I FSK 62/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-12-19
Skład orzekający: Marek Zirk-Sadowski, Grażyna Jarmasz, Ryszard Pęk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, jest związany ustaleniami faktycznymi dotyczącymi pozorności transakcji, poczynionymi w prawomocnych orzeczeniach sądów administracyjnych w sprawach kontrahentów skarżącego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany ustaleniami faktycznymi dotyczącymi pozorności transakcji, poczynionymi w prawomocnych orzeczeniach sądów administracyjnych w sprawach kontrahentów skarżącego, na podstawie art. 170 PPSA. Skoro w prawomocnych wyrokach sądy administracyjne obu instancji uwzględniły ustalenia, że transakcje dotyczące linii technologicznej (transport, modernizacja, obrót nią) pomiędzy skarżącym a jego kontrahentami nie miały w rzeczywistości miejsca (były pozorne), to sąd kasacyjny nie może przyjąć odmiennych ustaleń w kolejnym postępowaniu. W związku z tym, zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz błędnej wykładni przepisów materialnych, opierające się na kwestionowaniu tych ustaleń, nie mogą odnieść skutku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Z. M. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Organy podatkowe i Sąd pierwszej instancji uznały, że faktury dotyczące zakupu, remontu, modernizacji i sprzedaży linii technologicznej nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a transakcje miały charakter pozorny i służyły uzyskaniu korzyści podatkowych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię Konstytucji oraz niewłaściwe zastosowanie ustawy o VAT.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Z. M. Zasądzono od Z. M. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędzia NSA Ryszard Pęk, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I SA/Po 313/11 w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 10 lutego 2011 r., nr [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja 2006 r. do marca 2007 r. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Z. M. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 2700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 października 2011 r., I SA/Po 313/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Z. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 10 lutego 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja 2006 r. do marca 2007 r. Podstawę prawną orzeczenia stanowił art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej Ppsa.
2. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że ww. decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego P. [...] z dnia 31 sierpnia 2010 r. Jak ustalono w postępowaniu podatkowym, skarżący prowadzący działalność gospodarczą polegającą na wynajmie lokali, sprzedaży artykułów spożywczych, maszyn i urządzeń rolniczych oraz świadczeniu usług rolniczych, nabył w drodze przetargu od Banku [...], znajdującą się w miejscowości Z. gm. W., linię technologiczną do granulacji trocin i zrębków drewna. Transakcja ta została udokumentowana fakturą z dnia 17 maja 2006 r., nr [...], w której wykazano cenę nabycia linii w wysokości 367.342 zł (w tym VAT 66.242 zł). Na podstawie dokumentacji źródłowej ustalono, że demontaż i transport przedmiotowej linii z miejscowości Z. do miejsca prowadzenia działalności w R. miała wykonać firma H. H. G. Firma ta miała też przeprowadzić remont i modernizację tej linii. Wykonanie powyższych prac miały dokumentować wyszczególnione przez organ w uzasadnieniu decyzji faktury VAT, wystawione przez wskazaną firmę, a dotyczące: demontażu linii granulacyjnej z przewozem, modernizacji linii technologicznej do granulacji, modernizacji granulatora z uzupełnieniem brakujących elementów, montażu silników. Dalszy remont przedmiotowej linii technologicznej miał przeprowadzić Zakład [...] N. Z. N. Prace wykonane przez tę firmę miały dokumentować faktury VAT wystawione przez tę firmę, a dotyczące: dopasowania oraz wymiany łożysk i wałów napędu bębna głównego, demontażu, wykonania i montażu łopat mieszających, wymiany podstawy nośnika – ramy mocowania bębna głównego, a ponadto remontu pieca suszarni, polegającego na wymianie płaszcza i szamotu. Ustalono także, że podatnik miał dokonać sukcesywnej sprzedaży przedmiotowej linii technologicznej na rzecz B. [...] A. W., co miały dokumentować wyszczególnione odrębnie przez organ podatkowy faktury VAT. Z. M. i A. W. wiązała umowa dotycząca sprzedaży przedmiotowej linii technologicznej, którą zawarto w dniu 20 maja 2006 r., tj. 3 dni po nabyciu linii technologicznej od Banku, a uzgodniona między stronami umowy cena zbycia linii miała wynieść 1.207.800 zł (990.000 zł bez podatku). W umowie tej kupujący zastrzegł prawo zwrotnej sprzedaży linii bez żadnych konsekwencji, w przypadku gdy nie uzyska odpowiednich zezwoleń umożliwiających podjęcie produkcji lub wobec braku możliwości zbycia linii innemu podmiotowi. Sprzedający natomiast zobowiązał się odkupić przedmiotową linię na wyżej określonych warunkach w terminie jednego roku od dnia podpisania umowy.
Jak wskazano w spornej decyzji, treść dokumentów źródłowych, które miały dokumentować przeprowadzenie remontu i modernizacji nabytej od Banku linii technologicznej, nie korespondowała z zastanym w toku oględzin stanem technicznym tej linii. Na materiał dowodowy składały się ponadto w szczególności zeznania strony i zeznania świadków: H. G. – właściciela firmy H., W. K. oraz Z. N. – właściciela firmy N., dowody zebrane w toku postępowania kontrolnego przeprowadzonego w firmie Z. M. za kwiecień 2007 r., w tym dowód z opinii biegłego sądowego M. Z., sporządzonej dnia 14 grudnia 2007 r. po przeprowadzeniu oględzin linii technologicznej do granulacji trocin i zrębków drewna. Na podstawie tych dowodów organy uznały, że faktury wystawione przez H. G. i Z. N., dotyczące demontażu, transportu, remontu i modernizacji linii technologicznej, nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Faktu wykonania usług remontowych i modernizacyjnych nie potwierdzono bowiem w toku przeprowadzonych przez pracowników organu podatkowego oględzin. Wykonania tych usług nie potwierdził również biegły sądowy M. Z. w opinii z dnia 14 grudnia 2007 r. Nie dano ponadto wiary, że nabytą za 367.341 zł linię technologiczną do granulacji trocin i zrębków drewna, na której nie wykonano żadnych prac remontowych i modernizacyjnych podnoszących jej wartość, a której wartość biegły sądowy oszacował na kwotę 240.000 zł, Z. M. zbył na rzecz A. W. za kwotę 1.207.800 zł. W konsekwencji uznano, że również faktury przez niego wystawione, dotyczące zbycia tej linii na rzecz A. W., nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
W ocenie organów, Z. M. – właściciel firmy W. wraz z A. W. – właścicielem B. [...], H. G. – właścicielem firmy H., Z. N. – właścicielem firmy N., uczestniczyli w procederze polegającym na obrocie, w stworzonej sieci firm, fakturami nieodzwierciedlającymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, w celu uzyskania korzyści podatkowych. Organy podkreśliły w tym kontekście, że już w dniu 20 maja 2006 r., tj. trzy dni po nabyciu linii technologicznej i jednocześnie przed wykonaniem jakichkolwiek prac, które spowodowałyby wzrost jej wartości, strona zawarła z A. W. umowę sprzedaży linii, w której uzgodniono cenę zbycia na kwotę 1.207.800 zł, chociaż cena nowej linii technologicznej w 2006 r., zgodnie z wyjaśnieniami producenta (firmy T. S.A.) z dnia 9 kwietnia 2009 r. wynosiła 975.000 zł. Ponadto skarżący zobowiązał się odkupić linię w ciągu jednego roku od dnia jej sprzedaży za co najmniej taką samą kwotę lub za kwotę powiększoną o ewentualne nakłady. Powyższe uzgodnienia cenowe zapadły w sytuacji, gdy linia ta nie była funkcjonalna i ten stan techniczny był znany nabywcy. Dodatkowo, wcześniej Z. M. podpisał umowy o wykonanie prac modernizacyjno-remontowych: z firmą H. G. H. w dniu 27 kwietnia 2006 r. oraz z firmą Z. N. w dniu 8 maja 2006 r., z treści których wynika, że w elementach wchodzących w skład linii wymagana jest wymiana zużytych części i modernizacja, a suszarnia i piec, znajdująca się w bardzo złym stanie technicznym, wymagają remontu. Co więcej, skarżący linię tę odkupił od A. W. w dniu 20 kwietnia 2007 r. za kwotę 1.525.000 zł, chociaż według wyceny biegłego sądowego, przeprowadzonej w dniu 14 grudnia 2007 r., jej wartość – bez części elektrycznych oraz suszarni i pieca (których wartość określono na nieodbiegającą od wartości złomu) – wynosiła 240.000 zł.
3. Oddalając skargę na ww. decyzję organu odwoławczego Sąd pierwszej instancji zgodził się ze stanowiskiem organów stwierdzając, że prawidłowo zastosowały art. 191, art. 122 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej i zgodnie ze stanem faktycznym oceniły, że sporne faktury nie odzwierciedlają rzeczywistego przebiegu transakcji. Jak wynika z ich ustaleń, na przestrzeni 11 miesięcy (czyli od dnia zakupu linii od Banku, tj. 17.05.2006 r., do momentu jej rzekomego odkupienia od A. W., tj. do dnia 20.04.2007 r.) wartość przedmiotowej linii technologicznej wzrosła z kwoty 367.342 zł brutto (netto 301.100 zł i podatek 66.242 zł) do kwoty 1.525.000 zł brutto (netto 1.250.000 zł i podatek 275.000 zł). Ponadto, cena sprzedaży linii w kwocie 1.207.800 zł została ustalona w umowie między Z. M. i A. W. w dniu 20 maja 2006 r. tj. 3 dni po jej nabyciu przez Z. M. od Banku za kwotę 367.342 zł.
Jak wykazały w związku z powyższym organy podatkowe, wartość linii została znacznie zawyżona. W szczególności ustalono z producentem tej linii, tj. firmą T. S.A. w Warszawie, że:
- w 2006 r. w zestawieniu, w jakim nabył ją Z. M. od Banku [...], cena nowej linii technologicznej do granulacji trocin i zrębków drewna wynosiła ok. 975.000 zł netto wraz montażem mechanicznym i elektrycznym oraz uruchomieniem (por. pismo T. S.A. z dnia 9 kwietnia 2009 r., nr [...]),
- w kwietniu 2007 r., kiedy nastąpiła odsprzedaż tej linii przez A. W. na rzecz Z. M., cena netto pracującej nowej linii technologicznej z suszarnią wyniosłaby 1.060.000 zł netto (por. pismo T. S.A. z dnia 1 kwietnia 2008 r., nr [...]).
Natomiast cena linii, po jej zakupie przez A. W., po uwzględnieniu kosztów modernizacji i remontów wykonanych rzekomo przez H. i N. na rzecz A. W. i PPUH W. wyniosłaby 1.200.900 zł netto. Cena nowej linii technologicznej (z obsługą i montażem) była zatem, zarówno w 2006, jak i w 2007 r., zdecydowanie niższa, aniżeli ta będąca przedmiotem transakcji:
- w roku 2006, pomiędzy firmami W. Z. M. i B. [...] A. W.,
- w roku 2007, pomiędzy firmami B. [...] A. W. i W. Z. M.
Co więcej, według ustaleń organów, rzekome łączne nakłady na remont i modernizację linii, poniesione w okresie od maja 2006 r. do dnia 20 kwietnia 2007 r., w którym Z. M. odkupił linię od A. W., wyniosły 572.358 zł i były ponad dwukrotnie wyższe od jej wartości rynkowej oszacowanej przez rzeczoznawcę oraz aż o 205.016 zł wyższe od ceny nabycia tej linii od Banku. Tymczasem powołany w sprawie biegły sądowy i skarbowy po przeprowadzeniu w dniu 14 grudnia 2007 r. oględzin linii technologicznej do granulacji trocin i zrębków drewna nie stwierdził żadnych działań w zakresie modernizacji urządzeń wchodzących w skład linii oraz jej konserwacji. Biegły wycenił w rezultacie wartość rynkową przedmiotowej linii technologicznej do produkcji granulatu na poziomie 240.000 zł netto. Opinia ta nie odbiega przy tym od opinii technicznej w przedmiocie określenia szacunkowej wartości rynkowej przedmiotowej linii, sporządzonej w dniu 15 marca 2005 r. na zlecenie Banku [...], w której wyceniono wartość linii technologicznej na kwotę netto 250.778 zł.
W związku z powyższym Sąd podzielił pogląd organów podatkowych, że okoliczności te wskazują na celowe zawyżanie ceny linii technologicznej na poszczególnych etapach obrotu, w okresie od 17 maja 2006 r. do 20 kwietnia 2007 r., co umożliwiło stronom transakcji wykazywanie w poszczególnych miesiącach korzystnych dla siebie kwot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia lub do zwrotu.
Sąd wskazał ponadto, że skarżący występował o stosowne zezwolenie w celu uruchomienia linii technologicznej do granulacji w okresie, kiedy jej właścicielem, zgodnie z dokumentami źródłowymi, miał być A. W. Trafne jest zatem stanowisko organów podatkowych, że zawarcie umowy z A. W. na sprzedaż tej linii w dniu 20 maja 2006 r. stoi w sprzeczności z podejmowanymi przez skarżącego działaniami mającymi na celu podjęcie użytkowania tej ruchomości oraz faktem, że o stosowne zezwolenia nie występował A. W. Dodatkowo zaś organy ustaliły, że nie doszło do przewiezienia linii z R. do firmy tego ostatniego w O. przy ul. S.
W tych okolicznościach Sąd uznał, że zeznania świadków wskazanych przez stronę (Z. N., H. G., M. G., K. L.) nie mogły wpłynąć na zmianę stanowiska organów podatkowych, wobec innych zgromadzonych w toku postępowania dowodów uzasadniających trafność poczynionych ustaleń. Stąd też nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez odrzucenie wniosków o przesłuchanie w charakterze świadka tych osób.
Końcowo Sąd stwierdził, że wiedza dotycząca fikcyjnego obrotu linią technologiczną jest mu znana z urzędu, z innych spraw przez tym Sądem zawisłych, w których uznano, że Z. M. – właściciel firmy W. wraz z A. W. – właścicielem B. [...], H. G. – właścicielem firmy H., Z. N. – właścicielem firmy N., uczestniczyli w procederze polegającym na obrocie, w stworzonej sieci firm, fakturami nieodzwierciedlającymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, w celu uzyskania korzyści podatkowych.
4. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Swoje żądania wsparł następującymi zarzutami naruszenia prawa materialnego i procesowego:
* art. 1 § 1-2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 Ppsa w zw. z art. 180, art. 120, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez nieuchylenie decyzji w sytuacji, gdy organy podatkowe nie przeprowadziły prawidłowego postępowania podatkowego i kontrolnego, popełniły błędy w ocenie materiału dowodowego, nie przeprowadziły rzetelnego postępowania dowodowego, przekroczyły swobodną ocenę dowodów, złamały zasadę bezpośredniości i czynnego udziału strony w postępowaniu, a ponadto nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego,
* błędnej wykładni art. 20 i art. 22 Konstytucji poprzez ograniczenie skarżącemu wolności działalności gospodarczej oraz swobody kształtowania treści zawieranych umów,
* niewłaściwego zastosowania art. 86 ust. 1-2 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. Nr 54, poz. 535 ze zm.), dalej ustawa o VAT, poprzez uznanie, że skarżący nie ma prawa do obniżenia podatku należnego o kwoty podatku naliczonego z tytułu zakupu linii technologicznej i usług wskazanych w decyzji, mimo że do transakcji doszło, a prawo takie wynika także wprost ze znajdujących bezpośrednie zastosowanie w wewnętrznym porządku prawnym przepisów prawa wspólnotowego, tj. art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej.
W motywach środka odwoławczego skarżący – podważając poprawność ustaleń dowodowych sprawy – wykazywał zasadność twierdzenia, że zakwestionowane faktury obrazują rzeczywisty obrót wyszczególnionymi w nich usługami i towarami dotyczącymi przedmiotowej linii technologicznej (transport, remont, modernizacja, sprzedaż i nabycie tej linii).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy nie można pominąć tej okoliczności, że sądy administracyjne wypowiedziały się już prawomocnie w zakresie transakcji przeprowadzanych pomiędzy skarżącym a podmiotami dokonującymi transportu, modernizacji lub nabycia/odsprzedaży przedmiotowej linii technologicznej.
W szczególności w wyroku z dnia 19 października 2011 r., I FSK 1624/10, Sąd odwoławczy potwierdził poprawność wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 maja 2010 r., I SA/Po 209/10 (CBOSA), wydanego w stosunku do kontrahenta strony, tj. H. G., oddalając skargę kasacyjną tego ostatniego od ww. wyroku WSA. Z ww. orzeczenia Sądu wojewódzkiego, oddalającego skargę ww. podatnika na decyzję wymiarową wydaną w jego sprawie, wynika natomiast m.in., że naprawa, modernizacja oraz transport przedmiotowej linii technologicznej przez firmę H. (H. G.) nie miały miejsca i tę podstawę faktyczną rozstrzygnięcia Sądu zaakceptował rozpoznający skargę kasacyjną skład Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. pkt 3.5. i 5.4 uzasadnienia ww. wyroku NSA).
Z kolei w wyroku z dnia 11 grudnia 2012 r., I FSK 71/12, Sąd kasacyjny uznał za prawidłowy wyrok ww. Sądu pierwszej instancji z dnia 29 września 2011 r., I SA/Po 538/11 (CBOSA), wydany w sprawie ze skargi kolejnego kontrahenta skarżącego (nabywcy linii technologicznej) A. W., również i w odniesieniu do tego podatnika oddalając skargę kasacyjną. We wskazanych wyrokach sądy administracyjne obu instancji przyjęły za prawidłowe ustalenia organów, że obrót linią technologiczną między A. W. B. [...] a skarżącym nie miał w rzeczywistości miejsca. W prawomocnym wyroku Sądu pierwszej instancji, oddalającym skargę A. W. na decyzję wymiarową wydaną w jego sprawie, stwierdzono, "fikcyjność transakcji nabycia i odsprzedaży spornych urządzeń". Ponadto zauważono, że "firmy "H." i "N." nie mogły wykonać (...) usług modernizacyjnych i remontowych" dotyczących przedmiotowej linii technologicznej. Natomiast Sąd kasacyjny w ww. wyroku wywiódł, że w sprawie nie podważono skutecznie stanu faktycznego stanowiącego podstawę orzekania Sądu wojewódzkiego, a wyrażającego się w tezie, że obrót linią produkcyjną "miał charakter pozorny i służył jedynie osiągnięciu niezgodnych z prawem korzyści podatkowych." Zdaniem Sądu drugiej instancji, "teza organów, iż urządzenia cały czas były w posiadaniu Z. M., który przeprowadził ze skarżącym dwie pozorne transakcje, mające wyłącznie na celu wygenerowanie kwot podatku naliczonego, stanowi jedyne racjonalne wytłumaczenie podjętych działań przez obu kontrahentów." Zakwestionowano wobec tego również transakcje transportu i modernizacji linii produkcyjnej.
Powyższe ustalenia zostały szczegółowo omówione i uargumentowane w ww. orzeczeniach, toteż – zważywszy na zwięzłość wywodu (art. 141 § 4 p.p.s.a.), dostępność uzasadnień wskazanych rozstrzygnięć, jak również okoliczność zastępowania skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika – nie ma potrzeby powielania ich w tym miejscu. Podkreślić wystarczy, że wskazane ustalenia faktyczne dotyczące współpracy skarżącego z ww. kontrahentami, uwzględnione w ich sprawach, zbieżne są z podstawą faktyczną orzekania przyjętą przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. Tę bowiem stanowiło zasadnicze twierdzenie, że Z. M. – właściciel firmy W. (skarżący) wraz z A. W. – właścicielem B. [...], H. G. – właścicielem firmy H. oraz Z. N. – właścicielem firmy N., uczestniczyli w procederze polegającym na obrocie, w stworzonej sieci firm, fakturami nieodzwierciedlającymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, w celu uzyskania korzyści podatkowych (s. 15 uzasadnienia wyroku). Dotyczy to, jak zauważono, zarówno faktur dokumentujących usługi transportu i modernizacji linii produkcyjnej, jak i tych potwierdzających rzekomy obrót tym towarem.
Wskazane ustalenia, wynikające z treści orzeczeń wydanych w ww. sprawach kontrahentów skarżącego (I FSK 1624/10 i I FSK 71/12), Sąd kasacyjny zobligowany jest uwzględnić w rozpoznawanej obecnie sprawie z urzędu, zważywszy na treść art. 170 Ppsa. Zgodnie z tym przepisem, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia, określona w cytowanym przepisie, w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być już ono ponownie badane. Wprawdzie związanie prawomocnym orzeczeniem odnosi się, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia, jednak dla prawidłowego odczytania tejże sentencji należy się kierować treścią uzasadnienia (zob. A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009 r., s. 452-453 oraz powołane tam orzecznictwo). W ten sposób moc wiążąca orzeczenia może rozciągać się pośrednio na przyjętą w nim podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Skoro więc w przywołanych prawomocnych wyrokach sądy administracyjne obu instancji uwzględniły takie oto ustalenia, że transakcje pomiędzy skarżącym a jego kontrahentami (będącymi stronami w ww. sprawach), w zakresie przedmiotowej linii technologicznej (transport, modernizacja, obrót nią), nie miały w rzeczywistości miejsca (były pozorne), to odnosząc się do tychże transakcji na gruncie przedmiotowej sprawy Sąd kasacyjny nie może przyjąć odmiennych ustaleń, tj. kontestować ustaleń prawomocnie uwzględnionych w tym zakresie w sprawach powiązanych, a to z uwagi na treść cytowanego wyżej art. 170 Ppsa.
Tymczasem jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, w ramach argumentacji wspierającej powołane w niej zarzuty, w tym zwłaszcza naruszenia przepisów postępowania, strona usiłuje podważyć podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku zbieżną, jak zauważono, z ustaleniami przyjętymi za podstawę orzekania w prawomocnie osądzonych sprawach kontrahentów skarżącego. Mianowicie skarżący dąży do zakwestionowania wywiedzionych przez organy, a zaaprobowanych przez Sąd twierdzeń, że:
- usługi transportu, naprawy i modernizacji linii produkcyjnej nie zostały wykonane (s. 3-7 skargi kasacyjnej),
- skarżący nie dokonał sprzedaży, a następnie nie odkupił tejże linii produkcyjnej od A. W. (s. 4, 6-7 skargi kasacyjnej).
Jest wobec tego oczywiste, że z powodów wyżej wskazanych w szczególności zarzuty naruszenia wymienionych w osnowie skargi kasacyjnej przepisów postępowania oraz powiązane z nimi zarzuty uchybienia art. 20 i art. 22 Konstytucji nie mogą odnieść pożądanego skutku.
Skoro zaś skarżącemu nie udało się podważyć przyjętego przez Sąd wojewódzki stanu faktycznego, to za nieskuteczny należy też uznać zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, tj. art. 86 ust. 1-2 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT. Naczelny Sąd Administracyjny wiąże bowiem, wobec chybionych procesowych podstaw zaskarżenia, stan faktyczny wynikający z zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt FSK 181/04, ONSAiWSA 2004, nr 2, poz. 36), tj. w tym przypadku ustalenie o pozorności transakcji związanych z przedmiotową linią technologiczną. Ww. przepisy ustawy o VAT wykluczają natomiast odliczenie podatku naliczonego wynikającego z faktur, które "stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane". W związku z tym nie może być mowy o ich błędnym zastosowaniu.
Z tych powodów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 184 Ppsa, a także (w zakresie kosztów postępowania kasacyjnego) art. 204 pkt 1 w zw. z art. 209 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło