II FZ 551/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter, po rozpoznaniu w dniu 25 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 804/11 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi H. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 11 marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia oddalić zażalenie II FZ 551/11 UZASADNIENIE Postanowieniem z 8 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 804/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi H. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z 11 marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez sąd pierwszej instancji, stanie faktycznym: pismem z 21 lipca 2011 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wskazując w uzasadnieniu, że nie otrzymała wezwania do uiszczenia przedmiotowego wpisu, a nieodebranie przesyłki nadanej z sądu nastąpiło z winy poczty. Strona oświadczyła także, że w związku ze złym samopoczuciem spowodowanym dolegliwościami zdrowotnymi 25 maja 2011 r. wyjechała na około dwa tygodnie na odpoczynek do rodziny w Bydgoszczy. Następnego dnia po powrocie - 9 czerwca udała się na zabieg usunięcia zmiany skórnej, a po nim wraz ze swoim partnerem B. B. do placówki Poczty Polskiej w L. Ś. w celu obioru awizowanych przesyłek, dla których nie minął jeszcze termin odbioru. Skarżąca twierdzi, że żaden z pracowników placówki, w tym kontroler, nie wydali jej przesyłek, gdyż nie mogli ich odnaleźć. W połowie lipca 2011 r. strona otrzymała postanowienie Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego we Wrocławiu z 4 lipca 2011 r. o odrzuceniu jej skargi z powodu nie uiszczenia wpisu sądowego. Skarżąca twierdzi, że dopiero z tego pisma dowiedziała się, że była wzywana przez sąd do uiszczenia brakującego wpisu. Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek strony. W powołanym postanowieniu wskazał, że podstawowy kryterium przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu są okoliczności uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu, a w przedmiotowej sprawie strona ich dostatecznie nie wykazała. Skarżąca ma ponadto obowiązek zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Dodatkowo, jak wskazał sąd, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu, należy wziąć pod uwagę także okoliczności świadczące o podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Sąd pierwszej instancji nie dał wiary oświadczeniu złożonemu przez B. B., gdyż zdaniem sądu oczywistym zachowaniem w tej sytuacji byłoby dokonanie zgłoszenia reklamacyjnego, natomiast z dokumentu "potwierdzenie odbioru" znajdującego się w aktach sprawy wynika, że do doręczenia nie doszło ze względu na to, że adresat nie podjął przesyłki z placówki pocztowej. Ponadto sąd podkreślił, że na operatorze pocztowym ciąży ustawowy obowiązek wydania przesyłki na podstawie druku awizo. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie strona złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozstrzygnięcia. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") które, zdaniem strony, miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności polegało na tym, że: a) sąd nieprawidłowo ocenił okoliczności sprawy i rozpoznał materiał dowodowy uznając, że składająca wniosek o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniła, że bez swojej winy nie dokonała czynności uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi do WSA we Wrocławiu. Zdaniem strony dopełniła ona należytej staranności i udała się na pocztę w celu odebrania przesyłki w terminie do jej odbioru, jednak bez jej winy nie wydano jej tej przesyłki; b) sąd nie rozpatrzył wszystkich okoliczności sprawy przedstawionych we wniosku, m.in. nie uwzględnił, że w dniu 9 czerwca 2011 r. strona była pod wpływem środków farmakologicznych po przebytym w tym dniu zabiegu onkologicznym oraz była w złej kondycji psychicznej i fizycznej, spowodowanej działaniem bólu po przebytym zabiegu; c) sąd bezpodstawnie uznał przedłożone do wniosku o przywrócenie terminu oświadczenie B. B. za niewiarygodne; d) sąd nieprawidłowo powołał się na doświadczenie życiowe przyjmując, że Poczta Polska zawsze na podstawie awiza wydaje przesyłki polecone, gdyż przedłożony materiał dowodowy (pismo Poczty Polskiej z dnia 27 lipca 2011 r.) wskazuje inaczej, e) powyżej powołane założenie stoi w sprzeczności z przepisami powołanymi przez sąd pierwszej instancji w zakresie postępowania reklamacyjnego w Poczcie Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 86§1 p.p.s.a. warunkiem sine qua non do przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. post. NSA z 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 465/10). W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86§1 p.p.s.a., gdyż z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na obowiązku dochowania przez stronę należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zgodnie z postanowieniem NSA z 12 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OZ 997/10) kryterium należytej staranności należy rozumieć obiektywnie – takiej staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Nie jest także możliwe, aby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W ustalonych przez sąd pierwszej instancji okolicznościach faktycznych nie może być mowy o zastosowaniu dyspozycji art. 86§1 p.p.s.a. Słusznie podkreślono w wyroku WSA, że strona powinna dokonać zgłoszenia reklamacyjnego albo zażądać okazania jej przez pracownika potwierdzenia odbioru przesyłki, ponieważ to na operatorze pocztowym, zgodnie z ustawą z 12 czerwca 2003 r. – Prawo pocztowe ( Dz. U. Nr 130, poz. 1188 z późn. zm.), ciąży obowiązek uzyskania potwierdzenia odbioru przez adresata przesyłki rejestrowanej. Wymóg uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zawarty w art. 87§2 p.p.s.a., jest niezbędną przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu. I tak zaświadczenia lekarskiego wskazującego na chorobę strony nie należy automatycznie traktować jako okoliczność wykluczającą winę. Zgodnie z utrwaloną już linia orzeczniczą NSA tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany i nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Również pismo z poczty przedstawione przez stronę nie jest wystarczającym dowodem uprawdopodabniającym brak winy w uchybieniu terminu. Bez wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie pozostaje ponadto argument strony, że w dwóch postanowieniach WSA we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 802/11, I SA Wr, I SA/Wr 803/11) sąd pierwszej instancji postanowił o przywróceniu stronie uchybionych terminów. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.