskazania, na jakiej podstawie organ przyjął, że decyzja została doręczona skarżącej 12 października 2010 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd I instancji oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Skarżąca miała prawo złożenia odwołania od decyzji w określonym w art. 154 ust. 5 ustawy o świadczeniach terminie 7 dni od dnia otrzymania decyzji Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Funduszu w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Decyzja ta została wydana w dniu [...] października 2010 r. i doręczona skarżącej w dniu 12 października 2010 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji. Fakt pokwitowania odbioru decyzji przez skarżącą potwierdziła natomiast Poczta Polska w piśmie z dnia 4 kwietnia 2011 r. W dniu 13 października 2010 r. rozpoczął więc bieg termin do złożenia odwołania i trwał on do 19 października 2010 r. Odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2010 r. skarżąca złożyła w dniu 27 października 2010 r., co potwierdza stempel na kopercie, w której zostało nadane odwołanie. Organ prawidłowo więc stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. W skardze kasacyjnej A.S.-W. zaskarżyła wyrok z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 146/11 w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), zwanej dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. polegające na dokonaniu błędnej kontroli działalności administracji publicznej i w konsekwencji błędnym przyjęciu, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zarzuciła też nieuwzględnienie jej skargi i niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., mimo, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z mającym istotny wpływ na wynik sprawy rażącym naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 58 § 1 w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a., polegającym na niepouczeniu strony o możliwości złożenia prośby o przywrócenie terminu w razie jego uchybienia, co doprowadziło do niepełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i spowodowało szkodę dla słusznego interesu obywatela. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca powołała się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem, czy odwołujący się przekroczył termin. Podniosła, że nie posiada wiedzy prawniczej, więc nie wiedziała o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a organ nie pouczył jej o tym przysługującym jej uprawnieniu. Na poparcie swych twierdzeń powołała się na poglądy wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w wyroku z dnia 8 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 113/11 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt II GSK 596/09. Zdaniem skarżącej, możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania powinna być wyartykułowana w pouczeniu. Brak pouczenia o uprawnieniach wynikających z art. 58 § 1 k.p.a. należy uznać za naruszenie słusznego interesu obywateli, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest całkowicie bezzasadna. Nieusprawiedliwiony i niepoparty jakąkolwiek argumentacją prawną jest podniesiony w niej zarzut niedostrzeżenia przez ten Sąd I instancji naruszenia przez organy art. 58 § 1 w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Okolicznością bezsporną w tej sprawie jest, że skarżąca została prawidłowo pouczona o możliwości i terminie wniesienia odwołania, jak również to, że z uprawnienia tego nie skorzystała we wskazanym terminie. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei w myśl § 2 tego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Należy z całym przekonaniem podkreślić, że rozstrzygające tę sprawę organy NFZ w zaistniałej sytuacji nie były zobowiązane do udzielenia skarżącej pouczenia o treści art. 58 k.p.a., to jest o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Taki pogląd jest jednolicie wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2007 r. sygn. akt I OSK 284/07, niepubl., dostępny na stronie internetowej www.nsa.gov.pl - zakładka Orzecznictwo, Baza orzeczeń - orzeczenia.nsa.gov.pl.). Nie ma bowiem żadnego przepisu prawa, z którego wynikałby obowiązek organu pouczania strony o ewentualnych przyszłych popełnianych przez nią błędach proceduralnych. Ponadto, obowiązku pouczenia o trybie składania wniosku o przywrócenie terminu nie można uznać za niezbędny, jeżeli strona nie zwraca się do organu o udzielenie informacji w tym zakresie, gdyż organ w takiej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że wyjaśnienie to jest niezbędnym wyjaśnieniem, o którym mowa w art. 9 k.p.a. (por. wyroki NSA z dnia 6 grudnia 1999 r. sygn. akt IV SA 2028/97 LEX nr 48735 i z dnia 22 października 2002 r. sygn. akt II SA 1327/02 LEX nr 126767). Odnosząc się zaś do powołanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyroków stwierdzić należy, że nie przemawiają one na rzecz stanowiska skarżącej. Każdy z nich został wydany w zupełnie innym stanie faktycznym, niż zaistniały w rozpoznawanej sprawie. W wyroku z dnia 8 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 113/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził bowiem, że w razie wystąpienia w odwołaniu o przywrócenie terminu do jego wniesienia (co w ogóle nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie), organ odwoławczy obowiązany jest przed rozpatrzeniem odwołania wydać orzeczenie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. Z kolei w wyroku z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt II GSK 596/09 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym warunkiem koniecznym rozpoznania przez organ zagadnienia przywrócenia terminu jest złożenie stosownej prośby (wniosku) przez zainteresowanego. Zupełnie nieadekwatne jest więc powoływanie się przez skarżącą również na ten wyrok, skoro ona owego wniosku nie złożyła, a jedynie twierdziła, że brak pouczenia jej przez organ o uprawnieniach wynikających z art. 58 § 1 k.p.a. należy uznać za naruszenie słusznego interesu obywateli, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie przez Sąd I instancji art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a., art. 3 § 2 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. są pozbawione usprawiedliwionych podstaw także z tej przyczyny, że wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała, aby Sąd I instancji nie wykonał przypisanej mu funkcji kontrolnej nad działalnością organu w tej sprawie (art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.), ani też by sprawowana przez Sąd I instancji kontrola objęła jakikolwiek inny akt lub czynność (bezczynność), niż wymienione w katalogu określonym w art. 3 § 2 p.p.s.a. Brak oparcia rozstrzygnięcia na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest natomiast konsekwencją oddalenia skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.