II SA/Wa 2152/10

WyrokWSA w Warszawie2011-07-06

Skład orzekający: Eugeniusz Wasilewski, Andrzej Góraj, Janusz Walawski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej wysługę lat policjantowi, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia, może nastąpić z powodu błędnego zaliczenia okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, jeśli definicja 'domownika' w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników nie wymagała opłacania składek na ubezpieczenie społeczne?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Głównego Policji, stwierdzając nieważność rozkazu personalnego. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały pojęcie 'domownika' w kontekście zaliczania okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do wysługi lat policjanta. W szczególności, organy błędnie przyjęły, że definicja 'domownika' wymagała opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, co nie wynikało z przepisów. Ponadto, błędnie uznano, że nauka w szkole ponadpodstawowej wykluczała możliwość uznania pracy w gospodarstwie za główne źródło utrzymania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o stwierdzeniu nieważności rozkazu personalnego Komendanta Policji z 2003 r., który zaliczył policjantowi J. M. do wysługi lat okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców. Organy uznały, że rozkaz ten rażąco narusza prawo, ponieważ J. M. nie spełnił warunków do zaliczenia tego okresu jako domownik, w szczególności nie udokumentował opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i uczył się w szkole ponadpodstawowej. Policjant zaskarżył decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do WSA, zarzucając błędy w interpretacji przepisów.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Głównego Policji, a także stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Janusz Walawski, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wysługę lat uwzględnianą przy ustaleniu wzrostu uposażenia zasadniczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] września 2010 r. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] października 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2010 r., stwierdzającą nieważność rozkazu personalnego nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2003 r. w przedmiocie ustalenia J. M. wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia. W uzasadnieniu podano, iż Komendant [...] Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2003 r. zaliczył J. M. na dzień [...] maja 1995 r., tj. na dzień przyjęcia do służby w Policji, wysługę lat w następującym wymiarze: * w Policji – 1 dzień, * okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych – 7 miesięcy i 25 dni, * okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym – 4 lata, 1 miesiąc i 28 dni, łącznie 4 lata, 9 miesięcy i 24 dni. Procentową wysokość wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień 20 października 2000 r. ustalono na poziomie 10 %. W wyniku analizy akt osobowych policjanta, związanej z terminem wypłaty nagrody jubileuszowej, stwierdzono błędne zaliczenie wysługi lat dokonane powyższym rozkazem. Pismem z dnia 5 lipca 2010 r. J. M. został poinformowany o powyższym, jak również o konieczności dostarczenia do Wydziału Kadr Komendy [...] Policji w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, dokumentu potwierdzającego odprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne. W odpowiedzi wymieniony zakwestionował konieczność przedłożenia dokumentu zaświadczającego odprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne. Wobec niedostarczenia żądanej dokumentacji J. M. został powiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionego rozkazu personalnego oraz o przysługującym prawie do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Komendant Główny Policji stwierdził nieważność rozkazu personalnego nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2003 r., uznając, że rozkaz ten rażąco narusza prawo, gdyż mimo niespełnienia przez stronę zawartej w ustawie przesłanki pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika (w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych) – wliczono do wysługi lat okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. A zatem treść rozstrzygnięcia jest w jawny i oczywisty sposób sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawnym, zaś wykazane naruszenie wpływa na sposób załatwienia tej sprawy. Od tej decyzji J. M. wniósł odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: * naruszenie § 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego; * naruszenie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy; * naruszenie art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników; * naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; * nieodniesienie się do argumentów podniesionych przez niego w piśmie z dnia 23 lipca 2010 r. W uzasadnieniu odwołania za nieuzasadniony uznał pogląd o konieczności opłacania składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie, o którym mowa w art. 7 ustawy. Stwierdził też, że sam fakt kształcenia osoby "pozostającej z rolnikiem w gospodarstwie rolnym" w szkole ponadpodstawowej nie wyklucza wykonywania pracy o charakterze stałym w tym gospodarstwie. Podniósł, że podczas nauki w szkole średniej, z miejsca zamieszkania w domu rodziców dojeżdżał do Zespołu Szkół Zawodowych w G. W okresie nauki w szkole średniej w tragicznym wypadku drogowym zginął jego ojciec, w związku z czym na nim spoczywał obowiązek wykonywania większości prac w gospodarstwie rolnym. W jego przekonaniu rozkaz personalny zaliczający mu okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od [...] kwietnia 1990 r. do [...] czerwca 1994 r. został wydany zgodnie z obowiązującym prawem. Odwołujący się wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Policji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe. Uzasadniając swoją decyzję, organ odwoławczy powołał się na treść § 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego i wskazał, że odrębnym przepisem w rozumieniu powołanego wyżej rozporządzenia uważa się ustawę z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Wskazał, że zgodnie z jej art. 1 ust. 1 pkt 3, ilekroć przepisy prawa (...) przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innym zakładzie pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1983 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.), która obowiązywała do dnia 31 grudnia 1990 r., pod pojęciem domownika należało rozumieć członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostawały we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegały obowiązkowi ubezpieczenia społecznego na podstawie innych przepisów, przy czym praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania. W myśl zaś z § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 2 , poz. 10 z późn. zm.) – praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształcił się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. Wskazana ustawa, jak również ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w art. 1 nakładały obowiązek ubezpieczenia społecznego na pracujących w gospodarstwie rolnym domowników. W ocenie organu udowodnienie faktu opłacania składek ma zatem istotne znaczenie przy ubieganiu się o wliczenie do stażu pracowniczego okresów pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. W przedmiotowej sprawie okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 23 kwietnia 1990 r. do 20 czerwca 1994 r. został J. M. zaliczony bez wymaganego dokumentu, potwierdzającego odprowadzanie na niego składek na ubezpieczenie społeczne oraz pomimo faktu, że w okresie od dnia [...] kwietnia 1990 r. do dnia [...] grudnia 1990 r. nie posiadał statusu domownika. Zdaniem organu przedstawienie takiego dokumentu ma nieobojętne znaczenie dowodowe dla uznania, że zaistniał fakt pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, o jakim mowa w przepisach ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Z kolei, odnosząc się do przywołanych przez stronę w odwołaniu wyroków sądów, wskazano, że linia orzecznicza w tym zakresie jest niejednolita i w orzecznictwie zaistniały przypadki wyroków zgoła odmiennych od cytowanych przez zainteresowanego, np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1998 r., sygn. akt II UKN 230/98 bądź wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 181/09. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w wyczerpujący sposób wykazał, że nie do przyjęcia jest teza o wykonywaniu przez skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac. Konkludując, stwierdził, że strona nie podniosła w swoim odwołaniu żadnych argumentów, które miałyby znaczenie dla prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nie byłyby już uprzednio w jego uzasadnieniu rozważane. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący powtórzył zarzuty, jakie zawarł w odwołaniu od decyzji organu I instancji, zwracając uwagę na nieuzasadniony pogląd organu jakoby dla uznania osoby pracującej w gospodarstwie rolnym za domownika w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, osoba ta musi legitymować się opłacaniem składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie, o którym mowa w art. 7 ustawy. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i pozostawienie w obiegu prawnym prawomocnego rozkazu personalnego nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2003 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację, jakiej użył w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Organ, wskazując na wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. fundamentalną dla ochrony porządku prawnego zasadę trwałości decyzji ostatecznych, w przedmiotowej sprawie zasady tej nie respektował. Jednym z przypadków, kiedy decyzja ostateczna może być wzruszona jest stwierdzenie jej nieważności w trybie art. 156 § 1 k.p.a. Brzmienie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wskazuje, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślić należy, iż elementy tego przepisu są wobec siebie alternatywne, oddzielne. O rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Powyższe oznacza, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Podkreślić należy, iż w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, tzn. taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Istnienie przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. musi być oczywiste, a nie być kwestią przypuszczeń czy dociekań. Wynikiem rażącego naruszenia prawa jest zaś powstanie skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, czy też niemożność akceptacji zaskarżonego orzeczenia, jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. W przedmiotowej sprawie organ, stwierdzając nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] października 2003 r., wskazał, że błędnie zaliczono skarżącemu do wysługi lat okres jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, uznając, że nie spełnił on ustawowych warunków do zaliczenia do stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. Wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Dla rozpoznania niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma ustalenie normatywnej treści pojęcia "domownik" w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, od czego ustawodawca uzależnił możliwość zaliczenia pracy w takim właśnie charakterze do ogólnego stażu pracy. Wskazać należy również, że pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w omawianej ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, lecz ustawodawca odesłał w ustalaniu jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Skoro więc skarżący wniósł o zaliczenie jego pracy wykonywanej w takim charakterze w okresie od dnia 23 kwietnia 1990 r. do dnia 20 czerwca 1994 r. i organ kwestionowaną decyzją zaliczył mu okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, to normatywnej treści pojęcia "domownika" należy poszukiwać w obowiązującej w tym okresie ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268, ze zm.), a następnie w obowiązującej od dnia 1 stycznia 1991 r. ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24, ze zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, przez użyte w ustawie określenie "domownicy" rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Zgodnie zaś z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o "domowniku", rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie i stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. W obu przytoczonych definicjach ustawodawca nie zamieścił warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu i opłacania składek na to ubezpieczenie. Analiza obu aktów prawnych wskazuje natomiast, iż to właśnie podleganie ubezpieczeniu społecznemu i w jego konsekwencji opłacanie składek odniesione zostało m.in. do domowników gospodarstwa rolnego, pracujących w tym gospodarstwie (por. art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników). A zatem, to dla podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu i opłacania z tego tytułu składek w ramach powołanych ustaw, należało najpierw spełniać ustawowe kryterium bycia domownikiem wykonującym pracę w gospodarstwie rolnym. Opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne było więc konsekwencją uprzedniego spełnienia ustawowych warunków bycia domownikiem wykonującym pracę w gospodarstwie rolnym. To zatem pojęcie "domownika" zostało w powołanych ustawach zdefiniowane na potrzeby ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Pojęcie to nie obejmowało zatem obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, i do takiego właśnie rozumienia tego pojęcia ustawodawca odesłał w art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Wskazać należy, że pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 października 2010 r. o sygn. akt I OSK 650/10, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela. W rozpoznawanej sprawie Komendant Główny Policji, a następnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jako organ odwoławczy, stwierdzając nieważność decyzji nr [...], błędnie przyjęli, iż ustawowa definicja pojęcia "domownika" obejmowała w powołanych ustawach również kryterium opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Sięgnięcie przez Sąd do systemowej wykładni tego pojęcia zniweczyło jego istotę, skoro ustawodawca w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych rozróżnił pojęcie "domownika" i warunki podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Błędna wykładnia powołanego pojęcia doprowadziła do nieprawidłowej oceny i zakwestionowania decyzji poprzez stwierdzenie jej nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa. Zauważyć należy, że organ również błędnie przyjął, iż skarżący nie może być uznany za domownika wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym swoich rodziców ze względu na naukę w Technikum Mechanicznym w G., jako szkole ponadpodstawowej. W ocenie organu, nauka w szkole ponadpodstawowej wyklucza bowiem uznanie, iż praca skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców stanowiła główne źródło jego utrzymania, co miałoby wynikać z wykładni art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, określającego domownika, jako osobę, dla której praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania. Nie można bowiem – zdaniem organu – uznać pomocy rodzicom przez ucznia lub studenta za okresy faktycznej pracy w gospodarstwie rolnym. Organy administracji wskazały dodatkowo na wynikanie takiej tezy z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, według którego praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. Wskazać należy, że cytowana jednostka redakcyjna przepisu zamieszczona została w § 2 powołanego rozporządzenia określającego warunki konieczne do spełnienia przy ustalaniu obowiązku ubezpieczenia domowników. Również więc w tym zakresie organ błędnie przyjął, iż nauka skarżącego w Technikum Mechanicznym w G. pozbawia go jednej z cech ustawowej definicji domownika w gospodarstwie rolnym. Nauka w szkole ponadpodstawowej wyklucza uznanie danej osoby za domownika, ale tylko dla potrzeb ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Powołany przez organ przepis § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. służył zatem w istocie zwolnieniu z ustawowego obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu osób kształcących się w szkołach ponadpodstawowych i wyższych. Nie sposób bowiem przyjąć jako zasady – jak uczynił to organ – iż samo kształcenie się w szkole ponadpodstawowej oznacza, iż praca w gospodarstwie rolnym nie jest głównym źródłem utrzymania. Reasumując, stwierdzić należy, że organ, badając decyzję nr [...], dokonał błędnej wykładni pojęcia "domownik" i nieprawidłowo uznał, że decyzja Komendanta [...] Policji zaliczająca okres pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego rażąco narusza prawo. Należy podkreślić, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa i nie może być interpretowane w sposób rozszerzający. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (vide: wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt V SA 2998/99, Lex nr 51249). W rozpoznawanej sprawie, organy zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji nie wykazały, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, tj. 101 ust. 1 i art. 107 ust. 1 ustawy o Policji i § 3, § 4 ust. 1 oraz § 5 ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, na podstawie których doszło do wydania rozkazu personalnego, którego nieważność stwierdzono. Organy odwołują się do innych przepisów bez wykazania, iż zachodzi pomiędzy nimi relacja, która uzasadnia stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] października 2003 r. Organy, rozpoznając ponownie sprawę (o ile będą chciały utrzymać swoje stanowisko), powinny w sposób bezsporny wykazać, iż faktycznie przy wydaniu rozkazu o zaliczeniu skarżącemu do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego doszło do rażącego naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 1992 r. (V SA 86/92 i 436-466/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23) stwierdził, że: "Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa oraz że obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące". Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło