I SA/Wa 457/11
WyrokWSA w Warszawie2011-06-13
Skład orzekający: Agnieszka Miernik, Dariusz Chaciński, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przyznaniu rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, wydana na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., może być podstawą do egzekucji administracyjnej, czy też realizacja prawa do rekompensaty musi nastąpić w trybie tej ustawy, z ograniczeniem do 20% wartości mienia?Ratio decidendi
Realizacja prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, nawet jeśli opiera się na decyzjach wydanych przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., musi nastąpić w trybie tej ustawy. Decyzje wydane na podstawie przepisów nieobowiązujących lub niepublikowanych nie mogą stanowić podstawy do egzekucji administracyjnej. Ograniczenie rekompensaty do 20% wartości mienia, wynikające z ustawy z 2005 r., jest zgodne z Konstytucją RP i Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.Stan faktyczny
Skarżąca domagała się potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP przez jej ojca, opierając się na decyzjach Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z lat 1963 i 1964. Organy administracji uznały, że prawo do rekompensaty musi być realizowane na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., co skutkowało ograniczeniem jej wysokości do 20% wartości mienia. Skarżąca kwestionowała tę interpretację, twierdząc, że wcześniejsze decyzje powinny być egzekwowane w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. potwierdził, iż M. M., I. H. i S. D. przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. D. nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego. Wartość rekompensaty należnej każdej z wyżej wymienionych osób została ustalona przez Wojewodę [...] na kwotę [...] PLN.
Wojewoda ustalił, że W. D. zamieszkiwał we wsi U. w powiecie T., województwo [...], nie wchodzącej w skład obecnego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (obecnie [...]). Pozostawił tam nieruchomość, w skład której wchodziły: grunty orne o powierzchni [...] ha ([...]) oraz [...] o powierzchni [...] ha ([...] ha grunty [...] oraz [...] ha grunty [...]) i zabudowania – drewniany dom mieszkalny o wymiarach [...] m, składający się z dwóch pokoi oraz kuchni, kryty blachą, wybudowany w 1910 r.; drewniana obora o wymiarach [...] m, kryta słomą, wybudowana w 1950 r.; drewniana stodoła z przybudówką o wymiarach [...] m, kryta gontem, wybudowana w 1932 r. i studnia składającą się z [...]. Ponadto na terenie nieruchomości znajdował się także sad owocowy składający się z [...] drzew.
Wojewoda uznał ponadto, że W. D. w dniu 1 września 1939 r. był obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i powrócił do Polski na podstawie umowy z dnia 15 lutego 1951 r. zawartej pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych (Dz. U. z 1952 r. Nr 11, poz. 63).
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] września 2007 r. [...] Wojewoda ustalił, że spadkobiercami W. D. są: M. M., I. H. i S. D., każde po 1/3. Ściślej rzecz biorąc są to również spadkobiercy Z. D., żony W., która dziedziczyła wraz z dziećmi po mężu.
Wartość nieruchomości pozostawionej przez W. D. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej została wyceniona w operacie szacunkowym z dnia [...] czerwca 2010 r. na kwotę [...] PLN. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) – dalej: ustawa z 8 lipca 2005 r. – Wojewoda [...] dokonał waloryzacji wartości mienia zabużańskiego ustalonej przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym, za okres od dnia sporządzenia operatu do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Waloryzacja została wykonana z zastosowaniem wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, w wyniku czego wartość nieruchomości pozostawionej we wsi U. została obliczona na kwotę [...] PLN. Na tej podstawie Wojewoda ustalił, że 20 % zwaloryzowanej wartości pozostawionego mienia nieruchomego wynosi [...] PLN, a zatem, biorąc pod uwagę, że strony postępowania są spadkobiercami W. D. w równych częściach, rekompensata przysługująca każdemu wynosi [...] PLN. Art. 13 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. stwierdza, że zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości i tyle samo wynosi także możliwe do otrzymania z tego tytułu świadczenie pieniężne, które wybrali wnioskodawcy, jako formę realizacji prawa do rekompensaty.
Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. wniosła M. M. W odwołaniu wyraziła niezadowolenie z kwoty rekompensaty przyznanej jej w zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie rekompensata powinna zostać wypłacona w kwocie równej 100 % wartości mienia pozostawionego przez jej ojca, a nie w wysokości 20 % tej wartości. Odwołała się przy tym do dwóch decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U.: z dnia [...] grudnia 1963 r. nr [...] i z dnia [...] września 1964 r. nr [...], określających wartość nieruchomości pozostawionej przez W. D. na łączną kwotę [...] zł i przekazujących całość akt do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. (miejsca zamieszkania W. D.) w celu zrealizowania przez ten organ ekwiwalentu za pozostawione mienie.
Po rozpatrzeniu tego odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] ([...]) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. W uzasadnieniu decyzji Minister potwierdził i przyjął jako swoje ustalenia faktyczne i prawne poczynione przez organ I instancji, w tym co do wysokości należnej spadkobiercom W. D. rekompensaty. Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, iż w aktualnym stanie prawnym nie jest możliwe przyznanie stronie rekompensaty odpowiadającej pełnej wartości mienia zabużańskiego. Nie mogą stanowić podstawy takiego rozstrzygnięcia także przywołane przez skarżącą decyzje Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. z dnia [...] grudnia 1963 r., nr [...] i z dnia [...] września 1964 r., nr [...] – określające wartość nieruchomości pozostawionej przez W. D. Ponieważ akty prawne, na podstawie których wydano te decyzje nie były publikowane, to Minister uznał, że nie stanowiły one części systemu prawnego obowiązującego wówczas w Polsce, a zatem decyzje wydane na ich podstawie nie mogą być obecnie wiążące dla organów administracji publicznej.
Odnosząc się natomiast do rozwiązania przyjętego w art. 13 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r., ograniczającego wysokość rekompensaty do 20 % pozostawionego poza granicami mienia, Minister Skarbu Państwa stwierdził, iż taka regulacja w jego ocenie nie narusza Konstytucji R.P. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2004 r., K 2/04, OTK-A 2004/11/117 stwierdził, że ograniczenie wartości rekompensat dla Zabużan jest dopuszczalne w świetle postanowień art. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli. Trybunał Konstytucyjny oceniając w tym wyroku przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ze zm.), uznał za dopuszczalną możliwość ustawowego ograniczenia publicznych praw majątkowych obywateli m. in. ze względu na interes publiczny, powinności państwa z tytułu innych ważnych dla społeczeństwa funkcji i barierę zdolności realizacyjnych państwa, będącego "dobrem wspólnym". Trybunał zauważył również, że należy mieć na względzie, iż Zabużanie nie stanowią jedynej grupy, której państwo nie zrekompensowało strat mających związek z wojną rozpoczętą w 1939 r. Oznaczało to w ocenie TK konieczność uwzględnienia w szacunkach dotyczących określenia wysokości prawa do rekompensaty dla Zabużan obowiązków Skarbu Państwa dotyczących zaspokojenia roszczeń zgłaszanych także z innych tytułów – zwłaszcza z tytułu nacjonalizacji nieruchomości w latach 1944-1962. Trybunał Konstytucyjny nie wykluczył możliwości "miarkowania" kompensacji stosownie do realnych możliwości majątkowych państwa, podyktowanych potrzebami jego bezpieczeństwa, interesem publicznym i ochroną innych wartości konstytucyjnych.
Wątpliwości odnośnie rozwiązania z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., rozwiał ostatecznie Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, który w decyzji z dnia 4 grudnia 2007 r., 50003/99, LEX nr 327245, stwierdził, że państwo jest uprawnione do wywłaszczenia mienia oraz do zmniejszenia, nawet znacząco, wysokości odszkodowania na podstawie systemu ustawowego. Ma to w szczególności zastosowanie do sytuacji, w których tytuł odszkodowawczy nie powstaje w wyniku wcześniejszego odebrania własności indywidualnej przez państwo, lecz ma na celu złagodzenie skutków odebrania lub utraty własności, której nie można przypisać temu państwu. Trybunał przypomniał, że art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności wymaga, aby wysokość odszkodowania przyznanego za mienie odebrane przez państwo była "rozsądnie powiązana" z jego wartością. Ograniczenia tytułów odszkodowawczych Zabużan zostały przyjęte na drodze ustawowej jako część procesu gospodarczej, społecznej i politycznej reformy państwa polskiego i były powiązane ze szczególnymi okolicznościami, a mianowicie z utratą mienia porzuconego w wyniku drugiej wojny światowej, utratą niewynikającą z jakiegokolwiek działania czy zaniechania ze strony Polski, lecz związaną z ustaleniami politycznymi wielkich mocarstw w zakresie wyznaczania granic. Te cechy, w połączeniu z głęboką reformą polskiego systemu politycznego, gospodarczego, a także stanem finansów państwowych, uzasadniają zdaniem ETPCz ograniczenie rekompensat. Prawdą jest, zdaniem Trybunału, że środek odbierający Zabużanom 80 % wartości ich roszczeń, może prima facie wydawać się wyjątkowo poważną ingerencją w należne im prawo majątkowe, które zostało im wcześniej przyznane na mocy ważnych decyzji administracyjnych potwierdzających wartość mienia, a także to, że w przeszłości zainteresowani mogli odzyskać pełną wartość pierwotnego mienia. Opierając się na dokumentach przedłożonych przez polski rząd, ETPCz wskazał, że państwo odstąpiło od swego obowiązku zapewnienia pełnej rekompensaty w szczególnych okolicznościach, a to z tego względu, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. stanowiła kompromis pomiędzy oczekiwaniami środowisk zabużańskich a budżetowymi ograniczeniami państwa, na którym spoczywają także zobowiązania finansowe w odniesieniu do innych osób, które doznały poważnych strat majątkowych z powodu nacjonalizacji oraz wywłaszczenia ich mienia w czasach reżimu totalitarnego. Wybór dokonany przez organy władzy krajowej, a w szczególności decyzja o ustanowieniu odgórnego ograniczenia wysokości rekompensaty do 20 % wartości mienia zabużańskiego, nie wydały się zatem Trybunałowi nierozsądne lub nieproporcjonalne, zważywszy na szeroki margines uznania dostępny władzom krajowym, jak i na okoliczność, że celem przedmiotowej rekompensaty nie było zapewnienie naprawienia konkretnego wywłaszczenia, lecz złagodzenie skutków odebrania mienia, za które państwo polskie nie ponosi odpowiedzialności. Mając na uwadze powyższe względy, a w szczególności uzasadnione prawnie cele interesu publicznego realizowanego przez państwo przy przyjmowaniu ustawy zapewniającej Zabużanom środki prawne dla dochodzenia rekompensaty za utracone mienie, należy uznać, w ocenie sędziów Trybunału w Strasburgu, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. w zakresie, w jakim ograniczyła wysokość odszkodowań do 20 % obecnej wartości pierwotnego mienia, zachowała sprawiedliwą równowagę pomiędzy ochroną prawa własności Zabużan a interesem ogólnym, w sposób zgodny z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. M. W przekonaniu skarżącej Minister Skarbu Państwa dokonał błędnej interpretacji zarówno przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. jak i decyzji administracyjnych Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. z dnia [...] grudnia 1963 r., nr [...] i z dnia [...] września 1964 r., nr [...]. Zdaniem skarżącej decyzjami tymi przyznano jej ojcu rekompensatę w wysokości [...] zł, tyle że decyzje te nigdy nie zostały wykonane. W przedmiotowej sprawie nie chodzi więc o postępowanie wszczęte i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy z 8 lipca 2005 r., ale o postępowanie zakończone prawomocną decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. z dnia [...] września 1964 r., niewykonaną z powodu rażącego naruszenia prawa przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. W tej sytuacji zastosowania w tej sprawie nie mają w ogóle przepisy ustawy z 8 lipca 2005 r., ale przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewoda [...] powinien więc wypłacić rekompensatę w wysokości ustalonej decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. z dnia [...] września 1964 r. Minister Skarbu Państwa nie mógł przy tym uznać, że decyzja ta go nie wiąże i "nie stanowi części systemu prawnego państwa polskiego".
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podnosząc, że we wniosku z dnia 28 listopada 2008 r. skarżąca nie wnosiła o egzekucję decyzji wydanych przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. lecz o przyznanie rekompensaty w formie świadczenia pieniężnego, nieprzewidzianego zresztą w decyzjach Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zdaniem sądu skarga nie ma uzasadnionych podstaw.
"Ustawa [z 8 lipca 2005 r.] o rekompensacie określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wskazując podmioty, którym to prawo ma służyć i tryb postępowania, mający służyć wykonaniu ich uprawnień.
Podmioty zdefiniowane w art. 2 i art. 3, którym służy prawo do rekompensaty, ustawa dzieli w istocie na grupy, co wyraźnie wynika z art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3 i art. 7 ust. 3, przy czym grupy te da się wyodrębnić z przepisów regulujących zasady postępowania, co do realizacji prawa do rekompensaty. Prawo do rekompensaty służy osobom, które spełniają warunki określone w art. 2 i art. 3, jednak przepisy ww. wśród tak określonych podmiotów wyróżniają ubiegających się po raz pierwszy o prawo do rekompensaty (art. 5 ust. 1) i posiadających już prawo do rekompensaty (art. 6 ust. 3 i art. 7 ust. 3), przy czym w tej drugiej grupie ujawnia się jeszcze podział na tych, którzy częściowo zrealizowali służące im prawo i takich, którzy tego nie uczynili w ogóle. Ponieważ, jak powiedziano wyżej, te grupy podmiotów da się wyróżnić z przepisów dotyczących procedury realizacji prawa, to w różnym trybie i w różny sposób ich sprawy są załatwiane. (...) z art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3 i art. 7 ust. 3 wynika, że do jednej grupy zaliczono zarówno ubiegających się po raz pierwszy, jak i legitymujących się już częściową realizacją prawa, zaś do drugiej tylko posiadających potwierdzenie prawa bez jego realizacji. Do tak przebiegającej linii rozgraniczenia dostosowano tryb i sposób załatwienia sprawy" (zob. wyrok NSA z 23.10.2009 r. I OSK 60/09, LEX nr 571051).
Taką analizę odnośnie systematyki ustawy z 8 lipca 2005 r. sąd w niniejszym składzie podziela. Dla skarżącej, która swoje uprawnienie do rekompensaty wywodzi z decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. z dnia [...] września 1964 r. nr [...], wynikają z tego dwa wnioski.
Po pierwsze, nie ma obecnie możliwości realizacji prawa do rekompensaty jak gdyby "obok" ustawy z 8 lipca 2005 r., jak sugeruje to skarżąca, która chciałaby prowadzić egzekucję administracyjną uprawnień, jej zdaniem wynikających z decyzji z [...] września 1964 r. Nawet gdyby założyć, że decyzja ta potwierdza prawo do otrzymania rekompensaty (z czym sąd się nie zgadza, o czym będzie mowa niżej), to i tak realizacja takiego prawa musiałaby nastąpić w trybie art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z 8 lipca 2005 r., poprzez wystąpienie z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, a nie poprzez egzekucję administracyjną. W takiej sytuacji prawo to i tak zostałoby ograniczone do 20 % wartości pozostawionego mienia (zob. art. 13 ust. 2 w zw. z art. 7 ust. 4).
Po drugie, w tych okolicznościach do rozstrzygnięcia pozostaje, do jakiej grupy spośród wymienionych w wyroku NSA z 23 stycznia 2009 r. zaliczyć skarżącą: czy jest ona osobą po raz pierwszy ubiegająca się o przyznanie prawa do rekompensaty – wówczas obowiązywałby tryb postępowania określony w art. 5 ust. 1 i 2, czy też jest ona osobą posiadającą prawo do rekompensaty, ale niezrealizowane – wówczas obowiązywałby tryb wskazany już wyżej w art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z 8 lipca 2005 r.
Aby właściwie ocenić sposób postępowania organów w niniejszej sprawie, należy w pierwszej kolejności określić charakter prawny decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. z dnia [...] września 1964 r. nr [...]. Decyzja ta została wydana w czasie obowiązywania ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (j. t. Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159), choć sama decyzja do tej ustawy się nie odwołuje. Ustawa z 14 lipca 1961 r. w art. 17 ust 1 i 2 przewidywała tzw. prawo zaliczenia (ekwiwalent), polegające na tym, iż "na pokrycie opłat za teren państwowy otrzymany w użytkowanie wieczyste i ceny sprzedaży położonych na nim budynków osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły majątek nieruchomy na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez Państwo mają otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość pozostawionego za granicą mienia nieruchomego. Zaliczenie wartości tego mienia następuje przy oddaniu w użytkowanie wieczyste jednej działki budowlanej z równoczesną sprzedażą jednego domu jednorodzinnego (lokalu w małym domu mieszkalnym), jeżeli działka jest zabudowana takim domem (lokalem), osobie uprawnionej lub łącznie wszystkim spadkobiercom tej osoby. Jeżeli osoby określone w ust. 1 otrzymały już tytułem ekwiwalentu za pozostawiony majątek nieruchomy grunty rolne bez zabudowań, wartość pozostawionych budynków uiszcza się tym osobom na pokrycie ceny sprzedaży budynków i opłat za teren oddany w użytkowanie wieczyste równocześnie ze sprzedażą położonych na nim budynków." Zatem prawo zaliczenia wartości mienia pozostawionego za granicą odbywało się dopiero w momencie nabywania mienia od Skarbu Państwa, bez uprzedniego przyznawania w osobnym akcie "prawa do zaliczenia (ekwiwalentu)". Potwierdza to także tryb określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 31 lipca 1957 r. w sprawie sposobu zaliczania na pokrycie ceny nabywanych od Państwa nieruchomości wartości pozostawionego za granicą mienia nieruchomego oraz sposobu ustalania wartości tego mienia (Dz. U. Nr 44, poz. 205 ze zm.), wydanym na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych (Dz. U. Nr 31, poz. 132), a obowiązującym do maja 1970 r. W myśl tego rozporządzenia "osoba ubiegająca się o zaliczenie na pokrycie ceny nabywanej od Państwa nieruchomości wartości pozostawionego za granicą mienia nieruchomego obowiązana jest przedłożyć prezydium rady narodowej, do którego zgłosiła wniosek o sprzedaż nieruchomości, urzędowy opis mienia nieruchomego pozostawionego za granicą lub odpis zaświadczenia odszkodowawczego, wydanego przez b. Państwowy Urząd Repatriacyjny" (§ 2).
Również na tle późniejszej ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) został wypowiedziany pogląd, że "najpierw musi dojść do nabycia przez repatrianta bądź jego następców prawnych określonych w art. 81 ust. 1 powołanej ustawy (własności nieruchomości, prawa użytkowania wieczystego), a dopiero w ramach rozliczeń za ich nabycie terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego będzie mógł wydać decyzję, w której orzeknie o zaliczeniu wartości utraconych nieruchomości na poczet ceny, za którą osoby uprawnione, wyżej wymienione prawa nabyły. Samo ustalenie wartości mienia pozostawionego za granicą stanowi przesłankę decyzji o zaliczeniu, określonej w § 5 ust. 3 rozporządzenia. (...) Ustawa wymaga zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na pokrycie konkretnych opłat lub ceny sprzedaży, czyli należnych za konkretny grunt lub określony lokal mieszkalny.
Powyższe rozważania upoważniają do stwierdzenia, ze przepis art. 81 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie stanowił podstawy do rozstrzygania co do zasady o uprawnieniu do ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą, natomiast uprawnienie do zaliczenia wartości mienia pozostawionego za granicą jest możliwe tylko w przypadku oddania w wieczyste użytkowanie lub sprzedaży nieruchomości" (zob. wyrok NSA z 25.11.2010 r. I OSK 149/10, LEX nr 745046).
Dlatego też uznać należy, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. z dnia [...] września 1964 r. nr [...] nie jest decyzją potwierdzającą prawo do rekompensaty, wydaną na podstawie odrębnych przepisów, w rozumieniu art. 7 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r., gdyż w czasie, kiedy była ona wydawana nie było przepisów powszechnie obowiązujących, na podstawie których można byłoby osobnym aktem potwierdzić prawo do rekompensaty, bez jednoczesnego zaliczenia tego prawa na poczet ceny nabycia mienia od Skarbu Państwa. Decyzja z [...] września 1964 r. określała jedynie wartość pozostawionych przez W. D. poza granicami R.P. nieruchomości, w oparciu o samoistne uchwały Rady Ministrów i zarządzenia Ministra Rolnictwa, które nie miały mocy powszechnie obowiązującej. Ewentualnego zaliczenia wartości nieruchomości wynikającej z tej decyzji miał dokonać dopiero inny organ, co jak wynika z akt dotychczas nie nastąpiło.
Ponadto, jak wynika z ukształtowanej w art. 7 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r. właściwości wojewody do rozpatrzenia wniosku o ujawnienie w rejestrze wybranej formy rekompensaty, zaświadczenia i decyzje wydane na podstawie odrębnych przepisów, aby mogły być uznane za potwierdzające prawo do rekompensaty, powinny pochodzić od wojewody lub starosty, co pośrednio może wskazywać, o jakie odrębne przepisy i wydane na ich podstawie akty chodzi w tej normie.
W tej sytuacji stwierdzić należy, że Wojewoda [...] postąpił słusznie, uznając że skarżąca i pozostali spadkobiercy W. D. muszą w trybie art. 5 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. potwierdzić prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez ich spadkodawcę poza granicami R.P.
Rozstrzygając w granicach sprawy (art. 134 § 1 P.p.s.a.) sąd nie znalazł też podstaw do zakwestionowania wysokości przyznanego skarżącej świadczenia pieniężnego. Sąd podziela przy tym w szczególności ocenę Ministra Skarbu Państwa, iż rozwiązanie przyjęte w art. 13 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r., ograniczające wysokość rekompensaty do 20 % wartości pozostawionego mienia, nie narusza norm hierarchicznie wyższych, w tym Konstytucji R.P. i art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Argumentacja podana na tę okoliczność przez Ministra Skarbu Państwa, odwołująca się do wyroku T.K. z 15 grudnia 2004 r. K 2/04 (OTK-A 2004/11/117) i do orzecznictwa ETPCz w Strasburgu jest przekonująca.
W tej sytuacji uznając, że nie ma podstaw do uwzględnienia skargi, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło