II GSK 141/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-04-25
Skład orzekający: Zofia Przegalińska, Jan Bała, Joanna Zabłocka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała organu nadzoru stwierdzająca istotne naruszenie prawa w uchwale budżetowej, podjęta po zakończeniu roku budżetowego i bez dalszych kroków proceduralnych (stwierdzenia nieważności), stanowi rozstrzygnięcie nadzorcze podlegające kontroli sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Uchwała organu nadzoru stwierdzająca istotne naruszenie prawa w uchwale budżetowej, podjęta po zakończeniu roku budżetowego i bez dalszych kroków proceduralnych, stanowi wadliwe rozstrzygnięcie nadzorcze. Mimo wadliwości proceduralnej, uchwała ta podlega kontroli sądu administracyjnego, ponieważ została podjęta w procedurze przewidzianej dla rozstrzygnięć nadzorczych. Organ nadzoru nie może modyfikować ustawowych procedur ani stosować procedur nieprzewidzianych ustawą, w tym art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 91 ust. 5 u.s.g.Stan faktyczny
Regionalna Izba Obrachunkowa (RIO) stwierdziła istotne naruszenie prawa w uchwale Rady Miasta W. dotyczącej zmian w budżecie, polegające na rozdysponowaniu rezerwy celowej na wydatki majątkowe przez organ stanowiący, co zdaniem RIO naruszało przepisy ustawy o finansach publicznych i ustawy o samorządzie gminnym. Rada Miasta W. wniosła skargę na uchwałę RIO, zarzucając naruszenie prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) uchylił uchwałę RIO, uznając, że organ nadzoru nieprawidłowo zastosował procedurę nadzorczą. RIO zaskarżyła wyrok WSA skargą kasacyjną, kwestionując charakter uchwały RIO jako aktu nadzoru i zarzucając WSA naruszenie przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia NSA Jan Bała Sędzia del. WSA Joanna Zabłocka (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 27 czerwca 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 559/11 w sprawie ze skargi Rady Miasta W. na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia prawa w sprawie zmian w budżecie miasta oddala skargę kasacyjną
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 27 czerwca 2011 r. sygn.akt III SA/Gl 559/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., po rozpoznaniu skargi Rady Miasta W., uchylił uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w K.z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia istotnego naruszenia prawa w uchwale rady miasta w sprawie zmian w budżecie.
Sąd orzekał w następującym stanie sprawy:
Zaskarżoną uchwałą Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. (dalej Kolegium RIO) stwierdziło istotne naruszenie prawa w uchwale Rady Miasta W. (odtąd Rada) z [...] grudnia 2010 r. nr [...] w sprawie zmian w budżecie Miasta W. na rok 2010, z powodu rozdysponowania przez organ stanowiący kwoty rezerwy celowej na wydatki majątkowe w wysokości 43.300 zł, czym – w ocenie organu nadzoru – naruszono przepisy art. 222 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 157, poz. 1240 ze zm. odtąd u.f.p.) oraz art. 60 ust. 2 pkt 5 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm. odtąd u.s.g.), zgodnie z którymi rezerwami budżetu gminy dysponuje jej organ wykonawczy.
Rada dokonała w § 1uchwały zmniejszenia rezerwy celowej na wydatki majątkowe o kwotę 43.300 zł dokonując jednocześnie zwiększenia planu wydatków w dziale 750 – administracja publiczna, rozdział 75023 – Urzędy gmin wydatki bieżące, w tym wydatki jednostek budżetowych, w tym wynagrodzenia i składki od nich, o tę samą kwotę. W ocenie organu nadzoru wskazane przepisy upoważniają do dysponowania rezerwami budżetu gminy organ wykonawczy, tj. wójta. Organ stanowiący w uchwale budżetowej tworzy, co prawda rezerwy (ogólną i celowe), ale nie ma możliwości dysponowania ich wysokością.
Gmina W. złożyła skargę na powyższą uchwałę Kolegium RIO wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu zarzuciła uchwale naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie art. 239 w zw. z art. 233 pkt 3 u.f.p. oraz niewłaściwe zastosowanie art. 259 ust. 1 w zw. z art. 222 u.f.p., które miało wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. W ocenie gminy art. 222 ust. 4 u.f.p. nie wyłącza kompetencji organu stanowiącego do dokonywania zmian w budżecie tej jednostki w zakresie rezerw celowych. Daje on natomiast zarządowi gminy uprawnienie do dysponowania w razie konieczności ustanowionymi rezerwami przez ich podział z przeznaczeniem na cele, dla których zostały ustanowione.
Organ nadzoru w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu swego stanowiska Organ uznał, że skarga jest niedopuszczalna, albowiem działanie organu nie było rozstrzygnięciem nadzorczym. W razie niepodzielenia przez Sąd tego stanowiska Organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. uwzględnił skargę i wskazał, że z treści art. 3 § 1 i 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm, - odtąd p.p.s.a.) wynika uprawnienie sądów administracyjnych do sprawowania kontroli działalności publicznej i stosowania środków określonych w ustawie. Kontrola działalności dotyczy również orzekania w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 148 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na akt nadzoru uchyla ten akt, a w przypadku nieuwzględnienia skargi, na ogólnej zasadzie wynikającej z treści art. 151 p.p.s.a. oddala skargę. Art. 148 p.p.s.a. nie określa podstaw uchylenia przez sąd zaskarżonego aktu nadzoru, przepis regulujący te kwestie nie znajduje się również w ustawach samorządowych, należy zatem stwierdzić, iż podstawą takiego uchylenia może być każde naruszenie prawa, czy to o charakterze procesowym czy też materialnoprawnym (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, T.Woś, H.Krysiak-Molczyk, M.Romańska, Warszawa 2005, s. 466).
Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona uchwała Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. wydana została w oparciu o art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r. nr.42, poz.1591), a jako podstawę prawną jej wydania wskazano art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2001r. nr 55, poz. 577 ze zm.). Stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych ich właściwość rzeczowa obejmuje uchwały i zarządzenia podejmowane przez organy samorządu terytorialnego w sprawach procedury uchwalania budżetu i jego zmian. Art. 12 powołanej ustawy reguluje kolejność postępowania nadzorczego i wprowadza dwuetapowy tryb tegoż postępowania. W pierwszym kroku organ nadzoru wskazuje nieprawidłowości w objętej postępowaniem nadzorczym uchwale budżetowej oraz sposób i termin ich usunięcia, co uregulowane jest w ust. 1, a następnie w przypadku jeśli właściwy organ nie usunie w zakreślonym terminie nieprawidłowości, kolegium izby orzeka o nieważności uchwały w części lub w całości, co uregulowano w ustępie 2 wskazanego przepisu. Podjęcie przez Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej uchwały stwierdzającej istotne naruszenie prawa rozpoczyna wyżej opisaną dwuetapową procedurę stosowania środka nadzorczego. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Uchwałą z dnia [...] stycznia 2011 roku Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. stwierdziło istotne naruszenie prawa w uchwale nr [...] Rady Miasta W. z dnia [...] grudnia 2010 roku. Równocześnie, jak wskazano w uzasadnieniu uchwały Kolegium RIO, ze względu na fakt, że rok budżetowy 2010 minął i nie istnieje możliwość usunięcia przez gminę naruszenia prawa, nie stwierdzono nieważności badanej uchwały, a ograniczono się jedynie do wskazania naruszonych przepisów prawa.
Sąd I instancji, kierując się treścią wskazanych wyżej przepisów, stwierdził, że sposób procesowania przyjęty przez Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej nie jest prawnie dopuszczalny, albowiem ustawodawca przewidział dwie drogi procedowania, a to wynikającą z treści art. 11 ust. 3 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, procedurę stwierdzenia nieistotnego naruszenia prawa, której nie zastosowano w niniejszej sprawie oraz wskazaną w art. 12 ust. 1 i 2, na którą powołał się organ wydając zaskarżona uchwałę. Dokonując oceny podjętych przez organ nadzorczy czynności WSA stwierdził, iż miały one miejsce w sytuacji przełomu roku kalendarzowego, zaś sama zaskarżona uchwała Kolegium RIO podjęta została w dniu [...] stycznia 2011 roku, zatem w czasie, gdy budżet, którego dotyczyła już nie funkcjonował, a więc nie było możliwe przeprowadzenie kolejnych kroków proceduralnych przewidzianych prawem, aż do stwierdzenia nieważności uchwały. Zakończenie roku budżetowego, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, winno być traktowane jako okoliczność wyłączająca wdrożenie procedury z art. 12 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych. (Zb.Kmieciak, ST 1995/9/42). Sąd I instancji przywołał ponadto treść art. 87 ustawy o samorządzie gminy, który stanowi, iż organy nadzoru mogą wkraczać w działalność gminną tylko w przypadkach określonych ustawami, co oznacza, iż jakakolwiek ingerencja organu nadzoru w działalność gminy musi mieć wyraźne umocowanie w przepisach ustawy (Samorząd Gminny Komentarz, Andrzej Szewc, Gabriela Jyż, Zbigniew Pławecki, Dom Wydawniczy ABC, wyd.2,str.536). W praktyce przepis ten należy zatem interpretować w ten sposób, iż interwencja organu nadzoru uzależniona jest od istnienia konkretnego przepisu rangi ustawowej który wyznacza obszar i formę działania organu nadzoru (Z.Kmieciak, Ustawowe założenia systemu nadzoru nad działalnością komunalną, ST 1994/6). W niniejszej sprawie są to powołane wyżej przepisy ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, które wskazują w sposób jasny zakres uprawnień organu nadzoru, co oznacza, iż w rozpatrywanej sprawie organ ten podjął czynności ponad ustawowe umocowanie.
WSA wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organ ograniczył się jedynie do powołania jako podstawy prawnej zaskarżonej uchwały art. 11 ust 1 pkt 2 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, który to przepis jest przepisem o charakterze kompetencyjnym, który nie może być podstawą rozstrzygnięć indywidualnych. Stwierdzenie istotnego naruszenia prawa implikowało wydanie rozstrzygnięcia o stwierdzeniu nieważności zgodnie z dyspozycją art. 12 ust. 1 ustawy, który to tryb jest obowiązujący, obok drugiego trybu z art. 11 ust 3 ustawy. Wskazane przepisy ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych przewidują jedynie dwie drogi postępowania nadzorczego, nie dając organom nadzorczym możliwości modyfikacji którejkolwiek z nich. Jeśli natomiast, jak podniósł organ nadzoru, w związku z zakończeniem roku budżetowego, nie było możliwe przeprowadzenie kolejnych kroków z procedury określonej w art. 12 ust. 1 i 2 ustawy, organ winien dostosować rodzaj podejmowanych działań do specyfiki rozpoznawanej sprawy i podejmować stosowne działania ze świadomością istniejących ograniczeń prawnych. Przepisy art. 11 i 12 ustawy pozwalają na nadanie popełnianym przez jednostki samorządu terytorialnego naruszeniom prawa kwalifikacji odpowiadających okolicznościom konkretnego przypadku. (wyrok WSA w W-wie z dn.23.06.2008r. sygn.akt V SA/Wa 1249/08 lex 511457)
Odnosząc się do wniosku Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. o odrzucenie skargi i powołanego w odpowiedzi na skargę poglądu prezentowanego w uzasadnieniu postanowienia NSA z dnia 21 lutego 2007 roku wydanego w sprawie o sygn. akt II GSK 299/06, WSA stwierdził, iż orzeczenie to nie dotyczy sprawy o tożsamym stanie faktycznym co w rozpoznawanej w niniejszym postępowaniu, a zatem nie można przenieść przyjętej tam interpretacji na grunt tej sprawy ( podobnie NSA-W-wa wyrok z dn.21.06.2005r. FSK 1750/04 lex 187457), bowiem dotyczy kwestii uregulowanych w art. 11 ust. 3 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, a zatem kwestii uchwały regionalnej izby obrachunkowej stwierdzającej nieistotne naruszenie prawa. W powołanym uzasadnieniu postanowienia NSA wskazano, że uchwała regionalnej izby obrachunkowej stwierdzająca nieistotne naruszenie prawa nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, gdyż nie jest rozstrzygnięciem nadzorczym,
Sąd I instancji stwierdził, że w opisanym stanie faktycznym i prawnym zaskarżoną uchwałę należało uznać za akt nadzoru w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 7 p.p.s.a. , a w konsekwencji poddać kontroli sądu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem i uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze na podstawie art.148 p.p.s.a.
Regionalna Izba Obrachunkowa w K. zaskarżyła powyższy wyrok skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G., względnie o uchylenie wyroku i odrzucenie skargi oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
I. art.91 ust.5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym / Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz.1591 z późn. zm./ oraz art. 158 par. 2 kodeksu postępowania administracyjnego /Dz.U.00.98.1071 j.t./ poprzez błędne uznanie, że regulacji zawartej w art. 158 par.2 k.p.a. i dającej podstawę do podjęcia przez Kolegium Izby uchwały stwierdzającej, że uchwała Rady Miejskiej w W. została podjęta z naruszeniem prawa, nie stosuje się do postępowania nadzorczego prowadzonego przez Kolegium Izby, co skutkowało równoczesnym naruszeniem art. 91 ust.5 ustawy o samorządzie gminnym, który nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego do postępowania nadzorczego i w konsekwencji doprowadziło Sąd I instancji do błędnego wniosku, że ustawodawca przewidział w ustawie o regionalnych izbach obrachunkowych jedynie dwie drogi procedowania określone w art. 11 ust.3 oraz w art.12 ust. 1 i 2 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, czym jednocześnie Sąd naruszył art. 1 par.1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 3 par.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli i tym samym błędne przyjęcie naruszenia przepisów postępowania przez Kolegium Izby.
II. art.98 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym oraz art.3 par.2 pkt 7 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 58 par.1 pkt 1 tejże ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez bezzasadne uznanie, że uchwała Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej stanowi akt nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego / rozstrzygnięcie nadzorcze/ , co skutkowało brakiem odrzucenia skargi Gminy W. z powodu braku właściwości sądu administracyjnego.
Rozwijając zarzuty w motywach skargi kasacyjnej organ podniósł, że Sąd I instancji naruszył przepis art.91 ust.5 ustawy o samorządzie gminnym oraz art.158 par.2 k.p.a., albowiem nie dostrzegł w trakcie kontroli legalności zaskarżonej uchwały, że właśnie te przepisy stanowiły podstawę prawną uchwały podjętej przez Kolegium Izby. Stwierdził, że brak wskazania przytoczonych przepisów w podstawie prawnej uchwały Kolegium Izby jest w tym wypadku bez znaczenia.
Organ podniósł, że poza sporem była okoliczność, że wskutek upływu roku budżetowego Kolegium Izby mogło jedynie ograniczyć się do wskazania podjęcia uchwały Rady Miejskiej w W. z naruszeniem przepisów prawa, co znalazło swój wyraz w treści uchwały oraz fakt, że uchwała Kolegium Izby nie miała charakteru uchwały naprawczej czyli wzywającej do usunięcia naruszenia prawa we wskazanym w uchwale terminie.
Wyjaśnił, że według powszechnie przyjętego poglądu doktryny, aktem nadzoru jest władcze rozstrzygnięcie organu nadzoru eliminujące z obrotu prawnego uchwałę lub zarządzenie organów jednostek nadzorowanych. Zaskarżona uchwała Kolegium Izby nie mogła doprowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego uchwały Rady Miejskiej w W. w sprawie zmian w budżecie Miasta W., albowiem na podstawie art.211 ust.2 ustawy o finansach publicznych wskazana uchwala wywołała już nieodwracalne skutki prawne. Tym samym przywołanej uchwały Kolegium Izby nie można zaliczyć do rozstrzygnięć nadzorczych w rozumieniu art.98 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Z tej przyczyny na wskazaną uchwalę nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, co winno skutkować odrzuceniem skargi Gminy W., z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej. Brak odrzucenia skargi Gminy W. skutkował, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, naruszeniem art.98 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art.3 par.2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który przewiduje prawo skargi wyłącznie na akty nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach wniesionego środka prawnego, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez jej autora naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., w niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych w tym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej zmierzają do wykazania, że uchylona przez Sąd I instancji uchwała Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. nie stanowiła aktu nadzoru nad działalnością jednostki samorządu terytorialnego, a zatem nie przysługiwała na nią skarga do sądu administracyjnego oraz, że podstawę do podjęcia uchwały stanowił art.158§2 k.p.a. znajdujący, w ocenie kasatora, zastosowanie w sprawie na podstawie art.91 ust.5 ustawy o samorządzie gminnym, który nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a.
Zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione.
Art.91 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz. U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 ze zm., dalej u.s.g.) stanowi, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, a o ich nieważności orzeka organ nadzoru w terminie 30 dni od daty ich doręczenia. Organem nadzoru w zakresie spraw finansowych jest regionalna izba obrachunkowa (art.86 u.s.g.).
Stosownie do art.87 u.s.g. organy nadzoru mogą wkraczać w działalność gminną tylko w przypadkach określonych ustawami, co oznacza, że każda ingerencja organu nadzoru w działalność gminną musi mieć wyraźne umocowanie w przepisach ustawowych.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2001r. nr 55, poz. 577 ze zm. dalej: ustawa o RIO) właściwość rzeczowa regionalnych izb obrachunkowych obejmuje uchwały i zarządzenia podejmowane przez organy samorządu terytorialnego w sprawach procedury uchwalania budżetu i jego zmian.
Kolegium RIO jako podstawę prawną podjęcia zaskarżonej uchwały wskazało ww.art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy o RIO.
W art.12 tej ustawy został uregulowany tryb postępowania w sprawie uznania uchwały budżetowej za nieważną. Jest to postępowanie dwuetapowe. W pierwszej kolejności organ nadzoru wskazuje nieprawidłowości w objętej postępowaniem nadzorczym uchwale budżetowej oraz sposób i termin ich usunięcia, co uregulowane jest w ust. 1, a następnie w przypadku jeśli właściwy organ nie usunie w zakreślonym terminie nieprawidłowości, kolegium izby orzeka o nieważności uchwały w części lub w całości, co uregulowano w ustępie 2 wskazanego przepisu. Tę dwuetapową procedurę stosowania środka nadzorczego rozpoczyna podjęcie przez Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej uchwały stwierdzającej istotne naruszenie prawa.
W rozpoznanej sprawie zastosowano pierwszą część procedury, która powinna zmierzać do usunięcia przez organ gminy stwierdzonej nieprawidłowości, a w braku usunięcia nieprawidłowości do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy. Z uwagi na upływ roku budżetowego i wynikający z tego faktu brak możliwości prawnych usunięcia naruszenia prawa przez gminę nie wyznaczono gminie terminu do usunięcia nieprawidłowości i odstąpiono od realizacji dalszej części działania, tj. stwierdzenia nieważności uchwały.
NSA wskazuje, że przepisy ustawy o Regionalnych Izbach Obrachunkowych, jak też ustawy o samorządzie gminy nie przewidują możliwości podjęcia przez Kolegium RIO uchwały stwierdzającej istotne naruszenie prawa w uchwale rady miasta (gminy) przy jednoczesnym braku podjęcia dalszych kroków przewidzianych w tej procedurze i wskazaniu, że nie zostanie stwierdzona nieważność uchwały. Tak więc zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem przepisów art.12 ust.1 i 2 ustawy o RIO.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ponieważ zaskarżona uchwała została podjęta w procedurze przewidzianej dla rozstrzygnięcia nadzorczego, ale z naruszeniem przepisów tę procedurę regulujących należało uznać, że uchwała Kolegium RIO jest rozstrzygnięciem nadzorczym, ale rozstrzygnięciem wadliwym.
Jako rozstrzygnięcie nadzorcze uchwała kolegium RIO podlegała zaskarżeniu do sądu administracyjnego, dlatego za nieuzasadniony należało uznać sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art.98 ust.1 u.s.g. oraz art.3 §2 pkt 7 p.p.s.a. i art.58§1 p.p.s.a. poprzez nieodrzucenie skargi.
Za trafne, Naczelny Sąd Administracyjny uznał stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym ustawodawca w ustawie o regionalnych izbach obrachunkowych, przewidział tylko dwie drogi procedowania: wynikającą z art.11 ust.3 ustawy o RIO procedurę stwierdzenia nieistotnego naruszenia prawa oraz wskazane w art.12 ust.1 i 2 postępowanie w sprawie uznania uchwały budżetowej za nieważną. Podkreślić należy, że przepisy ustawy o RIO nie dają organom nadzorczym prawa modyfikacji żadnej z ustalonych procedur, jak też stosowania procedury nie przewidzianej ustawą.
W konsekwencji NSA stwierdził, że nieuzasadniony jest wyrażony w skardze kasacyjnej pogląd, iż Kolegium RIO było uprawnione do podjęcia zaskarżonej uchwały w oparciu o przepis art.158§2 k.p.a. w zw. z art.91 ust.5 u.s.g.
Należy przypomnieć, że art.91 u.s.g. reguluje kwestie związane ze stwierdzeniem nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy w przypadku ich sprzeczności z prawem. W ust. 5 art.91 u.s.g. wskazano, że przepisy Kodeksu postępowania stosuje się odpowiednio, co oznacza, że nie wszystkie przepisy k.p.a. i nie wprost będą miały zastosowanie w postępowaniach dotyczących stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W sytuacji, gdy w ustawie o RIO przewidziane zostały tylko dwa wyżej wymienione tryby postępowania w przypadku stwierdzenia, że uchwała czy zarządzenie podjęte zostały z naruszeniem prawa, brak jest podstaw do zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 158§2 k.p.a.
Za nieuzasadniony NSA uznał również zarzut naruszenia przepisu art.3§1 p.p.s.a., bowiem WSA prawidłowo i w granicach zakreślonych przepisami dokonał kontroli zaskarżonej uchwały.
NSA nie może odnieść się do zarzutu naruszenia art.1 §1 i 2 p.p.s.a. ponieważ przepis ten został zapewne wskazany omyłkowo, nie zawiera bowiem unormowań, które mogłyby być naruszone przez sąd, ponadto nie zawiera dwóch wskazanych przez kasatora jednostek redakcyjnych.
Z przedstawionych wyżej powodów NSA uznając, że wyrok WSA jest prawidłowy, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło