III SA/Lu 17/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Jerzy Parchomiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji producentów I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] 2010 r. nr [...]; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. na rzecz skarżącego kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2010 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. o odmowie wpisania P. D. do ewidencji producentów i nadania mu numeru identyfikacyjnego Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało, że wydano ją w sprawie, której okoliczności przedstawiały się następująco: - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wpisał – w trybie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - P. D. do ewidencji producentów rolnych i nadał mu numer identyfikacyjny [...], co potwierdzało zaświadczenie organu z dnia 23 marca 2004 r.; - do w/w ewidencji organ wpisał w 2004 r. również żonę P. D., M. D., nadając jej odrębny numer identyfikacyjny: [...]; - obu wpisów (czynności materialno-technicznych) organ I instancji dokonał, opierając się na informacjach podanych we wnioskach o wpis do ewidencji producentów; - organ nie miał wówczas możliwości sprawdzenia prawidłowości tych informacji podanych przez P. D. i M. D.; - późniejsza weryfikacja wniosków wskazywała, że P. i M. D. są małżeństwem, posiadają dwa odrębne gospodarstwa rolne i w tych okolicznościach, zgodnie z art. 12 ust. 4 i 6 w/w ustawy, zainteresowani (bez względu na ich małżeński ustrój majątkowy) powinni mieć tylko jeden numer identyfikacyjny, bowiem ustawodawca nie zróżnicował sytuacji małżonków, którzy wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne, z tymi małżonkami, którzy posiadają odrębne gospodarstwa rolne niezwiązane ze sobą funkcjonalnie, organizacyjnie i ekonomicznie. - powyższe legło u podstaw decyzji administracyjnej Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] sierpnia 2010 r., odmawiającej na mocy art. 13 ust. 1 cyt. ustawy, wpisania P. D. do ewidencji producentów oraz nadania mu numeru identyfikacyjnego; - zdaniem Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, rozstrzygnięcie organu I instancji zasługiwało na akceptację – w przeciwieństwie do zarzutów i wniosków podniesionych w odwołaniu P. D. – z uwagi na fakt, że w przypadku wniosku o wpis do ewidencji producentów, złożonego przez osobę fizyczną, istotnym jest to, że wnioskodawca pozostający w związku małżeńskim, zobowiązany jest do uzyskania zgody współmałżonka na wpis do ewidencji producentów, a P. D. takiej zgody ze strony swojej żony M. D. nie uzyskał i w związku z tym nie spełnił wszystkich wymagań nałożonych przez ustawodawcę. W skardze do WSA w Lublinie P. D. wnosił o uchylenie decyzji Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, zarzucając błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie art. 12 ust. 4 i 6 w/w ustawy. W uzasadnieniu skargi podniósł między innymi, że przepisy wskazanej ustawy nie przewidują domniemania współposiadania gospodarstwa rolnego przez małżonków. O posiadaniu lub współposiadaniu decydują ustalenia faktyczne, a wyrażenie zgody na wpis do ewidencji dotyczy tylko sytuacji, gdy faktycznie ma miejsce współposiadanie gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w E. wniósł o jej oddalenie. W trakcie rozprawy przed Sądem pełnomocnik skarżącego zmodyfikował wnioski skargi, wnosząc przede wszystkim o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, jako rozstrzygnięć podjętych bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu stanowiska pełnomocnik skarżącego podkreślił, że w przypadku małżeńskiej rozdzielności majątkowej można złożyć więcej niż jeden wniosek o wpis do ewidencji i uzyskać więcej niż jeden numer identyfikacyjny, a mianowicie z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego stanowiącego majątek odrębny małżonka oraz posiadania gospodarstwa rolnego będącego majątkiem wspólnym małżonków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Nie budzi wątpliwości prawnych zagadnienie, że w świetle przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), organ dokonuje stosownego wpisu do ewidencji producentów i nadaje wnioskodawcy numer identyfikacyjny w drodze czynności materialno – technicznej. W tym zakresie organ nie wydaje decyzji administracyjnej. Wydaje ją tylko w sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 1 w/w ustawy, kiedy wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12. Przepis ten w ust. 1 określa, że jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny. Kiedy i komu nadaje się taki numer wyjaśniają dalsze przepisy art. 12 zamieszczone w ust. 2 – 6. Z akt sprawy wynika, że skarżący P. D. jest producentem i od 2004 r. jest wpisany do ewidencji oraz posiada indywidualny numer identyfikacyjny. Organ uznaje, że dokonany wówczas wpis do ewidencji jest wadliwy, bowiem nie zachodzi ustawą przewidziany w art. 12 ust. 4, warunek upoważniający do dokonania przedmiotowego wpisu i nadania P, D. numeru identyfikacyjnemu. Z argumentacji organu wynika, że M. D. nie wyraża zgody na wpisanie współmałżonka do ewidencji producentów i nadania mu numeru identyfikacyjnego, a tym samym nie jest spełniona przesłanka z art. 12 ust. 4 w/w ustawy, określającej w tym przepisie, iż w przypadku małżonków nadaje się jeden numer identyfikacyjny, a uzyskuje go ten ze współmałżonków, co do którego drugi współmałżonek wyraża pisemną zgodę. W tych okolicznościach organ przyjmuje, że niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków, P.D. nie może figurować w przedmiotowej ewidencji i zachodzą podstawy do rozstrzygnięcia sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej - na mocy przepisu art. 13 ust.1 komentowanej ustawy oraz art. 104 k.p.a. – odmawiającej dokonania wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Organ ma rację, że posiadanie odrębnego gospodarstwa rolnego ze strony współmałżonka producenta rolnego, który wpisany jest do ewidencji producentów i legitymuje się numerem identyfikacyjnym, nie uprawnia współmałżonka posiadającego oddzielne gospodarstwo rolne, jako jego majątek osobisty, do ubiegania się o wpis do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Zgodzić się także należy z poglądem organu, iż art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności obliguje do nadania numeru identyfikacyjnego jednemu ze współmałżonków, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego współmałżonków. Powyższy pogląd wynika i ma potwierdzenie w bogatym na tym tle orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyroki NSA - z dnia 27 sierpnia 2009 r., II GSK 23/09 oraz z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt II GSK 1092/08). Zaskarżone rozstrzygnięcie organu jest jednak obarczone kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Brak jest bowiem podstawy prawnej do decyzyjnego orzekania przez organ w kwestii wyeliminowania błędnego (nieprawidłowego) wpisu figurującego w ewidencji producentów i anulowania czynności polegającej na nadaniu numeru identyfikacyjnego. W tym miejscu należy wyjaśnić, że ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, nie reguluje wprost kwestii wyeliminowania błędnego (wadliwego) wpisu z ewidencji producentów. Nie wyklucza to jednak możliwości podjęcia przez organ czynności zmierzających do skutecznej weryfikacji takiego wpisu. Jak wyżej wyjaśniono organ dokonuje wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego w drodze czynności materialno – technicznej. Okoliczność tę zresztą przyznaje sam organ, czego dowodzi uzasadnienie zaskarżonej decyzji. W tych warunkach działania organu powinny się ograniczyć do wykreślenia skarżącego z ewidencji producentów, anulowania czynności związanej z nadaniem numeru ewidencyjnego i pisemnego powiadomienia o tym skarżącego. Taki tryb postępowania jest prawidłowy i mający uzasadnienie w świetle stanowiska, jakie zajmuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt II GSK 802/09, wydanym w sprawie, w której organ administracyjny przyjmuje, że w drodze czynności materialno – technicznej należy usunąć dotychczasowy wpis, zawiadamiając stronę o wykreśleniu jej z ewidencji producentów oraz o anulowaniu nadanego numeru identyfikacyjnego. Realia rozpoznawanej sprawy wskazują, że skarżący nie składał kolejnego wniosku w przedmiocie wpisu do w/w ewidencji (skarżący posiada go już od 2004 r.), a to oznacza, po pierwsze, że nie wchodzi w grę przesłanka z art. 13 ust. 1 omawianej ustawy, upoważniająca organ do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy dokonania wpisu, a po drugie, iż brak jest normatywnej podstawy do orzekania w drodze decyzji o usunięciu wpisu – bo taki ma być skutek decyzji organu I instancji z dnia 11 sierpnia 2010 r. wydanej w celu wyeliminowania czynności materialno-technicznej podjętej w 2004 r. Wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się na jego wniosek (art. 11 ust. 1 w/w ustawy). Przepis ten w powiązaniu z dyspozycją art. 13 ust. 1 oznacza, że organ władny jest na podstawie wniosku producenta dokonać jego wpisu do ewidencji producentów, ale nie może w trybie tego ostatniego przepisu, tego samego wniosku – tak jak w rozpoznawanej sprawie - załatwić decyzją o odmowie wpisania skarżącego do tejże ewidencji z tego powodu, że M. D. nie wyraża zgody na nadanie współmałżonkowi numeru identyfikacyjnego. Z tych względów zaskarżona decyzja jest rozstrzygnięciem naruszającym prawo w stopniu kwalifikowanym w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ale nie z przyczyn podnoszonych przez pełnomocnika skarżącego i prezentowanej przez niego argumentacji, że P. D. jest producentem rolnym i prawidłowo wpisano go do ewidencji producentów oraz nadano mu numer ewidencyjny i wobec tego organ nie ma prawa do wydania w tej sprawie niekorzystnej dla skarżącego decyzji. Zdaniem Sądu, w tym stanie rzeczy należy - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...]. Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji uzasadnia treść art. 152 p.p.s.a. – zaś art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu – o zwrocie kosztów postępowania. Dodatkowo należy podnieść, iż przy ponownej weryfikacji zasadności dokonanego w 2004 r. wadliwego wpisu w ewidencji producentów i nadania skarżącemu numeru identyfikacyjnego – wobec braku materialnoprawnej przesłanki do uwzględnienie złożonego wtedy wniosku skarżącego - organ będzie miał na uwadze, iż podjęcie czynności materialno-technicznej, polegającej na wykreśleniu z tejże ewidencji producentów wpisu odnoszącego się do P. D. wiąże się z koniecznością zapewnienia mu możliwości obrony jego interesów, łącznie z prawem wniesienia skargi sądowej. Zatem skarżący powinien być informowany nie tylko o wykreśleniu wpisu i anulowaniu numeru identyfikacyjnego, ale również o prawnej możliwości kwestionowania takiej czynności organu i żądania przeprowadzenia jej kontroli przez sąd administracyjny.