I OZ 844/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 września 2011 r., sygn. akt IV SA/GL 304/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego – pomocy pieniężnej na usuwanie skutków powodzi postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 5 września 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 304/11 odmówił przyznania T. F. prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego – pomocy pieniężnej na usuwanie skutków powodzi. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną i córką. Ich miesięczny dochód wynosi [...] zł netto, na który składają się wynagrodzenie za pracę otrzymywane przez skarżącego w wysokości [...] zł oraz emerytura żony w wysokości [...] zł. W skład majątku wchodzi dom o pow. 90 m² (zalany przez powódź), mieszkanie o pow. 44 m² oraz nieruchomość rolna o pow. 1,23 ha. Skarżący wskazał, że posiada środki pieniężne (oszczędności) w wysokości [...] zł. Ponadto skarżący przedstawił dokumenty wykazujące wysokość wydatków dokonywanych z tytułu opłat za czynsz, telefony, gaz, energię elektryczną oraz pozostałe miesięczne wydatki rodziny. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podniósł, że z sytuacją zagrożenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny mamy do czynienia dopiero wówczas, gdy w skutek uiszczenia kosztów doszłoby do takiego zachwiania sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i swoim najbliższym przynajmniej minimum warunków socjalnych. Skarżący – w opinii sądu – posiada środki na zapłatę wszystkich bieżących opłat oraz pozostaje mu do dyspozycji kwota, która bez wątpienia wystarcza na zapewnienie rodzinie koniecznego utrzymania. Sąd stwierdził, że rodzina skarżącego nie poniesie dotkliwej szkody w wyniku uiszczenia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika skoro środki finansowe, które pozostają do dyspozycji pozwalają na pokrycie tych kosztów. T. F. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, że Sąd nieprawidłowo wyliczył miesięczne wydatki ponoszone przez jego rodzinę. Skarżący wskazał, że w czasie powodzi poniósł znaczne straty, musiał pokryć koszty ekspertyzy budowlanej oraz koszty rozbiórki domu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Natomiast w myśl § 3 tego artykułu, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przedmiotowej sprawie T. F. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Sąd I instancji badał więc, czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przez "uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny", o którym mowa w komentowanym przepisie należy rozumieć zachowanie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 stycznia 2008 r. sygn. akt I FZ 437/07 – Legalis; z dnia 17 czerwca 2008 r. sygn. akt II FZ 178/08 – Lex nr 493762). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując przedmiotowy wniosek, w oparciu o przesłanki omawianego wyżej przepisu art. 245 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., uwzględnił nie tylko bieżące dochody i wydatki skarżącego i jego rodziny, ale również posiadany stan majątkowy skarżącego, mając na względzie, że koszty utrzymania konieczne dla osoby fizycznej i jej rodziny należy odnosić do kosztów minimalnych w skali kraju, a nie kosztów jakie ponosi dana osoba i jej rodzina. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i stosowana jest jedynie w przypadkach, gdy skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Skarżący, jako osoba posiadająca stały miesięczny dochód (łącznie z dochodem żony) uzyskuje kwotę [...] zł miesięcznie, a ponadto dysponuje oszczędnościami pieniężnymi, nie może być w żadnym przypadku uznany za osobę znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej. Uzyskiwane przez skarżącego i jego żonę dochody znacznie przewyższają minimalne wynagrodzenie za pracę w Polsce. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyznanie skarżącemu prawa pomocy byłoby niezasadne, albowiem intencją ustawodawcy było, aby z prawa pomocy korzystały tylko osoby, które deklarują się niskimi dochodami i wyjątkowo trudną sytuacją życiową. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dochód rodziny F. jest wystarczający do tego, aby opłacić profesjonalnego pełnomocnika. Prawidłowo zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyliczył relacje pomiędzy dochodem przypadającym na trzyosobowe gospodarstwo domowe, a rozmiarem wydatków, które obciążają rodzinę skarżącego i zasadnie uznał, że przesłanka wynikająca z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie została spełniona. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego nieuwzględnienia przez Sąd I instancji wydatków miesięcznych dokonywanych za pomocą kart kredytowych wskazać należy, że prawidłowo Sąd uznał, że w tym zakresie wydatki nie zostały przez stronę udokumentowane. W rozpoznawanej sprawie należy zgodzić się z Sądem I instancji, że skarżący posiada środki na zapłatę wszystkich bieżących opłat, a pozostająca do dyspozycji kwota wystarcza na zapewnienie rodzinie koniecznego utrzymania. Dodatkowo wspomnieć należy, że w wydatkach niemających charakteru bezwzględnie koniecznego skarżący może poczynić oszczędności, a rodzina skarżącego nie poniesie szkody w wyniku uiszczenia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, gdyż pozostające do dyspozycji środki pozwalają na pokrycie tych kosztów. Wobec stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.