II SA/Kr 709/11
WyrokWSA w Krakowie2011-06-21
Skład orzekający: Mirosław Bator, Aldona Gąsecka –Duda, Ewa Rynczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy decyzja pierwotna (wadliwa) została wydana przed 1 września 2004 r., a decyzja stwierdzająca jej nieważność została wydana po tej dacie, właściwym do rozpoznania roszczenia odszkodowawczego jest organ administracji publicznej czy sąd powszechny?Ratio decidendi
W przypadku, gdy decyzja pierwotna została wydana przed 1 września 2004 r., a decyzja stwierdzająca jej nieważność została wydana po tej dacie, właściwym do rozpoznania roszczenia odszkodowawczego jest sąd powszechny. Decydujące znaczenie ma data wydania decyzji nadzorczej (stwierdzającej nieważność), a nie decyzji pierwotnej. Skoro decyzja nadzorcza została wydana po 1 września 2004 r., zastosowanie mają nowe przepisy, a uchylony art. 160 k.p.a. nie ma zastosowania.Stan faktyczny
Grupa "A" S.A. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o przyznanie odszkodowania w związku z decyzją stwierdzającą nieważność decyzji z 1983 r. o przejęciu nieruchomości na własność Państwa. SKO zwróciło podanie, uznając właściwość sądu powszechnego, gdyż decyzja stwierdzająca nieważność została wydana po 1 września 2004 r., a uchylony art. 160 k.p.a. nie miał zastosowania. Spółka wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne uznanie właściwości sądu powszechnego oraz naruszenie art. 160 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Bator (spr) Sędziowie WSA Aldona Gąsecka –Duda WSA Ewa Rynczak Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 grudnia 2010r., nr [...] w przedmiocie zwrotu podania o przyznanie odszkodowania skargę oddala .
Wnioskiem z dnia [....] października 2010 r. Grupa [....] S.A. z siedzibą w K. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosek o przyznanie odszkodowania w sprawie dotyczącej budynku przy [....] w K. We wniosku Grupa [....] S.A. wystąpiła także o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 11 sierpnia 1983 r. toczącego się przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. W uzasadnieniu wniosku Grupa [....] S.A. wskazała, że jest następcą prawnym Grupy [....] S.A., a wcześniej [....] S.A. z siedzibą w K. i żąda odszkodowania w związku wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 5 grudnia 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia 2 września 2008 r. stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [....] z dnia 11 sierpnia 1983 r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonej w K. przy [....] . Wysokość żądanego odszkodowania określono na kwotę 25.000.000 złotych wraz z odsetkami liczonymi od dnia zgłoszenia żądania. Jako podstawę prawną żądania wskazano art. 160 k.p.a. w zw. z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw.
Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2010 r. znak: [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. zwróciło grupie [....] S.A. z siedzibą w K. podanie wniesione do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawierające żądanie przyznania odszkodowania wskazując, że w sprawie właściwy jest sąd powszechny. Organ wskazał, że przepis art. 160 k.p.a. został uchylony z dniem 1 września 2004 r. na mocy art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 162, poz. 1692). Z tym też dniem sprawy dotyczące odszkodowań za szkody spowodowane wydaniem decyzji zawierającej wadę nieważności lub wydaniem decyzji stwierdzającej nieważność takiej decyzji stały się sprawami cywilnymi i spory wynikłe na ich tle rozstrzyga sąd powszechny. Organ podniósł, że w orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, że o tym, czy postępowanie o odszkodowanie ma być prowadzone w trybie administracyjnym czy też cywilnym na podstawie przepisów zmienionego Kodeksu cywilnego, decyduje data wydania ostatecznej decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji administracyjnej lub orzekającej, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, że właściwym do rozpoznania żądania w przedmiotowej sprawie jest sąd powszechny i na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. zwróciło wniesione podanie.
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła GRUPA S.A., wnosząc o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [....] z dnia 11 sierpnia 1983 r., które toczy się obecnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie do sygn. akt II SA/Kr 204/09 oraz II SA/Kr 205/09. Spółka podniosła, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie lub Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , jeżeli sprawa trafi do ponownego rozpoznania wskutek orzeczenia tego Sądu. W tym zakresie podano, że zagadnieniem wstępnym w sprawie o przyznanie odszkodowania jest prawomocne rozstrzygnięcie kwestii nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [....] z dnia 11 sierpnia 1983 r. Do chwili obecnej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 grudnia 2008 r. nie uprawomocniła się, wskutek złożenia przez [....] sp. z o.o. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wynik toczącego się postępowania sądowego będzie miał istotny wpływ na rezultat przedmiotowego postępowania. Spółka wskazała, że pogląd ten znajduje oparcie w stanowisku zaprezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1931/07, w którym stwierdzono, że w przypadku zakwestionowania legalności decyzji nieważnościowej w drodze skargi do sądu administracyjnego wymóg istnienia tejże decyzji należy rozumieć jako wymóg istnienia decyzji nie tylko ostatecznej, ale i prawomocnej. Niezależnie od tego żądania zwrócono się także o uchylenie w całości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 grudnia 2010 r. i przyznanie spółce zgodnego z jej wnioskiem odszkodowania za szkodę spowodowaną stwierdzeniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nieważności decyzji z dnia 11 sierpnia 1983 r. W ocenie Spółki Akcyjnej GRUPA [....], w sprawach o przyznanie odszkodowania w oparciu o art. 160 k.p.a., decydujące znaczenie ma data wydania decyzji wadliwej, a nie rozstrzygnięcia nadzorczego. Wskazując na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt I CSK 66/09 spółka podniosła, że jeżeli wydanie wadliwej decyzji poprzedziło dzień 1 września 2004 r. należy stosować art. 160 k.p.a., choćby decyzja ta wywoływała uszczerbek majątkowy po tej dacie lub choćby po tej dacie zapadła decyzja nadzorcza. Wobec zaś faktu, że przepis art. 160 k.p.a. nadal ma zastosowanie w odniesieniu do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem 1 września 2004 r., to żądanie przyznania odszkodowania zgłoszone przez Spółkę GRUPA [....] powinno być rozpatrzone na podstawie tego przepisu, ponieważ wadliwa decyzja Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [....] została podjęta przed 1 września 2004 r., mimo że rozstrzygnięcie przez organ wyższego stopnia o jej nieważności nastąpiło już po tej dacie.
Postanowieniem z dnia 2 lutego 2011 r. znak: [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 66 § 3 k.p.a. - utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Odnosząc się do żądania zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 k.p.a. organ wskazał, że podstawową przesłanką zastosowania wskazanego przepisu jest to, iż postępowanie administracyjne musi być w toku, niezależnie od kwestii istnienia zagadnienia wstępnego, do którego rozstrzygnięcia powołany jest inny organ administracji publicznej lub sąd. Tymczasem w przedmiotowej sprawie nie toczy się postępowanie w przedmiocie przyznania odszkodowania za szkodę związaną z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej, a złożony wniosek w tym zakresie podlegał zwrotowi, z uwagi na właściwość w sprawie sądu powszechnego. W związku z tym nie ma także podstaw do prowadzenia rozważań, czy wskazywana we wniosku kwestia prawomocności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydanej w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia o przejęciu na własność Państwa przedmiotowej nieruchomości ma charakter zagadnienia wstępnego, a tym samym rozważania zasadności zawieszenia postępowania. Taka sytuacja miałaby miejsce wówczas, gdyby Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało swoją właściwość do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania. Wobec zatem faktu, że obecnie nie jest prowadzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postępowanie w powyższym zakresie, to nie jest możliwe zastosowanie instytucji zawieszenia postępowania, a przedmiotem obecnego rozpoznania jest tylko sprawa zwrotu wniosku o przyznanie odszkodowania, ze względu na właściwość sądu powszechnego. Kolegium podzieliło także pogląd organu I instancji, iż wskazywana przez Spółkę GRUPA [....] , kwestia ustalenia i przyznania odszkodowania, jakie, w ocenie spółki, jest należne w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o przejęciu na własność Państwa nieruchomości, nie należy do właściwości organów administracji publicznej, ponieważ do zbadania zasadności zgłoszonego w tej materii żądania właściwe są - w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy - sądy powszechne. Organ zaznaczył, że przepis art. 160 § 1 k.p.a. przewiduje wprawdzie możliwość dochodzenia odszkodowania przez stronę, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, z tym jednak, że zastosowanie tego przepisu ograniczone zostało do "zdarzeń i stanów prawnych" powstałych przed dniem 1 września 2004 r. - zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 162, poz. 1692). W niniejszej sprawie bezspornym jest to, że wadliwa decyzja o przejęciu nieruchomości na własność Państwa zapadła przed dniem 1 września 2004 r., podobnie jak to, że rozstrzygnięcie stwierdzające jej nieważność podjęte zostało już po tej dacie. Kolegium podzieliło pogląd, w myśl którego wydanie ostatecznej decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji administracyjnej stanowi zdarzenie prawne składające się na określony stan prawny, które jednocześnie daje podstawę do wystąpienia z roszczeniami odszkodowawczymi. W związku z tym dla oceny w jakim trybie należy dochodzić tego odszkodowania, decydujące znaczenie ma data, w której nastąpiło stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej lub jej wydania z naruszeniem prawa. Skoro decyzja Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego [....] z dnia 11 sierpnia 1983 r. podlegała stwierdzeniu nieważności na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 2 września 2008 r. i z dnia 5 grudnia 2008 r., to właściwym do rozpatrzenia zgłoszonego przez Spółkę Akcyjną GRUPA [....] żądania przyznania odszkodowania za szkodę spowodowaną wydaniem decyzji rażąco naruszającej prawo jest sąd powszechny, a nie organ administracji publicznej. Do takiego stanu faktycznego odnosi się również uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2008 r. sygn. akt III CZP 101/08.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła GRUPA [....] S.A. W skardze zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 144 k.p.a. w zw. z 66 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, w związku z błędnym uznaniem, że w sprawie właściwy jest sąd powszechny, co nie znajduje żadnego oparcia ani w obowiązujących przepisach, ani w orzecznictwie, gdyż do stanów prawnych i zdarzeń powstałych najpóźniej w dniu 31 sierpnia 2004 r., nadal stosuje się art. 160 k.p.a., a nie ulega wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie źródłem szkody jest bezprawna decyzja wywłaszczeniowa Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 11 sierpnia 1983 roku, a nie jak wskazuje organ dopiero decyzja nadzorcza stwierdzająca nieważność decyzji o przejęciu w/w nieruchomości, która została wydana po 1 września 2004 roku. Strona skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 160 k.p.a. w zw. z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, poprzez błędne uznanie, iż art. 160 k.p.a. w brzmieniu z sprzed jego uchylenia (przy uwzględnieniu wyroków Trybunału Konstytucyjnego) nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, podczas gdy zgodnie z aktualnym orzecznictwem Sądu Najwyższego (sygn. akt I CSK 66/09, I CSK 524/08) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I OSK 568/08) przepis ten ma zastosowanie we wszystkich przypadkach, gdy decyzja pierwotna stanowiąca źródło szkody, będąca przedmiotem postępowania nadzorczego została wydana przed dniem 1 września 2004 roku. Wskazano ponadto na naruszenie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zignorowanie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2008 r., I OSK 1931/07 i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 27 lutego 2009 r., II SA/Kr/116/09, wydanych w sprawie nieruchomości przy [....] w K. , oraz naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez zaniechanie zawieszenia sprawy do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 11 sierpnia 1983 roku toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. W ocenie strony skarżącej naruszone zostały również przepisy art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie niezgodnie z obowiązującymi przepisami oraz błędne zastosowanie reguł wykładni w procesie stosowania prawa, a także poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony postępowania administracyjnego poprzez niesłuszną odmowę skarżącej drogi do dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 160 k.p.a. Naruszony został także art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, który wprost stanowi, że "Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej", a przepis ten nadaje się do bezpośredniego stosowania. W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 14 grudnia 2010 roku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przepis art. 151 mówi z kolei, iż w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Z chwilą wejścia w życie w dniu 1 września 2004 r. ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw utracił moc obowiązującą art. 160 k.p.a. Przepis ten mówił, że stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Obecnie sytuację, o której mowa w uchylonym przepisie reguluje art. 4171 k.c. i o odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa orzekają sądy powszechne.
Na mocy art. 5 powołanej na wstępie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy art. 417, 419, 420, 4201, 4202, 421 kodeksu cywilnego oraz art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której decyzja wadliwa została wydana przed dniem 1 września 2004 r., natomiast decyzja nadzorcza (stwierdzająca nieważność decyzji z dnia 11 sierpnia 1983 r.) po tym dniu tj. w dniu 2 września 2008 r. W ocenie sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, w takiej sytuacji, decydujące znaczenie dla zastosowania art. 160 k.p.a. ma chwila wydania decyzji nadzorczej. A zatem jeżeli wydanie decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji administracyjnej (decyzji nadzorczej) nastąpiło przed dniem 1 września 2004 r., zastosowanie znajdzie przepis art. 160 k.p.a., jeżeli zaś po tej dacie rozstrzygniecie nastąpi w oparciu o nowe przepisy, niezależnie od tego kiedy uprawomocniła się decyzja wadliwa. W przepisie art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. mowa jest o "zdarzeniach i stanach prawnych" do których będzie miał zastosowanie uchylony art. 160 k.p.a. Określenie to obejmuje zdarzenia (jednorazowe), ale także sytuacje trwające jakiś czas i złożone z kilku zdarzeń prawnych. Na stan prawny przedmiotowej sprawy składa się decyzja Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 11 sierpnia 1983 r. orzekająca o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. [....] oraz decyzja stwierdzająca jej nieważność tj. decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 września 2008 r. Źródłem szkody, o jakiej mowa w art. 160 k.p.a. jest wydanie wadliwej decyzji administracyjnej, jednakże dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od Skarbu Państwa na podstawie art. 160 k.p.a. związanych z wydaniem tej wadliwej decyzji możliwe jest dopiero po wydaniu decyzji nadzorczej. A zatem to właśnie decyzja nadzorcza zamyka stan prawny umożliwiający dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od Skarbu Państwa za wydanie wadliwej decyzji administracyjnej. Jeżeli zatem uprawomocnienie decyzji nadzorczej nastąpiło przed dniem 1 września 2004 r. to stosujemy przepisy dawne, jeżeli zaś po tej dacie, przepisy nowe. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd zaprezentowany w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2008 r. sygn. akt III CZP 101/08, w której stwierdzono, że zgodnie z ogólnymi regułami intertemporalnymi, do oceny złożonego zdarzenia prawnego jako całości, należy stosować ustawę, która obowiązywała w chwili, gdy zdarzył się ostatni fakt należący do złożonego stanu faktycznego danego zdarzenia. W rozpoznawanym przypadku tym ostatnim zdarzeniem jest uprawomocnienie się decyzji nadzorczej, stanowiącej prejudykat i nieodzowny warunek dochodzenia roszczenia odszkodowawczego. Dopiero z tą chwilą zamyka się i realizuje, a więc "powstaje", wymagany przez ustawę "stan prawny" złożony z kilku zdarzeń, umożliwiający dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od Skarbu Państwa za wydanie wadliwej decyzji administracyjnej. Jeżeli uprawomocnienie się decyzji nadzorczej nastąpiło przed dniem 1 września 2004 r., to zgodnie z art. 5 ustawy nowelizacyjnej, stosuje się przepisy dawne, a jeżeli po tym dniu, przepisy nowe. W konsekwencji zatem w sprawie o odszkodowanie za szkodę poniesioną na skutek wydania przed dniem 1 września 2004 r. decyzji administracyjnej, której nieważność została stwierdzona ostateczną decyzją administracyjną po tym dniu, nie zachodzi przejściowa niedopuszczalność drogi sądowej, która od razu jest otwarta. W powołanej uchwale Sąd Najwyższy stwierdził również, że taka wykładnia omawianego przepisu pozwala na pełniejszą realizację rationis legis ustawy nowelizacyjnej, której celem było dostosowanie obowiązujących przepisów dotyczących odpowiedzialności za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej do przepisów Konstytucji, w tym art. 77 ust. 1, oraz przekazanie orzekania o odpowiedzialności także za te szkody i o odszkodowaniu sądom powszechnym, do których kompetencji należy orzekanie o sporach majątkowych. Przepisy międzyczasowe powinny być interpretowane tak, by sytuacja przejściowego stosowania dawnych i nowych przepisów prawa, niekorzystna z każdego punktu widzenia, trwała jak najkrócej.
Przytoczone powyżej stanowisko znajduje odzwierciedlenie w obszernym orzecznictwie sądów administracyjnych m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2009 r. sygn. I OSK 697/08, z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. I OSK 246/08, z dnia 15 kwietnia 2009 r. sygn. I OSK 568/08, jak również w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2009 r. sygn. I CSK 66/09 czy też postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. III CZP 47/09.
Zdaniem sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę za przyjęciem zaprezentowanego stanowiska przemawia także to, że przepis art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. jest przepisem przejściowym, który powinien być stosowany w ściśle określonych sytuacjach i w określonych ramach czasowych. Należy przy tym zauważyć, że o ile ustawodawca wielokrotnie dopuszcza dalsze stosowanie uchylonych formalnie przepisów, to dotyczy to przepisów prawa materialnego, a nie przepisów proceduralnych. uchylony z dniem 1 września 2004 r. przepis art. 160 k.p.a. w znacznej części natomiast reguluje postępowanie o przyznanie odszkodowania. Dopuszczenie do długoletniej dwoistości postępowania o odszkodowanie za wydanie niezgodnej z prawem decyzji, według zasad obowiązujących do dnia 31 sierpnia 2004 r. i po tej dacie, jest nie tylko społecznie niekorzystne ale i także niezgodne z przyjmowanymi rozwiązaniami procesowymi (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 maja 2009r. I OSK 684/08).
Mając na uwadze powyższe rozważania przyjąć należy, że skoro w niniejszej sprawie stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 11 sierpnia 1983 r. nastąpiło w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 września 2008 r., a zatem wydanej po dniu 1 września 2004 r., zastosowanie znajdą nowe przepisy, a przepisu art. 160 k.p.a. nie stosuje się. Organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały więc prawidłowej wykładni art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. i w konsekwencji słusznie przyjęły, że właściwym do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są sądy powszechne, co z kolei skutkować musiało zwrotem wniesionego podania. Zgodnie z treścią art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Z kolei w myśl art. 66 § 3 k.p.a. jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
W związku powyższym uznać również należy, że wniosek strony skarżącej o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z toczącym się przed sądem administracyjnym postępowaniem w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 11 sierpnia 1983 r. nie jest uzasadniony. Rozstrzygnięcie przez sąd administracyjny powyższej kwestii (stwierdzenia nieważności) jest okolicznością nie mającą znaczenia w sytuacji, gdy właściwy do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie odszkodowania jest sąd powszechny. Organy prowadzące postępowanie prawidłowo przyjęły zatem, że w rozpatrywanej sytuacji nie mamy do czynienia z zagadnieniem wstępnym.
W tym stanie rzeczy uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło