II FSK 2353/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-08-02
Skład orzekający: Jan Rudowski, Bogdan Lubiński, Sławomir Presnarowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jeśli nie rozpoznał merytorycznie wszystkich zarzutów strony dotyczących czynności egzekucyjnych?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jeśli nie rozpoznał merytorycznie wszystkich zarzutów strony dotyczących czynności egzekucyjnych. Samo stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia, nie wystarcza do uznania zasady dwuinstancyjności za zrealizowaną; konieczne jest przeprowadzenie przez każdy z organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których jest ono prowadzone. Organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli samego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, lecz musi merytorycznie rozpoznać wszystkie argumenty i zarzuty strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. N. na postanowienie Ministra Finansów w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne, dokonując zajęć rachunków bankowych i świadczeń. Po uchyleniu zajęć, skarżący wniósł skargę na czynności egzekucyjne, która została oddalona przez Dyrektora Izby Skarbowej. Minister Finansów, po uchyleniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, ostatecznie utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Ministra Finansów, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania i brak merytorycznego odniesienia się do zarzutów strony. Minister Finansów wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Finansów.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Bogdan Lubiński (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 3115/10 w sprawie ze skargi M. N. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 28 września 2010 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz M. N. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 3115/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdził, że nie może być ono wykonane w całości oraz zasądził od Ministra Finansów na rzecz skarżącego kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem rozpoznania Sądu była sprawa ze skargi M. N. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 28 września 2010 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.
Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., będący jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem, prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do zobowiązanych M. i L. N. na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 3 grudnia 2008 r. o nr [...] oraz [...].
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 3 grudnia 2008 r. o nr od [...] do [...] dokonał zajęć rachunków bankowych zobowiązanych, a także dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.
Z kolei zawiadomieniem z dnia 3 grudnia 2008 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia praw majątkowych w postaci papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego w Centralnym Domu Maklerskim Grupy Pekao S.A.
Powyższe zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 11 grudnia 2008 r. doręczono zobowiązanym.
Zawiadomieniami z dnia 15 grudnia 2008 r. organ egzekucyjny uchylił zajęcia z uwagi na wygaśniecie zobowiązań podatkowych na skutek wyegzekwowania należności.
Skarżący wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w W. skargę na czynności egzekucyjne zajęcia rachunków bankowych, świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz zajęcia praw majątkowych w postaci papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego i wniósł o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych.
W odpowiedzi na powyższe Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia 10 marca 2009 r., oddalił skargę.
Strona, nie godząc się z ww. rozstrzygnięciem, złożyła do zażalenie.
Minister Finansów, po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, postanowieniem z dnia 29 maja 2009 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji "celem dokonania oceny dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę ich dokonania". W ocenie organu odwoławczego, wyjaśnienia wymagała także kwestia zastosowania w zawiadomieniach o zajęciu praw majątkowych przysługujących skarżącemu i jego żonie 15% stawki odsetek za zwłokę, a co za tym idzie kwoty odsetek oraz kwoty kosztów egzekucyjnych wskazanej na dzień dokonania zajęcia.
Strona zaskarżyła rozstrzygnięcie Ministra Finansów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 12 marca 2010 r. (sygn. akt III SA/Wa 1340/09) uchylił postanowienie Ministra Finansów.
Minister Finansów, po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia 28 września 2010 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 marca 2009 r.
Strona wniosła skargę na to postanowienie, zarzucając:
1) naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), poprzez niezastosowanie się przez Ministra Finansów do wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2010 r.,
2) art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm. – zwanej dalej "u.p.e.a."), poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a także poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego,
3) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a., poprzez wadliwe uzasadnienie faktyczne postanowienia, a także sprzeczność uzasadnienia z jego sentencją,
4) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.. poprzez brak rozpoznania sprawy w toku drugiej instancji.
Sąd pierwszej instancji – uzasadniając rozstrzygnięcie – powołał się na art. 153 p.p.s.a. i stwierdził, że nie podziela stanowiska Ministra Finansów co do sposobu uwzględnienia przez ten organ oceny prawnej i wskazówek zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1340/09, w zakresie wyjaśnienia kwestii zastosowania 15 % stawki odsetek za zwłokę w zawiadomieniach dotyczących zajęcia praw majątkowych skarżącego i jego małżonki. W zaskarżonym postanowieniu brak merytorycznego odniesienia się organu w ww. zakresie. Za takie nie może być bowiem uznane oświadczenie zawarte w uzasadnieniu o tym, że zlecono działania naprawcze, których celem był zwrot różnicy wyegzekwowanej kwoty ponad kwotę należną wynikającą z zastosowania prawidłowej stawki odsetek za zwłokę.
Takie stanowisko organu uniemożliwia stronie zrozumienie motywów wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, a Sądowi - kontrolę jego prawidłowości.
W takim stanie rzeczy uzasadniony jest także zarzut naruszenia art. oraz 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.
Sąd wskazał, że braki w uzasadnieniu postanowienia Ministra Finansów z dnia 29 maja 2009 r. zostały dostrzeżone przez Sąd w wyroku z dnia 12 marca 2010 r. Wskazano tam, że uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu organ ma obowiązek w szczególności odnieść się do wszystkich argumentów, zarzutów strony, wyjaśnić jakie okoliczności (dowody) wziął pod uwagę oraz wskazać okoliczności (dowody), których nie uwzględnił i dlaczego tego nie uczynił, a także wyjaśnić jakie przepisy znajdują w sprawie zastosowanie oraz dokonać subsumcji. Także zaskarżone postanowienie – wobec podniesionych okoliczności dotyczących zastosowanej stawki odsetek w zawiadomieniach dotyczących zajęcia praw majątkowych L. i M. N. oraz nieodniesienia się przez organ do wszystkich argumentów i zarzutów skarżącego - nie zawiera uzasadnienia spełniającego ww. warunki.
W ocenie WSA, jeżeli organ odwoławczy utrzymuje w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji oznacza to, że w wyniku rozpoznania sprawy jego rozstrzygnięcie pokrywa się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Zatem rozstrzygnięcie organu I instancji jest, w ocenie organu, odwoławczego prawidłowe. W razie, gdy organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę nie usunie naruszeń przepisów prawa, które nastąpiło przy rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji, decyzja organu odwoławczego jest wadliwa.
Organ odwoławczy zaś - pomimo, że pierwotnie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 marca 2009 r. - rozpoznając sprawę ponownie w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w takich samych okolicznościach utrzymał w mocy to postanowienie.
W ocenie Sądu, takie działanie organu uzasadnia zarzut naruszenia art. 7 i 8 k.p.a., tj. naruszenie zasady kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu oraz zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa.
Sąd uznał, że organ powinien ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Sprawę w znaczeniu stosunku administracyjnoprawnego podlegającego załatwieniu w danym postępowaniu. Organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli samego rozstrzygnięcia, czy jak wskazuje w zaskarżonym postanowieniu, zbadania tylko przesłanek, którymi kierował się organ pierwszej instancji w świetle złożonego przez stronę zaskarżenia.
Dla uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarczy samo stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Poprzestanie na takim ustaleniu oznaczałoby formalne rozumienie zasady. Toteż właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Organ odwoławczy - uprawniony do wydania merytorycznego orzeczenia, nie może pominąć zarzutów, które dotyczą - zaskarżonych pierwotnie skargą - czynności egzekucyjnych, mimo że zarzuty te zostały po raz pierwszy zgłoszone w postępowaniu przed organem odwoławczym.
Sąd uznał, że w toku postępowania wszczętego skargą na konkretną czynność egzekucyjną zobowiązany może dowolnie modyfikować zarzuty kierowane pod adresem zakwestionowanej w terminie czynności egzekucyjnej. Wskazał, że we wniesionej skardze z dnia 22 grudnia 2008 r. skarżący zakwestionował następujące czynności egzekucyjne;
1) zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Banku Polska Kasa Opieki S.A. I O/S.,
2) zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Banku Spółdzielczego w S.,
3) zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Banku Przemysłowo - Handlowego I O/S.,
4) zajęcie prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym, tj. ZUS Odział w S.,
5) zajęcie prawa majątkowego w postaci papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych oraz wierzytelność z rachunku pieniężnego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego przedmiotem prowadzącym takie rachunki, tj. Centralny Dom Maklerski Grupa Pekso S.A.
Jeśli powołane przez skarżącego w zażaleniu z dnia 20 marca 2009 r. zarzuty dotyczą ww. czynności egzekucyjnych, organ odwoławczy, jako organ merytoryczny, miał obowiązek je rozpoznać.
Za uzasadniony uznał WSA zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., jak również zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Natomiast zarzut oparty naruszeniu art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., dotyczący swobodnej oceny dowodów przez organ, WSA uznał za przedwczesny wobec niedokonania wszystkich niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie. Sąd podzielił stanowisko organu w zakresie nierozpoznania tych zarzutów, które mogły być treścią innego środka zaskarżenia.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć merytorycznie sprawę rozstrzygniętą przez organ pierwszej instancji, a nadto rozpatrzyć wszystkie argumenty i zarzuty strony odnoszące się do zakwestionowanych skargą czynności egzekucyjnych i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Orzekający w sprawie organ odwoławczy nie rozstrzygnął bowiem niniejszej sprawy merytorycznie, a jedynie zaakceptował rozstrzygnięcie organu I instancji, które zapadło z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną organu, który wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucił:
I) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 1 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez wadliwe wykonanie przez Sąd funkcji kontrolnej oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i uchylenie w całości postanowienia Ministra Finansów w związku z naruszeniem przez organ przepisów postępowania i uznania, że Minister Finansów nie wypełnił zaleceń wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1340/09 oraz, że doszło do naruszenia innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez błędne uzasadnienie wyroku w związku z dokonaniem niewłaściwych ustaleń faktycznych oraz wynikającej z nich niewłaściwej oceny zgodności z prawem postanowienia Ministra Finansów, jak również niewłaściwej oceny zgodności tego postanowienia z wyrokiem z dnia 12 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1340/09;
3) art. 141 § 4 i art. 145 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a.i art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Minister Finansów nie rozpoznał sprawy w toku II instancji;
II) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm. – zwanej dalej ,,p.u.s.a."), poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie: art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i nie uchylił postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 marca 2010 r., w sytuacji gdy dokonał ustaleń, że postanowienie to narusza przepisy prawa materialnego i proceduralnego;
2) art. 153 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie Minister Finansów nie wykonał zaleceń Sądu wyrażonych w wyroku z dnia 12 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1340/09, a nadto poprzez wydanie orzeczenia sprzecznego z tym wyrokiem;
3) art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegającą na przyjęciu, że niemożliwe jest utrzymanie w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w sytuacji, w której pierwotnie organ odwoławczy uchylił to postanowienie;
4) art. 15 k.p.a., poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że organ II instancji ma obowiązek rozpatrzyć zarzuty podniesione dopiero na etapie postępowania odwoławczego, podczas gdy takie właśnie zachowanie organu administracji publicznej prowadziłoby do rozstrzygnięcia danego zarzutu tylko w jednej instancji, czym wprost naruszyłoby przepis art. 15 k.p.a.;
5) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że Minister Finansów nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego na etapie postępowania odwoławczego dotyczącego zastosowania niewłaściwej stawki odsetek w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego;
6) art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że postanowienie Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2011 r. nie spełniało wymogów przewidzianych tym przepisem;
7) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Minister Finansów naruszył prawo utrzymując w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 marca 2010 r. nie usuwając jednocześnie naruszeń prawa popełnionych przez organ pierwszej instancji, w sytuacji gdy organ pierwszej instancji nie naruszył prawa przy wydaniu rozstrzygnięcia, a ponadto Sąd w żaden sposób nie wykazał owego naruszenia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zarzutami skargi kasacyjnej, a z urzędy bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Oznacza to, że jeżeli w sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., to Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach jakie zakreślają podstawy skargi kasacyjnej, natomiast nie może podstaw tych rozszerzać, uzupełniać czy interpretować.
Przepis art. 174 p.p.s.a. stanowi z kolei, że skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które, w jego ocenie, naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji - w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać, bądź w inny sposób ich korygować.
Tylko takie postawienie zarzutów w skardze kasacyjnej pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, działającemu w granicach podstaw skargi kasacyjnej, na rozpoznanie sprawy w sposób oczekiwany przez wnoszącego skargę kasacyjną. Każde nie mieszczące się w rozumieniu art. 174 p.p.s.a. przytoczenie podstaw powoduje, że są one nieusprawiedliwione w rozumieniu art. 184 p.p.s.a.
Jak słusznie akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych, w sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania.
Ustosunkowując się do najdalej idącego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. na wstępie wyjaśnić należy, że przepis ten określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z powyższego wynika, że uzasadnienie wyroku stanowi integralną część rozstrzygnięcia sądowego realizując istotne, przypisane mu, funkcje, a mianowicie funkcję perswazyjną oraz funkcję kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.
Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić więc przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10, CBOSA).
Uzasadnienie wyroku powinno być więc tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za niezgodne z prawem, a zarzut uchybienia temu wymogowi jest uzasadniony w sytuacji, gdy sąd I instancji nie wyjaśni w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Z kolei art. 3 § 1 p.p.s.a. w istocie nie zawiera samodzielnej treści normatywnej ponad to, co wynika z art. 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 p.u.s.a. Przepis ten należy zatem zaliczyć do tych, które regulują prawo do sądu (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1447/07, LEX nr 391744).
Nadto, postanowienia art. 3 p.p.s.a. wyznaczają zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego. Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy Sąd rozpoznający skargę, uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie. Przepis ten nie określa jednak wzorca, według którego kontrola ta ma być wykonana. Okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej nie oznacza naruszenia tego przepisu.
Konfrontując zatem treść art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz wskazany kierunek jego wykładni i konsekwencje jego obowiązywania z treścią uzasadniania zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w zakresie odnoszącym się do jego warstwy prawnej, stwierdzić należy, że uzasadnienie to spełnia, określone przywołanym przepisem warunki, uznania go za prawidłowe. Uchylając zaskarżone postanowienie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, wskazując na skuteczność skargi w zakresie naruszenia art. 153 p.p.s.a. stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu brak było merytorycznego odniesienia się organu w kwestii zastosowania 15 % stawki odsetek. Natomiast samo stwierdzenie, o zleceniu działań naprawczych wskazywało na naruszenie art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Podniósł także, że pomimo pierwotnego uchylenia postanowienia DIS w W. z dnia 10 marca 2009 r. – rozpoznając sprawę ponownie w związku z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 12 marca 2010 r. Minister w takich samych okolicznościach utrzymał w mocy to postanowienie. Takie działanie organu spełnia przesłanki naruszenia także art. 7 i 8 k.p.a. Ponadto wskazując na zasadę dwuinstancyjności postępowania i wynikające z niej obowiązki organu odwoławczego, organ odwoławczy miał obowiązek oceny wszystkich powołanych w skardze z dnia 22 grudnia 2008 r. zarzutów dotyczących czynności egzekucyjnych.
A zatem w świetle treści art. 153 p.p.s.a., którego autor skargi kasacyjnej w zakresie tej podstawy kasacyjnej nie zaskarżył, zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione.
Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia prawa materialnego, należy podkreślić, że jej autor powołując art. 174 pkt 1 p.p.s.a. oraz wskazując na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. powołał jedynie naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez ich błędne zastosowanie lub błędną wykładnię, jak to miało miejsce w pkt 3 i 7. Przy tak sformułowanych zarzutach skargi kasacyjnej należy podkreślić, że rozpatrywanej sprawie przepisy prawa materialnego nie były stosowane, a zatem nie mogły zostać naruszone. W skardze kasacyjnej jako przepis prawa materialnego wskazano art. 153 p.p.s.a., oraz przytoczono przepisy k.p.a. i p.p.s.a. Trudno uznać art. 153 p.p.s.a. i przepisy k.p.a. jako naruszenie prawa materialnego oraz ich naruszenie przez niewłaściwe zastosowanie.
Należy jednak podkreślić, że podstawą prawną zaskarżonego postanowienia w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne był art. 54 § 5 u.p.e.a., którego naruszenia autor skargi kasacyjnej nie zarzucił.
Z tych powodów, na podstawie art. 184 oraz 204 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło