I OZ 625/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1159/11 odmawiające wstrzymania wykonania decyzji Szefa Służby Celnej z dnia (...) marca 2011 r. nr (...) w przedmiocie zwolnienia ze służby w Służbie Celnej postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1159/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Szefa Służby Celnej z dnia (...) marca 2011 r. nr (...) w przedmiocie zwolnienia ze służby w Służbie Celnej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skarżąca – A. K. – w skardze z dnia 27 kwietnia 2011 r. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia (...) marca 2011 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Służbie Celnej złożyła jednocześnie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W złożonym wniosku skarżąca wskazała, że bez orzeczenia winy poniosła już konsekwencje wszczętego postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, poprzez zawieszenie w obowiązkach oraz obniżenie do 50 % uposażenia. W ocenie Sądu pierwszej instancji, we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca nie uprawdopodobniła dostatecznie, aby wykonanie decyzji skutkowało wystąpieniem następstw, o jakich mowa w ww. przepisie. Skarżąca wskazała bowiem jedynie, że obniżono do 50 % jej uposażenie w związku z zawieszeniem w pełnieniu obowiązków. Odnosząc się do powyższego, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że niewątpliwie każde orzeczenie o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków, jak również o zwolnieniu ze służby wywołuje negatywne konsekwencje finansowe. Jednakże, by możliwe było wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji, wnioskodawca jest zobowiązany do wskazania niebezpieczeństwa wystąpienia szkody i wykazania, że szkoda, która powstanie na skutek wykonania decyzji będzie znaczna. Oznacza to, że obowiązek dowodzenia w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy. Sąd ocenia jedynie czy wskazana przez stronę szkoda ma rzeczywiście znaczny rozmiar. W ocenie Sądu pierwszej instancji, sam fakt obniżenia uposażenia nie przesądza o zaistnieniu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak zauważył bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2007 r. sygn. akt I OZ 22/07 (niepubl.) "zwolnienie z pracy i co się z tym łączy - pogorszenie statusu majątkowego rodziny - nie może być oceniane w kontekście wyrządzenia znacznej szkody rodzinie". Próbę zdefiniowania przesłanki wyrządzenia znacznej szkody podjął NSA w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r. sygn. akt GZ 138/04 [publ. LEX nr 281811] stwierdzając, że "chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego". Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie, gdyż szkoda poniesiona przez skarżącą wskutek obniżenia do 50 % jej uposażenia nie ma charakteru nieodwracalnego. Zgodnie bowiem z art. 161 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), po zakończeniu postępowania karnego, postępowania karnego skarbowego lub dyscyplinarnego, będącego przyczyną zawieszenia w czynnościach służbowych, funkcjonariusz otrzymuje wstrzymaną część uposażenia oraz obligatoryjne podwyżki wprowadzane w okresie zawieszenia, jeżeli w postępowaniu karnym lub karnym skarbowym funkcjonariusz został uniewinniony albo gdy takie postępowanie zostało umorzone ze względu na okoliczności wymienione w art. 17 § 1 pkt 1, 2 i 6 Kodeksu postępowania karnego, a w postępowaniu dyscyplinarnym nie został ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby. Natomiast stosownie do treści art. 108 ustawy o Służbie Celnej, w przypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby, prawo do uposażenia powstaje z dniem podjęcia służby, chyba że po zgłoszeniu się do służby zaistniały okoliczności usprawiedliwiające jej niepodjęcie. Funkcjonariuszowi przywróconemu do służby przysługuje za okres pozostawania poza służbą świadczenie pieniężne równe uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem, nie więcej jednak niż za okres 6 miesięcy i nie mniej niż za miesiąc. Okres, za który funkcjonariuszowi przysługuje świadczenie pieniężne, wlicza się do okresu służby, od którego zależą uprawnienia i świadczenia należne funkcjonariuszowi. Okresu pozostawania poza służbą, za który funkcjonariuszowi nie przysługuje świadczenie pieniężne, nie uważa się za przerwę w służbie w zakresie uprawnień uzależnionych od nieprzerwanego jej biegu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła A. K. zarzucając mu naruszenie: 1. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Szefa Służby Celnej z dnia (...) marca 2011 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Służbie Celnej, podczas gdy przesłanka wymieniona w w/w przepisie, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, zaistniała, co uprawniało Sąd do pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku Skarżącej; 2. art. 138 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia, którego sentencja nie zawiera wszystkich obligatoryjnych elementów wymienionych w art. 138 P.p.s.a., a konkretnie brak jest imienia i nazwiska protokolanta, jak również daty wydania postanowienia, albowiem wpisana w prawym górnym rogu data postanowienia tj. 21 czerwca 20110r. jest nieprawidłowa. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, iż nie ma jak udowodnić za pomocą dokumentów, że brak wstrzymania skarżonej decyzji Szefa Służby Celnej wywoła znaczna szkodę. Na chwilę obecną, jest samotną matką, wychowującą nieletnią córkę, bez pracy, bez zasiłku, bez widoków na poprawę zaistniałej sytuacji. Znaczna szkoda w jej przekonaniu polegała będzie na niemożliwości łożenia na wychowanie i wykształcenie córki. Nie będzie jej stać na posyłanie jej do szkoły, a w szczególności na kupno podręczników. Brak możliwości zapewnienia jej kształcenia na odpowiednim poziomie, brak możliwości kupna niezbędnych pomocy naukowych na etapie trzeciej klasy liceum, a więc przygotowań do matury, może spowodować nie znaczną, lecz ogromną szkodę w postaci słabych wyników na egzaminie maturalnym córki, co w następstwie powyższego oznaczało będzie brak możliwości dostania się przez nią na studia wyższe. Nie wyrówna jej nawet fakt wskazany w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, tj. że na mocy art. 161 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2009r. o Służbie Celnej, po zakończeniu postępowania karnego, postępowania karnoskarbowego lub dyscyplinarnego, będącego przyczyną zawieszenia w czynnościach służbowych, funkcjonariusz otrzymuje wstrzymaną część uposażenia oraz obligatoryjne podwyżki wprowadzone w okresie zawieszenia, jeżeli w postępowaniu karnym został uniewinniony; lub że na mocy art. 108 w/w ustawy, w przypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby, prawo do uposażenia powstaje z dniem podjęcia służby, chyba że po zgłoszeniu się do służby zaistniały okoliczności usprawiedliwiające jej niepodjęcie. Ponadto zdaniem skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchybił przepisowi art. 138 w zw. z art. 166 P.p.s.a. albowiem wydał postanowienie, którego sentencja nie zawiera wszystkich obligatoryjnych elementów wymienionych w art. 138 P.p.s.a. Otóż w skarżonym postanowieniu brak jest imienia i nazwiska protokolanta. Skarżąca wskazała również na brak daty wydania postanowienia, albowiem wpisana w prawym górnym rogu data postanowienia tj. 21 czerwca 20110r. jest nieprawidłowa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek wskazanych w cytowanym przepisie. Pomimo, iż, jak wynika z akt sprawy, sytuacja materialna skarżącej jest trudna, to jednak okoliczność ta nie może stanowić wystarczającej podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy bowiem w ślad za Sądem pierwszej instancji wskazać możliwość zwrotu skarżącej w niniejszej sprawie utraconego na skutek zwolnienia ze służby świadczenia. W przypadku bowiem korzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia sądowego świadczenie pieniężne będzie podlegało zwrotowi na podstawie art. 108 i 161 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej. Zatem w razie wydania wyroku uniewinniającego w postępowaniu karnym lub umorzenia tego postępowania – skarżąca będzie mogła bez trudu powrócić do służby, zachowując jednocześnie prawo do wynagrodzenia za okres zwolnienia. Ponadto w orzecznictwie panuje pogląd, iż utrata zatrudnienia, nie spełnia wymogu przesłanek warunkujących wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji zawartych w art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA z 16 kwietnia 2004 r. sygn. akt OZ 17/04, OZ 20/04). Brak jest również podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania, w sytuacji gdy skutki, które wynikają z wykonania decyzji już wystąpiły, bowiem instytucja wstrzymania wykonania określonego aktu lub czynności jest postrzegana jako tymczasowa ochrona osoby, która wniosek taki składa przed ewentualnymi skutkami kontrolowanego przez Sąd działania organu administracji publicznej. Objęcie skarżącej ochroną przewidzianą w art. 61 § 3 P.p.s.a. może mieć miejsce tylko i wyłącznie w przypadku zaskarżenia decyzji, która nadaje się do wykonania i która ma być w przyszłości wykonana. Zatem w sytuacji, gdy decyzja została już wykonana, wniosek o wstrzymanie jej wykonania staje się bezprzedmiotowy. Skoro bowiem postanowienie Sądu ma uchronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, to jej wykonanie niweczy cel zastosowania instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., I OZ 410/10). W sytuacji, gdy zaskarżona decyzja określiła datę zwolnienia skarżącej ze służby na dzień 15 listopada 2010 r., zatem w chwili orzekania przez Sąd pierwszej instancji tj. w dniu 21 czerwca 2011 r. skutek wynikający z zaskarżonej decyzji już nastąpił. Skutki tej decyzji mogą być zniwelowane jedynie przez pozytywne dla skarżącej orzeczenie Sądu uwzględniające jej skargę, a nie przez wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 896/08). W związku z powyższym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 61 § 3 P.p.s.a. należy uznać za nieusprawiedliwiony. Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia przez ten Sąd art. 138 w zw. z art. 166 P.p.s.a. W niniejszej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w formie postanowienia, które jest pełne i zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Wskazać należy, że posiedzenia niejawne odbywają się bez udziału protokolanta, bowiem nie sporządza się protokołu z tego posiedzenia, wyjątek stanowi sytuacja, gdy na posiedzeniu niejawnym zostały wysłuchane osoby wezwane lub dokonano innych czynności procesowych, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 §2 P.p.s.a.