II SA/Op 107/11
WyrokWSA w Opolu2011-06-21
Skład orzekający: Ewa Janowska, Teresa Cisyk, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. z powodu doręczenia decyzji osobie niebędącej stroną postępowania, podczas gdy decyzja ta nie rozstrzygała o prawach i obowiązkach tej osoby?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło uchylić decyzji organu pierwszej instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. z powodu doręczenia decyzji osobie niebędącej stroną, jeśli decyzja ta nie rozstrzygała o jej prawach i obowiązkach. Skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. oznacza ukształtowanie jej sytuacji prawnej, a nie jedynie omyłkę w doręczeniu. Brak takiej przesłanki uniemożliwia zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a., a organ odwoławczy powinien rozpoznać sprawę merytorycznie na podstawie art. 138 § 1 K.p.a.Stan faktyczny
Skarżący E. i W. T. domagali się ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Po wielokrotnych postępowaniach i uchyleniach decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, organ ten ponownie uchylił decyzję organu pierwszej instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, powołując się na doręczenie decyzji osobie niebędącej stroną. Skarżący zarzucili organom bezczynność i bezprawność, kwestionując zasadność uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, określił, że decyzja nie podlega wykonaniu w całości i zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi E. T. i W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz E. T. i W. T. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez E. i W. T. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], uchylająca decyzję organu pierwszej instancji (dot. ustalenia warunków zabudowy) i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji
Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:
Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2006 r., który wpłynął do organu dnia 7 grudnia 2006r., E. i W. T. wystąpili o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na: budowie budynku socjalnego, adaptacji istniejącego budynku obory na chlewnię oraz adaptacji istniejącego budynku stodoły na garaż na sprzęt rolniczy, planowanej do realizacji na działce nr A położonej w M.
Decyzją z dnia 14 czerwca 2007 r., wydaną z upoważnienia Burmistrza Nysy, ustalono warunki zabudowy dla planowanej inwestycji.
Po rozpatrzeniu odwołań K. W., T. B. oraz B. G., wniesionych od powyższej decyzji, decyzjami z dnia 21 stycznia 2008 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu umorzyło postępowanie odwoławcze. Kolegium stwierdziło, że wnoszący odwołanie nie posiadają w sprawie interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny i z tego powodu, skoro nie są stronami postępowania, nie posiadają legitymacji do wniesienia odwołania. Stąd uznało za bezprzedmiotowe prowadzenie postępowania odwoławczego, na podstawie wniesionych przez nich środków zaskarżenia. Jednocześnie też, na skutek rozpoznania odwołania wniesionego przez D. M., E. i W. F., C. i J. G., K. i H. J. oraz A. P., reprezentowanych przez K. W., a także przez S. K., S. A., M. i B. P. oraz D. i G. D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uznało, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części i decyzją z dnia 21 lutego 2008 r. uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną oraz przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wskazało przy tym w uzasadnieniu na okoliczności wymagające wyjaśnienia.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ pierwszej instancji, warunki zabudowy na rzecz E. i W. T. ustalono decyzją z dnia 22 kwietnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, decyzją z dnia 28 lipca 2009 r. uchyliło jednak decyzję pierwszoinstancyjną i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Decyzja odwoławcza wydana została wskutek rozpoznania odwołania: D. M., E. i W. F., C. G., K. i H. J. oraz A. P., reprezentowanych przez K. W., a także odwołania S. A., M. i B. P. oraz H. B. Wskazując w niej na nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia istotnych okoliczności stanu faktycznego organ odwoławczy stwierdził, że dla podjęcia w sprawie rozstrzygnięcia, konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Jednocześnie też, kolejną decyzją z dnia 28 lipca 2009 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu umorzyło postępowanie odwoławcze w zakresie odwołania wniesionego przez M. W. uznając, że nie posiada ona legitymacji do wniesienia odwołania, co czyni postępowanie odwoławcze bezprzedmiotowym.
Rozpoznając sprawę ponownie, decyzją z dnia [...], nr [...], Burmistrz Nysy ustalił na rzecz E. i W. T. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania i przebudowie budynku obory na chlewnię, budowie budynku socjalnego, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania części budynku gospodarczego (stodoły) na garaż sprzętu rolniczego wraz z częściową rozbiórką, na działce nr A. Rozstrzygnięcie podjęte zostało na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), rozdziału V ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 717 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 r., Nr 164, poz. 1588). Decyzja ta (wg. rozdzielnika) przesłana została: E. i W. T., D. M., E. i W. F., C. G., K. i H. J., A. P., S. K., S. A., S. P., M. i B. P., D. i G. D., H. B., G. L., M. W. oraz Skarbowi Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych.
Od powyżej decyzji, odwołanie wnieśli: Z. S., M. P., I. S., G. D., B. P., S. K., E. F., W. P., B. W., W. G., R. G., M. K. – W., D. O.. W uzasadnieniu odwołujący wskazali na konieczność zbadania potencjalnego wpływu planowanej inwestycji na stan środowiska naturalnego oraz jakość życia sąsiadujących z nią mieszkańców. Podnieśli, że skala planowanej hodowli wiąże się z uciążliwym hałasem, fetorem oraz zanieczyszczeniem wód powierzchniowych i gruntowych, a duża koncentracja odchodów zwierzęcych stanowi zagrożenie mikrobiologiczne. Ponadto, w ich ocenie, inwestycja będzie miała wpływ na ograniczenie rozwoju wsi.
Rozpoznając odwołanie I. i Z. S., W. P., M. K. – W., B. W., W. i R. G. oraz D. O., decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, umorzyło postępowanie odwoławcze w tym zakresie uznając, że wskazane podmioty nie są stronami postępowania i nie posiadały legitymacji do wniesienia odwołania.
Z kolei, w wyniku rozpatrzenia odwołania G. D., M. i B. P., S. K. oraz E. F., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia [...], Nr [...], uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona m.in. M. W., którą organ pierwszej instancji uznał za stronę postępowania, wywodząc że posiada ona interes prawny, jako lokator mieszkania znajdującego się w obszarze oddziaływania inwestycji. Powołując się na art. 28 K.p.a. organ odwoławczy wywiódł, że stronami w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy, oprócz inwestora, są właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, na której będzie realizowane przedsięwzięcie, a także działek sąsiednich. Stosownie też do tego stwierdził, że ponad wszelką wątpliwość M. W. nie będąc właścicielką żadnego z lokali w budynku usytuowanym na działce sąsiadującej z terenem inwestycji, nie jest również współwłaścicielką tej nieruchomości. W konsekwencji oznacza to, że jako lokatorka mieszkania nr [...] może posiadać jedynie interes faktyczny, który nie tworzy legitymacji procesowej do działania w przedmiotowym postępowaniu. Organ odwoławczy zaznaczył, że stanowisko dotyczące braku legitymacji M. W., wyrażone zostało już we wcześniejszej decyzji z dnia 28 lipca 2009 r. umarzającej postępowanie odwoławcze z jej wniosku. Jednocześnie też uznał, że skierowanie aktu administracyjnego do osoby nie będącej stroną w sprawie, po myśli art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., skutkuje stwierdzeniem nieważności takiej decyzji. Skoro jednak w niniejszej sprawie wniesiono odwołanie należało zatem skorzystać z trybu kasacyjnego wynikającego z art. 138 § 2 K.p.a., a umożliwiającego przeprowadzenie ponownego postępowania przez organ pierwszej instancji. W konkluzji uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, że waga wskazanego uchybienia stanowi wystarczającą przesłankę do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zaskarżając decyzję odwoławczą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu E. i W. T., zarzucili organom pierwszej i drugiej instancji bezczynność oraz bezprawność działania i wnieśli o niezwłoczne podjęcie decyzji w sprawie przez organ pierwszej instancji, do której sprawa ponownie trafiła na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, jak również o wypłatę odszkodowania za bezzasadną zwłokę w rozpoznaniu sprawie i błędy proceduralne. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazali, że postępowanie w sprawie jest przedłużane bez żadnej podstawy prawnej i bez uzasadnionej przyczyny. W konsekwencji tego ponoszą straty finansowe na skutek podjętej inwestycji, a także niemożności uzyskiwania potencjalnych korzyści związanych z zaplanowaną działalnością. Skarżący podnieśli, że organ odwoławczy miał możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy, albowiem przesłanka jej uchylenia do ponownego rozpoznania, tj. z powodu doręczenia decyzji nieuprawnionej stronie, nie stanowiła elementu, który dyskwalifikowałby prawidłowość postępowania pierwszoinstancyjnego i wydanej w nim decyzji. Wywiedli, że samo doręczenie decyzji osobie nieuprawnionej, gdy w sentencji decyzji prawidłowo wskazano stronę postępowania, nie powoduje zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Zdaniem skarżących, uchylenie decyzji tylko z tego powodu, że decyzję otrzymała m.in. osoba nieuprawniona stawia pod znakiem zapytania bezstronność organu kontrolującego. Powołując treść art. 8, art. 6 art. 7, art. 9 i art. 11 K.p.a. skarżący podnieśli, że w toku przeprowadzonego postępowania organ dopuścił się uchybień proceduralnych, najpierw doręczając decyzję osobie nieuprawnionej, a później przekazując bezpodstawnie sprawę do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu. Z kontrolnej funkcji sądów administracyjnych oraz toczących się przed nimi postępowań wynika ponadto, że dokonując oceny działań organów administracji publicznej sądy te nie są uprawnione do podejmowania merytorycznych rozstrzygnięć w sprawach rozpoznawanych przez organy. W szczególności zaś, mając na uwadze zakres żądania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, podkreślić należy, że w ich kognicji nie leży również rozstrzyganie o zasadności przyznania odszkodowania za szkodę poniesioną na skutek działania organów administracji publicznej.
Stosownie jednak do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. To z kolei oznacza, iż w granicach danej sprawy, sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a skarga podlega oddaleniu.
W niniejszej sprawie skarga wniesiona została na decyzję odwoławczą, uchylającą decyzję pierwszoinstancyjną i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Mając na uwadze zakres zaskarżonego rozstrzygnięcia zaznaczyć od razu trzeba, że przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie były kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu, lecz jedynie zagadnienia dotyczące wydania w postępowaniu administracyjnym przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie odpowiada ona przepisom prawa i podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Zaskarżona decyzja odwoławcza wydana została na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej K.p.a., w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Przepis ten określa jeden ze sposobów zakończenia postępowania przed organem administracji publicznej drugiej instancji. Stanowi on, że organ odwoławczy może uchylić w całości zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Rozstrzygnięcie określone w powołanym przepisie może być zatem wydane jedynie wówczas, gdy zachodzi konieczność przeprowadzenia szerokiego postępowania wyjaśniającego, na co wskazuje użyty przez ustawodawcę zwrot "w całości lub znacznej części". W sytuacji natomiast, gdy taka konieczność nie zachodzi, brak jest podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. i organ odwoławczy obowiązany jest do podjęcia innego rozstrzygnięcia, określonego w art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a.
Podkreślić trzeba, że przepis art. 138 § 2 K.p.a. stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji, a swoboda organu w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania jest w znacznym stopniu ograniczona i wiąże się z istotną wadliwością postępowania przed organem pierwszej instancji, która nie może zostać usunięta w postępowaniu odwoławczym. Niedopuszczalne jest przy tym w tym zakresie stosowanie wykładni rozszerzającej. Zgodnie bowiem z wyartykułowaną w art. 15 K.p.a. zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Oznacza to, że skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ drugiej instancji kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Na organie odwoławczym ciąży obowiązek dokonania wszechstronnej i całościowej analizy oraz oceny zebranego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, ustalenia czy w sprawie zastosowano prawidłową podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, a także kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu. Kompetencje orzecznicze organu drugiej instancji nie sprowadzają się jednak tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji. Obowiązany jest on rozpatrzyć materiał dowodowy, dokonać na jego podstawie ustaleń w zakresie stanu faktycznego, a ponadto uwzględnić zmiany zaistniałe w stanie faktycznym w okresie między wydaniem rozstryzgnięcia w pierwszej i drugiej instancji, jak również ustalając stan faktyczny sprawy winien rozszerzyć granice postępowania dowodowego na nowe okoliczności pominięte przez organ pierwszej instancji, które mogą mieć znaczenie dla prawidłowego załatwienia sprawy. Podjęcie działań w tym zakresie wynika z określonego w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. obowiązku organu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także w myśl art. 80 K.p.a. dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto konieczność przeprowadzenia dowodu lub kilku dowodów w postępowaniu odwoławczym mieści się w wynikającej z art. 136 K.p.a. kompetencji organu odwoławczego do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.
Mając na uwadze określone w art. 138 § 2 K.p.a. przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia kasacyjnego uznać zatem należy, że znajduje on zastosowanie jedynie wówczas, gdy istnieją podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia, a jednocześnie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie, przekraczającym kompetencje organu odwoławczego. Innymi słowy przywołany art. 138 § 2 K.p.a. może mieć zastosowanie jedynie do takich przypadków, gdy wydanie prawidłowej decyzji bez uzyskania szeregu dodatkowych informacji i ustaleń faktycznych nie jest możliwe (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2010 roku, sygn. akt VII SA/Wa 728/10, zamieszczony na stronie internetowej – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Podstawę do wydania decyzji określonej w art. 138 § 2 K.p.a. z pewnością stanowić będzie nie przeprowadzenie przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, bądź też istotne naruszenie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji przepisów postępowania administracyjnego, które nie może zostać usunięte przez organ odwoławczy. W sytuacji zaś, gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania na podstawie art. 136 K.p.a. umożliwiłoby prawidłowe załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym, bądź też nie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, podjęcie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uznać należy za równoznaczne z naruszenie wskazanego przepisu, które to jako mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy wyczerpuje przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe rozważania prawne, w ocenie Sądu uznać należało, że organ odwoławczy wadliwie, bo z naruszeniem treści art. 138 § 2 K.p.a. przyjął, że w sprawie zachodziły przesłanki do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Wprawdzie zgodzić należy się z tym, że zaistnienie w odniesieniu do decyzji pierwszoinstancyjnej okoliczności określonej w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., stanowiącej przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, przesądza o jej wadliwości, która to wada nie podlega konwalidacji w postępowaniu odwoławczym i może wymagać ponownego przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu prawidłowego ustalenia adresata decyzji i zapewnienia mu czynnego udziału w postępowaniu, niemniej jednak uwzględniając ustalony stan faktyczny nie można uznać, że okoliczność taka zaistniała w niniejszej sprawie. Skoro zaś brak było tej okoliczności i jednocześnie nie stwierdzono, aby doszło do innych naruszeń przepisów prawa uzasadniających przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości, bądź w znacznej części, nie zachodziły w niniejszej sprawie przesłanki do wydania decyzji odwoławczej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.
Wyjaśnić w tym miejscu przyjdzie, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji na gruncie tego przepisu stanowi zatem skierowanie decyzji do niewłaściwej osoby tj. nie posiadającej przymiotu strony. Podkreślić przy tym należy, że celem tej regulacji jest wyeliminowanie przypadków, w których decyzja administracyjna nie może wywołać przewidzianych w niej skutków z uwagi na jej skierowanie do osoby niedysponującej uprawnieniami strony. Z tego też względu przy jej wykładni rozróżnić należy pojęcie "doręczenia decyzji" i użyty w niej przez ustawodawcę zwrot "skierowanie decyzji". Nie w każdym bowiem przypadku przesłanie decyzji określonej osobie uznane będzie za skierowanie do niej decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Na gruncie tego przepisu "skierowanie decyzji" oznacza bowiem rozstrzygnięcie w tej decyzji o prawach i obowiązkach tej osoby, czyli ukształtowanie nią w sposób wiążący jej sytuacji prawnej. W przepisie tym, nie chodzi zatem o omyłkę w doręczeniu decyzji, lecz o oznaczenie w decyzji jako strony, której dotyczy rozstrzygnięcie, osoby która w świetle przepisów prawa nie jest adresatem nałożonych praw i obowiązków.
W niniejszej sprawie decyzją pierwszoinstancyjną ustalono warunki zabudowy terenu na rzecz E. i W. T., a więc decyzja skierowana została do osób będących stronami postępowania. Jednocześnie, decyzja ta nie rozstrzygała o żadnych prawach i obowiązkach M. W. Nie można tym samym, w ocenie Sądu uznać, że doręczenie decyzji M. W. spowodowało ziszczenie się przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. W szczególności natomiast nie można przyjmować, że zaistniała ona wskutek błędnego, czy też omyłkowego doręczenia decyzji osobie nie posiadającej legitymacji strony. Zaznaczyć przyjdzie, że wniesienie środka zaskarżenia przez osobę nieposiadającą przymiotu strony skutkuje umorzeniem wszczętego z jej wniosku postępowania odwoławczego. Takie też rozstrzygnięcie, w toku postępowania administracyjnego z wniosku skarżących Kolegium podjęło, w odniesieniu do M. W. na skutek wniesionego przez nią środka zaskarżenia, decyzją z dnia 28 lipca 2009 r. Także błędne wskazanie osoby nieuprawnionej w rozdzielniku decyzji i doręczenie jej podjętego aktu nie przesądza o jej legitymacji do bycia stroną postępowania i w przypadku, gdy nie wnosi ona środka zaskarżenia, kwestia oceny jej legitymacji nie ma wpływu na skuteczność decyzji względem faktycznych stron postępowania. Wprawdzie okoliczność taka stanowi naruszenie przepisów prawa, które winno zostać dostrzeżone i usunięte przez organ odwoławczy, jednakże nie jest ona istotna dla rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy i nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniające w znacznym zakresie.
Stosownie do powyższego, wobec braku przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., okoliczność ta nie mogła stanowić podstawy do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej na postawie art. 138 § 2 K.p.a. i przeszkody do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Zaakcentować przyjdzie, że decyzja kasacyjna Kolegium znajdowałaby oparcie w tym przepisie tylko wówczas, gdyby zostało wykazane, iż konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych czynności w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym uzupełnienie postępowania w tym zakresie nie byłoby możliwe w trybie określonym w art. 136 k.p.a. W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją warunek ten nie został spełniony. Nieprawidłowe zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. i art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. doprowadziło ostatecznie do naruszenia tych regulacji i skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji odwoławczej.
Z tych przyczyn, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji oparto o przepis art. 152 P.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych rozważań i sprowadzają się do tego, że organ odwoławczy winien ponownie rozpoznać sprawę w jej całokształcie, a stwierdzając, że nie zachodzi konieczność wyjaśnienia okoliczności istotnych dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, winien wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 K.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło